Artemis II - Dünya'ya Dönüş Canlı Yayını

Artemis II - Dünya'ya Dönüş Canlı Yayını

11 Nisan 2026 ·Canlı yayın·5 sa 52 dk YouTube'da izle

NASA'nın Artemis II görevi kapsamında 1 Nisan'da başlayan 10 günlük tarihi Ay yolculuğunun sonuna geldik. İnsanlığı Dünya'dan en uzağa taşıyan Orion uzay aracı (Integrity), dört astronotuyla birlikte…

Özet

NASA'nın Artemis II görevi kapsamında 1 Nisan'da başlayan 10 günlük tarihi Ay yolculuğunun sonuna geldik. İnsanlığı Dünya'dan en uzağa taşıyan Orion uzay aracı (Integrity), dört astronotuyla birlikte…

CANLI YAYIN AKIŞI: Artemis 2 Dünya'ya Dönüyor

ECLIPSE

Evrenin en güzel gölgesi!

Artemis II mürettebatı dün, 6 Nisan 2026'da Ay'ın etrafından dönerken bu fotoğrafı çekti. Gördüğümüz şey, Ay'ın Güneş'i tamamen kapattığı bir güneş tutulması. Ama Dünya'dan değil, Ay yörüngesinden. Bu perspektiften Ay, Güneş'i çok daha uzun süre örtebiliyor: yaklaşık 54 dakikalık bir tutulma. Dünya'dan gördüğümüz tutulmalarda bu süre en fazla yedi buçuk dakika. Güneş'in normalde parlak yüzeyinin ardında gizlenen koronası, o dış atmosferi, burada çıplak gözle bile görülebilecek kadar net. Ay'ın karanlık yüzünde hafifçe fark edilen o soluk ışık da Dünya'dan yansıyan aydınlık. Yayında astronotların "Dünya ışığı" dediği şey. Arka planda normalde Ay'ın yanında asla göremeyeceğimiz yıldızlar bile görünüyor çünkü Ay'ın aydınlık yüzeyi burada karanlık.

İnsanlık 50 yıldan fazla bir süre sonra ilk kez yeniden derin uzayda!

Fotoğraf meraklıları için: Nikon Z9 kamera üstünde 35 mm f/2 lensle ISO 1600 ile çekilmiş.

EARTHSET

Geçen yüzyıl Dünya'nın doğuşunu (Earthrise) çektiler. Bu yüzyıl batışını (Earthset). Evet bu fotoğrafın adı ironik bir şekilde "Dünya'nın Batışı!"

Apollo 8 mürettebatı 1968'de buna çok benzeyen bir fotoğraf çekmişti. Ay'ın yörüngesinden Dünya'nın doğuşu. "Earthrise." O fotoğraf bir nesli değiştirdi. Dünkü canlı yayında derin uzaya giden ilk kadın astronot Christina küçük bir çocukken odasının duvarında bu fotoğrafın asılı olduğunu söyledi. O fotoğrafta ilk kez yaşadığımız evimizi dışarıdan gördük ve onun ne kadar kırılgan olduğunu anladık. Hepimiz aynı gemideyiz diye düşündük.

Dün 6 Nisan 2026'da Artemis II mürettebatı Ay'ın üzerinden geçerken işte bu fotoğrafı çekti. Ama bu kez Dünya doğmuyordu. Batıyordu. Bu fotoğrafta onun Ay'ın ufkundan yavaşça kaybolduğunu görüyoruz. Üç dakika sonra Ay'ın diğer tarafına geçtikleri için iletişim tamamen kesildi.

"Dünya'nın Doğuşu" fotoğrafına bir de "Dünya'nın Batışı" fotoğrafı eklenmiş oldu. Bu başlığı görünce ister istemez kelimenin tam anlamıyla Dünya'nın batışını izlediğimizi düşündüm :( İklim değişikliği, insanlar arasında giderek artan kutuplaşma, yapay zekanın insanlığı tehdit edişi ve tabiki bir türlü bitmek bilmeyen savaşlar.

Karamsarlığı hiç sevmiyorum. Umuyorum ki dünkü olayda astronotların 40 dakika sonra sinyale kavuşmaları gibi biz de bir yerlerden bir sinyal alıp iyileşiriz. Umarım her batış, bir sonraki doğuşun başlangıcı olur.

Fotoğrafta ön planda Ay yüzeyi bütün çıplaklığıyla duruyor. Ohm krateri, milyarlarca yıl önceki bir çarpmanın izi. Arka planda Dünya'nın aydınlık tarafında Avustralya üzerinde bulutlar dönüyor. Ve biz de buradayız, iki karenin arasında bir yerde, doğuşla batış arasında.

Fotoğrafçılık meraklıları için teknik bilgi: Nikon D5 kamera üzerinde 80-400mm f/4.5-5.6 lensle çekilmiş. 220 mm odak uzaklığında ISO 800 f/7.1

BÖLÜM 1: AÇILIŞ

NASA'nın Artemis II görevi kapsamında 1 Nisan'da başlayan 10 günlük tarihi Ay yolculuğunun sonuna geldik. İnsanlığı Dünya'dan en uzağa taşıyan Orion uzay aracı (Integrity), dört astronotuyla birlikte Pasifik Okyanusu'na iniyor (splashdown). Bu tarihi anı canlı yayında onların gelişini birlikte takip ediyoruz!

Pek çoğunuz için vakit gece yarısına yaklaşıyor. Benim bulunduğum yerde ki fırlatmanın yapıldığı yerle aynı zaman dilimindeyiz akşam saatlerinde iniş yapacaklar ama bu kez Pasifik Okyanusu'na inecekler dolayısıyla orada akşamüstü olacak. Neden bunları söylüyorum? Çünkü fırlatma sırasında bahsettiğim bir "fırlatma pencere"si lafı vardı ya, işte buralara kadar etkili oluyor. O pencereye göre yörünge hareketleri hesaplanıyor. O pencere yerde ve uzayda çalışan kişilerin mesailerini belirliyor. En önemlisi o fırlatma penceresiyle uzaydan Dünya'ya girişte hedeflenen zaman arasında, mekan arasında, hava durumu arasında bir etkileşim var. Gece yarısı fırtınalı bir havada Pasifik Okyanusu'na düştükten sonra kurtarılmak istemez hiç kimse. Her neyse. Uzay görevlerinde dakikaların bile ne kadar önemli olduğunu hatırlatmak istedim. Ama siz zaten bunun farkındasınızdır. Uzay meraklıları olarak, evreni anlamanın ve keşfetmenin ne kadar büyüleyici bir deneyim olduğunu bilen insanlar olarak siz zaten ekran başındasınız. Bu da benim için bir yayıncı olarak her şeyi anlatıyor, çok iyi çok güzel bir kitlesiniz. Birlikte öğrenmekten büyük mutluluk duyuyorum.

Bu yayına gelenlerin büyük çoğunluğu geçen on günü takip etti. Fırlatmayı izlediniz, Ay geçişini izlediniz, belki bu kanaldan da bir şeyler seyrettiniz. Ben her günün en önemli noktalarını en ham haliyle sadece açıklamalı Türkçe altyazılarıyla yayına verdim. Bu da dördüncü ve son canlı yayınım. On gün boyunca dört insanı hep birlikte uzayda takip ettik ve şimdi geri gelişlerini de kaçırmak istemiyoruz. Benim için çok sevdiğim bir dizinin sezon finaline yaklaşıyormuşuz gibi bir duygu bu. Umarım dizilerden farklı olarak sürpriz bir sonla karşılaşmayız. Her şey yolunda gider ve sağ salim iniş yaparlar.

Bu yayına yeni gelenler de vardır. Bir bildirim gördünüz, bir başlık dikkatinizi çekti, "ne oluyor?" diye tıkladınız. Siz de hoş geldiniz, sizi de bekliyorduk. Burada herkese yer var.

Şöyle açıklayayım: Bu gece, insanlığın Dünya'dan uzaklaşma tarihindeki en önemli olaylardan biri tamamlanıyor.

Bunu abartarak söylemiyorum. 1 Nisan'da, şaka gibi bir tarihte, Florida'dan bir roket kalktı. İçinde dört astronot vardı. Bu astronotlar, bu kez son 25 yılda yüzlerce astronot gibi Uluslararası Uzay İstasyonu'na gitmediler. Dünya yörüngesinde kalmadılar. Ay'a kadar gittiler, Ay'ın etrafından döndüler ve geri döndüler. Bu yolculukta iniş yapılmadı. Çünkü kullandıkları uzay aracı ilk kez insanlı olarak uçuruldu. Tıpkı geçen yüzyılda Apollo 8 görevinde olduğu gibi.

Orion kapsülü, uçuşun 6. gününde (6 Nisan'da) Dünya'dan tam 252.756 mil (yaklaşık 406.771 km) uzaklaştı. Bu mesafe, 1970 yılında Apollo 13'ün kırdığı rekoru ki o mürettebat bu rekoru bir kaza sonucu kırmıştı, yaklaşık 4.100 mil daha ileriye taşıyarak Artemis II mürettebatını "Dünya'dan en uzağa giden insanlar" yaptı. Planlı olarak bu kadar uzağa giden, 3 yerine 4 kişi giden, tarihin ilk ekibi Artemis 2'nin dört astronotu oldu.

Mürettebat (Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen) bu rekoru kırarken Ay'ın karanlık yüzünden geçtikleri ve Dünya ile iletişimin tamamen koptuğu o kritik 40 dakikalık süreçte, yüzeyden sadece 4.067 mil yüksekteydiler. Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen o anları şöyle aktardı: "Şu an çıplak gözle gördüklerim aklımı başımdan alıyor. İnanılmaz bir şey." Hansen ayrıca kırılan mesafe rekoruyla ilgili şu notu da düştü ki bence çok anlamlı, dedi ki: "Bu nesle ve sonrakilere meydan okuyoruz; umarım bu rekor çok uzun yaşamaz."

Yolculuğun planlanmamış ama en büyüleyici anlarından biri de uzay aracının konumu sayesinde denk geldikleri Güneş tutulmasıydı. Ay'ın Güneş'i kapattığı ve yaklaşık bir saat süren bu evrede mürettebat, bu anı hem yüksek çözünürlüklü kameralarla hem de bildiğimiz akıllı telefonlarıyla kaydetti.

1972'de Apollo 17 görevinde Eugene Cernan, Ay yüzeyinde son adımını attı. Kapsüle bindi. Ve o günden bu yana, 54 yıl boyunca, hiçbir insan Dünya'nın yakın çevresini terk etmedi. Ve o zamanlar akıllı telefon diye bir şey yoktu. Akılsızları bile çok azdı. İnternet tabiki yoktu. Ve o günden bu yana doğan herkes, yani şu an yaşayan insanların büyük çoğunluğu, bizler, hayatımızın tamamını, insanlığın uzay keşfinde durma noktasında olduğu bir dönemde geçirdik.

İşte bu gece o durma noktası sona erdiren görevin son gecesi.

Şimdi bu yayında ne yapacağız, onu anlatayım.

NASA'nın resmi yayını saat 01:30'da başlıyor. Splashdown 03:07'de. Yani önümüzde yaklaşık bir buçuk saat var ve bu süreyi boş geçirmeyeceğiz.

Görevin on günü boyunca bol bol anlatılan şeyleri tekrar etmeyeceğim. Mürettebatı zaten tanıyorsunuz, fırlatmayı zaten izlediniz. Ben bu yayında farklı bir şey yapmak istiyorum: Tabiki bunları da hatırlatacağım ama bu görevde bazılarımızın atlamış olabileceği detaylara, yeterince konuşulmayan teknik gerçeklere de bakacağız.

Ve tabii, gece ilerledikçe, o 13 dakikayı birlikte geçireceğiz.

NASA, bu iniş sürecini "her şeyin doğru gitmesi gereken 13 dakika" olarak tanımlıyor. Flight Director Jeff Radigan bunun aslında çok daha uzun bir süre olduğunu da ifade etti dünkü brifingte: "Benim kafamda bu aslında bir buçuk saatlik bir kritik pencere."

BÖLÜM 2: TEKNİK HAZIRLIK VE İNİŞ PROFİLİNİN İNCELENMESİ

Şu anda Pasifik Okyanusu'nda, San Diego açıklarında NASA ve Amerikan Donanması'nın ortak kurtarma ekibi, USS John P. Murtha (LPD 26) gemisinde tam pozisyon almış durumda. Donanma dalgıçları (EODGRU-1) ve tıp uzmanları, Orion kapsülü suya indiği an ilk müdahaleyi yapmak için tetikte bekliyor. Ancak astronotların bu gemiye sağ salim ulaşmadan önce atlatmaları gereken çok kritik bir aşama var.

Ay'dan dönüş rotasında olan Orion, atmosfere giriş (entry interface) noktasına ulaştığında saate yaklaşık 24.000 mil yaklaşık 38.600 km/s gibi muazzam bir hıza sahip olacak. Bu hızı yavaşlatmak ve kapsülü sağ salim okyanusa indirmek için yapılacak manevralar, Artemis I görevinden alınan derslerle baştan aşağı güncellendi. Az önce NASA yayınında mühendislerin bizzat teyit ettiği üzere, iniş profili ciddi şekilde değiştirildi.

Artemis 1'de Ne Planlanmıştı, Artemis 2'de Ne Değişti? Biliyorsunuz, mürettebatsız Artemis I görevinden sonra Orion'un ısı kalkanı (Avcoat kaplaması) incelendiğinde, malzemede beklenmeyen dökülmeler ve aşınmalar tespit edilmişti. Bağımsız bir inceleme ekibinin analizleri sonucunda sorunun kaynağı bulundu ve kalkanı sıfırdan üretmek yerine "iniş profilinin matematiği" değiştirildi:

- Artemis 1 (Eski Profil): Araç atmosfere girdiğinde iniş menzili tam 3.178 deniz mili uzunluğundaydı ve atmosfere giriş süreci 20 dakika sürmüştü. Bu uzun süre, aracın üzerinde çok yüksek bir toplam ısı yükü (total heat load) yaratarak kalkanı deforme etmişti. - Artemis 2 (Yeni Profil): Isı kalkanını bu yıkıcı etkilerden (deleterious effects) korumak için menzil maksimum 1.775 deniz miline çekildi. Orion, güneybatıdan kuzeydoğuya (Kaliforniya kıyılarına doğru) tam 1.701 deniz mili uçacak. En kritik değişiklik ise süre: Artemis 1'deki 20 dakikalık o uzun kavrulma süresi, Artemis 2'de tam 13.5 dakikaya indirildi.

Taş Kaydırma Manevrası (Skip Entry) ve Tepe Sıcaklığı NASA uçuş kontrol ekibi ve mühendisler, toplam ısı yükünü düşüren bu yeni "kısaltılmış" skip-entry (taş kaydırma) profiline muazzam bir güven (tremendous confidence) duyuyor. Orion yine atmosferin üst katmanlarına dalıp tıpkı gölde seken bir taş gibi yavaşlayarak iniş yapacak.

Flight Director Radigan, bu süreçte kapsülün atmosfere giriş açısının bir dereceden az bir toleransa sahip olduğunu söyledi. Dünyanın en karmaşık araçlarından biri, 1,1 milyon km yol kat ettikten sonra, bir dereceden az toleransla hedefini bulacak.

Atmosfere giriş süresi kısaltılmış olsa da, araç giriş noktasında (entry interface) fizik kurallarıyla tam anlamıyla çarpışacak. Astronotlar, ısı kalkanı üzerinde 4.000 ila 5.000 °F (yaklaşık 2.200 - 2.760 °C) aralığında, güneşin yüzey sıcaklığına yaklaşan bir cehennem ateşiyle yüzleşecek.

Bu tepe sıcaklığına (peak heating) ulaşıldıktan sadece birkaç dakika sonra ise, o meşhur ve gerilimli an başlayacak: İletişim kesintisi (Communications Blackout).

BÖLÜM 3: "AVRUPA'YA VEDA" (MODÜL AYRILMASI)

(Geçiş: NASA Yayınına Entegrasyon - 01.30 TSİ) Evet, saatlerimiz 01.30'u gösteriyor ve an itibarıyla ekranımızı NASA'nın resmi canlı yayınıyla birleştiriyoruz. Şu andan itibaren Houston Görev Kontrol'den gelecek her sesli komutu, her anlık güncellemeyi ve uzay aracının telemetri ekranını saniye saniye takip edeceğiz. Artık sohbeti biraz daha teknik bir boyuta taşıma vakti, çünkü saniyelerin ve milimetrik hesapların konuştuğu o dar pencereye giriyoruz.

(Avrupa Servis Modülü'ne Veda - 02.33 TSİ) Bu yolculukta Orion kapsülü yalnız değildi. Aracın arka kısmında, astronotlara 10 gün boyunca güç, su, oksijen ve ana itkiyi sağlayan, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) imzalı "Avrupa Servis Modülü" (ESM) bulunuyordu. Ancak Pasifik'e doğru hızla yaklaşırken artık yolları ayırma vakti geldi.

Saat tam 02.33 TSİ'de (19.33 EDT), astronotları taşıyan Orion mürettebat modülü ile Servis Modülü birbirinden ayrılacak. Servis Modülü için bir nevi veda dalışı yapacak dünyaya. Üzerinde bir ısı kalkanı yok. Görevini başarıyla tamamlamış bir şekilde atmosferin üst katmanlarında sürtünmeyle parçalanarak yanacak ve kalıntıları okyanusa umuyoruz ki zararsız bir şekilde düşecek.

(Kalkanın Ortaya Çıkışı ve İğne Deliğinden Geçmek - 02.37 TSİ) Bu ayrılmanın ardından, az önce krizini ve çözümünü konuştuğumuz o kritik donanım, yani Orion'un alt kısmındaki o büyük ısı kalkanı nihayet uzay boşluğunda tamamen açığa çıkmış olacak.

Hemen ardından, saat 02.37 TSİ'de (19.37 EDT) kapsül, atmosfere en doğru açıyla girebilmek için kendi üzerindeki manevra iticilerini (RCS) kullanarak son yönelim ayarlarını yapacak. Bu açı çok çok önemli. Eğer atmosfere çok dik girerlerse kapsül yanar veya mürettebat ölümcül G kuvvetlerine maruz kalır; eğer çok sığ bir açıyla girerlerse gölde seken bir taş gibi atmosferden sekip uzayın derinliklerine doğru savrulurlar. İğne deliğinden geçmek tabiri tam olarak bu anı anlatıyor.

Hazırlıklar tamam, uzay aracı artık tam anlamıyla bir "düşüş" pozisyonunda. Şimdi, aracın Dünya atmosferine, o görünmez duvara çarpacağı ve nefeslerin tutulacağı "Entry Interface" aşamasına geçiyoruz.

BÖLÜM 4: ATMOSFERE GİRİŞ VE İLETİŞİM KESİNTİSİ

(Atmosfere Çarpış - 02.53 TSİ) Saatler 02.53 TSİ'yi (19.53 EDT) gösterdiğinde, Orion kapsülü yaklaşık 400.000 feet (yaklaşık 122 km) irtifada Dünya atmosferinin üst sınırına ulaşıyor. "Atmosfere giriş" desek de, aslında uzay boşluğundan gelen bu araç için bu bir girişten ziyade, havadan örülmüş görünmez bir duvara hızla çarpma anı.

Şu an kapsülün hızı saatte 23.864 mil (yaklaşık 38.405 km/s). Bu inanılmaz hızdaki sürtünme nedeniyle kapsülün etrafındaki hava molekülleri anında parçalanarak süper sıcak bir plazma bulutuna dönüşüyor.

(Tepe Sıcaklık ve G Kuvveti) Tam bu dakikalarda araç, atmosferin derinliklerine doğru "taş kaydırma" manevrasını yaparken o en korkulan eşiğe, "Tepe Sıcaklık" (Peak Heating) noktasına ulaşıyor. Kapsülün tabanındaki ısı kalkanı, az önceki NASA brifinginde de teyit edildiği gibi 4.000 ila 5.000 °F derecelik bir cehennem ateşiyle yüzleşiyor. Dışarısı Güneş'in yüzey sıcaklığına yaklaşırken, içerideki dört astronot da hızla yavaşlamanın etkisiyle koltuklarına doğru yaklaşık 4 G kuvvetiyle itiliyor. Göğüslerinin üzerine kendi vücut ağırlıklarının dört katı kadar bir yük biniyor.

(İletişim Kesintisi / Radio Blackout - Mutlak Sessizlik) Ve işte görevin en uzun, en gerilimli dakikalarına giriyoruz. Kapsülün etrafını saran o devasa ateş topu ve plazma kalkanı, hiçbir radyo dalgasının içeri girmesine veya dışarı çıkmasına izin vermiyor.

Şu an itibarıyla Houston Görev Kontrol ile Orion arasındaki tüm iletişim koptu. Ekranda veri yok, telemetri yok, telsizden gelen bir ses yok. Bu "Radio Blackout" dediğimiz iletişim kesintisi evresi. Mühendislerin elinden gelen her şey bitti; artık yapabilecekleri tek şey, o güncellenen iniş profiline ve altlarındaki ısı kalkanının matematiğine güvenmek.

Bu sessizlik birkaç dakika sürecek. Astronotların bu ateş topunun içinden sağ çıkıp çıkmadığını, ancak kapsül yeterince yavaşlayıp o plazma duvarı dağıldığında, Houston'dan gelecek ilk cızırtılı telsiz teyidiyle öğrenebileceğiz. Ekranlarda "İletişim Yeniden Sağlandı" (AOS - Acquisition of Signal) uyarısını bekliyoruz.

BÖLÜM 5: PARAŞÜT SEKANSI VE OKYANUSA İNİŞ (SPLASHDOWN)

(İletişimin Geri Gelmesi - ~03.03 TSİ) Ve beklenen an! NASA Houston Görev Kontrol'den ses geldi, ekranlarda AOS (Acquisition of Signal) yani "Sinyal Alındı" ibaresini görüyoruz. İletişim yeniden sağlandı. Orion kapsülü o korkunç plazma duvarını ve tepe sıcaklığını başarıyla atlattı. Astronotlarımızın durumu iyi. Ancak derin bir nefes almak için henüz erken; çünkü kapsül hala saatte yüzlerce kilometre hızla Pasifik'e doğru serbest düşüşte. Şimdi aracı güvenli bir hıza indirme zamanı.

(Fren Paraşütleri / Drogue Chutes - 22.000 Feet) Kapsül yaklaşık 22.000 feet (yaklaşık 6.700 metre) irtifaya indiğinde, ilk hayati donanım devreye giriyor. Orion'un üst kısmından 2 adet "Drogue" yani fren paraşütü fırlatılıyor. Bu paraşütlerin temel amacı aracı tam olarak yavaşlatmaktan ziyade, saatte yaklaşık 300 mil hızla düşen ve türbülans nedeniyle sarsılan kapsülü stabilize etmek, yani dengede tutmak.

(Ana Paraşütler / Main Chutes - 6.000 Feet) Drogue paraşütleri görevini yaptıktan hemen sonra gövdeden ayrılıyor ve asıl görsel şölen başlıyor! İrtifa 6.000 feet'e (yaklaşık 1.800 metre) düştüğünde, o devasa 3 ana paraşüt gökyüzünde açılıyor. Her biri neredeyse bir futbol sahasının yarısı büyüklüğünde olan bu devasa turuncu-beyaz paraşütler, kapsülün hızını dakikalar içinde saatte yaklaşık 20 mil (32 km/s) seviyesine kadar düşürecek.

Şu anda ekranlarda da net bir şekilde görüyoruz; Orion, Pasifik rüzgarlarıyla hafifçe sallanarak okyanus yüzeyine doğru süzülüyor. Mürettebat için o 4 G'lik ezici basınçtan sonra, şimdi lunaparktaki bir salıncakta sallanıyormuş hissi veren o meşhur "sarkaç" evresi yaşanıyor.

(Splashdown - 03.07 TSİ) Saatler tam 03.07 TSİ'yi (20.07 EDT) gösteriyor... Ve temas!

Orion mürettebat modülü, dört astronotuyla birlikte Kaliforniya'nın San Diego kıyılarında Pasifik Okyanusu'nun sularına başarıyla indi. Ay'ın etrafında atılan tarihi bir tur, uzayda kırılan mesafe rekorları ve ateşten bir duvarın içinden geçilen 10 günlük o muazzam yolculuk, bu "splashdown" ile resmi uçuş safhasını tamamlamış oldu.

İnsanlık, 50 yılı aşkın bir süre sonra Ay'a gidecek olan o cesur dörtlü ile birlikte yeniden Dünya sularında!

BÖLÜM 6: KURTARMA OPERASYONU VE KAPANIŞ

(Güç Kapatma ve İlk Temas - 03.22 TSİ) Kapsül Pasifik sularına indi ancak operasyon henüz bitmedi. Şu an mürettebatın hemen kapıyı açıp çıkması söz konusu değil; önce güvenliğin yüzde yüz sağlanması gerekiyor. Suya indikten yaklaşık 15 dakika sonra, saat 03.22 TSİ'de (20.22 EDT), Orion kapsülünün gücü içeriden tamamen kapatılacak.

Bu sırada, San Diego açıklarında bekleyen USS John P. Murtha gemisinden zodyak botlarla ayrılan Donanma Dalgıçları (EODGRU-1) kapsüle hızla yaklaşacak. Dalgıçların ilk işi, uzay aracının etrafında amonyak veya hidrazin gibi zehirli yakıt/gaz sızıntısı olup olmadığını tespit etmek. Her şeyin "temiz" olduğu onaylandıktan sonra, dalgıçlar kapsülün okyanus dalgalarıyla devrilmemesi için etrafına şişme bir dengeleme yakası (flotation collar) takacaklar.

(Mürettebatın Çıkarılması ve Gemiye Nakil - ~04.06 TSİ) Yaklaşık bir saatlik bu titiz güvenlik ve stabilizasyon sürecinin ardından, saat 04.06 TSİ (21.06 EDT) civarında, nihayet o tarihi kapı açılacak. Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch ve Jeremy Hansen, tıbbi ekiplerin yardımıyla tek tek kapsülden çıkarılacak.

Uzayda geçen 10 günlük mikro yerçekimi ortamının ardından astronotların Dünya'nın yerçekimine yeniden adaptasyon süreci başlıyor. Helikopterler ve destek botları aracılığıyla hızla USS John P. Murtha gemisine alınacaklar. Gemide onları tam teşekküllü bir tıbbi ekip bekliyor ve ilk detaylı sağlık kontrolleri doğrudan bu askeri geminin içinde yapılacak.

(Kapanış ve Basın Toplantısına Geçiş) 1 Nisan'da fırlatma rampasında başlayan, Ay'ın karanlık yüzüne kadar uzanıp bir uzaklık rekoruyla taçlanan ve Pasifik Okyanusu'nun sularında son bulan 10 günlük Artemis II macerasının sonuna geldik. İnsanlık, yarım asır sonra Ay'ın yörüngesine gidip dönmeyi başardı ve sırada Artemis III ile Ay yüzeyine ayak basmak var.

Biz bu tarihi anı saniye saniye takip ettik. Sürecin resmi yansımalarını, uçuş verilerinin detaylı analizini ve görev yetkililerinin ilk açıklamalarını dinlemek üzere şimdi sözü NASA'nın düzenleyeceği resmi basın toplantısına bırakıyoruz. Yayınımıza katıldığınız için teşekkürler, uzayla kalın!

Tam metin Otomatik metin (yapay zekâ, hatalı olabilir)

Ve de ikinci, bir şeyin gelişmesi için in-and-out cemizlik bir kısım var. Bu bir şey, bu bir şey, bu bir şey, bu bir şey, bu şekilde bir şey. Ve bu kez kısımdan da bir şey, bu bir şey, bu bence bir zey tinyağı yaratılır. Bu bir şey, bu seneye kadar yaratılır. Evet, şu güzelliğe bakar mısınız? Evrenin en güzel gezegen ini görüyorum ben buraya bakınca. Ve tabii ki bu görüntüyü bize aktaran Orion'ı görüyorum.

Ona size göre 23.30'da yayına başlayacağımı söyledim. Bir 6-7 dakika gecikme yaşadım. Canlı yayın sistemimde sorun olduğunu fark ettim. Onu test etmekle meşguldum kusura bakmayın. Bir yandan NASA'nın canlı yayını devam ediyor ama asıl yay ın daha sonra başlayacak. Bir yandan umuyorum ki sesim sizlere ulaşıyordur. 6-7 saat boyunca sessiz bir yayın yapmak istemem doğrusu. Her şey yolundadır diye düşünüyorum.

Bir yandan da işte böyle yavaş yavaş zaten toplanmaya baş layalım. Şu anda artık bu görevin NASA'nın Artemis 2 görevi kapsam ında biliyorsunuz 1 Nisan'da başlayan 10 günlük bu tarihi ay yolculuğunun sonlarına doğru geliyoruz. İnsanlı dünyadan en uzağa taşıyan Orion uzay aracını gör üyoruz yanda. Integrity'yi ve neredeyse bir hilal gibi diyebileceğimiz sevgili gezegenimizi buradan onlara el sallıyoruz.

Şimdi birkaç saat içerisinde Pasifik okyanusuna inecekler. Splashdown İngilizcesi ben düşecekler diyorum. Birazcık da Azerbaycan'da da ben bu durakta düşeceğim falan diye bir tabir vardır. Onun da etkisiyle ama asıl tabii yörünge mekaniği ve tabii ki gravity dediğimiz o kütle çekimi yasalarının doğru if adesi herhalde inmek değil düşmek burada. Bir zamanlar uzay mekikleri vardı onlar iniyorlardı bayağı uçak gibi.

Roket gibi fırlatılıp uçak gibi iniyorlardı. Ama bu öyle değil. Orion paraşütlerle üzerinde 11 tane paraşüt var. Onlarla resmen Mach 32 hızından yaklaşık 40 bin kilometre gibi rekor bir hızla yeryüzünün atmosferine giriş yapacak. Sonra bir gölde göl yüzeyinde sıçrayan bir taş misali bir sıçrayıp sonra tekrar girecek. Ve Pasifik Okyanusu'na, San Diego kıyısı yakınlarına splash down yapacak. İnecek, düşecek.

Şu anda bu tarihi anı, canlı yayında onların gelişini hep birlikte takip etmeye başladık. Daha dünyaya yolları var gibi gözüküyor ama daha önceki yay ınları da izlediyseniz, dünyadan dünyaya ve aya yaklaşırken ortalar böyle hiç geçmi yormuş gibi geliyor insana. Mesafeleri tam algılayamıyoruz uzayda henüz. Ama yaklaştıkça hızlanıyor çünkü kütle çekimi sayesinde düş üyor. Tıpkı bizim yüksek bir yerden atladığımızda aşağıya düşmem iz gibi.

Şu anda kontrol edelim. Eğer bu yayını Türkiye'den izliyorsanız gece yarısına yak laşıyor. Pek çoğunuz için öyle olduğunu tahmin ediyorum. Bu kanalın izleyicilerinin %80'i Türkiye'de yaşadığı için. Benim bulunduğum yerde ki fırlatmanın yapıldığı yerle aynı zaman dilimindeyiz biz. Şu anda akşamüstü ama işte biraz daha akşam saatlerinde ini ş yapacaklar ama bu kez Pasifik Okyanusu'na inecekler dedi ğim gibi Atlas Okyanusu yakınlarındaki Kennedy Uzay Üssü'nd en fırlatılmışlardı.

Ama bu kez Pasifik Okyanusu hem de açıklarına yani San Diego'nun açıklarında bir yerlere inecekler. Dolayısıyla onlar orada inerken akşamüstü olacak. Baya karmaşık zamanlar var. global bir etkinlik olduğu için ama ben neden bunları bu kadar söyleyip vurgulamaya çalışıyorum derseniz eğer çünkü fırlatmalar sırasında bütün yaptığım canlı yayınlarda da hep böyle bir fırlatma penceresi diye bir laftan bahsedi yorum.

Fırlatma penceresi, fırlatma penceresi, launch window İng ilizcesi. O kadar önemli ki hani o iki saatin başlamasını bekliyorsun . İki saat içinde fırlattın fırlattın yoksa başka bir güne kalmak zorunda. Hatta bazı dönemlerde başka aya ertelenmek zorunda. Nitekim bu fırlatma da öyle oldu biliyorsunuz. Şubat'ta Mart'ta ertelendi, Mart'ta Nisan'a ertelendi. Ve bu yıl için zaten son pencere, ideal pencere Nisan'dı.

O pencerenin başlarında ilk 10 dakikada fırlatma gerçekleş tirilmiş oldu. İşte o fırlatma penceresi o kadar önemli ki bakın ta bural ara kadar etkisini gösteriyor. Çünkü o pencereye göre yörünge hareketleri hesaplanıyor. O pencere yerde ve uzayda çalışan kişilerin mesailerini bel irliyor. Yani onu da fark ettim ben bu görevi neredeyse 7.24 canlı yayından takip eden biri olarak. İşte vardiya değişimleri yapılıyor.

Uzaydaki astronotların kendine göre bir günlük düzeni var. Yerdekilerin tabii ki bir düzeni var ve herkes buna göre iş lerini ayarlıyor. Mesela görevin bir kısmı cumartesi pazara denk geldi. Cumartesi de çalışıyorsunuz falan dediler. Yerdekiler, astronotlar da yerdekilere fazla mesai yap ıyorlar. Tabii yukarıdakilerin yapabilecek başka bir şey olmadığı için zorunlu bir fazla mesai de yapmış oldular.

Ama en önemlisi arkadaşlar fırlatma penceresiyle uzaydan dünyaya girişte hedeflenen zaman çok önemli. Yani şu anda yaklaşmakta olduğumuz zaman ve mekan çok önemli. Mesela dünyanın farklı hesaplamalarla farklı yerlerine düşe bilirler. San Diego açıklarını seçiyorlar. Genelde de oralar seçiliyor zaten. Hem nispeten sakin olması, nispeten diyorum hava durumunu neredeyse 10-15 gün öncesinden tahmin etmeye çalışıyorlar.

Ama her an her şey değişebilir. 10 gün önceki fırlatmanın 10 dakika önce ya da sonra olmas ıyla 10 gün sonra bugün kıtanın diğer tarafındaki okyanusa inişi arasında bir ilişki var. Bunların hepsi hassas kritik hesaplamalara dayanıyor. Tüm bunları da göz önünde bulundurmak gerekiyor. Şu anda son gözden geçirmeleri yapmaya başladılar. Tuvaleti sordu Christina. Sevgili Christina, uzay tesisatçısı oldu bu görevde.

Bir türlü çözülmek bilmeyen o tuvalet problemlerini çözen tuvaleti kapatıyorlar. Kısacası bu. Bir sürü böyle üç harfli kısaltmalar duyuyoruz İngilizce. Bazıları da çok da havalı ve böyle hani kod ismi falan gibi gözüküyor. Yine ben bu görevi takip ettikçe onların da tabii şifresini çözüyorsunuz. Artık aklınıza yerleşiyor ama bazıları çok komik yani işte atık bilmem ne sistemi falan diyorlar. Muhtemelen ola bir poşet.

gibi. Karşılıklı olarak biraz önce yukarıda astronot, komutan Reed'in sesini duyduk. Bu da Jackie konuşan. Artık herkesi tanıyorum ben. Karşılıklı olarak işte son hazırlıkları gözden geçiriyorlar. Bu yayına başlamadan 5 dakika kadar önce ben burada ses problemlerini çözmeye çalışırken Christina buna yarım saat erken başlama önerisinde bulundu. O yüzden şu anda devam ediyor. Aslında bir yarım saat daha sonra başlayacaklardı. Geç olsun güç olmasın diyorlar. Zaten böyle dünden beri bir ne diyelim yerde de yukarıda astronotların arasında da izleyici olarak bizim tarafta da böyle bir hüzünlü bir hava var. Dün mesela o egzersiz yaptıkları bir alet var böyle İşte şeye bağlamışlar onu.

Açılınan, kapanan, içeriye girip çıktıkları, birazdan çık acakları kapağa bağlamışlar. Dün itibariyle egzersiz programlarını sona erdirdiler. Her gün yarım saat yapıyorlardı. Onu oradan işte söküyorlar. Bayağı şey monte edilen, demonte edilen bir şey herhalde. Böyle hüzünlü bir hava vardı. Gerçekten de. Bir yandan işte böyle şu anda sesini duyduğumuz amca diye ceğim artık. Yaşlı ve olgun seste olduğu gibi bize bu olayları aktaran sesler vardiyalarla çalışıyor.

İşte benim bulunduğum yere göre sabah saatlerinde bir Nilü fer var mesela. O sunuşları yapıyor, röportajlar yapıyor NASA televizyon unda. Akşamüstü de Lia var. Lia benim favorim. Daha bence şeyi sunuyor. Şimdi bu amca da işte iki üç gün önce devreye girdi. İki günden beri galiba o bize aktarımları yapıyor ama NASA' nın resmi canlı yayını, yani bu etkinlik için, iniş etkinliği için resmi canlı yay ın henüz başlamadı.

Biz şu anda 7.24 yapılan canlı yayında astronotlarla yer ar asındaki son hazırlıkların seslerini duyuyoruz ve bir yandan da sunucu bize durumları aktarıyor. Ben o yüzden biraz kıstım, üzerine konuşuyorum. Kaçıracağımız fazla bir şey yok, kulağım orada merak etme yin. Çünkü onların elinde de belli metinler var ve sabahtan beri , yani sunucudan bahsediyorum, o metinleri belli aralıklarla tekrar ediyor.

Onlar tekrar ettikçe ben en güncel durumları hem kendi not larıma aktardım hem de aşağıda bakın tikerimiz akıyor. Orada da en güncel durumları okuyabilirsiniz yayına katıld ığınız her an. Dolayısıyla her şey yolunda şu anda bir problem yok. Biz neden bahsediyorduk? Fırlatma penceresiyle, 10 gün önce ki hesaplamalarla, işte 10 gün sonra artık Ay'a gidip geld iler. İniş yapacakları, atmosfere giriş yapacakları zaman ar asında, mekan arasında, hava durumu arasında bir etkileşim olduğunu vurgulamaya çalışıyorum aslında.

Yani gece yarısı böyle fırtınalı bir havada Pasifik Okyanus una düştüklerini hayal bile edemiyorum. O zaman kurtarma operasyonu çok daha zorlu olacaktır. Birazdan gösterirler yayının öncesinde de gösteriyorlardı zaten. Bir gemi gidiyor oraya şimdi bir kurtarma gemisi gidiyor. Ve onların yaklaşık olarak tabii tam olarak yerini metre c insiyle hesaplayamıyorlar belki ama yaklaşık bir alanı belir leyebiliyorlar.

Benim aklıma hep şey sorusu takılır ya üstlerine düşerse sorusu takılır ama işte herhalde paraşütle biraz yavaşlay acakları için son anlarında manevra kabiliyeti olur diye düşünüyorum. Ya da o kadar da kötü hesaplama yapmıyorlardır diye. Umuyorum. İnsanın aklına ister istemez böyle ilginç sorular geleb iliyor. Eminim sizlerin de geliyordur. Ben onları da hayal ederek bazı şeyleri notlarım arasına aldım.

Bu yayın sırasında sizlere aktarmak isterim. Şöyle bir kontrol edeyim şimdi. Dediğim gibi uzay görevlerinde dakikaların bile ne kadar önemli olduğunu hatırlatmak istedim aslında. Ama siz zaten bunun farkındasınızdır. Uzay meraklıları olarak evreni anlamanın, keşfetmenin ne kadar büyüleyici bir deneyim olduğunu bilen insanlarsınız dır. O yüzden ekran başınızdasınızdır. Bu da benim için bir yayıncı olarak bana çok şey anlatıyor.

Çok iyi bir kitlesiniz arkadaşlar. Çok güzel bir kitlesiniz. Sizlerle birlikte bu yayınları yapmaktan ve aslında gelişm eleri birlikte takip edip öğrenmekten çok büyük mutluluk duy duğumu ifade edeyim. Bu yayınlara gelenlerin büyük çoğunluğu geçen 10 günü de zaten yakından takip etmiştir. İşte fırlatmada 6 küsur saatlik bir canlı yayını yaptık. Sonra ay geçişinde 9 küsur saatlik bir canlı yayını yaptık.

Belki aralarda bu kanalda yayınladığım özet videolarını da izlemiş olabilirsiniz. Ben her günün en önemli noktalarını en çıplak haliyle Türk çe ama açıklamalı Türkçe altyazılarıyla yayına vermeye çalış tım. 9 tane videoyu verdim, bir tane röportaj videosu yayına verdim. Dolayısıyla 10 gün içinde 15. yayınım falan oluyor bu. Biraz yorucu olsa da çok keyif veren bir yorgunluk olduğu için hiçbir şikayetim yok doğrusu.

Ama tabii burada yayıncı ya da izleyici olarak belki bizden çok bir de onları düşünmek lazım. Onlar 10 günden beri kütle çekiminden bağımsız o micrograv ity ortamındalar ve birdenbire şimdi dünyanın yine çekim gücü ile buraya gelecekler. Asıl macera orada olacak. Dediğim gibi 10 gün süren bu tarihi görevde hep birlikte bu astronotları uzayda takip ettik ve şimdi de tabii ki geri gelişlerini kaçırmak istemiyoruz.

Bir anlamda hikayemizin sonuna doğru geliyoruz. Sizi bilmiyorum ama benim için böyle çok sevdiğim bir diz inin sezon finaline yaklaşıyormuşuz gibi bir hissiyat içerisindeyim. Öyle bir duygu yaşıyorum şu anda. Ama tabii umarım dizilerden farklı olarak öyle bir twist, bir sürpriz sonla falan karşılaşmayız. Her şey yolunda gider. Sağ salim iniş yaparlar diye de ümit ediyorum. Tabii bir yandan bu yayına böyle birdenbire gelenler de vardır.

Bu kanalı tanımayanlar. Bir bildirim görerek bir arkadaşından paylaşımla duyarak falan olabilir. Bir başlık dikkatinizi çekmiştir. Ne oluyor ya falan diye takım tıklamış ve izliyor olabilirsiniz. Sizlere de hoş geldiniz diyorum. Aslında sizleri de bekliyorduk. Çünkü biraz daha ben bu evren ve keşif duygusunun merakının yaygınlaşması, başta gençler olmak üzere 7'den 77'ye herkes de yaygınlaşmasını çok istiyorum. Burada herkese yer var. O yüzden sizler de hoş geldiniz. Çayınızı, kahvenizi hazırlayın. Bu gece insanlığın dünyadan uzaklaşma tarihindeki en önemli olaylardan biri tamamlanıyor, nihayete eriyor.

Bir yandan gözüm sürekli bu tarafta yayın iki tarafta da var gerçi de. Bu tarafta kaynak, bu tarafta yayın çıktısı var. Hem ses seviyelerini kontrol etmeye çalışıyorum. Hem de sürekli gözüm bu mavi miskette, Blue Marble 1968'de öyle denmişti çekilen ilk Earth Rise, dünyanın doğuşu fotoğrafına bu isim verilmişti. Ne demek dünyanın doğuşu. Biz dünyada güneşin doğuşunu biliyoruz. Bir de tabii ayın da doğuşu ve batışı var ama onu çok fazla nedense önemsemiyor insanlar. Daha çok güneşin doğuşu ve güneşin batışı bizim için. Hayatımızın ritmini belirleyen bir olay.

Çok doğal çünkü hayatın kaynağı neredeyse güneşin ışınları, ışıkları ve enerjisi. Dolayısıyla bizim için en önemli şey bu. Ama başka bir gök cisminde, işte ayda, güneş dışında çok önemli bir başka gök cismi daha var. O da Dünya. Ve oradan bakınca Dünya'nın doğuşunu ve batışını da görebiliyorsunuz. Dediğim gibi Apollo 8 görevinde geçen yüzyılda 1968'de Dünya'nın doğuşunu çekmişti astronotlar. Apollo 8 görevi niye 3, 5 10, 12 falan değil de 8.

Aslında işte burada Artemis 2 diyoruz ya. Bunlar seri olarak ilerliyorlar. Her uzay görevinin böyle numaralandırmaları var. İlk numaralar bire yakın olanlar. Genellikle testin ilk aşamaları. Giderek olgunlaşıyor ve geçen yüzyılda 8. test insanlı olarak yapılmış ve ilk kez dünya gezegeninden insanlar der in uzaya gitmişler. Ay'a inmekten bahsetmiyorum. Ay'a inmek 1969. Ondan bir yıl önceden bahsediyorum.

1968'den. O zaman 3 astronot gidiyor ve ayın etrafında dönerlerken işte ayın arkasından dünyanın doğuşunu fotoğraflıyorlar ve buna Earth Rise, dünyanın doğuşu fotoğrafı ismini veriyor lar. Bu sadece uzay tarihinde değil, fotoğrafçılık tarihinde bir çok şeyde çok önemli bir fotoğraf. Modern çevrecilik hareketinin başlangıcı olarak falan kabul edenler var o fotoğrafı. Çünkü astronotların yaşadığı tabii bizim ancak onların söz leriyle anlamaya çalıştığımız bir psikolojik durum var.

İnsanlar işte o alçak yörüngeye gittiklerinde hala hazırlık lar devam ediyor merak etmeyin. Uluslararası Uzay İstasyonu'na giden astronotlar yukarıdan bakınca bir overview efekt deniyor. Literatürde aynen bu şekilde geçen bir etki psikolojik et kiye şey yapıyorlar. Yani her şeyi bir arada, bir bütün olarak görmenin verdiği bir ruhani, manevi bir aydınlanma mı diyelim artık, olgun laşma mı diyelim böyle bir şey.

İşte 1968'de dünyadan ilk kez üç insan o kadar uzak bir nok taya gidip de ayın arkasından dönerken dünyanın sanki doğuy ormuş gibi olduğunu görüp tek parça halinde, bugüne kadar yaşamış tüm insanların, ölmüş tüm insanların barındığı o tek noktada, onun doğuşuna tanık olmaları bir overview efekti sadece astronotlarda değil, bütün dünyada da aslında gerçekleştirmiş bir nevi diyebilir iz. Ve işte çevrecilik hareketini başlatmış diyenler var, böyle kabul edenler var.

RTC-3 burn that was conducted just over two hours ago, which was basically a final fine tuning of the trajectory of integrity to hit the sweet spot. Evet, RTC-3 dedi mesela. RTC-3. Giderken üç tane düzeltme manevrası, ateşlemesi yapıyorlar. Dönerken de üç tane yapıyorlar. Daha doğrusu üç tane yap mayı planlıyorlar. Giderken iki tanesini iptal ettiler. O kadar iyi ateşlemiş ler ki dünyadan. Düzeltmeye gerek kalmadı. Dönüşte ama ateşlemeleri yaptılar .

İşte o ateşlemelerle Pasifik okyanusundaki o belli noktayı hedefliyorlar. Ben de onu işte anlamaya çalışıyorum. O kadar ince hesap yapıp işte orada kurtarma gemilerine falan çarpmadan tam noktayı nasıl hesaplıyorlar. Sonuçta yine binlerce millik, bin küsur millik bir atmosfer in içinde yatay hareket de yapacaklar. Birazdan onların detaylarını vereceğim sizlere. Dolayısıyla bu Earthrise'a benzer bu kez Earthset diye bir fotoğraf çekildi.

Hatta onu hazırladım ben. Şuradan göstereyim. Evet şu fotoğraf beni açıkçası gerçekten çok duygulandırdı. Çünkü şu anda o yukarıda oralara giden kadın astronot, ilk kadın astronot Christina Cook bu fotoğraf hakkında çok güzel şeyler anlattı. Sonra ben bu fotoğrafı Instagram hesabımdan yayınlayınca şöyle bir not düştüm arkadaşlar. Dedim ki geçen 100 yıl dünyanın doğuşunu yani Earth Rise'ı çekti astronotlar.

Bu 100 yıl ise batışını çektiler. Earth Set. Evet bu fotoğrafın adı gerçekten de ironik bir şekilde düny anın batışı. Apollo 8 mürettebatı 68'de buna çok benzeyen bir fotoğraf çekmişti dediğim gibi. Ayın yörüngesinden dünyanın doğuşunu kaydetmişlerdi. Ve o fotoğraf bir nesli değiştirmişti. İşte canlı yayınlarda derin uzaya giden ilk kadın astronot umuz Christine. Küçük bir çocukken odasının duvarında o fotoğrafı nasıl olduğunu söylüyordu.

Ve o fotoğrafta ilk kez içinde yaşadığımız evimizi dışarı dan görmüş olduk. Ve onun ne kadar hassas bir denge içinde olduğunu anladık. Ne kadar kırılgan olduğunu anladık. Hepimiz bir anlamda aynı gemideyiz diye bir laf vardır ya tam olarak öyle bir şey. 6 Nisan 2026'da ise şu anda ekranlarınızda olan bu fotoğraf ı çekti bu astronotlar. Ayın üzerinden geçerken. Tabii görsel olarak hiçbir farkı yok. Doğuşun ve batışın, güneşin doğuşu ve batışında da öyledir.

Ama burada dünya doğmuyor, batıyor. Dünyanın batışını görüyoruz. Ayın ufkundan yavaşça kaybolduğunu görüyoruz. Ve bundan 3 dakika sonra zaten ayın diğer tarafına geçtik leri için iletişimleri de tamamen kesildi. Yani böylece koleksiyonlarımıza dünyanın doğuşunun yanı sı ra bir de batışı fotoğrafı eklenmiş oldu. Ben o başlığı verdiğini görünce NASA'nın bu fotoğrafı ister istemez hani kelimenin tam anlamıyla acaba dünyanın batış ını mı izliyoruz diye düşündüm.

Çünkü yani düşündüğünüzde, şöyle tekrar dönelim yayınımıza. Yani içinde yaşadığımız çağ gerçekten iklim değişikliği, insanlar arasında giderek artan her yerdeki kutuplaşma, son dönemde işte bu yapay zekanın hepimizi tehdit ediyor oluşu filan gibi şeyler ve tabii ki bitmek bilmeyen o lanet olasıca savaşlar filan yüzünden dünyanın batışı fotoğrafı bana çok böyle manidar geldi. Geniş anlamda yorumladı beynim belki de işte bu içinde bul unduğumuz ruh hali nedeniyle.

Ama ben karamsarlığı çok seven bir insan değilim. Tabii bu sevilir mi? Kimse sevmez ama mecburen öyle bir duruma düşebiliyoruz. Depresif duygular hissedebiliyoruz. Bunu yaymak isteyen birisi değilim. Bu benim kontrolümde. O yüzden umuyorum ki, bakın şu anda güneş panellerinin yön ünü değiştiriyorlar. Dünya kadrajdan çıkıyordu çünkü. O paneller de aynı tripod gibi. Her neyse umuyorum ki dünkü olayda astronotların o 40 dakika boyunca bir sessizliği vardı.

Sinyal alıp veremiyorlardı. Ama sonra bir sinyal aldılar ve tekrar kavuşmuş olduk ses lerimiz itibariyle. İnsanlık olarak da ben inşallah böyle bir yerlerden bir sin yal alırız diye umuyorum. Ve alacağımız o sinyalle uyanırız, iyileşiriz. Belli bir yaşı geçmiş ve değişim dönüşüm kaslarının esnekli ğini kaybetmiş insanlar için bu belki çok zor. Onlar statikonun değişmesinden çok hoşnut olmayabilirler ama gençlerimizden, çocuklarımızdan ben umudu hiçbir zaman kesmem.

Onların enerjisine her zaman güvenirim. İşte onlar bu sinyali alırlar ve hem bizi iyileştirirler hem de işte bu. Hepimiz buradayız. Hepimiz şu anda o yarısı aydınlık, yarısı karanlık olan kü renin içindeyiz. İyileşmek ya da iyileşmemek bizim kontrolümüzde. Sadece bizler, biz insanlar değil, bütün canlılar için bu böyle. Ve umarım her batış bir sonraki doğuşun başlangıcı olur diyeyim. Ve tekrar yayın akışıma döneyim.

Şöyle notlarımda neler var diye. Bugün neler izleyeceğimizi anlatacaktım herhalde. Şuradan nasıl lazım? Şöyle bir şeyler hazırladım. Arada bir şey yapacağım size göstereceğim. Evet Türkiye saatiyle yine verdim. Bu yayında NASA'nın resmi yayını başladıktan sonra onların da takviminde en güncel veriler böyle. 2.33'de Avrupa servis modülünün ayrılmasını izleyeceğiz. Yani tam şu anda poposunu gördüğümüz arkadaş o motorların falan olduğu güneş panellerinin bağlı olduğu kısım arkadaşlar yanıp gidecek.

Ondan ayrılacaklar bir. Buraya kadar çalıştı ve bunu Avrupa Uzay Ajansı hazırladı. NASA değil, Amerikalılar değil, Avrupalılar hazırladı o kı smı. Buraya kadar gayet güzel çalıştı. Bagajı gibi davrandı. Bütün motorlar, yakıtların bir kısmı, güneş panelleri, ener ji sistemleri falan filan hepsi oradaydı. Atmosfere girerken artık ona ihtiyaç yok ve üzerinde zaten onun şey de yok. Kalkan filan da yok.

O ayrılacak Türkiye saatiyle 2.33'de Avrupa Servis Modülü. Ayrılacak ve yanarak okyanusa düşecek. Bakın ondan sonra giderek sıkışıyor takvim. 2.53'te atmosfere giriş gerçekleşecek. Ve bunun için de şöyle bir sansasyonel bir şey yaptım. Böyle haberci gibi haberci olmamama rağmen. Uzay yolculuğunun en kritik aşaması 13.5 dakikalık giriş. Aslında 13 dakika gibi bir şey ama buçuğu da var. Neyse benim eğer kanalımı uzun süredir takip ediyorsanız.

Ben Mars'a indirilen roverı da canlı olarak yayınlamıştım y ıllar evvel. Ve orada 7 dakikalık dehşet diye bir şey vardı. İnişler çünkü her zaman en riskli kısımdır. Uzay yolculuğunun en kritik aşamasıdır. O 7 dakika burada 13,5 dakikaya uzayacak. Ve çünkü Mars'ın atmosferi farklı, dünyanın atmosferi farklı. Ve gerçekten çok riskli. Onun içinde de her şey çok anlık gelişecek. Ve onun içinde de yine 3.03'de yeniden iletişim sağlanacak.

Çünkü ondan önce bir iletişim kopukluğu yaşanıyor. O kapsülün etrafı o kadar çok ısınıyor ki bir plazma haline geliyor. İletişim mi iletişim yapamıyorsunuz o sırada. 3.03'de yeniden iletişim sağlanacak. Yani 13.5 dakikanın içinde oluyor bunlar. Sonra da 3.04'de ana paraşütler açılacak. 11 paraşütlü böyle acayip bir sistem yapmışlar. Hepsini göstereceğim sizlere. Ve nihayet 3.07'de de okyanusa inmiş olacaklar.

Yani 2.53 ile 3.07 o 14 dakika gibi işte onun için 13.5 dakika tam öyle hesaplamışlar. Oralar çok kritik. Oralar acayip bir şey. Şimdi merak etmeyin böyle ekranı doldurulmasından hiç hoş lanmam ben de. O yüzden bu bilgileri ara ara verip verip kaldıracağım böyle. Güzel dünyamızı kendimizi görmeye devam edelim bir yandan. Evet dediğim gibi böyle bir şey var. Ama dün yapılan bir basın toplantısında şimdi inişten sorum lu kişi aslında bir buçuk saat dedi.

Yani o hani biz 13 buçuk saat 13 buçuk dakika diyoruz o he yecanlı hızlı bölümler ama aslında bir buçuk saatlik bir sü re çok heyecanlı ve kritik. Dolayısıyla bu asıl NASA'nın canlı yayını başladıktan sonra buralarda çok şey olacak. Ben biraz boğazımı temizleyeyim geliyorum. Şimdi bu boşluğu güzelce değerlendirmek için ben bazı not lar hazırladım dediğim gibi. Şu notu arıyordum. Uçuş direktörü Jeff Rudigan bunun aslında çok daha uzun bir süre olduğunu ifade etti dün dü zenlenen basın toplantısında.

Benim kafamda bu aslında bir buçuk saatlik çok kritik bir pencere. Evet peki biz şimdi o bir buçuk saatte neler olacağına bir bakalım. Şöyle bir şey göstereceğim sizlere. Evet burası iniş yapılacak yer. Bakın noktalardan bir tanesi Entry Interface diyor. Biraz daha aşağıya doğru. Oradan başlayacak ki orası dikkat ederseniz Hawaii adalar ının neredeyse biraz altı. Yani epeyce normal uçakla gitseniz bu mesafeyi altı saat falan sürüyor.

Bu iki nokta arasındaki çizginin mesafesinden bahsediyorum. Yani Los Angeles, Hawaii uçuşları altı saat, beş buçuk, alt ı saat falan. Ama tabii onlar on üç buçuk dakikada geçecekler bu süreyi. Ve girişte Hawaii adalarının biraz daha altından girecekler . İşte ekvatorun da biraz altı mı oluyor orası? Hayır 20 dere ce enlemini görüyorum. Ekvatora yakın diyelim. Oradan girişi yapacaklar ve kuzey doğuya doğru, iniş alan ına doğru alçalmaya başlayacaklar.

Ve iniş tam böyle Amerika-Meksika sınırındaki San Diego'nun yakınlarında Pasifik Okyanusu'nda gerçekleşecek. Şu anda oraya NASA yetkilileri, Amerikan donanmasının ortak bir kurtarma ekibi USS John P. Murta diye bir gemi gitmiş durumda, tam pozisyon almış durumda. İşte donanmanın dalgıçları, tıp uzmanları hazırlar. Orion kapsülü suya indiği anda paraşütle ilk müdahaleyi yap mak için tetikte bekliyorlar.

Ama astronotların tabii bu gemiye sağ salim ulaşmadan önce atlatmaları gereken çok çok önemli aşamalar var. Önce bir entry interface yazısını da gördük orada. Atmosfere giriş noktasına ulaşacaklar. O sırada saatte yaklaşık 24 bin mil, 38 bin 600 kilometre saat gibi çok muazzam bir hıza sahip olacaklar. Mac 32 hızı ve yayında belki doğrularlar. Benim eskiye dayanan notlarımdan hatırladığım kadarıyla bu da bir rekor.

Atmosfere giriş hızı rekoru olacak. Rekorlara imza atan bir görev yani bu. Ama tabii artık bu noktadan sonra her şey anlık verilerle ve bilgilerle bize besleneceği için, hani bunu parantez içinde o bilgiyi vereyim. Ve bu hızı yavaşlatmak için, kapsülü sağ salim okyanusa ind irebilmek için yapılacak bir takım manevralar var. O manevralar, işte bu bir test uçuşu ya, bundan önceki test uçuşu neydi? Artemis 1 göreviydi.

2022'de, onu da canlı olarak aktarmıştım sizlere. İnsansız olarak aynı uzay aracıyla, aynı rotayla, aynı sü rede hemen hemen bunu zaten provasını yaptılar. Dolayısıyla oradan bir takım dersler çıkardılar. Bu derslerden en önemlisi atmosfere giriş sırasında yaşanan problemlerdi ve yeniden güncellendi. Benim yayınım başlamadan önce NASA'nın yayınında mühendis ler teyit ettiler. İniş profilinin ciddi bir şekilde değiştirildiğine dair.

Peki Artemis 1'de ne planlanmıştı, şimdi ne değişti? Orion'ın ısı kalkanı, arkadaşlar Ev Code diye bir kaplama bu. Onu incelediler Artemis 1'den sonra ve ta 2024'de falan açıkladılar. Biraz devam ediyor normal görüşmeler. Hazırlıklar devam ediyor dediğim gibi. Ev kod kaplamasında ciddi bazı aşınmalar, dökülmeler tespit edilmişti o 2024'te. Ve bunu bağımsız inceleme ekipleri, audit ekipleri, onların analizleri sonucunda bu sorunun kaynağı da bulundu.

Ama kalkanı değiştirmediler. Sıfırdan üretmediler çünkü zaten sürekli geciken bir görev iyice gecikmesin diye. İniş profilini güncellediler. Eski profilde Artemis 1'de araç atmosfere girdiğinde iniş menzili 3178 deniz mili uzun luğundaydı. Az önce gösterdiğim çizgi var ya o çok daha uzundu. Çok daha uzun ne demek? Atmosferin içinde çok daha uzun süre vakit harcamak demek. Yani 20 dakika o sürede. Bu da uzun bir süre çok yüksek bir toplam ısı yükü, total heat load yaratmasına sebep oluyor.

O da zaten kalkanı deforme ediyor. Kalkanı değiştirmediler. Onun bu yıkıcı etkilerden koruyabilmek için onu menzili 17 75 deniz miline çektiler, kısalttılar. Hava yine hemen altından girecek, San Diego'da denize düşe cek. Güneybatı'dan Kuzeydoğu'ya, Kaliforniya kıyılarına doğru. 1701 deniz mili geçirecek atmosferin içinde. Böylece o 20 dakika pişme, kavrulma süresi 13,5 dakikaya iniyor. O yüzden ben de uzay yolculuğunun en kritik aşaması 13,5 dakikalık giriş sekansı dedim.

Şimdi burada bir taş kaydırma manevrası var. Onun da görselini sizlere göstereyim. Bu şekilde. Evet. Bakın Orion kapsülü 400 bin feet. Yaklaşık 122 bin metre. 122 kilometre. Yukarıdan böyle jet gibi geliyor. Jet gibi derken tabii jetler bile bu kadar hızlı değil. Az önce söylediğim gibi yaklaşık saatte 40 bin kilometre hızla geliyor. Şöyle bir 200 bin feet de bir çarpıyor. Taş sektirme vardır ya hani denizde gölde yaparız.

Sonra bir atmosferin üzerinden hafifçe bir sıçrıyor. Ondan sonra tekrar giriş yapıyor. O işte tekrar Bu kadar giriş yaptıktan itibaren, 200.000 feet'ten itib aren yavaşça süzülürken bir dizi paraşüt açılıyor. Bakın orada farklı farklı aşamaları var paraşütlerin ve o paraşütler, aşağıda da dakikalar var bakın. 2. dakika, 4. dakika, 6, 8, 10, 12, 13.5'ta düşmüş olması lazım touchdown dediği yerde. Ve bunun 10. dakika civarından itibaren bir dizi paraşüt diyor.

O kadar hızlı ki bu hızın bir kısmını sürtünmeden alacaklar . Bu hızın bir kısmını sürtünme atmosfere çarpınca alacaklar. Bir kısmını da paraşütlerle yavaşlatacaklar. Bu en son oluşturulan taş kaydırma profiline mühendisler çok güvendiklerini söylüyorlar. Tremendous confidence diye not etmişim bunu. Daha biraz önce yani 1-2 saat önceki bilgiler bunlar. Orion yine atmosferin üst katmanlarına dalacak.

Yine gölde seken bir taş gibi yavaşlayıp iniş yapacak. Uçuş direktörü Radigan bu süreçte kapsülün atmosfere giriş açısının hazır olun bir dereceden az bir toleransa sahip olduğunu söyledi. Hani böyle geliyor atmosfere girerken bir derece sapsa yani çok dik girse yanıp kavrulup kül olur. Bir derece yukarıya doğru girse bu sefer öyle bir seker ki bir daha giremez atmosfere. Oradan sekip öbür tarafa doğru derin uzaya doğru geri döner .

Bir derece yani bu beni çok etkileyen şeyler bunlar. Dünyanın en karmaşık araçlarından birini izliyoruz. Ay'a gitti geldi bittiğinde yolculuk 1.1 milyon kilometre yol kat etmiş olacak arkadaşlar. Yani bir gün içerisinde 100 bin kilometreden daha fazla gid iyorlar. Dünyanın çevresi 40 bin kilometre yaklaşık. Dünyanın çevresini 2,5 kere neredeyse 3 kere dolaşacak kadar çok her gün yol mesafe kat ediyorlar.

Ve sonra bir dereceden az toleransla hedefini bulması gerekiyor. O yüzden ilk fırlatma canlı yayınında da söyledim. Diğer yayınlarımda da hep söylüyorum. En kritik, en dehşet falan gibi çok sansasyonel ifadeleri kullanmak istemiyorum. Ama gerçekten de en dehşet verici an bu atmosfere giriş anı . Her ne kadar o giriş süresi kısaltılmış olsa da, yani işte fizik kurallarıyla bir anlamda çarpışıyor. Astronotlar o sırada ısı kalkanı üzerinde bir plazma oluş acak dedim.

4000-5000 Fahrenheit diyorlar. Yani 2200-2760 aralığında santigrat derece olarak. Baya bildiğiniz fırın. Bildiğiniz değil hatta yani normal bildiğimiz fırınlar bu kadar sıcak olmuyor. Bilmediğimiz çok endüstriyel fırınlar kadar etrafı ısınacak . Bu bütün uzay görevlerinde elbette olan bir şey atmosfere g iren cisimler yanıp kavruluyor. Zaten şu anda görmekte olduğumuz Avrupa uzay modülünü bırak acaklar ve üzerinde kalkan olmadığı için o yanıp bitip kül olacak.

Ama astronotların içinde bulunduğu modül işte birazdan ayr ılacak onlardan ve onun etrafındaki kalkana güveniyorlar. O kalkanın belli bir açıyla atmosfere girmesine güveniyor lar. Ve bu söylediğim sıcaklıklar da güneşin yüzey sıcaklığına yaklaşan sıcaklıklar arkadaşlar. Güneşin yüzey sıcaklığına. Ve orada bir tepe sıcaklığı var. Peak heating sıcaklık. Ona ulaşıldıktan sadece birkaç dakika içerisinde iletişim kesintisi yaşanacak.

Communication blackout deniyor buna da. Dediğim gibi birazdan NASA'nın gerçek yayını başlayacak. Gerçek yayını da sanki bu sahte yayın gibi algılanıyor. İniş yayınına demek daha doğru. Ben de çok profesyonel bir yayıncı olmadığım için bazı tab irleri böyle esneğitebiliyorum, bükebiliyorum. Kusura bakmayın ama zaten haber bülteni gibi olmama vaadim var benim de. Kendi yorumlarımla ve bakış açımla, perspektifimle anlat maya çalışıyorum.

Efendim, Avrupa servis modülüne veda edeceğiz. Türkiye saatiyle 2.33'de gerçekleşecek o da. 1-2 saat, 2 saat 1-2 demeyelim. 2 saate yakın bir süre var. Dediğim gibi o servis modülü, şu anda ekranlarımızda tam benim kafamın yanında gördüğünüz modülden bahsediyorum. ESA tarafından hazırlandı. Artemis bir program arkadaşlar onu da söyleyeyim. Apollo programı mitolojiden geliyor. Onun kız kardeşi Artemis.

Bu isimleri de açıkladık. Ama Artemis sadece ABD'nin bir programı değil. Bir uluslararası iş ortaklığı tıpkı ISS gibi. Uluslararası uzay istasyonu gibi. Artemis de uluslararası bir program. Tabii ki Amerika en büyük ortağı bunun. Yürütücüsü aynı zamanda planlayıcısı ama diğer iş ortaklarını da katmak istiyor buna. Ve 50'ye yakın ülke imza atmış durumda. Artemis Accords diye bakarsanız Artemis Anlaşması diye çevirebiliriz belki.

Orada görebilirsiniz. Böyle Katar, Suudi Arabistan falan bile var. Zaten Suudi Arabistan'ın bir küp uydusunu da bu araç gider ken uzayda bıraktı. Güney Kore var, daha bir sürü ülke var böyle. Ama asıl hani böyle çok katkı sağlayanlar tabii ki Avrupa B irliği ve onların uzay ajansı olan ESA. Yani koskoca işte görev boyunca kullanılan, astronotları taşımasa da onlara destek sağlayan modülü onlar tasarladı.

Ve onun içinde de İtalyanların galiba, Almanların, İtalyan ların çok büyük katkıları var. Sonra Japon JAXA ajansı katkı sağlıyor. Ve elbette en büyük destekçisi, gerçi bugünlerde bu 51. e yaletimiz olacaksınız filan gibi saçma sapan abidik gubidik tartışmalardan dolayı Siyasi anlamda araları bozuk olsa da kardeş diyebileceğimiz iki ülke Kanada, hemen üst sınırında Amerika'nın. O çok büyük bir katkı sağlıyor. Onlar yıllardır zaten Amerika'nın uzay programına katkı sağlıyorlar.

Kanada Uzay Ajansı var. Nitekim astronotlardan bir tanesi zaten Kanadalı. İlk kez Amerikalı olmayan bir astronot böyle bir görevde ay ın çevresinde dolanıp geldi. İlklerden biri de oydu zaten. Kanadalılar biliyorsunuz uzay mekiği görevlerinde de o Canadarm diye bir winch kolunu yapmışlardı. Sonra Uluslararası Uzay İstasyonu'nda yine aynı koldan var. Onu yaptılar. Şimdi ay üstünde de onun üçüncü versiyonunu yapacaklar.

Böyle film ya da dizi şeyleri gibi onların da katkısı sürek li devam ediyor. İşte bu şu anda gördüğümüz parça Avrupa servis modülü. O birazdan ayrılacak ve yanıp kül olacak. Pasifiye doğru giderken. Astronotları taşıyan Orion mürettebat kısmı ise, kabini ise diyelim ya da kapsülü ise ısı kalkanı ile donatılmış durum da. O umuyoruz ki herhangi bir şekilde problem çıkmadan yoluna devam edecek. Aldığım notlardan bir tanesi çok güzel bence şey benzetme güzel.

Dediğim gibi bir açı var çok çok önemli. Onun için şey demişler, iğne deliğinden geçecek neredeyse. Yani öyle bir derecelik bir açı dedik ya, iğne deliğinden geçmek gibi bir şey bu. Ve bütün bunlar olduktan sonra o entry, interface aşamasına geçtikten sonra atmosfere çarpacak. Bu atmosfere çarpmak da hani giriş falan diyoruz da atmosf ere girecek demiyorum ben o yüzden. İnecek de demiyorum. Düşecek ve çarpacak diyorum.

Çünkü uzay boşluğundan bu kadar hızlı gelen bir araç için bu giriş falan değil, havadan örülmüş böyle görünmez bir du vara çarpmak gibi. Şöyle düşünün, yüksekten suya atlamak, ne olacak ki su ders iniz ama belli bir yükseklikten sonra biliyorsunuz o su bet on etkisine sahip oluyor. Hava da biz göremesek de daha az yoğun olsa da böyle bir et kiye sahip. Şimdi uzayda serbestçe gidiyorlar. Zaten o yüzden hani bir şöyle tık diye böyle yukarıda bir ateşleme yapıldığı zaman hemen açısını şey yapabiliyor.

artık yörünge mekanikleriyle, kütle çekim kuvvetleriyle, o büyük kütlelerin, dünyanın kütle çekimiyle kendine doğru çekiyor. Daha doğrusu kendine doğru düşürüyor. Ve bu düşme giderek hızlanacak. Dolayısıyla atmosfer dediğimiz, o havadaki moleküllerin de yer aldığı kısma geldikçe ki yere yaklaştıkça yoğunluk da artıyor orada. O sürtünme başlayacak. Maddeler arası sürtünme başlayacak. Şimdi bunun saatte 40 bin kilometreye yakın bir hızla geldi ğini düşünecek olursak, işte o kapsülün etrafındaki hava molekülleri anında parç alanıp böyle süper sıcak bir plazma bulutuna dönüşmüş olacak .

Ve işte tam o dakikalarda araç atmosferin derinliklerine doğru taş kaydırma manevrası yapacak ve en korkulan eşik olan tepe sıcaklık noktasına ulaşacak. O sırada işte 4000 ila 5000 fahrenait ya da 2200-2700 sant igrat derece gibi cehennem ateşi diyebileceğimiz güneşin yüzey sıcaklığına yakın bir sıcaklıkta hareket eder ken içinde de 4 tane astronot var. Yani orayı hayal edemiyorum. Bu arada o astronotlar da tabii bu hızla yavaşlamanın etk isiyle koltuklarına yapışacaklar.

4G kuvvetiyle yapışacaklar. 4G. Yani göğüslerin üzerine böyle kendi vücut ağırlıklarının 4 katı kadar bir yük binecek. Öyle düşünün. İşte 60 kilo iseniz 240 kilo üzerinize bastırıyormuş gibi olacak. 4G'nin anlamı bu. Yani belli bir G'den sonra belli bünyeler zaten dayanamayıp bayılabiliyorlar. Ama tabii bunlar eğitimli astronotlar. Defalarca yeryüzünde belli şeylerden geçiyorlar, geçtiler. Jeremy Hansen ilk kez uzaya gidip geldi ama diğer astronotlar, Christina işte neredeyse bir yıla yakın ISS'de vakit geçirdi. Diğer astronotlar da Reed ve Victor'da toplamda bir yıla yakın yine vakit geçirdi.

Ve dolayısıyla bu G kuvvetlerine de alışkınlar. Vücutları buna göre eğitilmiş durumda ama birçok insan için gerçekten çok ciddi bir sınavdan geçeceklerini söyleyebiliriz. Ve bitmiyor tabii orada sınav. Bundan sonra en gerilimli dakikalara giriyoruz. O plazma kalkanı, O ateş topu dediğim gibi hiçbir radyo dalgasının içeriye g irmesine ya da dışarıya çıkmasına izin vermiyor. Yani iki taraflı hani bazen tek taraflı iletişim kesint ileri yaşandı uzaydayken.

Burada iki taraflı yaşanacak. Şu an itibariyle o an itibariyle bütün kontrol Houston-Or ion arasındaki iletişim kopacak. Hiçbir veri gelmeyecek. Telemetri bilgisi de dahil buna. Radio blackout diyeceklerdir diye tahmin ediyorum daha önce ki bu tür yayınlarda hep aynı ifade kullanılıyordu. Radio blackout, radyo karartması, iletişim kesintisi olacak . Artık bu noktadan sonra ne astronotların ne yerdeki mühend islerin yapabileceği pek fazla bir şey yok.

Güncellemiş oldukları inş profiline güvenecekler ya da astronotlar da çevrelerini saran özellikle altlarındaki ısı kalkanına güvenmek zorundalar. Peki bu ne kadar sürecek bir layout? Birkaç dakika. Şuradan verelim şeyimizi yine. 3.03'de yeniden iletişimin sağlanması bekleniyor. Sonra bir dakika kadar sonra iletişim geldikten bir dakika sonra paraşütler açılacak. Bir spekülasyon yapacağım bildiğimden değil.

Arada niye böyle bir bir dakika var şeyi için. O iletişimi kesildiği anda elimizde hiçbir bilgi olmadığı için muhtemelen otomatik değil. Manuel bir nasıl fırlatmada geri sayım 10 dakikadan itib aren yapılmaya başlanınca artık her şey otomatik gidiyor. O blackoutun ardından yani plazmanın sönmeye başladığı and an itibaren seslerini duyunca astronotların büyük ihtimalle yerden bir komut düğmesine basılacak ve bu iniş paraşüt sek ansı başlatılacak.

Bir dakikalık o boşluğun sebebini ben böyle yorumluyorum. Dediğim gibi bu benim yorumum ama büyük bir ihtimalle öyled ir. Böylece işte astronotların sesini duyacağız. Her şey yolunda mı? O G kuvvetinden, plazma etkisinden, plazma duvarının dağıld ığından emin miyiz? Böyle cızdırtılı bir telsiz teyidiyle muhtemelen öğrene ceğiz. Bunlar böyle hep filmlerde falan da kullanılan şeyler. Bu işlerin dramatik tarafı da o tür şeylerle sağlanıyor biraz.

Ambiyanslarla sağlanıyor. Ve ekranlarımızda iletişim yeniden sağlandı. Yani acquisition of signal, AOS diye duyacağız onu da. Hep kısaltıyorlar ya her şeyi. Sinyal yeniden sağlandı, uyarısı gelecek. Peki splashdown dedik. İletişimin geri gelmesinden itibaren. Houston görev kontrolden bu teyit alınacak. İletişim yeniden sağlanacak. Ondan sonra ne olacak diyeceksiniz. Kapsül o anda hala saatte yüzlerce kilometre hızla ilerle meye devam ediyor.

O ilk çarpma ve yanma anında atmosfer zaten yavaşlatıyor onu epeyce. Ama yeterli bir hız değil. Yine de saatli yani çok hızlı giden bir araba ya da uçak h ızında yol almaya devam ediyorlar. Pasifik okyanusuna doğru serbest düşüşlerine devam ediyor lar. Şimdi onu güvenli bir hıza indirmek gerekiyor. Fren paraşütleri, drog shoots diye geçiyor. Tekrar şeyimize bakalım. Bakın şurada drog diploy diye 10. 11. dakikada gösteriliyor .

Ama bunun için ayrı bir grafiğim daha var. Onu göstereyim. Evet burada çok daha net görüyoruz. Bakın 35.000 feet'ten başladık. Yani uçakların uçtuğu yükseklik yaklaşık. 30-33.000'de uçuyor uçaklar. 35.000 feet 10 kilometrenin biraz daha üstünde. Bakın 1-2 stage var. Yani aşamalar var. Ondan sonra tam açılıyor. Sonra asıl mains dediği asıl paraşütler onları açacak pilot paraşütler açılıyor. O pilot paraşütler açıldıktan sonra onlar çekip asıl paraş ütleri açıyorlar.

Ve o da üç aşamalı olarak açılıyor. Tam açıldığında o üç paraşütle nazlı nazlı yavaşlamış bir şekilde umuyoruz ki aşağıya doğru gelmiş oluyorlar. Bir sürü şey hazırladım. Bir yandan notlarıma bir yandan yayın masasına bakıp kontrolleri sağlamaya çalışıyorum. Beynim hiç alışkın değil böyle multitasking yapmaya. Alışkın olmasının ötesinde alıştırmayı da zaten sevmiyorum, istemiyorum. Multitasking en sevmediğim şeylerden biri.

O yüzden biraz yavaş ilerliyor. Herhangi bir yardımcım, asistanım falan olmadığı için artık kusuruma bakmayın lütfen. Dedik ki işte böylece ana paraşütler bir dizi öncü paraşüt lerin açılmasından, pilot paraşütlerin açılmasından sonra açılacak ve ondan sonra inmeye başlayacaklar. Bu arada yine bakın güneş panellerinin yönünü değiştiriyor lar. Tabii yaklaştıkça bu modül oradan ayrılmadan hemen önce büyük ihtimalle o güneş panellerini de toplarlar diye tah min ediyorum.

Ya da nasıl olsa biz bundan ayrılıyoruz. Güneş panellerine ne olursa olsun diye düşünüyorlar mıdır bilmiyorum ama toplayıp mı ayrılacak yoksa toplamadan mı ayrılacak onu göreceğiz. Tabii ki giderken öyle değildi. Giderken önce toplu olarak gidiyor. İlk fırlatmadan sonra hatırlayın yavaş yavaş açtılar. Açtıktan sonra onları kilitlediler. Bu konuda bir hemen anekdot aktarayım. Benim özet videolarında görebilirsiniz.

Görevin her günü için bir özet videosu hazırlarken. Bazı günlerde şeyleri de egzersiz kısımlarını da bıraktım orada. Egzersiz yapıyorlar demiştim ya kapsülün içinde. Egzersiz yaparken güneş panellerini kilitliyorlar. Çünkü o sırada öyle bir bu orayın hareket ediyor ki sallan ıyor bayağı. Hani şöyle çektikçe o... Egzersiz yaptıkları aleti bütün kapsül sallanıyor. Bu sallantıyı görebiliyorsunuz kameralardan.

O işte güneş panelleri bozulmasın diye onları kilitli kon uma getiriyorlar. Ondan önce öyle manevraları falan var. Baya bir merasim var yani. Hadi ben egzersiz yapacağım yapayım diyemiyorsunuz. Onun bir saati var. Saati öncesinde güneş panellerini kilitleme merasimi var. O kilitleniyor. Sonra 30 dakika boyunca o şeyi yapıyorlar. En çok Viktor sallıyordu. Onu söyleyeyim. Hatta ben özetlerime koymadım sonradan.

Adamcağız utanır belki ya da istemez falan diye ama canlı yayınlarda gördüm. Böyle şey falan yapıyor işte üstünü falan çıkartıyor değiş iyor falan böyle. Orada egzersizleri yapıyor böyle kasları falan geliştirmiş. Bir de Reed tabii komutanımız yaparken acayip sallanıyor. Christina böyle çok egzersiz yapma taraftarı değil anlad ığım kadarıyla ama o çünkü şey bir yerde ya isterseniz ben egzersizden feragat edebilirim falan gibi şeyler söyledi aşağıya.

Yok yok sen yap aman aksatma falan diye şey yaptılar. Bu tür şeyleri ne işte tanık oldukça bu görev boyunca ben gerçekten çok perspektifim değişti. Sürekli bunu söylüyorum. Bazı şeyler böyle oya gidiyorlar çok karmaşık olmalı falan diye düşündüğünüz şeylerin ne kadar aslında basit çözümler le yapılmaya çalışıldığını gördüm. Mesela işte bilmem ne isimlerini artık hatırlamıyorum. Hafızamda tutmak istemiyorum ama yine 3 harfli kısaltma ile bir şey diyorlar.

Sonradan anladım ki o bildiğiniz cırt cırt. Cırt cırtın öyle çok teknik 3 harfli bir ismi var. Ve işte şu anda toplanıyorlar. Etrafta o giriş sırasındaki sarsıntıdan dolayı bir şey olmasın diye her şeyi cırt cırtlarla bir yerlere tutturuyor lar. Uzayda pek problem yok. Çünkü uzayda yemek yerken falan da seyrettik mesela. Hani bir yerlere bırakma diye bir kavram yok. Ben şunu içtim ve işte masamın üzerine bırakayım diye bir mantık yok.

Gerçi böyle açıklanta bir su içmiyorlar da. Poşetin içinde su var. Hadi onu şuraya bırakayım demenize gerek yok. Her şey havada süzülüyor zaten. Bırakıyor orada duruyor. Oradan gidiyor alıyor falan mesela. Bunları hani şey yapabiliyorsunuz ama bir de bunun fırlat ması ve işte dünyaya inmesi var. O esnada çok büyük sarsıntı falan yaşandığı için o cırt cır tlarla her şeyi tutturmak zorundalar. Buna hazırlık yapıyorlar mesela. Dün valizleri topladılar resmen. Hani böyle onun da teknik bir adı var ama ben izler ken resmen öyle hissettim.

Zaten başından beri söylüyorum fırlatmada da söyledim. Neredeyse hani bir road trip gibi ya da bir uzayda piknik yapmaya giden, kamp yapmaya giden insanlar gibiler. Haritaları var, rotaları var. O rotadan ayrılmamaları gerekiyor. Fotoğraf makineleri var. Yanından önemli bir şey in yanından geçerken onun fotoğraflarını falan çekiyorlar. Öyle yani hani hepimizin kullanabildiği mesela şu anda bu görüntüyü işte GoPro Hero 4 diye küçük bir kameradan herkes in alabileceği bir kameradan yapıyorlar.

Bu bile eski benim kamera bundan da eski 2004 yapımı bir kameradan mesela bu görüntüleri bize aktarıyorlar. Bazı şeyler dediğim gibi çok böyle benim perspektifimi değiştirdi. Mesela insanın aklına ister istemez şey geliyor ya niye daha en gelişmiş son modelini niye koymuyorlar? E koymuyorlar çünkü Artemis programı hani dün planlayıp bugün yaptıkları bir şey değil ki. 10 yıl öncesinden falan başlamış bir program.

10 yıl öncesinde bunları test ediyorlar bütün ne varsa içinde. Ve o yaptıkları testler işte radyasyon testi, sarsıntı test i, bilmem o G kuvveti testi falan bir sürü test. Dayandıysa yanına çek atıyorlar bir daha kurcalamıyorlar onu. Çünkü onun da başka bir şeye etkisi var. Her şey böyle bir zincirleme reaksiyon gibi bir şeyleri boz abilir. Son dakikada bir road trip'ten ya da bir piknikten en büyük farkı, bir kamp yolculuğundan en büyük farkı o.

Son dakikada hadi bir de şunu atayım, hadi bir de şöyle bir şey yapayım diyemiyorsunuz. Her şeyin 10 yıllar öncesinden başlayan bir planı, programı , testi yapılıyor. Dolayısıyla bize göre şu anda demoda olmuş bir takım araç lar onlar için hayati bir önem taşıyabiliyor. Bakın size bir fotoğraf daha göstereceğim şimdi. Değil bu benim en favori fotoğrafım ama şu fotoğraf. Şimdi bakın bu fotoğrafta ayı görüyoruz.

Hem de arkasında güneş var. Yani eklips, güneş tutulması sırasında görüyoruz. Hemen solda da kameranın yerleşim noktasından dolayı güneş panelinin ucunda işte şimdiki görüntüye de biraz daha yakın bir görüntü. Orion'ı da görüyoruz. Aynı anda. Bunu nasıl yakalamışlar? Video çeken GoPro aynı zamanda fotoğraf da çekiyor ve belli aralıklarla ona fotoğraf çektiriyorlarmış. İşte o fotoğraflardan biri. Bu GoPro ile çekilmiş bir fotoğraf.

Yaklaşınca tabii çok grenli olduğunu falan anlayabiliyorsun uz ama yine de muhteşem bir görsel. Benim bu gezide paylaştıkları fotoğraflar içerisinde biraz dan diğerlerine de bakarız. En sevdiklerimden biri oldu o. Ama favorim dediğim gibi bu fotoğraf. Bu benim şu anda masaüstü fotoğrafım aynı zamanda. Ve Instagram'da paylaştığım işte iki fotoğraftan biri oldu bu. Çünkü ilk kez uzayda Eclipse fotoğrafı çekildi insanlar tarafından.

Ve işte o fotoğraf bu fotoğraf. Bu GoPro değil bu Nikon'la çekilmiş bir fotoğraf. Kulağım sunucuda hiç merak etmeyin bir şey kaçmıyor. Dediğim gibi aynı şeyleri sürekli yarım saatte bir saat baş ı falan tekrar ettikleri için artık her şey planlı programlı ilerliyor. Olağanüstü bir durum yok. Ben bu yayına başlamadan önce bütün bu anonsları filan da dinledim. Ama giderek de dünyanın büyümesini izliyoruz.

Tıpkı flyby yayını sırasında ayın ekranımızı giderek kaplam ası gibi. İşte bu da öyle olacak. Birazdan bulutlardan dolayı altta ne olduğunu tabii tam seç emiyoruz ama muhteşem bir görüntü. Onu söyleyebilirim. Evet. Hala birbirlerine verileri aktarıyorlar. Ne diyorduk? Bu uzay görevi sırasında benim notlarım arasına aldığım, ilk fırlatma yayınından sonra şikayet etmiştim. Haklı olarak bence etmiştim.

Ama fırlatmanın birinci gününden itibaren Deep Space Network, derin uzay networküne geçiş yaptılar. Araştırabilirsiniz internette. Canlı olarak görebiliyorsunuz antenlerin nereye yönlendir ildiğini, dataları kimden aldıklarını falan görebiliyorsunuz . Bu da uluslararası bir network, bir uydu ağ diyebiliriz. Bu ağ normalde insansız görevler için, dünyadan çok uzakt aki cisimler için kullanılan bir şey.

İşte Voyager'dan mesela, insansız Voyager insanlığın bugüne kadar yaptığı en uzağa giden cisim o. Güneş sisteminden falan çıktı yani o derece uzakta. Bir ışık yılı falan uzaklaştı. Oradan falan veri almak için tasarlanmış bir şey. Onu kullanmaya başladılar. Bir de bu testteki test etmeyi düşündükleri şeylerden bir tanesi O2O diye bir sistemdi. Lazerle iletişim kurma. Onu test ettiler ve işte o yüzden biz de şu anda bu kadar c illop gibi görüntüleri canlı canlı alabiliyoruz.

Ve onu bir kere yaptıktan sonra, oturttuktan sonra sistem lerini ilk başlarda S bandından yani bütün eski uzay görev lerindeki gibi radyo dalgalarıyla görüntüler gidiyordu. Çamur gibi bir görüntü gördüğünüzde anlayın ki o S bandı. Onun da avantajları var bu arada. Yani orada çok daha reliable'sınız. Atmosferik etkilerden daha bağımsızsınız. Güven verici bir frekans. Ama burada işte çok daha 100 megabita yakın.

Baya uzayda optik internet kurdu. Hani fiber optik diyoruz ya biz burada tabii bir kablo yok. Ama fiber optik kabloda da aynı mantık var. Lazerle gönderiliyor veriler. O yüzden çok temiz, kesintisiz ve aynı anda çok fazla mikt arda veri gönderilebiliyor. Burada da yanlış bir benzetme değildir herhalde. Fiberi olmayan optik bir iletişim, kablosuz bir optik ilet işim sağlanıyor. Lazer yoluyla gönderiliyor.

Kızlı ötesi gönderiliyor ve dolayısıyla çektikleri fotoğraf ları hemen dünyaya gönderebildiler. Çok büyük miktardaki verileri aktardılar. Aynı anda iki tane kameralı yayın yaptılar. Daha ne yapacaklar? Yani bir kapsülün içinden, bir kapsülün şu anda gördüğümüz gibi dışından iki tane şey gönderiyorsunuz. Düşünsenize ayın yakınlarından. Bütün bunlar önemli. Hani bunları biz bir fantezi gibi belki ben anlatıyorum ama ya ayda bir üs kuracaksan tabii ki bundan daha azını beklem emelisin aslında.

Değil mi? Çünkü üs var orada ve sürekli böyle iletişim, internet bağl antısı kurman lazım. Sürekli hani böyle sadece telsiz gibi konuşmalar falan yeterli değil. Öyle olmadığı için de işte bu Deep Space Network'ü kullan maları önemli. Niye? Bir kez daha vurgulayalım. Çünkü insanlar son 25 yıldır, işte çeyrek asırdır ISS'teler , alçak dünya yörüngesindeler. Yerden yaklaşık 400 kilometre yukarıdalar ve orada Deep Space Network'ı kullanmadan zaten iletişim yapılıyor.

NASA'nın 724 ISS'ten yayını var. Bizim astronotumuz gittiği zaman da bu tür yayınları aktarm ıştım zaten sizlere. Bütün bunları zaten çözdüler. Yani orada bir iletişim problemi falan kalmadı. Ama Ay'a gidip gelmedi, her ne kadar geçen yüzyılda o işte karıncalanmış S bandından görüntüler aktarılmış olsa da artık öyle olmaması lazım. Çok daha iyi kaliteli bir şekilde gönderilmesi lazım. Bence bu görevdeki en büyük başarılardan biri buydu.

O yüzden hakikaten bence başarıhanesine yazılması gereken şeylerden biri o. Bir başkası da, şu anda bile sürekli astronotla Houston'un arasındaki konuşmaları dinliyoruz. Yani karartma neredeyse hiç yapmadılar diyebilirim. Bir tek işte astronotlar uyurken tabii göstermediler yani 8 saat boyunca bu uyku dönemleri var. Ya da işte mahremiyet isteyebilecekleri, kendi aileleriyle görüştüğüleri, kendi iç ekipleriyle iletişim kurdukları belli dönemler var.

Ama hani genel kanı olarak söyleyeyim 12 saat falan günde canlı yayın yaptılar uzaydan. Aralıksız açıyorlar, her zaman sesle konuşmuyorlar, bir şeyler yapıyorlar o sırada. Birazdan yine bulurum bazı sahneleri. Ve öyle doğaçlama. Konuşuyorlar kendi aralarında. Siz de onu izliyorsunuz. Yemek yiyorlar. Onu izliyorsunuz. Öyle olduğu için böyle bir anlamda hani Truman Show izler gibi de oldum biraz. Ama daha çok tabii bir insan olarak tabii her şeye bağlan ıyoruz.

Yani artık benim için Victor, Christina, Reed ve tabii ki Jeremy. Jeremy'ye karşı olan sempatim çok arttı. Böyle sanki bir parasosyal bir ilişki geliştirdim onlarla öyle diyeyim. Tabii ki onlar beni ya da sizi, bizi tanımıyorlar, tanımay acaklar da. Ama böyle bir şey var psikolojide. Parasosyal bir ilişki geliştirilebiliyor. Dizi oyuncularına, film oyuncularına karşı geliştirdiğimiz türden. Bende de öyle bir şey oldu herhalde.

Karakterlerini tanıyorum, ses tonlarını tanıyorum. Neyi, nerede, nasıl yaptıklarını filan biliyorum. O yüzden çok sevdiğim bir dizi gibi oldu bu 10 gün boyunca. Truman Show gibi oldu. Artık onun sonuna yaklaşmanın getirdiği bir hüzün var. Özellikle dün tırnak içinde valizlerini toplarken o egzers iz yaptıkları alet mesela söktüler. Bayağı bunları canlı yayında yapıyorlar. İşte böyle ortalıkta dolaşan şeyleri falan toparladılar iş lerine.

Bir gün boyunca yaramayacak olan şeyleri. Valizleri topluyorlar bildiğiniz. Bir yandan dünyayla görüşüyorlar. Dünyayla yaptıkları çok farklı kademelerde görüşmeler oldu bu arada. Ayrı ayrı günde iki defa iki ayrı büyük basın yayın kuruluş uyla yaptılar. En son dün ya da ondan önceki gün çok genel bir yani herk ese soru cevap yaptılar diyebilirim. Jeremy olduğu için Kanada Başbakanıyla, diğerleri Amerikalı olduğu için Amerikan Başkanı ile filan bir takım görüşmeler yaptılar.

Yani çok böyle Ay'a gidip geldiler ama inme görevi filan da olmadığı için bir izin günleri vardı mesela dönüşte. Çünkü ay gözlemi sırasında bizim de 9 saatten uzun süre yaptığımız canlı yayın esnasında çok sürekli dikkatle iş yaptıkları için ertesi günü izin yönü olarak kafa izni vermişler. O gün çok fazla bir şey yapmadılar. Baya böyle bütün bunları da hani insan izleyince perspektif iniz değişiyor.

Her bakımdan değişiyor. Dünyaya farklı açılardan bakıyorsunuz. Ay'a farklı açılardan bakıyorsunuz. Hani ufkum genişledi denilen bir tabir vardır ya, tam anlam ıyla işte ufkun daha ne kadar genişleyecek? Aya giden, dünyadan en uzak noktaya ulaşan insanları adım adım, an be an, dakika dakika, saniye saniye paylaşıyorlar. Biz de oturup yerimizden izliyoruz. Bunu ben sürekli kendimi dürtüp dürtüp hatırlatıyorum.

Çünkü insan olmanın getirdiği bir başka şey de, evet birbir imize bağlanıyoruz falan diyoruz. Bir süre sonra da bunu böyle çok normal kabul etmeye başl ıyoruz. Haa filan demeye başlıyoruz. Yani bende de var bu. Sanki ne ki filan diye. Oysa gerçekten çok büyük bir olay baktığınızda bu. Tabii ki yıl olmuş 2026 elbette böyle bir şey çoktan yapıl malıydı belki ama biz oturduğumuz yerden hadi yapılmalıydı deyince olmuyor.

Hep onu söylüyorum. Neden? Biz hayatımızda yaşarken dünyadaki teknolojik atılımları hep onu anlatıyorum. Dalgalar halinde ilerliyor arkadaşlar. Mesela şimdiki en büyük dalga ne teknoloji dünyasında? Yapay zeka değil mi? Sanki yapay zeka 2021-2022 civarında bundan 3-4 yıl önce chat GPT ile başladı gibi bir algı var dünyada. Halbuki öyle değil. 50'lerde başladı o iş. Ve şu anda 3. 4. dalgadayız. Nereden baktığınıza bağlı olarak.

Ben bunları anlattım videolarımda. Ve aralarda yapay zeka kışları yaşanıyor. Yani o dalganın düşmeye başladı. Şimdi bunu da açıklayamazsınız. Niye durdurdunuz ya? Diyebiliriz biz tabii. Sorabiliriz bunu haklı olarak ama. Belli dinamikler var. Yani bunu bir kişi hadi bakayım yapay zeka gelesin deyip dü ğmeye basarak geliştirmiyor ki. Bütün dünya dinamik, son derece karmaşık bir yapı. Ve trendler var, belli dinamikler var.

İlk dinamik, bunları tetikleyen hep onu söylüyorum. Amerikalıları dürtükleyen şey Ruslar oldu. Ruslar olmasa bence şu anda kimse ayamaya ayak basmamıştı. Çok rahat söyleyebilirim bunu. Ruslar Sputnik'i çıkarttılar. Dünyada ilk kez uzaya giden bir uydu olarak. Ardından Yuri Gagarin'i çıkarttılar. dünyadan ilk kez uzaya giden bir insan olarak Amerikalılar panik yaptı. Ulan bütün ilkleri bunlar yapıyor. Biz ne yapacağız böyle olmaz.

Hadi biz süper güçlük falan diye. Bir panik halde Apollo programını hazırlıyorlar. Ondan önce tabii ki Gemini gibi başka programlarda öncüsü ama onu saymıyor. Asıl Apollo programı. Ve 10 yılda böyle bir şeye gidiyorlar . Yani biraz da ben şeye benzetiyorum. Türkiye Cumhuriyeti de ilk kurulduğunda hani 10. yıl marşı falan var değil mi? 10 yılda neler başardık. Bazen bazı dönemde aynı şeyleri başaramıyoruz.

Bazen hatta bazı konularda çok da geri gidebiliyorsunuz. Bu normaldir. Yani normal değildir. İstenen bir şey değildir tabii de. Olabiliyor yani böyle bir şey. Dünyada her şey dalgalar halinde ilerliyor. Bazen yükseliyor, bazen alçalıyor. Ve uzay yolculukları, uzay teknolojisi de böyle. Apollo programıyla aya ayak basıldıktan sonra hep beni çok şaşırtıyor. Şu anda anlıyorum ama biraz. Mesela şöyle bir yayın yaptık değil mi 10 gün boyunca?

Şimdi bunun ikincisi olduğunu düşünün bundan 6 ay sonra. İlgimiz biraz daha düşer değil mi? Aynı şeyler. Üçüncüsü oldu. Aynı şeyler. Bakın aya iniş 6 kere oldu. 6. Gidiş değil. İniş. 6 ayrı tarihte 3 sene içinde 6 kere aya iniş yapıldı. Artık 6. altıncısında değil mi? 4. 5.sinde filan Amerika'daki televizyon kanalları yayını vermemeye başlamışlar. O kadar alışmışlar ya. 2-3 senede böyle alışıyoruz.

Düşünün yapay zekaya öyle alışmadık mı? 2-3 sene içerisinde. Ondan öncesini hatırlamıyoruz bile. Yaşı bana yakın olanlar internet için aynı şeyleri hatırlay acaktır. İnternet yokken bambaşka bir dünyada yaşıyorduk. İnternet geldi. Önce bir şaşırdık. Aa mucize gibi bir şey. Şimdi internet ne ki? Yani elektrik gibi bir şey. Eminim elektrik ilk yaygınlaşmaya başlayınca da benzer şeyler olmuştur. İnsanlığın böyle bir şeyi var.

Hem çok iyi yanları var hem böyle. bir şeyleri doğal olarak yatsıyoruz, alışıyoruz artık. Öyle olunca ve her fırlatma milyarlarca dolara mal olunca insanlar ister istemez, özellikle onları finanse eden, vergi veren insanlar sorgulamışlar ve bir daha senato yeni bütçe açmayınca da Apollo programını durdurmuş lar. Bu kadar basit. Karşıda rakip yok, giden yok başka. Zaten gitmişler. Onun ötesinde ne yapacaklar?

Yapacak bir şey kalmamış. Habire gidip taş toplayıp geliyorlar. Başka bir şey yok yani. Hadi bir izlersiniz, iki izlersiniz. Beşincide, altıncide en meraklılarımız bile yine mi uçuyor lar? İyi güzel deriz. Belki inişini, kalkışını şöyle bir bakarız. Nitekim SpaceX'in Falcon görevlerinde de ben canlı yayınlar yaptım. Bir süre sonra vermemeye başladım ve bunun böyle olacağını da söyledim hatta. İlk zamanlarında size vereceğim, daha sonra alışacağız ve vermeyeceğim dedim.

Uçak gibi bakın iyice çevirmeye başlıyorlar kamerayı. Sürekli konum değiştiriyor. Ama neyi yayınlamaya başladım bu kez? Starship'i. Niye? Çünkü Starship işte bu görevleri, Artemis görevlerine hazırlık yapan bir şey. Aya inişi gerçekleştirmesi düşünülen iki araçtan biri. Orion Aya iniş için tasarlanmış bir araç değil arkadaşlar. Aya gidip gelmek için tasarlanmış bir araç. İnişi Starship ve veya Blue Origin'in Blue Moon, Mavi Ay ad lı iniş araçları, ona özel hazırlanmış araçlar gerçekleştire cek.

Ve biz onun testlerini de yıllardır izliyoruz, aktarıyoruz böyle canlı yayınlarda. Hani böyle göbek taklası falan atıyor biliyorsunuz şey, Starship'i. Onun da son döneminde bir takım aksaklıklar falan meydana geldi. Umuyoruz ki yetişir. Çünkü 2028 şu andaki plana göre aya iniş. Her neyse dalgalar halinde ilerliyor bu teknolojik dalgalar . Aynı şey uzay teknolojilerinde de geçerli. O dalga bitiyor. Apollo programı Amerika için konuşuyorum.

Hemen arkasından Skylab programını başlatıyorlar. Şu anda yok Skylab ama Uluslararası Uzay İstasyonu'nun ilk adımı. Skylab bir uzay istasyonuydu. Sonra onu da devreden kaldırdılar. ISS'i aldılar. ISS'in ömrü geçtiğimiz yıllarda bitmişti aslında. Şimdi uzatmaları oynuyor. O yüzden böyle hani turist gibi uzaya bütün ülkelerden insanları, astronotları falan da götürüyorlar artık. Son demleri çünkü. Yakında onun da ömrü dolacak ve o da bitecek, düşürülecek aşağıya.

Yakıp, bitip kül olacak. Her şeyin bir ömrü var. Her şeyin bir dalgası var. O dalgalarla ilerliyoruz. Ama normal şartlar altında Aya yine gidip gelinebilirdi. Ama bir üst hedefi yoktu mesela o zamanlar. Yarış hedefi vardı. Onun yerine bu sefer yakın dünya yörüngesine, LEO dediğimiz Low Earth Orbit, alçak dünya yörüngesine odak lanmaya başladılar. Ve orada ISS inşa edildi. Bunun inşa edilebilmesi için de uzay mekiği, STS programı başlatıldı.

Onlarla işte roket gibi fırlatılıp uçak gibi iniş yapan. Yani böyle çünkü şimdi göreceğiz işte her seferinde buna insanın yüreği dayanmaz. Yani böyle düşüyor 13 dakika boyunca kavruluyor. Paraşütler açılıyor falan öyle getirip götüremezsiniz yani her seferinde astronotları. Öyle olmaması için uçak gibi inebilen roketler yaptılar. Uzay mekiği denilen şeyleri yaptılar. Ve o program da devreden kaldırıldı 2010-2011 civarında.

Ve bir ara artık Amerika'dan uzaya gidebilecek araç kalmadı . Düşünebiliyor musunuz? Hani bırakın Ay'a gitmeyi falan. 2010'lardan bahsediyorum. Amerikalılar astronotlarını uzayda, Uluslararası Uzay İst asyonu'na göndermek için önce Kazakistan'a gönderiyorlardı. Rusça öğreniyorlardı bütün astronotlar. Ve Rusların Soyuz modülüyle gidip geliyorlardı ISS'e. Amerikalılar da yoktu çünkü. Bir ara oraya kadar geldik.

Dedim ya dalgalar halinde programlar başlıyor ve bitiyor. Bunun finansmanı var. Sonra işte o dönem neyle bitti? Artık o dönemden itibaren her şeyi ben canlı yayınlamaya başladım. Ve SpaceX'in Falcon roketleri başladı. Ve o roketlerle de ilk Amerikan toprağından o aradan sonra, uzay mekiğiyle aradan sonra Dragon kapsülüyle kim uzaya çıktı? Dört kişi. Onlardan biri kimdi? Victor. Bizim Victor Glover.

Şu anda bu kapsülün içinde olan Victor Glover. Birazdan bir özet geçeceğim size şöyle bir notlarıma bak ıyorum. Evet ne diyorduk? Sohbete devam. Victor çıktı ilk. Oradan işte bu sefer Amerika daha çok özelleştirme yoluna gitti. Özel şirketlere ihaleler verelim. SpaceX'e, Blue Origin'e daha bir sürü şirket var. Orion mesela Boeing'in yaptığı bir şey. Bildiğimiz Boeing uçakları var ya. Ama onda da bildiğiniz gibi yine son dönemde şirkette çok büyük karışıklıklar var.

Bazı fiyaskolar falan yaşandı uçaklarda. O yüzden bu da çok sürdürülebilir bir program değil. Amerika ve NASA daha çok şimdi şeylere doğru kaydırmaya çalışıyor işi. Özel şirketlere doğru kaydırmaya çalışıyor. SpaceX'e. Bu da tabii tartışılabilir. Hani ne kadar iyi ne kadar kötü. Onların kendi kar düşünceleri, bu yarışı nereye doğru çeker gibi başka şeyler var. Ama sonuçta devlet veriyor ihaleyi yine.

Ve o ihalelerin şartnameleri bilmem neleri var. Onları bir hizaya sokmaya çalışıyordur diye zannediyoruz. Ve şu anda NASA'nın başında da zaten biraz bu işlere yakın bir Jared diye birisi var. O da uzaya gidip gelmişti. Bir astronot şeyi de var ama asıl özelliği iş adamı olması. Milyarder bir iş adamı kendisi. NASA'nın başında şu anda. Ve diğer milyarder arkadaşlarıyla da Elon Musk'la falan da yakınlar biraz.

Şu anda böyle bir durumda NASA'nın durumu. Artemis görevinin içinde çok önemli değişiklikler yaptı. Hemen bir hafta öncesinde bu görevin. Yani iki hafta oluyor şu andan itibaren. Lunar Gateway diye bir şey mesela planlıyorlardı ve o Lunar Gateway'i iptal ettiler. Ayın etrafında ISS gibi bir istasyon kurulacaktı. Onu iptal ettiler. Biz sadece üst kurmaya odaklanalım dediler. Bütçe konusunda çok büyük baskılar var.

NASA'nın bütçesini kısmak istiyor şu anki Trump yönetimi Amerika'da. Ama şöyle kısmak istiyor bu arada. Ay üssü olsun her şey işte rakiplere göre. Rusya ya da Çin orada üst kurma planları var. Hatta Hindistan'ı falan bile var. Japonya herkesin var. Biz ondan eksik kalmayalım diye. Oradan kısmıyor. Nereden kısıyor? Hepsinden bence daha önemli olması gereken bilim projeler inden. Kırka yakın bilim projesini kellesini uçurmaya çalışıyor şu anda.

Buna karşı bir mücadele var içeride. Niye bunları kısıyor? Zaten çok az ya. 1 trilyon dolara yakın ordu bütçesi. Bütün dünyadaki ülkelerin hepsinin toplamından daha fazla savaşmak ve yok etmek için alınan bir bütçe var ya onu bir buçuk trilyon dolara falan çıkartalım diye. Yani bunun için bilim projelerinden kesmeye çalışıyorlar. Her neyse siyaset ve nefret ettiğim şeyler zaten konuşmay alım ama. Arka planlığını birazcık aktarayım.

Resmi yayında tabii ki böyle yorumları yapmazlar yapamazlar . Böyle böyle işte bugünlere kadar geldik. Amerika hani ya Apollo'da işte indirdiler güya niye sonra bir daha gitmediler? O soru ne ki? Ona bakarsanız ya son 10 senede Amerika'dan şey gidemiyordu astronot gidemiyordu. Bitirdiler bütün programları yani bütçeyi kısa kısa kısa kapata kapata kapata. Asaydın bütün her şeyi bitirdiler ama bu işin doğası böyle.

Hiçbir şey sonsuza kadar gitmiyor. Özellikle uzaya ilişkin projeler 10 yıllık ya da 10 decade deniyor işte 10'ar yıllık projeler halinde tasarlanıyor. Sonra uzatmaları oynuyorlar. Tıpkı ISS'de olduğu gibi. ISS 20 yıllık bir projeydi. 90'ların sonunda başladı. 2030'lara geliyoruz. Hala var ama işte dediğim gibi artık yavaştan emekliye ayır acaklar onu. Şimdi Ayüssü projesi başlayacak. Ayüssü projesi nasıl bir şeyle gidecek?

Onu göreceğiz hep birlikte. Çok fazla daha oralara ilişkin detaylar verilmiyor. Bence gizlendiğinden değil onlar da tam bilmediğinden veril miyor. Verilenler bile geçen haftalarda işte iptal edildi dediğim gibi. Lunar Gateway olacaktı güya ISS gibi bir şey dönecekti. Gerek yok buna dediler kestiler. Büyük bir ihtimalle o dünyayla olan iletişimin sorunsuz y ürümesine yarayacak bir sistemdi. Şimdi baktılar ki bu optik sistemle gayet güzel bu iletiş imi kurabiliyoruz.

O kadar bütçeyi ona ayırmayalım. üstün kendisine kaydıralım gibi bir şeyleri düşünmüş olabil irler. Ben kendimi onlar adına düşünerek şu anda bu yorumu yap ıyorum dediğim gibi. Evet, o günden bugünlere geldik. Bizler 54 yıldan beri, hep onu söylüyorum, yani 60 yaşından eğer küçükseniz, büyük çoğunluğunuzun öyle olduğunu düşünüyorum, hayatımız boyunca dünyadan 300-400 kilometre daha öteye g iden bir insan görmedik.

Bakın böyle söyleyince işin boyutu yine farklı farklı cümle lerle ifade edilince çok bariz bir şekilde ortaya çıkıyor. Biz yaşarken bu kadar önemli bir uzay görevi olmadı. Şimdilik demeyi de çok seviyorum ben. İnşallah bundan sonraki her görev. Sadece NASA'nın ya da işte batılı ülkelerin değil. Ben o konuda açıkçası çok da taraf tutmamaya çalışıyorum. Çinliler için de aynı şey geçerli. Yeter ki orada yapılacak keşifler, bilimsel projeler gerçekten dürüstlükle yapılsın ve bütün dünyanın kullanım ına açılsın.

Mesela buradaki Amerikalı astronotların ya da bu görevdeki astronotların diyelim çünkü Kanadalı da var. Hep söyledikleri şey biz bunu insanlık adına yapıyoruz. Neden böyle bir şey diyorlar? Çünkü buradan elde ettikleri verileri herkese açıyorlar. Bütün bilim insanları o verilere erişebiliyor. Onları kullanabiliyor. Onlardan tezler hazırlayabiliyor. Hipotezler geliştirebiliyor ve bilim ilerliyor. Bilim ilerleyince bu teknolojik gelişmelere, sıçramalara yol açıyor.

Ve o gelişmelerde elbette onu ilk icat eden başta olmak üz ere bütün insanlığa fayda sağlıyor. Elbette zararlı tarafları da olabiliyor. Mesela şu anda yapay zekanın çok korkutucu bazı yönleri de var. Ama umuyoruz ki sular duruldukça ve insanlığın genel yaklaş ımı birazcık daha bu konularda olumlu oldukça, hırslı insanları devreden çıkartıp onların hırslarını bast ırdıkça diyelim, işler biraz daha düzene girer, birazcık daha hepimiz adına iyi şeyler gelişebilir.

Çünkü ayda ki bir başlangıç olacak, daha sonra Mars için bir sıçrama tahtasına dönüştürülecek. bütün buradaki asıl uzun vadeli hedef geçen yüzyıldaki uzun vadeli hedef aya inmekti. Bu kadar. Daha bundan ötesi yoktu. İnelim, taş toplayalım, getirelim, inceleyelim. Bunları küçümsemek için söylemiyorum. Yani Amerika'da yarım tona yakın ay taşı var böyle. Burada her müzeye gittiğinizde bir yerde var yani onlardan bakıp şey yapabiliyorsunuz.

Ve birçok şey de öğrenildi onlara bakarak. Hem aya hem dünyaya hem de bütün güneş sistemine ait. Ama hani siyasetçileri aklınıza getirin. Nasıl izah edeceksiniz? Ya işte bir taş daha böyle bir taş getirdik. Bu taştan şunları. Ya bırak kardeşim sen bu taş altın mı değil mi bana onu söyle falan diyecek büyük bir ihtimalle. Ne kazanıyorum ben bundan? Ben bundan seçmenime ne vaat ediyorum? Tabanıma ne söyleyeyim falan diyorlar doğal olarak.

Ve öyle bir şey de söyleyemiyor yazık bilim insanları. Yani işte böyle kalıyor ve kapatılıyorlar sonra o dosya k apanıyor. Şimdi ne peki diyeceksiniz? Şimdi bir üst kurmak var. Neden üst kuruluyor? Çünkü Mars var her zaman bir sonraki hedef. Bir sonra bir hedef olduğu müddetçe insanlar kendilerine bir ufuk bir vizyon yaratabiliyorlar. O vizyon doğrultusunda emek sarf edebiliyorlar. O emek sayesinde geç de olsa güç de olsa, şimdi bu geç olan bir yolculuk mesela, bir şekilde ilerleniyor.

Ve bu ilerleme özellikle bilimsel alanda gerçekleştiğinde bu insanlık adına bir fayda sağlıyor. Eğer öyle olmazsa ne olur? Biz yine kendi içimize döneriz. Dünyaya bak şimdi burada gördüğümüz gibi yukarıdan tepeden. Overall, overview efekti demiştim ya. Bakamayız. Bakamazsak unuturuz. Öyle bir özelliğimiz var çünkü. Unutursak da işte yine birbirimize düşeriz. Kutuplaşırız, ayrışırız, saldırırız, yok etmeye çalışırız.

O en karanlık taraflarımız ortaya çıkmaya başlar. Ay tutulmasında da bir karanlık taraf ortaya çıkmıştı ya. Ama o çok güzel bir karanlıktı. O çok doğaldı çünkü. Ama insanlara sırf kendi menfaati için saldırmak, onları yok etmeye, yaşamak, vermemeye çalışmak hiç doğal bir şey değil. Son derece vahşice bir şey. İşte bilim gibi sağduyulu alanlar, bu alanlarla uğraşan insanlar aklı başında insanların verecekleri sağ salim kar arlara, görüşlere muhtacız.

Bu insanların sayısını arttırmak zorundayız. Öyle olduğu için de ben bu tür yayınlarda elimden geldiği kadar Türk halkına, bütün dünyadaki Türk insanlara, Türkçe konuşan herkese aslında sadece Türklere de değil, Türkçe konuşan, anlayan herkese, Azerbaycan'daki dostlarımı za bu vizyonu da elimden geldiği, dilimden döndüğü kadar akt armaya çalışıyorum. Christina bu yayından birkaç saat önceki son bir bağlantıda yine bir halk ilişkiler etkinliğinde ona şey sordular.

Dediler ki ya hiç bunu hayal edebiliyor muydun? Bırakın bunu. Ben küçücük bir çocukken işte o Earthrise dünyanın doğuşu fotoğrafı o adamın duvarına asılıydı. Ona bakıp iç geçirirdim diyor. Yani hiç aklıma bile gelmezdi. Ama demek ki bir şekilde bunların tohumları ekilmiş o zihne . Birçok zihne ekiliyor. Bazıları şanslı bazıları imkan buluyor bulmuyor. Onlar ayrı bir konu. Ama kafamıza doğru tohumları ekmek çok önemli bence.

Ufkumuzu genişletmek, vizyonumuzu genişletmek her şeyden daha önemli. Ve bu görüntülerden daha fazla ne olabilir ki ufku genişlet ebilecek? Vizyonumuzu açacak, kendi o kısır döngülerimizden bizi kurt aracak daha ne olabilir? Benim aklıma bir şey gelmiyor. O yüzden ben de küçüklüğümden beri uzaya, evrene karşı çok büyük bir merak içindeyim. Bazı şeyler benim de başlangıçta aklıma yatmıyordu, ne gerek var ki diyordum.

Ama bunu ben lise öğrencisiyken matematik trigonometri için de diyordum. Yani ne gerek var ki ne işimize yarayacak. İşte bak bu işimize yarayacakmış. Bak bir derecelik açı bu insanların hayatına mal olabilecek kadar önemliymiş. İşte bütün bunlar yaş ilerledikçe, deneyimler arttıkça, uf uk genişledikçe, vizyon genişledikçe öğrendiğimiz şeyler ve bu konuşmalarla, bu yayınlarla, bu vesilelerle daha doğrusu ben de bunları yaygınlaştırmaya elimden geldiği kadar çalışıyorum. Şimdi çok konuştum. Çok kısa bir bu görüntüyü size vererek ara vereceğim. Bir şeyler atıştıracağım.

Çünkü asıl heyecanlı dakikalar yaklaşıyor. O tekrar döndüğümde de sizlere en son gelişmelere o sırada bakacağım yemek yerken. O gelişmeleri aktaracağım. Bir beş dakika kadar sesimi duymayacaksınız. Ama NASA'nın sesi devam ediyor. İzlediğiniz için teşekkür ederim. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı.

İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. İntegrity Houston'in tembiyatı. Geldim arkadaşlar. Şimdi ben yokken yapılan konuşmaları son 5 dakikayı böyle bir özetlemeye çalışayım size. Ben de söylemiştim aslında Artemis 1'den sonra Artemis 2 görevi için uzay aracının dünya atmosferine giriş profili değiştirildi onu duyurdular.

İşte yapılan detaylı analizler bağımsız inceleme ekibinin değerlendirmesi sonucunda bu kararın alındığını belirttiler . Deminden beri yapılan telsiz konuşmaları, Integrity ile Houston arasında geçen konuşmalar. Giriş kontrol listesi var, ellerinde bir checklist var. Onu yapıyorlar. Şimdi sırayla bu yayın başladığından beri fondan duyduğumuz sesler hep o listeyle ilgiliydi. Dokuzuncu ve onuncu adımlarına geçilmesi bekleniyor.

En son bu anons edildi. Ve özellikle bu onuncu adımda bir şey var. Sit switch dedi, yanlış duymadıysam eğer. Onun konfigürasyonunda herhangi bir değişiklik olmadığı akt arıldı. Değişikliği de böyle delta falan diyerek şey yapıyorlar. Muhteşem ya. Baktıkça bakasım geliyor şu görüntülere. Açı da çok güzel oldu şu anda. Dünyanın terminatörünü, hadi biz de öğrendiğimiz tabirleri kullanmaya devam edelim.

Terminatör, terminatör diye ay geçişi sırasında kullandık bol bol. Dünyanın terminatör çizgisi, o güneşin geçiş çizgisini, ayd ınlıkla karanlığın buluştuğu çizgiyi görüyoruz. Hani yarım ay diye görürüz ya biz ayın evrelerini yarım dü nya görüyoruz şu anda. Böyle bir evresi var dünyanın. Biz içinde olduğumuz için farkında değiliz. Aynaya bakmak gibi bir şey bu işte. Evet ben atmosferden dolayı bulutlardan dolayı mesela yansı yan şey kısmını anlayabiliyorum.

Biraz şurası okyanus olmalı. Bölge yansıyor çünkü güneş ışığı. Şurası da kara parçası gibi duruyor. Birazdan daha iyi anlarız ve anons ederlerse de dinleriz. Evet yayına yeni katılanlar için şunları geçici olarak şimdi getiriyorum. Biraz dünyanın üstüne gelecek kusura bakmayın ama yaklaşık bir saat sonra bu gördüğümüz servis modülü ayrılacak. Ve 2.53'den Türkiye saatiyle 2.53'den itibaren 13.5 dakikal ık en kritik aşama başlayacak.

Atmosfere giriş aşaması başlayacak. Bu modülden ayrıldıktan 20 dakika sonra başlıyor o aşama. Atmosfere belli bir açıyla giriyorlar. Suya attığımız taş misali öyle bir açıyla giriyorlar ki or adan bir sekiyor önce. Fakat çok da fazla sekmemesi lazım. Çok sekerse tekrar derin uzaya döner. Az sekerse çok dik girer ve bu sefer Artemis 1'deki işte konuda olduğu gibi ısı kalkanları buna dayanamayabilir.

Artemis 1'de de böyle bir sekme hareketiyle girdi yanlış an laşılmasın. Ama ikinci sekme de o kadar yatay bir açıyla girdi ki atmos ferin içinde 20 dakika kaldı. 20 dakikada yanıp bitip kül olabilme ihtimali var. Olmadı o rayın bu arada ama çok ciddi dökülmeler oldu o ısı kalkanında. Onu da yenilemediler. Aynı ısı kalkanını kullanıyorlar şu anda. Açıyı ayarlayarak atmosferdeki sürtünmeyi 13,5 dakikaya ind irerek bunu hallederiz diyorlar.

Yoksa bu 20 dakikalık giriş olacaktı. Ve o 13,5 dakikalık iki olay 2.53'te başlıyor. İletişimi kaybedeceğiz. Ne zaman kaybedeceğimizin bir zamanlaması yok. Yani onun tahminleri var sadece ama bir blackout yaşanacak, bir radio blackout olacak. Ardından 3.03'de yeniden iletişimin sağlanması bekleniyor. Bu iletişim sağlandıktan, astronotların ve kapsülün, oray ının sağlam olduğundan, emin olduktan sonra ana paraşütler dizi dizi açılmaya başlayacak.

11 tane paraşüt var, 3 tanesi çok büyük. Fakat onların açılmasından önce bir dizi pilot paraşüt, ondan önce bir dizi fren paraşütü açılacak. Böyle kademe kademe yavaşlatmaya çalışacaklar bu son derece hızlı olan aracı. Buradaki en büyük yavaşlatıcı atmosferin kendisi. O yüzden ısınmasına razıyız ama yanmaması gerekiyor. Evet iniş yapacağı yere 14.000 mil kalmış. 20 küsur bin kilometre. Şunları kaldırıyorum.

İzlediğiniz için teşekkür ederim. Evet, şimdi yayında tabi belli katmanlar var. En önemli katman astronotlarla yer ekibi arasında Houston arasındaki konuşmalar. Orada herkes susuyor. Onlar sustuğu zaman NASA'daki yayındaki sunucu toparlıyor. Onun elinde de bir akış var. Anlatmaya çalıştığı bazı şeyler var. Önce en son ne konuşulduğunu aktarıyor. Ardından kendi önündeki takvime göre hareket ediyor. Ben de onun üzerine bir parantez daha açıyorum.

Ve Türkçe olarak bunları sizlere özetlemeye çalışıyorum. En son duymuşsunuzdur komutan Reed'in sesini duyduk ve işte son bir zaman çizelgesi var ellerinde. Checklisti işaretliyorlar sürekli yerle. Teknik bir takım şeyler VFSSS falan gibi bir şeyler söyledi . Şu anda o turuncu renkli kostümlerini, kıyafetlerini, giys ilerini giymiş durumdalar. Fırlatmada da giymişlerdi. Onlar basınçlı kıyafetler. Onları ne zaman giydiler?

Giyiyorlar. Bu inişlerde ve çıkışlarda. Neden? Çünkü onlar böyle tulum gibi, hatta böyle vizörleri falan var ve basınçlı. Yani dışarıdaki ortamdan tamamen yalıtılmış, kendi içinde bir, biz kıyafet gibi görüyoruz ama uzay gemisi bile den iyor. Yani spaceship gibi bir şey diyorlar. Hatta bunların bir versiyonuyla EVA denilen o uzay yürüyüş leri falan gerçekleştiriliyor. Yani öyle bir kıyafet ki bu. Gemilerde can yeleği giyeriz ya, belli durumlarda giydiril ir.

Neden? Çünkü Allah korusun gemiye bir şey olursa denizde o bize yaşam alanı sağlasın. Veya işte şeyler vardır. Kayıklar falan vardır böyle büyük gemilerde. Bunların kıyafetlerinin öyle bir özelliği var. Yani bir kapsülün içindeler. O kapsülün içinde de bir başka kapsülün içinde gibiler. Ama o kapsül kıyafet gibi gözüküyor. Öyle düşünün. Turuncu, muruncu. Her aşamada ne olacağı belli olmaz. Şimdi hani kapsüle bir şey oldu, düştüler, bulamıyorlar.

Hani öyle bir şey çok zor bu devirde ama ve okyanusta mesela kalmak zorundalar. Bu durumda da onların işine yarayacak. Ya da uzayda bir sürü nesne var küçük küçük meteoritler falan var. Onlar gelip çarpabilir bir yeri delebilir. Diyelim ki orada basınçlama dediğimiz o kapsülün içindeki hava bundan etkilendi ve tamir edilemiyor. Ne yapacaklar? Hemen giymeleri gerekiyor bu kıyafetleri. O kıyafetlerle 6 gün boyunca yaşayabiliyorlarmış.

6 gün boyunca oksijenini, basınçlamasını, her şeyini koruy abilecek derecede bir özelliği varmış. Aynı zamanda haplarını alabiliyorlarmış. Yemek yiyor, yani biz dedim ya vizör gibi görüyoruz böyle ama içinde bütün bunları yapabiliyorlar. Evet, resmi yayının şeyi de geldi. Birazdan onlar da başlayacaklar. Aynı yayının içerisinde veriyorlar. O yüzden problem yok. Ben şöyle sesimi biraz kısayım. Kendi akışlarıyla devam edecekler.

O turuncu olmasının sebebi de özellikle gökyüzü ve deniz gibi mavi ağırlıklı tonlara zıt renk olması, çabuk görüle bilmesi gibi bir şey var. Fırlatmada bunu giyiyorlar, inişte giyiyorlar. Bu görevde iki kez daha giydiler. Bir giderken bir gelirken tatbikat amacıyla ya bir şey oldu diyelim ve onun da iki tane prosedürü var bu arada. Çok şey öğrendim ben de bunları izleye izleye. Bir tanesi rapid, çok hızlı giyme.

Bir tanesi daha yavaş, tek tek. Her şey böyle prosedürlü. Ellerinde bir checklist var. Önce şunu yapacaksın, sonra bunu yapacaksın. O kadar küçük bir alandalar ki. Bir kere zaten fırladıktan ve yörüngeye oturduktan sonra bir koltukları söktüler. Orada alan açılsın diye. Ondan sonra egzersiz aletini taktılar falan. Yani yeniden bir düzen oluşturdular kendilerini orada. Sonra o düzenin içinde giyinmek zorunda kaldılar.

Hatırlarsanız fırlatma canlı yayının öncesinde yerde bunları denemişlerdi. Böyle bir basınç verdiler oluyor mu olmuyor mu falan diye son testleri yaptılar. O kıyafetlerle uzay aracına gittiler onunla fırlatıldılar. Sonra çıkarttılar onları. Yolda bir tatbikat yaptılar dönüşte de bir tatbikat yapt ılar. Ben o tatbikatları izlerken hani böyle dünya gibi tabii düş ündüğüm için her şeyi herhalde hemen böyle lafız diye giyerlerdi.

Tulum gibi bir şey zaten içine giriyorlardır falan diye düşünüyordum. Öyle olmuyormuş meğer. Baya böyle hani saatten uzun sürdü. Hızlı olanı. Yavaş olanı daha da yavaş. Yok oradan ayağını nasıl yapacağız? Yok bilmem ne yapacağız . Tabii bir de bizdeki gibi bir yer çekimi de olmadığı için mikrogravity ortamında. Bir de küçücük bir alan. Bir de Jeremy var orada böyle koc aman izbandut gibi. Sen oraya çekil diyorlar. Oradan birisinin ayağı geçiyor.

Bunu buradan giyeyim falan böyle. Görevin eğlenceli ve farklı yönlerinden bir tanesi buydu. Dönüşte de dediğim gibi yaptılar. Şimdi bir kez daha giyiyorlar bu kıyafetlerini atmosfere g irecekleri için. ondan söz etti biraz önceki konuşmacılar arasında geçen kıs ımda. Şimdi artık NASA'nın bu Splashdown eventi özel bir canlı yayınla Live Event Start Soon diye başlıyor. Bilmeyenler için NASA Plus diye aslında bir platform bu.

Yani NASA bir yandan da bir yayıncı Amerika'da. Amerika'da demek yanlış çünkü herkes izleyebilir. Yani YouTube'da sürekli yayın yapıyorlar. Bir tane kendi uygulamaları da var NASA Plus diye. Netflix falan gibi bir streaming uygulaması ve eş zamanlı olarak sürekli yayınlar yapıyorlar. Böyle bir görev olduğu zaman yayının büyük çoğunluğu bun lara ayrılıyor. Bu 10 gün boyunca tamamen buna ayrılmıştı en önemli görev olduğu için.

Ama mesela bu görev bittikten sonra yayın bitmeyecek. Sürekli canlı yayın var orada. Başka başka şeyler anlatacaklar. Önceden hazırlanmış videoları gösteriyorlar. Başka projelerden bahsediyorlar. Sürekli bir kamuoyunu bildirme çabası var. Bu amaçla zaten mesela bir yandan bu son derece önemli tatb ikatları yaparken yol boyunca bir yandan sürekli yeryüzüne bağlanıp halkla ilişkiler, POA diyorlar galiba, basın etkinlikleri, halkla ilişkiler etkinlikleri, insanlara bak burası biz burada şunu yapıyoruz demeler şekl inde bir iletişim sürdürüyorlar.

Ki bu görevlerin devamı gelsin. İnsanlar NASA ne ya filan demesinler. hadi canım biz yine Aya mı gittik falan diyebilirler yani. Öyle insanlar var ki gerçekten ben inanamıyorum. Yani dünyadan haberi yok. İşte böyle bir şey olduğundan haberi yok. Haberi olunca umur sayısı yok. Yani nasıl bir devre doğru gidiyoruz bilmiyorum ama sanıyorum hani geçen yüzyılda televizyonculuğun, yayıncıl ığın yeni başladığı zamanda işte Türkiye'de de TRT'nin ilk zamanları diyebiliriz.

Tek kanallı olmanın getirdiği hem avantajlar hem de dez avantajlar vardı. Dezavantaj hani tek böyle bakıyorsun dünyaya hep aynı ne söylenirse onu alıyorsun. Ama avantajı da şu ortak bir kültür yaratabiliyorsun. O zamanki nüfusla 60'lı yıllardaki nüfusla dünyanın dörtte biri mi yarısı mı ne yani çok büyük bir miktarda insan sey retmiş bu aya inişi. Dolayısıyla orada yaşayan ve bunu duymayan kalmamış herhal de.

Hatta şöyle benim Amerika'da eski oturduğum evin eski sahib inin şöyle şeyler bırakmış olduğunu gördüm. Bakın Almanca, Almandı çünkü Alman asıllıydı. Başlıyor yay ınımız bu arada. Göstereyim bir yandan. Kaçırmamak için de böyle şekle giri yorum ama. Bu 1969 tarihli Almanya'dan bir gazete. Bu da dergi haberi. Mesela o zamanlar önemsemiş ama sonra taşınırken onu işte basement'ta aşağıda bırakıp unutacak kadar da unutmuş diy elim.

Benim için tabii bu bir hazine bulmuş gibi oldum ben bunları görünce. O zamanlar ortak bir kültür yaratıyormuş. Şimdi tabii yüzlerce farklı kanal var, sosyal medya var, geleneksel medya var. Öyle olduğu için özellikle de bu kısa short form dediğimiz tiktak ya da real gibi şeyler var. İnsanların beyni ambale oldu. Yani böyle kaydır kaydır kaydır kaydır 30 saniyeden fazla sabrı kalmadı birçok insanın.

O yüzden maalesef üzücü bunlar. Ama özellikle size tavsiyem... Şunu dinleyelim. Bir yerlerden benden bir ses daha geliyor. Onu bulup bek leyeceğim. Evet, turuncu kıyafetler giyilmiş. Yerlere oturulmuş. Her şey hazır gözüküyor. Prosedürlere hazırız dediler. Sonda, solda, komutan Reed var. Fist bump yaptı. Evet şu anda üst tarafta bize yakın olan iki kafadan sold aki komutanımız Reed Wiseman. Onun yanında pilotumuz Victor Glover var.

Altta bakın hala hareketlilik devam ediyor. Onlar da görev uzmanları Christina Cook ve Jeremy Hansen. 4.00 p.m. Central Time, suited up in those launch and entry suits, conducted leak checks, and now are in the final stages of their entry checklist. Instruction 115 of entry checklist, SM separation ATP is go. Houston Gavis. The next major milestone on the route home. Fully zipped and they're working on EBS and then seating up .

Evet, ben artık birazdan kendimi kaldıracağım. Merak etmeyin arkadaşlar. Şu anda görev yerlerine geçmiş olan astronotları görüyoruz. Evet onlar vermeden ben zaten verdim sağ tarafta. Kritik bizi bekleyen adımları ekrana getirdiler. Ben saatleriyle Türkiye saatine göre yanda yazdım. Şimdi bu ekibin içinde bulunduğu modülle onların hemen ark asında güneş panellerinin olduğu yer birbirinden ayrılacak.

37 dakika önce gerçekleşecek bu. Yani Türkiye saatinde 2.33'te. Sonra mürettebatın içinde bulunduğu modül yükselme yakması gerçekleştirecek. Ve sonra atmosfere giriş diye ben Türkçeledim. Entry Interface dediği şey o. Orion, dünyanın atmosferine 13,5 dakika kadar önce yere in mesinden ve 400 bin feet yükseklikten girişi yapacak. Sonra 36 bin ila 24 bin feet arasında bir şu şey hareketi demiştik hani sıçrama hareketi olacak.

Ve ardından yavaşlatıcı paraşütler, pilot paraşütler ve nih ayetinde de ana paraşütler sırasıyla farklı farklı yükseklik lerde açılacak. Birisi 22.000 feet'te yani yaklaşık 7-8.000 metre. Bir tanesi 6.800-5.600 feet aralığında yani yaklaşık 2.200 metre. Birisi de 5000 feet, 1300-1400 metre yükseklikte artık en son 3 tane ana paraşüt açılacak ve böyle süzülmeye başlay acak kapsül okyanusun üzerinde.

Bunları çekmek için yukarıdan, aşağıdan falan böyle o helik opterler kalktı. Belki birazdan gösterirler. Yakınlarında bir gemi de var. Ve şu anda fondaki sunucu bu aşamada iletişimin plazma nedeniyle, o yüksek sıcaklık nedeniyle nasıl kesileceğini, sonra yeniden nasıl sağlanacağını aktarıyor. Evet benim saatler biraz kaymış olabilir. O yüzden kaldır ıyorum artık ben onu. Şimdi bir yandan Central Time'ı veriyor. Ben Eastern Time'd ayım. Siz Türkiye saatindesiniz falan.

Hepsini kafadan hesaplayamıyorum. Yaklaşık ama o yani en fazla 1-2 dakika değişmiştir şeyi. Sonuçta şu anda hazır duruma geçtiği astronotlar görüyorsun uz. Ve birazdan arkadaki servis modülünü ayıracaklar kendiler inden. Evet bu grafiği göstermiştim zaten size yayının başında. nasıl alçaldığını ve taş sekmesi gibi hareketi nasıl yap acağını gösteriyor grafikle. Aşağıda grafiğin zamanı görüyoruz dakika olarak.

2, 4, 6 dediği şey dakika. Yukarı eksende de yüksekliği görüyoruz. 400 bin feet, 200 bin feet gibi yükseklikleri görüyoruz. 400 bin feet, 122 kilometre yani uzayın sınırı 80-100 kabul ediliyor. Onun biraz üstü. Evet bunları da söylemiştim. Tekrar edelim sunucuyla beraber. Yaklaşık 40 bin kilometreye yakın bir hızla yani sesten 32 kat hızlı girecekler atmosfere. ve 13 dakika içerisinde hani fren sıkmak gibi düşündümsek öyle bir fren sıkacaklar ki 13 dakikada sesten 32 kat hızlı giden araç saatte ne dedi 30 bile değil 18 mil işte ben kaf adan 30 saatte 30 km filan hıza düşecek.

Baya normal yavaşlayan bir yolda giden araba kadar filan hı za düşürecek atmosfer ve 11 tane paraşüt sistemi. Bu sırada da ben 4G demiştim. Tam olarak 3.9G'lik yani kendi vücut ağırlıklarının yaklaş ık 4 katını vücutlarında hissedecekler. Gemide galiba bu. Megan fırlatmada da sunuculuk yapmıştı. Evet, NASA ve Amerikan ordusunun ortak düzenlediği bir kurt arma operasyonu olacak. Şu anda San Diego açıklarında Pasifik Okyanusundalar.

John P. Murta gemisindeler. Burası Orion'ın ineceği yer, düşeceği yer. Önce diyor indikten sonra biraz bekleyeceğiz çünkü bazı par çalar ayrılıyor onlar da atmosfere giriyor tepemize düşmesin diye aslında yayının başında benim aklımdaki soruydu bu. Yaklaşık 3.3 mil uzaklıkta inecekleri yerin öyle olduğunu tahmin ediyorlar. Bakın burada kameralar var ve çok güzel görüntüler yakalay acaklarını söylüyorlar.

Yaklaşık 3.3 mil yani 5 mil kadar 5 kilometre kadar uzağınd alar şu anda bu gemiyle. Vay bu arada stabilize edilmiş kameralar o denizin dalgalar ından çok fazla etkilenmeyen. Ve bunlar da kurtarma helikopterleri. Sanıyorum her astronotu ayrı bir helikopter alacak o yüzden 4 tane var. Arkadaki o pervaneleri çalışmakta olan helikopterlerde de kameralar varmış. Dolayısıyla yukarıdan aşağıdan her yerden görüntüleri al acağız yakalayacağız.

sizlere paylaşacağız diyorlar. Aşağıda da bu gemi San Diego kıyılarından ayrıldıktan sonra sürekli tatbikat yapıyormuş bu kurtarma operasyonu için. İşte donanma dalgıçları filan. Zodiac botlarla herhalde ayrılacaklar gemiden ve kapsülün üzerinde ilk izlem şeyleri yaptıktan sonra kapağını açacaklar. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Burada bekliyoruz hazır ol vaziyette diyor. Sonra da bir sonraki bir sonraki efekteye başlar.

Bu da ipi de bir sonraki evde başlarımızın arasında, kendini arayacak bir sonraki evde başlarımızın başlığı, ve sonraki de çok iyi bir sonraki evde başlarımın başlarına baktığınız için, ve sonraki de çok iyi bir sonraki bir sonraki bir sonraki başlarımızın başlarına baktığınız için, çünkü gerçekten de de bir sonraki evde başlarımızın başlar ına baktığınız için, sonraki de çok güzel bir sonraki başlarımızın başlarına bak tığınız için, Ama yani, böylece bir şeyin üzerinde, birkaç alınma, herhal de alınma, herhalde alınma, herhalde alınma, herhalde alınma , herhalde alınma, herhalde alınma, herhalde alınma, herhal de alınma, herhalde alınma.

Sonra, sonra, herhalde alınma, herhalde alınma, herhalde al ınma. Kesinlikle, evet. Asronatlar kesinlikle, aynı dava ürünler, kapselin alacaklarına geçecekler. Birçok yeri araya koyarlar, onu da birçok yeri araya koyar lar. Şu anda dinliyorum, konuşması bitince özetleyeceğim sizi. Evet şimdi en son dönüş yörünge düzeltme ateşlemesinden baş ladılar konuşmaya. Harika geçti her şey yolunda. Kurtarma ekipleri hazır, tekneler, botlar hazır.

Bir kısmı yakında hazır olacak. Şu an gemi ekip izleme modunda. Ama bu inmeye başlamadan birkaç dakika önce olaylar tabii çok hızlı gelişmeye başlayacak. Yeniden giriş sırasında bazı olaylar saniyeler içinde gerçekleşecek. Az önce de söylediğim gibi. Ve yaklaşık 15 dakika sonra yere düştükten sonra, splash down'dan sonra, 15 dakika sonra kurtarma ekibi tam kapasite çalışmaya baş layacak. Tekne ekipleri, dalgıçlar kapsüle yaklaştıkça önce bir tehlike değerlendirmesi denilen bir şey yapıyorlar .

Bu rutin bir değerlendirme. Hem kurtarma personeli açısından önemli hem de astronot ların güvenliği için kritik. Buradaki amaç astronotların aya yaptıkları o yolculuktan sonra güvenli eve dönmelerini sağlamak. İşte helikopterler kapsülün inişini, okyanusa düşüşünü, baş tan sona bize görüntülerini verecekler. Astronotlar gemiye alındıktan sonra dalga çekiş ekipleri k apsülü çekecekler. Onun sabitleme işlemine geçecekler.

Gemi uygun pozisyona gelecek ve sonra da büyük bir vinçle ve işte o kılavuz halatlar falan kullanarak kapsül geminin arkasına çekilecek. Yavaşça güverteye alınacak ve genel olarak bu şekilde özet leyebiliriz söylediklerini. Evet, vizörler de takılmış. O turuncu kıyafetler giymiş. Her şey hazır. Artemis'in uçuş kontrol odası, Texas Houston'daki Johnson Uzay Merkezi'nde güzel bir açıyla biz de hem haritayı gör üyoruz hem de astronotları görüyoruz.

Astronotların önündeki üç ekran şu anda sadece izleme amac ıyla kullanılıyor. Yani bu bir manuel kontrolle bir şey yapmıyorlar. Sadece onlar da bizim onları izlediğimiz gibi ekranlarını izliyorlar. Kulaklıklarından yeryüzüyle temas kuruyorlar. Bakın yine iki tane görüntüyü aynı anda uzaydan gönderiyor lar. Gerçi artık dünyaya yaklaştılar. Bu iyi ama 1 saat 20 dakika sonra o dünyada bir okyanusun üstünde olacaklar.

İnanılır gibi değil. Yani dünyayı biz evet ISS görevlerinde falan pek çok kez görüyoruz ama çok daha yakından görüyoruz. 300-400 km yukarıdan görüyoruz. Burada tamamı bir kareye, bir kadraja sığacak kadar gözük üyor. Dolayısıyla hala bir mesafe var. 1 saat 19 dakika içerisinde tüm bu mesafe aşılacak ve artık San Diego'ya inmiş olacaklar Pasifik Okemusuna. for the Navy recovery teams to begin to make their way closer to integrity to begin the erection of a large infl atable life raft called a front porch that will be butt ressed up alongside the hatchway to the spacecraft.

That life raft will be used to bring the crew members out of this vehicle once the hatch is open one by one. 9 günlük durdurma sürekli bir kısımdan sonra, bir kısımda bir kısımda bir şekilde, bir şekilde, bir şekilde, bir şekilde, bir şekilde, bir şekilde, bir şekilde, iki hücreli helikopterler, üstüne. İnteklisi, bir şekilde. Hadi. İnteklisi, bir şekilde. Evet, hazır. Davudi, sesli sunucu abimizin aktarımı bitmiş ken, şu ana kadar aktardıklarını özetleyeyim.

Uzay aracının giriş prosedürlerinin son incelemeleri yapıl ıyor. Uzay aracının suya dik bir şekilde Stable 1 adı verilen bir konumda inmesi bekleniyor. Ters yönme durumu da var o da Stable 2 deniyor. Öyle bir durum olsa bile CMOS denilen mürettebat modülü di kleştirme sistemi adı verilen 5 tane şişirilebilir hava yast ığı hemen helyumla şişirilerek aracın dik kalmasını sağlay acak. Yani alabora olmasını engelleyecek diye çevirebiliriz her halde.

Mürettebatın giysi, giyme işlemleri de tamamlandı. Ekranlarda da görüyoruz zaten. Sızıntı kontrolleri yapıldı. Biraz önceki anons da onunla ilgiliydi. Leaklerle, sızıntı kontrolleriyle alakalıydı. Ve bu işte splashdown sonrasında, iniş sonrasında Houston'd aki uçuş kontrol ekibi Integrity Uzay Aracı'nın sistemlerini izlemeye devam edecek . ve orada zehirli bir gaz sızıntısı olmadığından emin olacak .

Ve bütün bu inişten sonra tüm sistemlerin kapanmasına kadar yaklaşık 15 dakikalık bir bekleme süresi olacak. Her şey yolunda giderse işte donanmanın kurtarma ekibi uzay aracına yaklaşmak için yeşil ışığı alacaklar. Ekip uzay aracının kapak kısmına front porch denilen büyük şişirilebilir bir sal bir can yeleği gibi sal yerleştirecek ler. Front porch deniyormuş buna da. Mürettebat kapak açıldıktan sonra işte bu can kurtarma salı diyebileceğimiz şey aracılığıyla araçtan tek tek çıkarıl acak.

Orada söylemedi ama ben biliyorum ilk önce Christina çıkar ılacak en son da Reed çıkarılacak. Kaptanlar en son gemiyi terk eder ya. Öyle bir sıralama olduğunu hatırlıyorum. Galiba Christina ilk sonra Victor sonra Jeremy en ardından da kaptan Reed diye hatırlıyorum. Söylemediler ama bu bilgiyi de vermiş olayım. Ve tabii 9 gün boyunca ağırlıksız bir ortamda oldukları için karaya alışmaları biraz zaman alınacak.

Ardından yukarıda bekleyen iki donanma helikopteri taraf ından sırayla askılarla yukarı çekilecekler. Ben yine Davudi sesli sunucu amcamızı dinlemeye devam ediyorum. İran İran 3 played Master ativa İran Porta Of görüntülere bak. Evet şimdi nerede kalmıştık? Helikopterler mürettebatı USS John Murtagh gemisine taşıyacak demiştik. Bu yaklaşık 10-15 dakika sürecekmiş. Gemide kapsamlı bir tıbbi muayeneden geçeceklermiş ve belli bir süre gemide kalacaklar önce.

Daha sonra yine helikopterlerle San Diego'daki deniz hava üstüne oradan da bir NASA jetiyle Houston'a, Johnson Uzay Merkezi'ne gönderilecekler. Mesafeler çok büyük bu arada ya onu söyleyeyim. Yine de 1-2 saatte herhalde hallederler diye düşünüyorum. Bazı kritik zamanlamalar da verildi yine. 2.33 dedi. Ben öyle çevirdim. Şimdi not alıyordum. Bir y andan görmüşsünüzdür belki. 43 dakika sonra biz ne demiştiniz onu bakalım hemen.

Evet 2.33 demiştiniz. Yine 2.33 itibariyle bu ayrılma işle mi gerçekleşecek demişler. Ve daha sonra yeni giriş yörüngesi işte yine yayının başlar ında söylemiştim sizlere. Pasifik okyanusu üzerindeki geçiş mesafesini 4000 yerine, yani 4800 kilometre yerine 1701 deniz mili, 3150 kilometre olarak değiştirdiler. Böylece ısı kalkanının maruz kalacağı ısınma süresi de az altılmış oldu. Evet şimdi yine gemiye dönüyoruz.

Hava gayet güzel diyor. Arkamda gördüğünüz diyor ama pek göremiyorum ben. Bulutlar dağılmaya başlıyormuş. Pek fazla rüzgar yokmuş. Her şey yolundaymış. Yani pek fazla rüzgar olmasa da ne de olsa denizdeler, ok yanustalar hatta sunucunun saçlarından biraz rüzgar olduğunu anlayabiliyoruz. Ama görevi tehlikeye atacak kadar değil. O değil de şu muazzam görüntüler benim hala nefesimi kes meye devam ediyor arkadaşlar.

Yönleri değiştikçe böyle dünyanın da güneşliği, aydınlık tarafıyla karanlık tarafı böyle açısal olarak değişiyor. Uzayın o üç boyutlu ortamında bir anlamda yer çekimsizliği, kütle çekimsizliği, mikrogravity ortamını sanki bizde baş dönmesi şeklinde anlıyor gibiyiz. O uçuş cerrahıymış. Cerrah diyorum da surgeon'ın tabii anlamı da var. Ama sonuçta tıp doktoru kendisi herhalde yapacakları kont rollerden bahsediyor çünkü şu anda.

Evet şu anda Pasifik Okyanusu'nda bulunan kurtarma gemis inden yapılan yayını izliyoruz. Bir yandan da astronotların dünyaya büyük bir hızla yaklaş masını görüyoruz. Aynı anda iki farklı ekranda. Oray'ın kapsülünün inişine yaklaşık bir saatten biraz daha fazla bir süre kaldı. Kapsülün iniş yapacağı noktadan yaklaşık 6,5 mil uzaktalar. Son verilen bilgiye göre şu anda yaklaşıyorlar tabii. Yani 10,5 kilometre civarında.

Hava koşulları astronotları kurtarmak için çok uygun durum da. Fazla rüzgar ve dalga olmadığı aktarıldı. Bulutların dağılmaya başladığı eklendi. Şu anda NASA'nın uçuş cerrahı Dr. Rick Shearing konuşuyor. Birleşik Devletleri donanmasıyla 3 yıl boyunca iniş için, bu iniş için aralıksız eğitim aldıklarını söyledi. Mürettebatla yaklaşık 6,5 saat önce konuştuklarını ifade etti. Sağlık durumlarını, nasıl uyuduklarını kontrol etmişler.

İlaç protokollerini gözden geçirmişler. Ayrıca tabi uzayda adaptasyon sürecinde kaybettikleri sıvı ları, elektrolitleri yerine koymak için sıvı yüklemesi yani fluid load adı verilen bir protokol uyg uladıklarını açıkladı. Bu uygulamayla işte 10 gündür deneyimlemedikleri bizim şu 1 G, 1G'lik yer çekimine, yeniden adaptasyonlarına yardımcı olabilirmiş. Mürettebatın da çok heyecanlı olduğunu ancak kendisinin end işeli olduğunu da aktardı.

Doktor endişesi herhalde. İngilizce BECYESH varya, alorsın içerisinde civk, kita açthisik ve 25.000 km ht, 20 km ht, yine dinamik bir süreç. Bu, biraz bir araç. Sonra, kruğu, o zamanlarla gelmeyecek. Jesse ve his team, o transition yapacağız. Onlarla öncelikle, yine de medbaylara ulaşacağız. Ve sonra, o zamanlarla gelip, kruğu iyi hissediyorlar. Hilo'yı ödülemeye başlayacağız. 3 minit bir süre sonra.

Önemli noktaları notlarımdan aktaracağım. İniş sonrası mide rahatsızlıkları olabileceğini söyledi. Astronotlar uzaydan dönüşte en sık yaşadığı sorunlardan biri mide bulantısı hatta kusma olabileceği belirtildi. Tabii normal bu da insan vücudunun mikro yerçekiminden 1G yerçekimine hızla adapte olmaya çalışmasından kaynaklanıyor . Bu tür rahatsızlıkları hafifletebilmek için astronotlara bulantı önleyici haplar, ilaçlar, anti bir şey dedi, infilamituar gibi bir şey söyledi.

Öyle bir haplar verilecek, ilaçlar verilecek. Özellikle Apollo astronotları Pasifik okyanusuna geçen yüzy ılda iniş yaptığında çok sert olabileceğini söyledikleri için bu nedenle çok önlem almışlar. Suya iniş deneyimi açısından da şöyle bir bilgi verdi. Aralık 1972'den bu yana ilk kez suya iniş yapılıyor. Yani aydan dönen son Apollo 17 astronotlarından bu yana ilk kez insanlı olarak böyle bir iniş yapılacak.

İnişten yaklaşık 25-28 dakika sonra Dr. Jesse Wank dedi, yanlış duymadıysam. Ve onun ekibi, yani denizci paramedikler, kapsül kapak larını açacaklar. İlk sağlık değerlendirmelerini yapacaklar. Hayati bulgulara bakacaklar. Ve bunu hemen medikal ekibe rapor edecekler. Sonra transfer gerçekleştirilecek. Astronotlar bu ilk değerlendirmeden sonra, dedik ya helikop terle uçuş güvertesine alınacak diye. 3 dakikalık kısa bir uçuş bu.

Uçuş güvertesinde astronotlarla buluşacaklar. Tabii çok dinamik bir süreç olduğunu vurguladı. Doktorumuz dedi ki saatte 25 bin milden 40 bin küsur kilometreden 20 bile yani 30 kilometreye düşecekler. Bu çok dinamik hızlı bir iniş olacak. Bir araba kazasına benzetti. Bir kar crash dedi resmen. Ona benzetilebilir. Herhangi bir yaralanma beklemiyoruz ama yine de sonuçta hakikaten 13 dakikada böylesine bir yavaş lamanın getireceği her şeyi düşünmek zorundalar ve onu da düşündüklerini ifade etti işte.

Evet, ay görevlerinden dönüyorlar bu astronotlar. Yine dünyaya adaptasyon süreçlerinden, fiziksel hazırlık lardan bahsetmeye devam ediyor. İlk kez olacağını söylemişti. Apollo görevlerinde astronotlar basit bir egzersiz cihazı kullanıyorlardı. Bu yeni ay görevleri için size yayının öncesinde de bahs ettiğim Orion Flywheel denilen bir şey, bir cihaz geliştir ildi. İşte bu squat, deadlift falan gibi hareketlere imkan tan ıyor.

O kas ve kardiyovasküler sağlığı koruyor. Ay yolculuğu Apollo'da 4.3 gün sürüyordu. Burada tabii biraz daha uzun sürdü toplamda demek istiyorum . Aydakiler çünkü indiler, tekrar yukarı çıktılar falan. Burada kesintisiz bir şey vardı. Şu anda bu görüntüler bir yandan benim notlara bakmamı bile engelliyor. Ben biraz önceki doktorun söylediklerinden atlamayayım. İşte bu egzersizlerin zaten yani işin bir kurtarma sonrası sağlık müdahalesi var.

Bir de kurtarma öncesi hazırlık uzaydaki dönem var. Oradaki egzersizler gerekli gücü ve dayanıklılığı sağlay abilmek için son derece önemli. Of! Göğüntülere bak. İntroliye başlamış. Bu, sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış. İntroliye başlayış. Bir sonraki başlayış. Bir sonraki başlayış.

Bir sonraki başlayış. İntegrity's heat shield. Şimdi ısı kalkanı ile ilgili bu şu andaki girişi yöneten kişi konuşuyor. Isı kalkanı ile ilgili aldıkları önlemleri anlatmaya baş ladı. İzlediğimiz şeyler bir animasyon şu anda ama bize neler ol acağını gösteren bir animasyon. İşte bahsettiği ısı kalkanındaki o L-code denilen malzemeyi gösterdiler. Artemis 1'deki baskı profilinden daha farklı bir şekilde ay arlama yaptıklarını söylüyor.

Tekrar astronotlara döndük. Rick Hanfling şu anda nasıl fırlatmayı başka birisi yönetiy orduysa şimdi inişi yöneten başka birisi var. Rick Hanfling az önce röportajda gösterdikleri kişi bu an girişi, atmosfere girişi yönetiyor. Şimdi ayrılmaya Türkiye saatiyle işte 2.34 olduğuna göre 27 -28 dakika kaldı herhalde. Bu aşamada en önemli nokta, evet Avustralya'nın batı kıy ılarını görüyoruz şu anda diyor.

Çok güzel bir güneş doğuşu var anlaşıldı. Evet son saatlerine girdiler uzaydaki. Bir yandan heyecan var ama bir yandan da herhalde burukluk da vardır diye düşünüyorum. Yine de bir yandan sevdiklerine kavuşacaklar. Şu andaki görselleştirme konumlarını bize çok güzel aktarm ış oldu. Avustralya yakınlarındalar. Avustralya'nın batı kıyıları civarındalar. Birazdan modülden ayrılacaklar ve bir raise burn, hafif bir yükselme yakması gerçekleştirecekler.

34,882 feet per second at an altitude of 400,000 feet. Just 24 seconds after entry interface, we will begin a blackout period of six minutes in duration at 6.53 and 54 seconds PM Central Time. Now, right about 10 seconds after the blackout period begins, we are expected to reach peak speed, which would be 24,661 miles an hour. Sunucu şu anda bizim yayının başında da üzerinden geçti ğimiz neler yaşanacağına dair bilgileri veriyor.

Hazır o konuşurken ben de aynı bilgileri vereyim. Mürettebat modülü ve servis modülü ayrımına artık dakikalar kaldı. Bu ayrılıktan yaklaşık 3,5 dakika sonra uzay aracının atmos fer giriş açısını hassaslaştırmak amacıyla Şu anda geri sayımı da verdiler. Bakın 59 dakika kaldı Spl ashdown'a. Yani okyanusa değecekleri ana 59 dakika kaldı. Şu anda en heyecanlı bölümdeyiz. Ama asıl heyecanlı bölüm son 13,5 dakikada yaşanacak.

Uzay yolculuğunun en kritik aşaması son 13,5 dakikada olacak. Hepsi de önümüzdeki 59 küsur dakika içerisinde gerçekleşe cek. Bunların birazdan ayrılacaklar dedim modülden yaklaşık 20 dakika kalmış olmalı. Ondan 3,5 dakika sonra uzay aracının atmosfer giriş açısını hassaslaştırmak için 19 saniyelik bir itici yakma işlemi gerçekleştirilecek. Raise burn adı veriliyor buna. Sonra atmosfere giriş planlanıyor.

Buna da entry interface adını veriyorlar. Bu noktada uzay aracı yerden 400 bin feet yükseklikte olacak. Yaklaşık bakın elinde bu arada GoPro var. Komutan Reed'in elinde GoPro var. Ve penceresinden çekim yapmaya devam ediyor. Helal olsun. Zaten en güzel fotoğrafları da komutan Reed çekti. Bir yandan da çekim yapmaya devam ediyor. Çok güzel görüntüler. Bunlar da herhalde yakında önümüze düşerler. Neyse.

Ne diyorduk? 400 bin feet, 121 bin 920 metreymiş. Bir yandan konuşup bir yandan burada internetten hesaplamas ını da yaptım. Böyle bir irtifada saniyede yaklaşık 34 bin 882 feet hızla hareket edecekler. Ve ardından girişten saniye sadece 24 saniye sonra 6 dak ikalık bir karartma, bir blackout dönemi başlayacak. 6 dakika sürecek. Yani Türkiye saatiyle 2.53 civarında baş layacak. Ve bu karartma döneminin başlamasından yaklaşık 10 saniye sonra uzay aracının saatte 39.688 km, neredeyse 40.000 km gibi en yüksek hıza ulaşması bekleniyor.

İletişim kesintisinde kalmıştık biz. 6 dakika sürmesi bek leniyor demiştik bu iletişim kesintisi. Bütün bunların hepsi bu arada önümüzdeki 57 dakika içinde gerçekleşecek arkadaşlar. Zihinlerimizi kendimizi hazırlayalım diye üzerinden geç iyorum. En yüksek ısınma dönemini not ettim. Türkiye saatiyle 2.54.52 diye bu kadar da saniyesine kadar verdiler çünkü. Central Time'dan hesapladım onu da. Bu sırada aracın dış yüzey sıcaklığı 4 ila 5000 Fahrenheit dereceye yani 2200 santigrat 2700 aralığına gelecek.

İletişim kesintisinin Türkiye saatiyle 2.59-55 itibariyle sona ermesi bekleniyor. Ve mürettebatla yeniden iletişim kurulması bekleniyor. Capcom o sırada Jackie mürettebatla konuşacak ve iletişim kesintisi sona erdiği sırada 400.000 feetten girdiler ya 15 7.000 feet'e yani 47.854 metreye ulaşmış olacaklar. O sırada 3.962 km herhalde bu evet hıza ulaşmış olacak düş müş olacaklar. İniş noktasına kalan mesafe ise 147 mil olacak yani 270 km falan olacak.

Bağlantı tekrar kurulduğunda, kesinti sonrası durumundan bahsediyorum şu anda. Ve ardından paraşüt açılma dizisi başlıyor. Ne dedik? Önce forward bay cover shoot yani ön bölme kapağı paraşüt açılıyor. Oradan drogue paraşütü açılıyor. Frenleme diyebiliriz. Sonra ana paraşütler açılıyor ama ana paraşütleri öncesinde de bir 3 tane pilot paraşüt var. Bir sürü paraşütün ardı ardına açılışını izleyeceğiz.

Bir dizi paraşüt hareketi izleyeceğiz. ve de bir sasquatch ünlü bir şeye ihtiyaç var. Bu bir de NASA'daki de bir şeye ihtiyaç var. Bu şeye ihtiyaç var. Bu şeye ihtiyaç var. Ve bu şeye ihtiyaç var. Bu şeye ihtiyaç var. Ama benimle birlikte olan Kaptan Eric Kenny. Şimdi de kaptan Eric ile bir konuşma yapıyorlar. Güverteğe bakalım dediler gösteriyorlar. Şu anda San Diego açıklarındaki John P. Murta donanma gemis inin komutanı kaptan Eric Kenny ile yapılan bir röportaj var .

Sunucumuz Martha. Ooo evet bakın helikopterden de görüntüler geliyor. Önceliğimiz her zaman güvenliktir. Bu günlük 24 saatlerinde değişti. Bugünlükte geçeceğiz. İç inlikle eğitimleri ve işaret ettikleri için eğitimlerimizi birleştirdik. Ama bu günlük 24 saatlerinde, şimdi biraz daha hızlı yap maya çalışıyorum. Üçünlükte, eğitimleri ve hızlı bir şey var. İçinlikle, hız lı bir şey var. Bu noktada, hızlı bir şey var. İçinlikle, hızlı bir şey var .

Şu anda bundan önce çok iyi eğitim aldık, şey yaptık ama artık biraz bu hype'ı, heyecanımızı biraz yatıştıralım, s akinleşelim moduna geçtik diyor. Evet şimdi dört tane helikopter, iki tanesi görüntüleme için kullanılıyor. İki tanesi mürettebatı kurtarmak için kullanılacakmış. Ben her birine ayrı bir astronot mu kayarlar diye düşünmüşt üm. Düzeltiyorum onu. Bu kaptanın verdiği bilgiye göre iki tanesi görüntüleme için kullanılacak.

Deminler verdiler zaten görüntüyü. İki tanesi mürettebat kurtarma helikopteriymiş. Ve güverti şu anda boştu zaten gördük. 550 kişilikmiş bu gemi ama en büyük önceliği her zaman gü venlik. Görev başarısı tabii ki önemli ama güvenlik her zaman ön pl anda. Son 24 saat içinde ise kendi mürettebatına mesajını az önce de söylediğim gibi bir heyecan falan yaratmak yerine tamam en yavaşlaması yönünde olmuş.

Eğitiminize güvenin, abartılara kapılmayın, sakin olun, soğ ukkanlı olun demiş. Ayrıca NASA ile Amerikan ordusu arasında şu anda bir ko ordinasyonu izliyoruz aslında. Sunucu NASA'dan, komutan, kaptan daha doğrusu Amerikan ord usundan. Ve bu işbirliği ta 1959'daki Mercury görevinden beri var dedi. Apollo görevleri 60'larda başladı ama onun öncesinde hep söylüyorum 3 program daha vardı. Mercury, Gemini ve Apollo diye gidiyor.

O zamandan beri başlamış olan bu işbirliği halen devam ediyor. Bilgisini verdi. Bu arada bu gemi komutanı yine son 4-5 yıldır özellikle de son 1 yıldır bu an için çok yoğun bir eğitim yaptıklarını ifade etti. NASA Hava Kuvvetleri, sağlık ekipleri, dalış ekipleri, farklı birimler bir araya gelmişler. Yüksek performanslı bir organizasyon oluşturmuşlar. Kendisi aynı zamanda donanmada bir savaş gemisini komuta et menin çok büyük bir onur olduğunu söyledi.

Aynı zamanda Artemis görevinin kendi komuta dönemine denk gelmesinden dolayı da çok gururlu olduğunu söyledi. Ekibinin bir yılı aşkın süredir gösterdiği bu yoğun çabayı takdir etti. NASA'nın sahiplenme duygusunu görmenin de kendisine ilham verdiğini ifade etti. Bu işbirliğiyle hem kendi ekibini hem NASA'yı daha iyi hale getirdiğine inandığını söyledi. Yayıncı Marta da uzay keşiflerindeki ortaklıkların önemini bir kez daha vurguladı.

Donanma olmasa biz ne yapardık? Gibisinden bir şeyler söyle miş oldu. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Evet, 15 dakika kadar kaldı. Evet, gemiden farklı görüntüler geliyor. 15 dakika kadar sonra servis modeli ayrılacak. İniş noktasına 10 bin kilometre kaldı. Şu anda gördüğümüz görüntülerdeki insanlar iniş noktasına 10 bin kilometre civarındalar. Mürettebatın görüntülerini alıyoruz.

İniş yapacakları yerdeki gemiden görüntüler alıyoruz. Görev kontrol merkezindeki iniş ekibi hazır. Rick Hanflink liderliğinde konuşmakta olan kişi iletişimci Jackie miydi yoksa Christina miydi acaba? Evet galiba astronotlarımızdan sadece komutan Reed konuş uyor şu anda. Diğeri Jackie olsa gerek. Aşağıda communication'da o var çünkü. Evet, aya geçiş enjeksiyonu hatırlarsanız onu da canlı yay ın yapmıştım.

Yani fırlatmanın ikinci günü. 2 Nisan'da Translunar Injection gerçekleşmişti. O günden bu yana kendileri derin uzay ağından takip ettik Deep Space Network'ten. Şimdi artık bu veri aktarım uydu sistemine, yani Tracking and Data Relay Satellite Sistemi'ne devredilmiş durumda arkadaşlar. Görüntüde bir kalitesizleşme fark ettiyseniz sebebi budur. Yani farklı farklı yerlerde, görevin farklı aşamalarında farklı iletişim sistemlerini kullanıyorlar, tekniklerini kullanıyorlar.

Sunucu bu kesintiler olmadan önce yine Artemis 1 ile, yani bir önceki insansız görevle bu görev arasındaki giriş prof illerini karşılaştırdı. Artemis 2'nin profili ısı kalkanı için ek bir koruma katman ı sağlıyor, bunu vurguladı. Artemis 1'in girişi bu gecekinden çok daha uzun bir iniş rotasına sahipti. 3178 deniz mili yani yaklaşık 5886 kilometreydi. Ve 20 dakika boyunca atmosferde vakit geçirdi. Çok daha uzun bir ısı yüküne maruz kaldı.

Evet, bundan sonra dediğim gibi Deep Space Network'te değil iz, Tracking and Data Relay Satellite System'deyiz. TDRSS. Farklılıklardan bahsediyorduk. Artemis 2 görevi için farkl ılık ne diyeceksiniz? 1701 deniz mili geçirecekler. Sadece 3.150 kilometrelik bir iniş mesafeleri var. Uçağın inişi gibi düşünün ama bir pist yok. Okyanus pist leri. Ve o sırada çok büyük bir hızdan çok küçük bir hıza gelecek ler.

13.5 dakika boyunca ısı kalkanı çok büyük ısılara maruz kal acak ama sadece 13.5 dakika diyorlar. Şu anda helikopterden ve gemiden iki ayrı görüntüyü vermeye başladılar. Kurtarma operasyon ekiplerini görüyoruz. İki farklı noktada helikopterlerden iki tanesi astronotları taşıyacak. İki tan esi sadece çekim yapan helikopter. Onlardan bir tanesi şu anda gemiyi gösteriyor. İşte bu gemiye çekecekler. Astronotları içinden çıkarttıktan sonra önce astronotları çıkartacaklar, helikopterlerle buraya taşıyacaklar.

Ardından kapsülü yakalayacaklar, onu da gemiye alacaklar. Tıbbi değerlendirmelerin ardından astronotlar tekrar başka helikopterlerle bu kez San Diego'ya aktarılacak. San Diego'dan NASA jetleriyle Houston'a yani şu anda ekrand a gördüğümüz kontrol odasının yer aldığı Johnson Space Center'a getirilecek. Ayrılma öncesinde bir test ateşlemesi için 2 dakika kalmış. CMRS Warm Up Hot Fire. Evet bakın bu ekranda ETA, Estimated Time of Arrival T- diye bir Next Up Earth diye, Bir sonraki durak dünya diye bir tabela koymuşlar ve orada gülüyorlar.

Aa burası Avrupa Uzay Ajansı'ymış. Avrupa, evet ben görmem işim bak ESA yazıyor zaten yukarıda da. Avrupa Uzay Ajansı İnsani Keşif Kontrol Merkezi'ymiş. Avrup alı meslektaşlar buradaymış. Onlar da bu görevi heyecanla bekliyorlar. Ya onlar için tabii şey bir duygu dediğim gibi şu anda ayr ılıp yok olacak olan bu arkada gördüğümüz şey var ya. Onları Avrupalılar tasarladı. Daha önce de söylediğim yay ının başlarında. Şu anda işte tam şuradan bir ayrılma gerçek leşecek. Bu gerçek görüntü değil tabii ki. Visualization, görselleştirme. Bu kısmı bütün güneş panelleri falan da dah il olmak üzere, şu motorlar da dahil olmak üzere tamamını az önce odada gördüğümüz Avrupa Uzay Ajansı'ndaki mühendisler geliştirdi.

Ve birazdan onların geliştirdiği bu araç ayrılacak. Isı kalkanı yok. Yanıp bitip kül olacak. Ve parçaları atmosferden aşağıya dünyaya doğru okyanusa düş ecek. Tekrar güvertedeyiz. Helikopterler iniş kalkış yapıyorlar. Heyecan dorukta artık. Şu geri sayımı ekrandan kaldırıp duruyorlar. Ama şöyle hızlıca ben yine Türkiye saatiyle... Heh şimdi güzel denk geldi. Saatleri vereyim. 33'te servis modülü ayrılıyor.

53'te atmosfere giriyorlar. Plakat oluyor 6 dakika boyunca. 3.03'de yeniden iletişim sağlanıyor. Ana paraşütler açılıyor ve okyanusa iniş gerçekleşiyor. Uzay yolculuğunun bu en kritik aşamasında artık son dönem inde 13.5 dakikalık oldukça heyecanlı bir giriş gerçekleşe cek. Orion kapsülü 10 günlük tarihi ay görevinin ardından düny aya dönüyor. Şimdilik dairelendirmeye devam ediyoruz ama şimdilik iyi gözüküyor.

Jackie Mahaffey yerden konuşan kadın sesini telsizden duy arsanız yer kontrol merkezinde şu anda gösterdikleri kişi demektir. Capcom'da oturuyor onun sesini duyuyoruz. Ve yukarıdan duyduğumuzda komutan Reed'in sesi. Herhalde bu kritik aşamalarda diğer astronotlar hiç konuş mayacaktır. Karmaşaya yol açmamak için sadece yerden bir kişi ve yukarı dan da bir kişi iletişimi sürdürüyor. Yerde C2 yukarıda Reed olmak üzere.

Artık dakikalar kaldı heyecanlara, heyecanlı anlara. Herkes susunca benim de bir susasım geliyor. Gergin bir bekleyiş var ve bu gerginliği insanların yüz ünden de okuyabiliyoruz açıkçası. Ama umuyorum ki her şey yolunda geçecektir ve sağ salim ini şi yaparlar. Evet tekrar artık T7'de geldi. İyi bir ateşleme yapılmış. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Evet, farklı iletişim sistemlerine geçiş yaptıklarını söyle miştik.

Şu anda GPS sinyalini de yakalamışlar. Tekrar konforme ettiler. GPS, iyi GPS'imiz var. Komutan Reed de, yukarıdan astronot komutan Reed de aynı şeyi söylediği GPS datasını aldık diye. flight dynamics and the guidance navigation and control officer is spot on. We have now armed the PIROS for the crew module service module separation coming up less than five minutes from now. Once again just 10 seconds after entry interface we will see integrity reaching its peak speed of 24,661.21 miles per hour. That will be just seconds before we begin a six minute blackout period.

İntegrity Houston, your vehicle is in a good config for CMS M SEP and GO for CMRACE. More than copy GO for CMRACE. Hem yer hem de astronotlar aynı dataları gördüklerini söylediler. Saniyede 9.9 feet'lik bir hızlanma sağlayacak. Ateşleme yapılıyor işte yapılacak. Şu anda Integrity uzay aracının, Orion kapsülünün bütün sistemleri gayet iyi bir durumda. 3.300 deniz mili uzaklıktalar iniş yapacakları yere.

İticiler ateşlenirken iki yakıt uyarısı tetiklenmiş. Birden fazla basınç sensörü birbirinden hafifçe farklı değerler göstermesinden kaynaklanmış bu durum. Sensörlerin limitleri çok sıkı ayarlanmış. İticiler tekrar ateşlendiğinde bu durumun tekrarlanabilece ği uyarısını yaptılar. O yüzden bir uyarı mesajı falan alırsanız onları göz ardı edebilirsiniz, devre dışı bırakabilirsiniz dediler. 90 saniye kaldı modüllerin ayrılmasına.

Avrupa Uzay Ajansı'nı bir gösterseydiniz yine. İyi çalıştılar. 10 gün boyunca her yer sessiz burada. Artık buradan itibaren başlıyor arkadaşlar her şey. Derin uzağı bitiyor. Dünya alçak yörüngesinde ayrılmalar, atmosfere girişler baş lıyor. 10 günlük görevin sonlarına yaklaşıyoruz. 1 dakika kaldı. Ayrıldıktan sonra kameralar da onun üzerinde olduğu için herhalde artık kapsülü dışarıdan görememeye başlayacağız diye tahmin ediyorum.

Ve ayrılma gerçekleşiyor gözlerimizin önünde. Ooo çok fena. Acayip bir ayrılma oldu gerçekten de. Ama sinyal kesintileri yaşandı. Evet farklı açılardan görüntüler gelmeye devam ediyor. İnanamıyorum gerçekten. İyi iş yaptığı servis modülü 10 gün boyunca astronotlara yaşam destek sistemlerini sağladı. Kameralarla bize görüntüler aktardı. Kendisini tebrik ediyoruz. Onu yapan mühendisleri kutluyoruz Avrupa Uzay Ajansı'ndaki mühendisleri.

Ve şu anda kendisini feda eden o atlayışını gerçekleştirmek üzere Orion'ın mürettebatı taşıyan modülünden ayrıldı. 32 dakika boyunca artık Integrity, Bütünlük Dürüstlük adı verilen o Orion kapsülü içindeki 4 mürettebatla artık tek başlarına alar. Son ayarı yapmak üzere yükseltme ateşlemesini yapacağını söylemiştik. 2 dakika kaldı ona da. Evet şu anda görselleştirme ile o yükseltme yakmasını göst erecekler büyük ihtimalle.

Artık Orion kapsülünün içinde de tabi kameralar var ama üst ünde olduğunu zannetmiyorum. O birazdan gireceği sıcaklığa dayanamayacaktır. Ama şu ana kadar işte o güneş panellerinin her birinin uc undaki dört kameradan farklı farklı açılardan canlı canlı iz ledik her şeyi. Harika gözüken bir makineye bakıyoruz dedi. Ayrıldıkları için sürekli arkalarında takılı olan o romörk gibi bagaj gibi olan servis modülüne şimdi biraz daha uzakt an bakıyorlar.

Bu arada benim de aklımdaki bir soru cevaplanmış oldu. Ben güneş panellerini kapatırlar mı acaba diye düşündüm. Kapatmadan ayırdılar. Böylece biz de aslında tripod gibi kullandıkları o güneş panelleri sayesinde geniş açıyla uzaktan ayrılmayı izledik güzel güzel. Ama şimdi o herhangi bir kontrolü olmadığı için kendi baş ına atmosfere girecek ve üzerinde ısı kalkanı da olmadığ ından muhtemelen büyük oranda yani tümüyle yanıp kül olacakt ır.

Ve geri kalan parçaları da şu anda okyanusun üzerinde olduk ları için orada yok olacaktır. Dünyaya küre olarak dışarıdan baktığınızda Google Earth ile falan bakabilirsiniz ya da fiziksel bir küre varsa evinizde bakabilirsiniz. Bu taraftan yani şu anda astronotların yaklaştığı taraftan bakarsanız eğer neredeyse tümüyle bir okyanus gezegeni gibi gözüküyor arkadaşlar. Pasifik okyanusu öylesine büyük ki öyle bir açıdan bakınca şu anda onlar da işte Hawaii'nin yakınlarında giriş yapacak lar.

Yani tam o baktığınız deniz okyanus gezegeninin tam ortas ından giriş yapacaklar. Güvenlik nedeniyle karaların üzerinden gitmemek için. Şu anda 19 saniye sonra iticilerini son bir kez daha ateş leyip bir hafif yükselme manevrası gerçekleştirecekler. Uçuş yolu açınız limitler içerisinde. Hani o 1 derecelik aç ı diyorduk ya, o açıyı yakalamaya çalışıyorlar. Son manevrayı da tamamlamış oldular. Bundan sonrası serbest düşüş.

Ve bu şekilde bir süreç hale getirilmesi için bir süreç h ale getirilmesi için bir süreç hale getirilmesi için bir sü reç hale getirilmesi için. Antegrity Houston, komik verilmesi için bir süreç hale getirilmesi için. 180 rolü yaptığınızda, ilk saatte bir süreç hale getiril mesi için, bir süreç hale getirilmesi için. Evet, sinyal kaybından bahsettiler. 180'lik bir yuvarlanma hareketini yaptıktan yaklaşık 1 dakika sonra o sinyal kaybını yaşayacaksınız.

Hazırlıklı olun dediler. 6 dakika boyunca bir blackout yaşayacağız demiştim. Dünyanın atmosferinin ilk parçalarına, çünkü birden bir atmosfer başlamıyor, İlk etkilerine 14 dakika, 14,5 dakika sonra girmeye başlay acaklar. 400 bin feet'e varmış olacaklar bir başka deyişle. 122 kilometre, 122 bin metre civarına. O sırada müthiş hızlanacaklar. Ardından aracın etrafındaki o çok sıcak plazma oluşacağı için iki taraflı iletişim kesilecek.

6 dakika boyunca bir blackout, radio blackout dönemi yaşan acak. 53 geçe, nerede bulunuyorsanız artık, başlaması bekleniyor bu blackoutun. Uçuş dinamikleri memurunun söylediği bilgilere göre en gün cel bilgileri sağlamaya çalışıyorlar. Apollo 10'un 1969'da kırdığı bir rekor varmış. Atmosfere girerken hız rekoru, onu da kırması bekleniyor şu anda. Az sonra Orion mürettebatını. Rekorlarla dolu bir görev oldu bu 10 gün.

Bu saatin sonundaki 59 saniye geçe, 59 dakikayı. 6 dakikalık blackout'un iletişim kesintisinin sona ereceği hesaplanmış en son gelen uçuş direktörü, uçuş dinamikleri direktöründen alınan verilere göre. 180 derecelik yuvarlanma konusunda aynı şeyi görüyoruz biz de diye onayladı komutan Reed, astronot. Az önce yer ekibi bunu söylemişti, hazırlıklı olun diye. Evet komutanın yorumları harika. Bir başka pencereden ayı da görüyoruz şu anda.

Düne göre çok daha küçük gözüküyor nedense dedi. Sunucu bir yandan önümüzde birazdan göreceğimiz paraşüt açılma sekansını anlatmaya başladı. Bir dizi karmaşık paraşüt hareketi sergileyecekler. Önce bir frenleme paraşütleri, ardından pilot paraşütler, ardından ana büyük paraşütler açılacak. Ana paraşütler açıldığı zaman 265 feet olacakmış. 3'e böl, 80 metre falan yani. Her bir paraşüt, 3 tane paraşüt var, her biri 80 metre açıl acakmış.

Ve o paraşütler açılırken açıldıktan sonra işte saatte 30 kilometrelik bir hıza düşürecekmiş bütün kapsülü. Nereden nereye? Rekor bir hızdan saatte 40 bin kilometre sesten 32 kat hız la uçmaya başlayacaklar birazdan. Ve daha sonra saatte 30 kilometre hızla giden bir araba gibi okyanusa inecekler. Ama yine de işte bütün bir atmosfere giriş zaten. Bir araba çarpmasına benzeyen bir etki dedi az önce de gü vertedeki doktor.

10 dakika sonra 13,5 dakikalık o son giriş gerçekleşiyor arkadaşlar. Her şey 13,5 dakikada bitecek ve okyanusa varmış olacaklar. Yaklaşık bir 10 dakika sonra başlayacak. Toplamda 20 küsur dakika kaldı. Şu anda Integrity uzay aracının pencerelerinden birinden gelen görüntüye bakıyoruz bu arada. 3 tane barometrik basınç sensörü varmış ve bunlar sorunsuz çalışıyormuş. Yansımaları görüyoruz. Viktor mu?

Evet, o da one of the dediği isim vermedi. Bilmiyor demek ki. Az önce söylediğim sensörler uzay aracının irtifasını, yani yüksekliğini ve alçalma hızı bilgilerini Integrity'nin bilgisayarlarına iletiyormuş. Ve bu veriler çok önemli çünkü paraşüt açılma dizisini tet iklemek için kullanılıyor. İntegrity'si astronotlar. diyorlar. Birbirlerine verileri aktarıyorlar. Çünkü az sonra 6 dakika boyunca iletişim kesilecek.

Şu anda teknik prosedürleri birbirlerine karşılıklı olarak iletmeye devam ediyorlar. Güneşin ışığını mı görüyorum acaba orada? Sanırım öyle. Birazdan tabii şu anda da başladı zaten sinyaller kaybolmaya. Atmosferin etkileri hissedilmeye başlanacak. Çok büyük bir hızla sürtünme meydana gelecek. Plazma oluşacak ve bu görüntüler kesilecek doğal olarak. Ama şu ana kadar yayın yapmaya devam etmeleri de müthiş oluyor. Büyük ihtimalle komutanın Reed'in görüntüsünün yansıması olmalı bu. Az önce belki de elinde gördüğümüz GoPro ile aktarıyor olabilir. Belki onun hazırlığını yapıyor da bilemiyorum.

6 dakika kaldı atmosfere girişe. Yani 400 bin feet'e. Yani 122 kilometreye. Tartışmalı olmakla beraber uzayın sınırı 100 bazı görüşlere göre 80 km kabul ediliyor. Onlar 122 bin metreden itibaren, 120 km'den itibaren atmos ferin etkilerini hissetmeye başlayacaklar. Tabi bu sınır böyle normal ülkeler arası bir sınır gibi değil. Moleküller, atmosferin molekülleri yer çekimi etkisiyle dünyanın deniz seviyesinde daha yoğunken oralarda daha sey rek durumda.

Yavaş yavaş yoğunlaşıyor ve 100 km civarında artık atmosfer olarak kabul ediliyor. Plasma shield will build up around the spacecraft due to the ionization due to heating effects and flight dynamics has just confirmed we will have a blackout period of exactly six minutes in duration. Evet, uçuş, dinamikleri direktörü tam 6 dakika iletişim kes intisi yaşanacağı bilgisini de doğruladı. Bazı bilgiler yayın öncesinde hesaplamalarla, tahminlerle yapılıyordu.

Ama şu anda her şey canlı olarak ve şu anda gerçekleştiği için... 53 geçe başlayacak. Yani 4 dakika sonra artık onlardan haber alamayacağız. Görüntüler muhteşem. Dünyaya düşmekte olan bir uzay aracını görüyoruz arkadaşlar . Ve şu ana kadar içinde insan taşıyan en hızlı araç bu. Birazdan rekor kıracak. Ve dakikalar içerisinde bu hızdan saatte 30 kilometrelik bir hıza düşecek. Şu anda sesten 32 kat daha hızlı uçuyor.

Daha doğrusu birazdan daha da hızlandığı zaman o peak en z irve hızına ulaşacak. Dünyayı onların bakış açısıyla sonuna kadar göreceğiz her halde. Çünkü 2-3 dakika sonra kesinti bekleniyor. Ben plazmanın başlama anını da görmeyi umuyorum şu anda. Pasifik okyanusu aşağıda. Güneybatı'dan kuzeydoğuya doğru giriş koridoruna doğru iler liyorlar şu anda. 16,5 dakika sonra her şey bitmiş olacak ve okyanusta olacak lar.

Aşağıda gördüğünüz okyanusta olacaklar. USS John P. Murtha gemisi ve kurtarma takımı şu anda yerler indeler. Hem havadan hem yerden görüntü yakalamak üzere de bekliyor lar. Hem tespit etmek hem de bizlere aktarmak için bu görüntü leri. 6 dakika hariç her şeyi canlı canlı izlemeye devam edeceğiz . Integrity'nin bütün sistemleri iyi durumda. Zaten şu anda biz de görebiliyoruz. Şu ana kadar ne mürettebatta ne de onları taşıyan Orion k apsülde hiçbir aksaklık hissedilmedi.

Bulutlar giderek belirmeye başladı. Pasifik okyanusunun tam ortalarında bir yerdeyiz. Yönümüz yaklaşık enlem olarak ya da boylem olarak Hawaii ad alarının biraz daha altında. Ekvatorun üzerini geçmiş olmalılar. İniş lotasında yaptığım incelemeye göre ve zamanlamaya göre şu anda konuşuyorum. Çünkü aşağıda Pasifik okyanusunda anlayabileceğimiz herhang i bir şey yok. Bir dakika sonra atmosfere giriş başlıyor.

Yani yaklaşık 130 km civarındalar şu anda. Vardıklarında 122 kilometrede olacaklar. İnanılmaz görüntüler. Şu anda hayatımızdaki en enteresan görüntüleri izliyoruz arkadaşlar. 4 kişi 10 gün boyunca aya gittiler, geldiler ve şu anda hız rekoru kırarak dünyaya iniyorlar. 1 dakika sonra 6 dakikalığına kesinti başlıyor. O 1 dakikanın sonuna kadar yayın yapacağım diyor komutan Reed. Evet bulutlar, okyanus iyice belirginleşmeye başladı.

Eve doğru dönüyorlar. 10 gün boyunca dünyadan en uzak noktaya giden insanlar hal ine geldiler. Ve şimdi tekrar dünyaya en yakın insanlar olmak üzereler. 10 saniye sonra giriş başlıyor ve ardından blackout başlay acak. Kararma başlayacak. Şu anda 400 bin feet'i geçtiler. Açı değiştirdiğini görebiliyoruz. Şu andan itibaren 13,5 dakikalık o korkutucu süreç başlamış oldu. Ve ben evet plazmayı görmeye başladım.

Yukarıda ısınıyor. Güneşin yüzey sıcaklığına kadar ısınacak. Ve blackout başladı. 6 dakika sürecek. Türkiye saatiyle 3'e doğru. Sabaha karşı 3'e doğru tekrar sinyalin gelmesini bekliyoruz şu anda Houston'daki ekiple birlikte. 30 saniye sonra işte rekor hıza ulaşmasını bekliyorlar. Sesten 32 kat hıza 30 saniye sonra ulaşacaklar. Aşağıdan bulmaya çalışıyor galiba kameralar. Sanırım buldular. Bir ateş topuna dönmüş durumda.

Evet G5 uçağından geliyormuş görüntüler. Şu anda yakalayabilirlerse o küçücük beyaz nokta içinde insanlar varken en büyük hıza ulaşacak. İnsanlar haline gelecekler ama kaybettiler galiba görüntüyü . Yaklaşık saatte 40 bin kilometre hızla ilerliyor o nokta şu anda. 13 dakika sonra 30 kilometreye inmesi gerekiyor. Dünyanın en uzun frenlemesini izliyoruz aslında bir başka deyişle. Troll merkezinin karşısındaki ekranda uzay aracının açısı ve bilgileri de var.

Bu gerçek görüntü değil ama yukarıda görselleştirme yazıyor . Bu kadar iyi bir görüntü olamaz zaten. Şu anda yaklaşık bu halde olduğunu bize gösteriyor. Isı kalkanının nasıl bir şey gösterdiğini. Yani onun içindeki astronotları hayal edemiyorum şu anda. Bir kere müthiş bir sarsıntıya tabi. Çok hızlı gidiyorlar. 10 günden beri ağırlıksız ortamdaydılar. Şu anda üzerlerinde 3.9 g'lik bir baskı var. Yani kendi vücut ağırlıklarının eğer 80 kilo ise 320 kilo, 350 kilo.

Jeremy için belki 400 kilo. Bir ağırlık söz konusu. Bu gerçek görüntü değil. Ekranın sol üst keşesinde görselleştirme yazıyor. Şu anda blackouttayız. Hala 6 dakika süren blackouttayız. Ve herhangi bir şey gelmediği için bu verileri gösteriyor lar. Ama sahada uçaklar, helikopterler ve gemiler aracılığıyla görüntüleri aktaracaklarını bildirdiler. Birazdan yakalarlarsa eğer. Y-5 uçağı yakalamıştı ama.

Tüm dünya nefeslerini tutmuş şu anda bu görüntüleri izliyor ve dualarımız tabii ki astronotlarla birlikte umuyoruz ki sağ salim giriş yaparlar. WB-57 diye bir uçak aynı zamanda oradan görüntü aktaracak mış birazdan. Hala sinyal alamadığımız blackout dönemindeyiz. Toplam 6 dakika sürecek demişlerdi. Sanırım saniyeler sonra iletişim kurulması bekleniyor olmalı. Evet, 1 dakikadan az bir süre kaldığını söyledi sunucu.

Birazdan seslerini duymayı umuyoruz, bağlantı kurmayı um uyoruz. Ayın arkasına geçtiklerinde de 40 dakikalık bir sinyal kayb ı olmuştu ay yüzünden. Fakat bu tabii çok daha riskli bir atmosfere giriş aşaması. Integrity aracından gelen verileri proses ediyoruz, işliyor uz şu anda. Bu zaman sinyal aldılar demektir mi? Karşıdan gördüğüm kadarıyla herhangi bir şey yok şu anda. İniş yapacakları bölgenin etrafında, evet bir görüntü geldi .

Donuk bir görüntü. Kaynak yayında da donulmuş durumda görüntü. Alıcılarınızın ayarlarıyla oynamayın. Evet, bu ana kadar gelmiş olması lazımdı benim saatime göre . Sinyali bekliyoruz. Evet. Evet. Yakalamışlar. 150 bin feet'teymiş şu anda. Yaklaşık yani 50 bin metrelerdeler. Blackout sonrası. Evet. Reed'in sesini duyduk. Harika. Kurtarma ekibi sizin görüntünüzü aldı. Görüyorlar. Ve yolunuz şu anda gayet iyi.

Seslerini de duyduk. 5,5 dakika sonra Integrity okyanusa iniş yapmış olacak. 100 bin feet'teler şu anda yaklaşık 33-34 bin metre. 19 deniz mili kaldı iniş yapacakları yere. Şu anda çok iyi görüntüler gelmeye başladı. Şu hıza bakar mısınız? Hava da tam anlaşılmıyor ama. Birazdan paraşüt dizisi başlayacak herhalde. GPS'den de veriler alınmaya başlamış. İnanılmaz takip ediyor kameraman. Evet resmen bir uzay aracını görüyoruz şu anda atmosfere giriş yapan.

Üstelik içindeki 4 kişiyi ayın çevresinde bir tur attıktan sonra buraya getiriyor bu uzay aracı. Başka bir gezegende olsa ona UFO derlerdi ama biz onun Orion olduğunu biliyoruz. Birazdan karmaşık paraşüt dizileri açılmaya başlanacak. Gördüğünüz gibi geniş olan alt tarafı, kalkanın olduğu taraf öyle bir açıyla. Evet ve 3 paraşüt açıldı. Bunlar ilk paraşütler. Bunlar frenleme paraşütü. İlk hızı kesmek için yapılıyor.

Daha sonra 3 tane de pilot paraşüt açılacak ve ardından 3 büyük paraşüt açılacak. Bu kadar paraşüt yavaşlatamaz onları. 3 dakika sonra yere inmiş olacaklar. Şimdi birazdan dediğim gibi 3 tane pilot paraşüt açılacak ve o pilot paraşütler 3 büyük devasa paraşütü açacak. Uçuş dinamiklerinden gelen bilgiye göre gayet iyi. Alçalıyorlar şu anda. Kameraman da çok iyi takip ediyor. Sanıyorum açıldı 3 pilot paraşüt.

Yanlış görmediysem henüz bir anons yapılmadı ya da bunlar h ala fren paraşütü olabilir. 10.000 feet'teler şu anda. Uçakların bile uçuş yüksekliğ inin altındalar yani. Hala frenleme paraşütlerindeler. Onları bıraktılar ve 3 tane, bakın pilot paraşüt açıldı ve onların sayesinde 3 tane büyük paraşüt açılmadı hala. Yavaşça mı açılacak diye bakıyorum. Evet çünkü her biri 80 metre civarında bu paraşütlerin.

Evet ve işte beklediğimiz görüntü buydu. Son aşamasına geldiler. Çok güzel 3 tane ana paraşüt açıldı. Aklıma nedense bu paraşütleri görünce Mars'a iniş yapan Rover'ın paraşütleri geldi. Ama o bir robotu taşıyordu. Bunlar 4 canı taşıyor, 4 insanı taşıyor. Evet bu ısı kamerasından da ne kadar sıcak olduğunu göreb iliyoruz kapsülün şu anda. Yanlışlıkla dokunmasalar iyi olur. Mükemmel bir alçalma izliyoruz şu anda.

1 dakika 15 saniye sonra okyanusa iniş yapacaklar. Çok güzel görüntüler. Ben bunun Artemis 1 versiyonunu, görüntülerini bu yayının kapak resmi olarak kullandım. Bundan 4 yıl önce insansız olarak gerçekleştirilmiş ve Oray'ın kapsülünü aydaki görevinden geri getirdikten sonra bu şekilde o da giriş yapmıştı ama içinde insan yoktu. Her biri yaklaşık 80 metre olan bu ana paraşütler, içinde 4 kişinin yer aldığı Oray'ın kapsülünü indiriyor.

1 Nisan'da o 10 gün önceki fırlatmada koskoca 33 katlı bir binaydı. Parçalana parçalana ayrıla ayrıla en düşük hali işte bu seviyeye geldi. Bu da o şeyler kontrollü mü acaba? Bazı evet parlamalar görüyorum orada. 1000 feet'teler 300 metre kadar yukarıdalar ama o nedir acaba bir açıklama gelmedi. Yönlendirme motorları mı ateşleniyor acaba? Tam istedikleri yere iniş yapmak için bilemiyorum. Yorum yapmak istemiyorum.

Ama her şey yolunda gözüküyor şu anda. Evet. Sefik Okyanusu, San Diego açıklarındayız. Ve gerçekleşti. Harika. Gerçekleşti. Ve artık dünyadalar. Artık deniz seviyesindeler tam anlamıyla. 1.1 milyon kilometreden fazla yol katettiler arkadaşlar. 10 günden kısa bir süre içerisinde, dile kolay günde, neredeyse dünyanın çevresini 3 kez dolaşmak kadar yol kat ettiler. Ayın etrafından dolaşıp geldiler. Rekorlar üstüne rekorlar kırdılar.

Dünyadan en fazla uzağa giden insanlar oldular. Aynı anda dört kişi bu rekoru kırdı. Denk geldi ve orada güneş tutulması bir eklips yaşadılar. Onu görüntülediler. Onları bizlerle paylaştılar. Ve şimdi Artemis 2 test görevi başarıyla sonuçlandı diye biliriz herhalde. Birazdan muhtemelen sesli iletişim de kurulacaktır. Şu aşamada önce her şeyin yolunda olup olmadığı anlaşılmak üzere beklenecek bir müddet.

Onları kapsülden çıkarmak üzere Zodiac botlarla ekipler gidecek. Ama her iki tarafında yani kapsülün içindekilerinde dışınd akilerinde güvenliğini sağlama amacıyla bir müddet bekleye cekler. Evet resmi olmayan iniş zamanını anons etti. 7 geçe inmişler. Türkiye saatiyle sabaha karşı 3'ü 7 geçe inmiş oldular. Evet. Sanırma küçük noktalar oraya ilerlemekte olan botların görü ntüsü. Bu da biraz daha ilerideki gemide onları bekleyen yetkil iler.

Komutan Reed'in sesini duyduk. Astronotların durumu iyi olmalı. Evet, Stable Van Dies anonsunu yaptı. Yayının başlarında söylemiştim. İki durum var. Stable 1 ve Stable 2. Stable 1 onların iyi durumda olduğunu gösteriyor. Eğer Stable 2 durumunda yani alabora olsalardı hemen helyum la doldurulan yastıklar orada şişirilecekti. Ve yine düzgün pozisyona çünkü orada bir kapak var kapağın denizin üstünde olması gerekiyor.

O pozisyona geçmelerini sağlayacaklardı. Paraşütlerden dolayı, hava koşullarından dolayı belki yanlış inme, ters yüz olarak inme durumu oluşabilirdi ama öyle olmamış. Stable One iyi durumda, beklenen durumda indikleri anlamına geliyor. Teleobjektiflerle görüntüler aktarılıyor. Bir de bekleyiş devam ediyor. Az sonra kapsülün kapağı açılacak ve içinden önce Christina Cook plana göre. Ardından pilot Victor Glover, ardından Kanadalı astronot görev uzmanı Jeremy Hansen ve en sonunda da uçuş komutanı Reed Wiseman çıkartılacak.

İki ayrı helikopterle o kapsülün bulunduğu yerden önce gem iye taşınacaklar. Sonra kapsül gemiye aktarılacak. Gemide ilk sağlık kontroll eri gerçekleştirilecek ve daha sonra yine helikopterlerle açıklarında bulundukları San Diego'daki donanma üssüne taş ınacaklar. Oradan da NASA'nın jetleriyle şu anda bu yayının yapıldığı ve kontrollerin gerçekleştirildiği Teksas'taki Houston'a gidecekler. Beacon'larla sinyal gönderiyorlar.

406 diye anons etti komutan Reed Wiseman. Biz görebiliyoruz dedi Houston ama kurtarma ekipleri sizin sinyalinizi henüz göremediler dedi. İzlediğiniz için teşekkür ederim. İntegrity back on Earth, following its historic flyby of the Moon. It was, for all intents and purposes, a textbook mission. Reid Wiseman, indicating some trouble with the SARSAT phone onboard, but that's not an issue. What is more important is that the vehicle is solid, no issues as we begin the power down of the vehicle to begin the recovery.

The vehicle is solid, no issues as we begin the power down of the vehicle to begin the recovery. Evet, komutan Reed Wiseman SAR, SAT telefonunda bir arızı olduğunu belirtti. Ama sonuçta araç sağlam gözüküyor ve kurtarma ekipleri yold a. Şu anda neler hissediyorlar acaba? Çok merak ediyorum. Herhalde zaten gemiye çıktıktan sonra bir kameralara da konuşurlar diye tahmin ediyorum. Integrity Houston sizi aramadı. Farklı açılardan, helikop terlerden, gemiden görüntüler aktarılıyor.

Integrity atmosfere tam zamanında girdi. En büyük, en yük sek hıza ulaştı. Ardından bir iletişim kesintisi yaşandı, planlandığı gibi. Atmosfere girişten hemen sonra havadaki görüntüleme araç ları anında yakaladı. Paraşüt dizisi de evet herhalde bir bottan çünkü arkada gem i gözüküyor. Saatte sadece 19 mil ile denize, okyanusa iniş yaptı saatte 30 km hızla. Bu 10 günlük uzun görevin en riskli parçasının bu kısım par ça olduğunu fırlatma anından itibaren söylüyorum.

Fırlatma ikincisi böyle ranking yapacaksak üçüncüsü de fır latıldıktan bir gün sonra dünyanın yörüngesinden ayrıldık ları andı. Victor Glover'ın sesiydi galiba o da. Usta dalışçı falan gibi bir şeyler söylediler tam anlayam adım. Evet, tekneleri görmeye başladık. Şu anda tabii bir yandan uzay aracının hem soğuması hem de sistemlerin... Evet, 15 dakika mı yoksa 30 dakika mı bekleme konusunda bir konuşma yapıldı.

Aracın güç kesintisi, gücünü azaltma ve kapatma işlemleri için... sat, fon dediği uydu telefonu. Araçta herhangi bir sorun olmadığı belirtiliyor sürekli. Bir yandan Houston'la, uçuş kontrol ekibiyle araç arasında güç kapatma zamanlaması. Zamanlaması koordine ediliyor. Bu işlem kurtarma ekiplerinin uzay aracına yaklaşmasından önceki adım. Yani her şey şu anda normal ilerliyor diyebiliriz. Şu anda resmen şöyle bir şey oluyor benim anladığım kadar ıyla.

O kapsülün içindeki astronotlar Houston'la ve bizimle görüş üyorlar. Ama dışarıdaki botlarla görüşemiyorlar. Resmen böyle. İntroluğun bir kapsülü ile çalışmalarımızın bir kapsülü ile çalışmalarımızın. Şimdi front porch adı verilen bir kurtarma salı gibi bir şey var, şişirilebilir bir şey. Sırada o işlem var. Ama benim tahminim galiba doğru. Şu anda biz ayın oradan bile duyduğumuz komutan reyidin sesini hala duymaya devam ediyoruz.

Yeryüzünde uydu telefonunda yaşanan bir arıza yüzünden kurt arma ekipleriyle kapsülün içindekiler görüşemiyorlar. Bu niye önemli? Koordini olmaları lazım. Birazdan oraya işte şişirme, front porch adlı o salı inebilecekleri sist emi kuracaklar. Kapıyı açacaklar. Evet tabii ki IT'den gelen bilgiye göre herhalde davranıyor . Komutan süper bir strateji yapacağını söyledi. Bir kapayım açayım dedi. Elindeki radyoyu.

İletişim belki bu zaman sağlanabilir diye. Belki de işe yarar hakikaten. IT dünyasının en eski çözümü kapatıp açmayı denediniz mi? Bu her şeyin bir kısımın ve hızlı bir kısımın ve hızlı bir kısımın. Bu ilk kısımlarla, nabiyatlarla, hızlı bir kısımın ve hızlı bir kısımın. Bu, bu kısımın ve hızlı bir kısımın. Evet şu anda astronot Houston'la görüşebildiği için onları arıyor. Houston UDU telefonuyla oradaki kurtarma ekiplerini arıyor ve bu şekilde koordine olmaya çalışıyorlar.

Dediğim gibi bana çok ironik geliyor çünkü ta aydan buraya canlı yayınlar yapıldı, konuşmalar gerçekleştirildi neredey se aksaksız bir şekilde. Ama dünyada Pasifik okyanusu açıklarında birbirlerine metre ler kala ekipler aralarında konuşamıyorlar şu anda. Oradaki dalgıçlar duyamıyormuş ama biz onları duyuyoruz diyor. Sinyal çok zayıf. Belki de şu anda çok sıcak olduğu için k apsülün duvarları, kalkanları da engel oluyor olabilir.

Bilemiyorum. Herhangi bir yorum yapılmadı ama şimdi ben burada olay mah allini inceleyen uzaktan kameralardan bakan biri olarak böyle bir yorum yapayım. Onların aklına gelmemiştir belki. Sonuçta gayet iyi durumda gözüküyor. Şu anda soğuyor. Fırından yeni çıkmış uzay aracı. Ve power down işlemleri yavaş yavaş içinde çalışan sistem leri kapatma aşamasına geçecekler. Çalışır haldeyken gemiyi alamazlar çünkü.

Olay yerindeki iki helikopterden birinin önümüzden geçti ğini gördük. Bu kamerada bir helikopterde ve epeyce bir zoom yapmış an laşılan. Şu anda zoom out yapıyorsa eğer. Bu biraz daha alçaktan muhtemelen oradaki botlardan ya da gemiden uzaktan çekiliyor olabilir. Kurtarma gemisinden. Evet şimdi NASA'nın başkanı da güvert ediymiş ona bağlan ıyoruz Marta ile. NASA'ya bir röportaj alacaklar herhalde. İzlediğiniz için teşekkür ederim.

NASA'nın bir yolu, bu araştırma ve bu araştırma yapıcı olarak. Bu araştırma yapıcı olarak, bu araştırma yapıcı olarak, bu araştırma yapıcı olarak, bu araştırma yapıcı olarak. Evet, bu araştırma yapıcı olarak, bu araştırma yapıcı olarak, bu araştırma yapıcı olarak. Bu nasıl hissediyorlar? Bu neyi öneriyorsunuz? Kru üniversitelerimizin, her last 10 dörrenlerden bir kez bir kez gördüğümüzde. Kesinlikle profesyonel astronotlar.

Şu anda NASA yöneticisi Jared Isaacman konuşuyor. Aydan astronotların geri dönüşünü izlerken yaşadığı duyg uları dile getirdi az önce. tüm yaşamı boyunca beklediğini, bir çocukluk hayalinin gerçekleştiğini ifade etti. Bu arada kendisi de bir astronottur, hatırlarsınız belki. O da ISS'e gitmişti ve kendi parasını ödeyerek gitmişti. Milyarder aynı zamanda diye bir iş adamı. Bu sadece başlangıç diyor, öyle sadece bir kereliğine yapıl an bir şey değil.

Bunun için bu momentumu yakalayıp Artemis 3'e de geçeriz, değil mi diyor? bu konuda bir bakım var. Bu konuda da çok güzel bir bakım var. Bu konuda da çok güzel bakım var. Bu konuda da çok güzel bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var.

Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Bu konuda da çok iyi bakım var. Evet bu görev astronotları Ay'a gönderip güvenle getirme iş ine geri dönüldüğünü gösteren çok büyük bir andı dedi. Bunu sadece bir başlangıç olduğunu söyledi. 2028'de Ay'a iniş yapıp bir üst kurana kadar Ay görevler inin artık bundan çok daha sık devam edeceğini belirtti. Biraz da kendisinden önceki yönetim kadrosuna gönderme yap arak diyelim.

Çünkü biraz yavaş işliyordu işler. Hemen önümüzdeki sene Artemis 3 yapılacak. Onun hazırlıkları hızla ilerliyor. Mürettebatın iniş sonrası kapsülden ayrılması ve kapsülün detaylı olarak incelenmesi bekleniyor. Özellikle termal koruma sistemi özel bir şekilde incelene cek dedi. İletilmeyen tüm veriler Artemis 3'e bilgi sağlamak için kullanılacak görevin bir sonraki adımında. Artemis 3 için katı yakıtlı roket segmentleri Kennedy uzay merkezine ulaştı bile dedi.

Ve ana aşamanın da 20 Nisan'da yola çıkacağını söyledi. Bundan 10 gün sonra. Mobil fırlatma rampası 1 yani Mobile Launcher 1 tekrar araç montaj binasında yani Vehicle Assembly Building'de. Gördüğünüz gibi herkes çok heyecanlı, çok mutlu. Artemis 2'nin başarısını kutluyorlar. Ama uluslararası ortaklarla birlikte Artemis 3 içinde hazır lıklara şimdiden başlandığını vurguladılar. Artemis, biraz önceki röportajdaki son soruyu da aktarayım sizlere.

Orada uluslararası ortaklarıyla çalıştıklarını söyledi, end üstri işbirlikleri yaptıklarını söyledi, işte SpaceX ve Blue Origin firmalarını kastederek bunları mümkün olduğu kadar vurguladı. Kanada Uzay Ajansı'ndan bir astronotun da bu görevde olduğunu söyledi. Avrupa Servis Modülü'nün kullanıldığını belirtti. Uluslararası özelliğini ve vurgusunu yaptı. Artemis 2 fırlatmasından kısa süre önce İtalyan Uzay Ajansı ile ayda bir yaşam modülü inşa etmek üzere bir mutabakat zaptı imzaladığını da aktardı.

Yetkililer dolayısıyla bu bütün ortak ülkelerle, ortak bir çabayla, kararlı bir şekilde ayda kalıcı hale gelmek için var güç leriyle çalıştıklarını ifade etti. NASA'nın en üst düzey yetkilisinin ağzından dinledik bunları. Ay yüzeyinde bir takım becerileri kazanarak, gelecekte elbette Mars'a görevler düzenlemeye hedefledik lerini de ifade etti. Dolayısıyla böylesine heyecan verici bir dönemde kendisi öyle demedi ama geçen yüzyıldan farklı olarak diye ben ek leyeyim.

Amerika'nın yalnız hareket etmediğini, herkesi yanlarına getirmek istediklerini söyledi. Ve işte bu şekilde son soruyu da cevaplamış oldu az önce NASA'nın şu anki başkanı Jared Isaacman. Evet her şey yolunda gözüküyor. Uzay aracı Pasifik Okyanusu'na gayet güzel bir şekilde St able 1 pozisyonunda. Şu anda gördüğümüz pozisyonun adı bu. Stable 1. Öbür türlü ters olsaydı Stable 2'ydu. Ve gemideki 4 mürettebat üyesinin de sağlıklı olduğu bilg isi geldi.

İniş San Diego'nun güneybatısındaki Pasifik Okyanusu'nda gerçekleşti. Oranın yerel saatiyle öğleden sonra şu anda saat 5'i 7 geç iyor. Türkiye'de, pardon indiği sırada öyleydi. Şu anda orada 5.30. Türkiye'de de sabaha karşı 3.30 herhalde. Arada epeyce bir zaman farkı var. Houston'daki uçuş kontrol ekibi şu anda görev yetkisini bı raktı. Pacific'teki kurtarma ekibinde şu anda yetki. Biliyorsunuz bu yetkiler sürekli devrediliyor.

Fırlatmada mesela Kennedy Uzay Merkezi'nde, Florida'daydı. 10 günden beri Houston'da. Houston hep uzaydaki görevleri yönetiyor. Ama şu anda iniş yaptığı için görev bölgesi değişti diye biliriz. Pasifik'teki kurtarma ekibine devredilmiş oldu. Şimdi kurtarma prosedürlerinin bir sonraki adımı olarak mü rettebat işte şişme bir sala alınacak. Front porch diyorlar. Ön veranda. Tam Türkçesi bunun. Oraya çıkarılacak. Şu ana kadar her şey sorunsuz geçiyor.

Ve tam atmosfere girmeden önce bir iyileştirmek için bir yükseltme yakımı da yapıldı. O da başarılı geçti. O yüzden tam hedeflenen bölgeye inmiş oldu. 26,5 dakika önce indi. Araç atmosfere giriş olaylarını başarıyla atlattığı, her şey planlandığı gibi gerçekleşti. Yörünge mükemmel oldu. O bir derecelik açı iğne deliğinden geçer gibi halledildi. Şu anda kurtarma ekibi Integrity'ye yaklaşıyor ve o front porch denilen ön veranda ya da ön sundurma diye çevirebile ceğimiz şişme salı kurmaya başlaması bekleniyor.

Mürettebat üyeleri oradan Orion'ın kapağını açacaklar ve bu şişme sala alınacaklar önce. Ardından iki donanma helikopterine çekilecekler. İkişer iki şer dönüşümlü olarak alınacaklar. Mürettebat geminin güvertesine indirilecek helikopterden John P. Morta adlı gemiye ve orada daha kapsamlı tıbbi muay enelerden geçirilecekler. Sağlık bölümüne götürülecekler. İçeriden komutan Reed Wiseman, mürettebatın diğer üyeler inin durumunun da gayet mükemmel olduğunu birkaç kez bild irdi bu arada.

Paraşütlerin de tamamen plana uygun şekilde açıldığı raporu gelmiş. Tabi bu işler hep bir önceden prosedürler olarak test ed iliyor. Bir de ardından raporlamaları yapılıyor. Her şey yolunda mı? Aksayan bir şey var mı? Bir sonraki görev için ne değişmesi lazım? Kurtarma ekibiyle iletişimde bir sıkıntı yaşandı. Her şey bitti. Yere indikten, denize indikten sonra 10 metre ötelerindeki insanlarla konuşmakta bir zorluk yaşadılar.

Ama şu anda araç kapatma prosedürleri tamamlanmış olmalı. Bir 15 dakika, 30 dakika konuşması yapılmıştı. 30 dakikaya geliyoruz şu anda. Herhalde artık kapanmıştır. Görev yetkisi dediğim gibi şu anda Pasifik Okyanusu'nda iz lemekte olduğumuz yer sistemleri ekibine devredilmiş durumda . Kurtarma ekibi botlarla araca yaklaştılar. Şimdi front porçun, ön verandanın, şeşirme salın açılmasını bekliyoruz. Sonra kapak açılacak, mürettebat sala alınacak.

Sanırım yetki devri olduğu için artık Houston'ı da pek duym az olduk. Sadece Houston'dan sunucumuz kaldı gibi gözüküyor. Buraya ulaşan botlarda kamera var mıdır, mikrofon var mıdır , iner inmez suratlarına dayarlar mı? Böyle bir şey yapmazlar herhalde ama en azından yakından görebiliriz diye tahmin ediyorum. Benzer sahneleri Kazakistan'daki Bayconur uzay üstüne iniş yapan Soyuz roketinden çıkan astronotlarda da izliyorduk.

Ama onlar tabii 400 kilometre yukarıdan iniyorlardı. Bunlar 1.111.000 küsur kilometrelik bir yoldan geliyorlar. Evet, iniş süresinin resmi şeyi geliyor galiba. 7 gece 27 saniye diyeyim ben. Artık çeviremeyeceğim yani. Bir Central Time diyorlar, bir Pacific Time diyorlar. Ben Eastern Time'dayım. Siz Türkiye'ye desiniz. 4-5 tane farklı zaman dilimini birbirine çevirmekten. Saate 7 ekleyin. 27 saniye resmi iniş zamanıymış.

Kimin ne işine yarayacak? Bizim tabii bir işimize yaramaz ama laf olsun diye. Bu heyecanlı anlarda heyecanımızı bastırmak üzere konuşmaya devam ediyorum işte ben de. Evet 10 gün deyip duruyoruz ama şimdi resmi görev süresi açıklandı. 9 gün 1 saat 32 dakika 15 saniye olarak hesaplanmış. Saniyesi ne kadar? Verdi sağ olsun. 9 gün 1 saat 32 dakika 15 saniye. Tabi bu süre fırlatmadan sonra hesaplanıyor herhalde.

Biz fırlatmadan önce bir 6 saat kadar da oradan ekledik. Şimdi bir de fazlasını izliyoruz. Bizim için bir 10 gün oldu yani. Ben bugüne kadar zaten 9 ayrı özet videosunu hazırlayıp yay ınladım. Bir tane de röportaj yayınladım toplam 10 video olarak. Bugünün de özetini yayınlarsam 11 olacak. Bu da 4. canlı yayınım bu görev süresi boyunca. Toplamda 19 günde ya da 10 günde 15 tane yayın olmuş oldu. Benim de herhalde son yıllarda en sık yayın yaptığım, en çok ekran karşısında vakit geçirdiğim bir zaman dilimi olmuş oldu.

İyi bir dinlenmeyi hak ettik ama haftaya video yayınlay acağım. Bir yandan onun hazırlıklarına devam etmem lazım. Yine de burayı bırakmam, bir çıksınlar görelim şöyle. Dünyanın içindeki güneş ışığıyla. Normalde dünyadan yansıyıp ta aya kadar giden güneş ışığ ının onların penceresinden sızarak aydınlatmasını gördük. Evet oradan aslında niye helikopterle götürüyorlar anlayam adım ben de. Çünkü 2-3 dakikalık bir mesafeye uçacaklar sadece.

Ama öyle yapacaklarmış yani. İki helikoptere ikişer ikişer alacaklarmış. Bunun öncesinde şimdi oraya bir şişme sal hazırlayacaklar. Zodiac botun iyice yanaşmış olduğunu görebiliyoruz. Pencereden el sallıyorlardır büyük ihtimalle içeridekiler. Kendi aralarında da fist bump yapıyorlardır. Hazır bu sessizlik anlarında ben de yine 10 günlük görev boyunca onların yaptığı canlı yayınlardan aklımda kalan güzel anek dotları paylaşmaya devam edeyim.

Dünkü yayında ya da ondan önceki tam artık zaman birbirine girdi. Ama son iki günde diyeyim. Kanada'nın başbakanıyla görüştüler. Önce Fransızca başladı konuşmalar. Ardından İngilizce'ye döndüler. Tabii Jeremy'den gurur duyuyorlar. İçerideki Kanadalı astronottan sen bizim gururumuzsun diye. Yani bunları hissedebiliyorum. Bizim Türkiye'den bir astronot uzaya gidince de benzer duyg uları yaşamıştık. Farklı bir his.

Bize gurur verdin, çocuklarımıza, gençlerimize ilham verdin diye güzel bir konuşma yaptılar. Sonra başka birisi Amerika'da yanlış hatırlamıyorsam Texas' ın valisi olabilir ya da senatörü olabilir. Senatör galiba Ted Cruz aradı ve şey dedi sizin dedi iler ide filminizi yaparlarsa. Bak şey radyasyon kontrolü yapıyorlar. Neyse sizin filminizi yaparlarsa sizi kimin oynamasını is tersiniz diye çok enteresan bir soru sordu ekibe.

Christine önce bir cevap verdi ama sorunun bu kısmına cevap vermedi. Bu kısmına cevap vermek yerine komutan Reed'e verdi. O da ustalıkla dedi ki bu benim paygradimi aşar. Yani benim yetki sınırımın üstünde ben buna cevap veremem. Ama dedi şu adam var ya bu kesin %100 Buzz Lightyear olacak . Şu adam diyerek gösterdi Jeremy. Buzz Lightyear Toy Story'den. Bu bir iltifat mı yoksa hak aret mi bilmiyorum ama ekip içinde de çok sevildiğini anlay abiliyorum.

Aynı komutan Reed ile en duygusal anlar. Onu mutlaka izle mediyseniz izleyin arkadaşlar. Şu anda yayını takip edenlere bir söyleyeyim. Altıncı gün özetinde var o anlar. Canlı yayında da hep beraber yaşadık eğer katıldıysanız. Orada bulunan iki kratere iki tane isim önerisinde bulund ular. Aynı şeyleri tekrarlıyorsununcu. İki krater buldular. Jeremy anons etti bunu. Dedi ki biz eğer müsaade ederseniz bu iki kratere, iki yeni isimlendirilmemiş ay bölgesine, ayın arkasına geçerken gördükleri iki yere, birine bu orayına isim verdiğimiz gibi integrity demek ist iyoruz.

Güzel bir isim bu dürüstlük, bütünlük diye. Diğeri de çok sevdiğimiz bir arkadaşımızın ölmüş olan eşine , eşinin ismini vermek istiyoruz. Onu söylerken titremeye başladı. Bunu bu arada Jeremy söylüyor ama aslında karısı ölen kişi komutan Reed. Bunu daha sonra bir basın toplantısında söylediler o olayın arka planını sorduklarında. Komutan Reed dedi ki bunu aslında bana daha uzay gemisine binmeden, yolculuk başlamadan önce bu üç arkadaşım önerdi.

Böyle bir şey düşünüyoruz sen ne dersin hani sürpriz olmas ın sana diye. Ben de çok duygulandım çünkü arkadaşlarımın böyle bir şeyi benim adıma düşünmeleri çok güzel bir şey. Bu arada tabii şöyle düşünün arkadaşlar. Bu astronotlar ilk kez hayatlarında bir araya gelmiyorlar. Yıllardır aynı sınıftalar, aynı eğitimleri alıyorlar. Ve muhtemelen ölmüş olan eşini de tanıyorlardı. Yani bütün aileler birbirlerini falan tanıyorlar.

Onların da sevdiği birisi. Akıllarına gelmesi normal bu anlamda. Ama güzel ince bir jest tabii böyle bir şey düşünmüş olmal arı. Fakat bunu kabul ederim ama ben bunu söyleyemem. Yani böyle bir şeyi ben isteyemem. Bu ayıp olur gibisinden bir şey diyor. Jeremy diyor ki ben söylerim sen merak etme. Bak şimdi Jeremy ilk kez uzaya çıkıyor bu arada. Bunların içinde hani en çaylak diyebileceğimiz, en amatör diyebileceğimiz, elbette bir süre eğitim almış olmasına rağmen uzayda bir gün bile geçirmemiş birisi.

Göreve çıkmadan önce şu anda artık 10 günü tamamladı. Ama o işte anonsu yaptı ayın o bölgesine yaklaştıklarında. Çok duygusal bir andı gerçekten. Özellikle de ismini hecelemeye başladığında işte C-A-R-R-O- L-L diye heceleniyor diye yer ekibine bilgi verdi. Hani bunu kabul ederseniz oraya bu ismi veriyoruz diye. Ağlamalar falan tabii başladı. Christina önce ağlamaya başladı falan. Son derece duygusal bir andı.

Sonrasında işte komutan Reed yani ölmüş olan eşinin isminin verildiği o kratere isminin verildiği o kişi. Yani bu tür görevlerde elbette biz birçok şeyi test ed iyoruz. Kendimizi test ediyoruz. Yani ekibi, ekipmanı test ediyoruz. Ama asıl olan bence bu tür bir bağlanma, bu tür insanların insan olduğunu hatırlaması, bir araya gelip büyük işler baş arabileceğine olan inancını yenilemesidir gibi anlamlı bazı şeyler söyledi.

O yüzden de biraz dizi gibi geldi bana ve şu anda çok sevdi ğim bir dizinin finalini izliyormuş gibi bir hissiyat içind eyim. Bu dizinin böyle acı tatlı hatıraları kaldı zihnimde. Bu biraz böyle dokunaklı bir kısımdı. Hiç tanımadığımız insanlar halbuki yani. Ama parasosyal bir ilişki geliştirmeye çok yatkınız. Onlarla beraber biz de bu deneyimi adeta bir simülasyon day mışcasına yaşadık, duygulandık.

O zorlukları sanki böyle biz de aşıyormuş gibi böyle bir öz deşleştik mi diyelim artık. Kahramanın yolculuğunu, hani Casıf Campbell'ın ortaya koydu ğu o kahramanın yolculuğu, Yolculuğu, bütün insanlığın ortak kültürünün hikayelerinin monomit adı verilen aynı süreçlerden geçtiğine dair o şeyi. Bu arada ben çok önemli değil şöyle size karşı yüz yüze konuşayım artık. Ne diyordum? Joseph Campbell'ın monomitindeki gibi bir kah ramanın yolculuğunu yaşadık.

Bir engel var o engeli aşmaya çalışıyorsun. Onu aşınca daha bir mutlu oluyorsun. Ve kahramanın yolculuğunda da süreç döngüseldir. Bunların rotası da öyleydi biliyorsunuz. Tam bir çember değil tabii ama işte böyle sonsuzluk işareti benim kanalın logosundaki gibi. Nereden baktığınıza bağlı. Yukarıdan bakarsanız 8, yandan bakarsanız sonsuzluk işareti gibi bir rotayla. Hani baştan beri bir road trip, bir yolculuk, bir uzayda piknik falan gibi benzetmeler yapıp duruyorum.

Aslında özünde bir kahramanın yolculuğu yapıldı. Yani bu 4 kişi ile birlikte onları izleyen bizler 10 gün ön cesinden daha farklı bir yerdeyiz şu anda. Sadece 1.1 milyon kilometrelik bir yolculuk değil bu farkı ortaya koyan şey. Aynı zamanda yani destinasyon hedef değil. Yolculuğun kendisi değiştirici, dönüştürücü bir güce sahip. Bu yolculuk mekanda da zamanda da yapılıyor. Bak şimdi nerelere bağlamaya başladım hiç.

Hazırlığım falan yok ha öylesine konuşuyorum. Çünkü o uzay zaman dokusu oradan geçtiler. Oradan geçtiler diye bir şey yok. O bizim evrenimizin zaten en temelinde yer alan şey. Onun sayesinde bu yolculuğu yaptılar. Onun sayesinde bizler de bu yolculuğu yapıyoruz. Aslında onlar şimdi küçük bir uzay gemisiyle büyük bir uzay gemisine iniş yapmış oldular. Ona kenetlenmiş oldular bir başka deyişle. Nitekim Christina Cook ayrıl dünya yörüngesinden aya ateş leme o transluner injection yakmasından önce ya da sonra da buna benzeyen bir konuşma yapmıştı.

Biz buradan ayrılmayı seçiyoruz. Dönmek üzere demişti. İşte bütün bunlar tam bir kahramanın yolculuğu hikayesi. Ve kahraman derken de hani böyle bu işin herkes bir kahram an aslında. Herkes kendi hayat hikayesinin bir kahramanı. Hepimiz toplu olarak bir insanlık olarak da tek bir kahram an gibiyiz. Ve bu uzay zaman dokusu içerisinde, bu evrende, bu büyük dü nya gezegeninde öyle gidiyoruz. Şu anda da bu gezegen kendi ekseni etrafında dönüyor.

Bir yandan ayı etrafında döndürüyor. Bir yandan güneşin etrafında dönüyor. Bir yandan güneş ve onun etrafında dönen tüm gezegenler ve gök cisimleriyle beraber Samanyolu galaksisinin bir parçası olarak dönüyor. Bir yandan o galaksi başka galaksilerle birleşiyor, birleş iyor derken aynı bölgede yer alıyor. Ve hepsi gökadalar halinde evrende dönüp duruyoruz. Aslında baktığınızda bakış açısına göre inanılmaz hızlarla yapıyoruz bunu.

Sürekli rekorlardan filan bahsettik ama işte bu helikopterd eki görüş açısı gibi görüşümüzü, vizyonumuzu kat kat yükseltmeye devam etsek, daha geniş açılardan resme baksak böyle şeyler aklımıza gel meli diye düşünüyorum ben. O yüzden evreni seviyorum, o yüzden uzayla ilgili bu tür görevlere çok yakından bakmayı istiyorum. Bunlar beni dünyanın gündelik telaşesinden bir nebzede olsa stresinden, kötü olumsuz duygularından uzaklaştırıyor.

Ve biz kimiz, neredeyiz, ne yapıyoruz, nereden geldik, n ereye gidiyoruz gibi çok daha varoluşsal soruları aklıma getiriyor. Bunları bir vesile kılarak sürekli bu sorular üzerinde der in düşüncelere dalma fırsatını yakalıyorum. Nitekim bu astronotlar da ayın bizden gözükmeyen diğer uzak tarafına geçtikleri o 40 dakika boyunca sinyalin kesildiği zamanlarda bir yandan ayı gözlemlerken bir yandan da kendileri bir çeş it huşu içinde evrenden bizden en uzak noktada oldukları o noktada buna benzer düşüncelere kapıldıklarını söylüyorlar.

Orada çektikleri eklips fotoğrafına ben bayıldım. Siyah bir karanlığın ortasında siyah bir nokta. Neden bayıldım? Çünkü biz ayı dolunay olarak hep beyaz parl ak bir nokta olarak görüyoruz gökyüzünde. Hiç siyah bir nokta olarak görmüyoruz güneş tutulmaları dış ında. Orada aya bu kadar yakın böyle bir şeyi görmeleri çok açıkç ası benim hoşuma gitti. Ve fotoğraf harikaydı dediğim gibi ekran görüntüsü haline de getirdim.

Şimdi hala ekipler devam ediyorlar. Dinleyelim biraz. Evet oradan sesler de gelmeye başladı bu arada fondan. Astronotları oradan çıkarmak için özel eğitim almışlar. Nasıl bir eğitim bilmiyorum ama dediğim gibi fırlatma pen ceresini öyle bir ayarlamaları lazım ki 10 gün sonra böyle bir ortam ama böyle bir saatte inebilsin ler. Gece yarısı indiklerini düşünemiyorum. Fırtınalı bir denize indiklerini düşünemiyorum.

Peki ya çıksaydı değil mi? Bunu planlayamazsın sonuçta 10 gün önceden planlanamayacak bir şey. Onu sürekli gözlüyorlar ve gerekirse dünyayı o interface diyorlar ya atmosfere giriş. Onun zamanlamasını ve şeyini değiştiriyorlar. Yani dünyaya yaklaştıklarında dünyanın etrafında yeniden biraz daha hareketlenerek farklı bir yerine inme alternatif planları da var elbette. Ama istedikleri yer burasıydı ve hava da iyi olduğu için.

Hava genelde orada iyi olduğu için sonuçta. Şu anda Güney Kaliforniya yakınlarındalar. Amerika'da iklimi havası en güzel olan yerlerden bir Akden iz iklimine benziyor biraz. Ama ne de olsa Pasifik Okyanusu, dünyanın en büyük okyanusu , en büyük su kütlesi orada. Buna rağmen çok güzel bir hava, atmosfer var gibi gözüküyor buradan bakınca. Evet, sunucumuz Martha. Fırlatma sırasında da Kennedy Uzay Üssü'nden sunuş yapmıştı herhalde.

Ana sunuculardan biri. Şu anda o da oraya gitmiş. Gemiden yayın yapıyor. Ve az önce gemide röportaj yaptığı kaptanın söylediği şeyi aktardı. Şu ana kadar son bir yıla çok yoğun eğitim aldı bu ekip. Onlara verdiğim son talimat. Son 24 saat artık bir rahatlayın. Abartmayın. Kapak açıldı galiba bu arada. Evet açıldı. Şu anda yan taraftaki kapak açıldı. İşte o kapağa bağlamışlardı spor yaptıkları şeyi.

Ve önce Christine'i çıkartacaklar diye biliyorum ben. Bakalım öyle mi olacak. Ben yine kendimi kapatayım. Buralar güzel sahneler. Evet bu açıdan çok daha net görebiliyoruz. Bu küçücük alanda 4 kişi 10 gün boyunca yaşadı. Buradan ölçeyi daha iyi anlayabiliyoruz tabi. dünyadaki o teknelerden insanların boylarından ne kadar dar ne kadar küçük klostrofobisi olan birisi için cehennem gibi bir ortam ol malı Ben açıkçası o işte üzerlerindeki kıyafetleri uzaydayken gi yerken bunu çok daha iyi anladım ve hissettim daracık bir alanda kısa paslaşmalarla sen ayağını oraya çek yok ben kafamı bu tarafa çeviriyorum falan derken saatler sürdü o kıyafetleri üzerlerine giymeleri uzaydayken Yerçekimsiz ortamda.

Dediğim gibi iniş zamanı resmi olarak güncellendi biraz önce. Merkezi saatle 7.07, Türkiye saatiyle 3.07.27 olarak gün cellendi. Görev toplam 9 gün 1 saat 32 dakika 15 saniye sürmüş oldu dolayısıyla. Mürettebatın durumu gayet iyi, mükemmel gözüküyorlar. LAR kapatıldı orayında. Tehlikeli gaz çıkışı yok. Herhangi bir tehlikeli gaz yayılmıyor. Buna da baktılar. Böylece kurtarma ekipleri araca güvenle yaklaştılar.

Kurtarma süreci başladı. Ön sundurma ya da ön veranda diyebileceğimiz şişme can salı kurulacak. İki tane helikoptere ikişer ikişer alınacaklar. Yan kapağın da açıldığını gördük. Mürettebat araçtan çıkarıldıktan sonra gemiye taşınacaklar. Paraşütler toplanacak. Orion kapsülü geminin güvertesine çekilecek. Bu kurtarma ekibinde donanma dalgıçları var, uçuş cerrah ları var, doktorlar, yıllardır bu süreç için eğitim almış personel bulunuyor.

Toplamda 6 tekne ve 40'tan fazla kişi görev yapıyor kurt arma ekibinde. Gemi de John P. Murta gemisi de orayından yaklaşık 3000 yard uzaktaymış. Yani 2700 metre civarında. İçeri girdiler biraz önce. Az önce sunucu da anons etti. Mü rettebatın ilk sağlık değerlendirmesi yapılmış içeride hemen . Kapsülün içinden bahsediyorum. Dört kişi girdi galiba or aya. Her ne kadar yetki devri yapılmış olsa da uçuş direktör ü Rick Hanfling ve beraberindekiler diyelim SAZ arkadaşları hala görev başındaymış.

Evet, en son buna benzeyen bir görüntüyü Apollo 17 zaman ında gördük. 19 Aralık 1972 tarihinde. 54 yıl hesabı buradan geliyor zaten. O zamandan beri yeryüzündeki hiç kimse alçak dünya yörünges ini geçmemişti. Derin uzaya açılmamıştı. Bir dönem bu şekilde kapandıktan ya da daha doğrusu donduru lduktan, ara verildikten sonra yeniden derin uzay insanlara açılmış oldu diyebiliriz bu görev sayesinde. Bundan sonra gerek NASA, gerek ESA, gerek Çin Uzay Ajansı, Hint Uzay Ajansı, Japon Uzay Ajansı gibi, Kanada Uzay Ajansı gibi ajanslar derin uzayda ve tabii en çok da ayda varlık gösterecekler.

Herhangi bir gecikme olmazsa eğer şimdiki plan önümüzdeki yıl zaten biraz önce Cerrit Isaacman da söyledi. Artemis 3'ü gerçekleştirmek. Bu görevden birkaç gün önce evet bakın orada çeşiriyorlar galiba o salı sundurma front porch denilen şeyi. Porsche denilen şeyi. Artemis 3, normalde Artemis 3 insanlı inişe verilen isimdi. Öyle planlanmıştı ve daha sonra yapılacaktı. Onun adını Artemis 4 olarak değiştirdiler.

Araya Artemis 3'te uzayda kenetlenme görevini eklediler. Önümüzdeki yıl, 2027'de yapılmak üzere. Eğer bir aksilik, bir gecikme olmazsa. Ve şu anki hedef Artemis 4 ile insanları ayın güney kutub una indirmek. 2028 yılı hedefleniyor bunun için. Ama bir yandan NASA yönetim problemleriyle, daha doğrusu Amerika'nın yöneticileriyle problem yaşıyor. Onların bütçe kesinti teklifleri var. Var olan hükümet NASA'nın bütçesini büyük oranda kesme tekl ifini verdi geçtiğimiz günlerde.

Bu kesinti Ay'a iniş ve Ay üssü kurmayı etkilemeyecek gibi gözükse de, NASA sadece uzaya insan gönderen bir yer değil. Bir sürü proje, bir sürü görev, misyon devam ediyor. Gezegenler arası misyonlar, bilim misyonları bunlar. Ve işte 40'a yakın bilim projesinin bütçesinin kesilmesi yolunda bir teklif verdiği var olan hükümet. Umuyoruz ki öyle bir şey olmaz. NASA bilimsel çalışmalarını da yine yapmaya devam eder.

Az önce sunucu da söyledi tekrar 694 bin mil kat etmişler. Yani 1.117.000 km. 9 gün 1 saat içerisinde şu gördüğümüz ar acın katettiği mesafe. Ben tekrar 1 Nisan tarihini hatırlatmak istiyorum size. 33 katlı operasyon olarak dünyanın en büyük ve en güçlü SLS roket sisteminin en tepesinde yer alıyordu. Bunu da ucunda bir kurtarma vardı ama parçalana parçalana buraya kadar geldiler. Açık kapıdan içeriği görüyoruz.

Zoom yapıyorlar. ...şimdi bir açıklamak için bir röportaja geçiyorlar. Önceden kaydedilmiş herhalde bu. Oradaki dalgıçlardan biri bu. konuştukları kişi. Birinci sınıf denizci dalıcı David McMahon'mış. Orion kapsülünün okyanusla dengede kalmasını sağlayacak stabilizasyon gücü hakkında konuşuyorlar şu anda. Bu sistem işte kapsülün etrafına yerleştiriliyor. Böyle bir çeşit ne diyelim? Şamandra gibi bir şey olacak.

İşte şu anki hava ve dalga koşulları belirsiz olduğu için bu kayıt yapıldığı sırada böyle bir sistemin hayati önem taşıdığını belirtti. Şu anda işte bu şamandıra gibi olan şeyi orayına bağlayacak olan halatları takıyorlar. Bakın sağ küçük ekranda. Onu yapmaya başlayacaklar. İçeriye giren tıp personeli onları çıkartıp bu işte front porch denilen ön veranda gibi, Balkon mu diyelim artık sundurma gibi olan bu şişirmeli yere alacaklar.

Baya hızlıca yapılacak bu kendiliğinden şişen bu botlar gibi herhalde. İşte helikopterleri burada bekleyeceklermiş gelip onların alınması için ve biraz da dinlenecekler. Bir bekleme odası gibi olacak şeyin önünde. Şu anda mürettebatla içeride sağlık ekibi var. Onlar, astronotların araçtan çıkıp bu kurulacak olan ön sundurmaya, ön verandaya geçmesine yardımcı olacaklar. Bir alkış sesi geliyor. Sunucunun olduğu Houston'dan geldi o ses bu arada.

Kapattı o da mikrofonunu. Ha evet. Arkadaşları gelmiş içeriye. İniş ekibini ve Rick Hanfling'i kutlamışlar. Onun sesiymiş o. Yalnız sunucunun o eski TRT'nin sunucularındaki gibi Davudi sesi ve hiç istifini bozmadan konuşması beni benden alıyor. Daha önce bu görevdeki sunucuların tamamı kadın sunucuydu. Duygularıyla işte şeyleri çok güzel veriyorlardı. Bu sunucu böyle filmlerde hani geçmiş yüzyıldaki görevlerd eki o eski radyo programlarındakine benziyor biraz sesi.

Dikkat ediyorsunuzdur hiç bozmuyor istifini. Hiç duygu yok. Direkt aktarıyor yani. Megan'e bağlandık. Megan gemide. Bir dakika. Kötü bir haber var. Ben de bir şey oldu zannettim. Bir haber aldı, haberler geliyor falan dedi. Şey, okyanus akıntıları kurtarma ekibinin, kapsülün bir stabilizasyon yakalamaya çalışıyorlarmış. Şişirmesini engelliyormuş oradaki akıntılar. O yüzden bir türlü göremiyoruz, bahsedip duruyoruz.

Ön balkonsun durma deyip kaç çeşit çeviri yaptık. Hala gösteremedik bir kendisini. O geminin içindeki operasyon ekibi de sudaki ekiplerle artık iletişim halinde bağlantılı problemlerini çözmüşler. Yalnız önemli bir şey var burada. Mürettebatın inişten sonraki iki saat içinde kapsülden çıkarılması gerekiyor. Bu çok önemli bir kural. Dolayısıyla bir iki saatlik pencere de burada var. Her yerde pencere pencere gidiyoruz.

Evet gördüğünüz gibi kapak hala açık yan kapak. İçeride tıbbi olarak gayet eğitimli ve her bir astronota at anmış bir tane kişi var. Dört tane yani toplam donanma dalgıcı var. Pardon dört donanma dalgıcı artı dört tıbbi personel. Sekiz kişi var. Nasıl sığdılar oraya bilmiyorum. Dört kişi de astronot. On iki kişi sığabiliyor demek ki. Bu su bize sakin görünüyormuş. Orada akıntılar varmış. Biraz engelliyormuş o yüzden bu kurtarma sürecini.

Astronotlar tabii biraz yine de rahatsızlık hissedebilirler . Bu gayet beklenen bir şey. Az önce de söylüyordum. Baykonur uzay üstünde de inen astronotların böyle yürümekte falan güçlük çektiğini göreb iliyorduk. O yüzden omuzlarından falan tutup alıyorlar. Ne de olsa ayın çevresinden gelip bir küsur, 1.1 milyon kilometreden uzun bir yolculuğun ardından az önce dünyaya 40 bin kilometre hızla giriş yaptılar.

Az önce doktor bunun bir araba çarpması gibi bir şey olduğunu söyledi. Yani güvenlik önlemleri alınmış bir araçla çarpıyormuşsunuz gibi aslında. Dünyanın atmosferi gözükmüyor olsa da bir duvar gibi. Evet orada kurtarma botlarını görüyoruz. Toplam 6 tane bot var. Müttebat şu anda sözlü olarak iyi hissettiğini söylüyor ama yine de orada tıbbi personel önlemleri almış durumda. O şişme şeyi indiriyorlar işte şu anda suya etrafını sar ıyorlar iyice.

Buna Stabilization Color dedi. Yani şey, dengeleyici yaka mı diyelim artık buna. Evet dengeleyici yaka diyebiliriz. Böyle etrafına yastık gibi. Bu mevcut sallanıyor şu anda epeyce. Onu birazcık azaltacakmış ve işte bir iki adımla kolay bir şekilde kapsülden çıkmasını sağlayacaklar. İki helikopter onları emniyet kemerlerine yerleştirecek. Helikopterler oradan alacaklar ve USS John P. Murta gem isine taşıyacak.

Hilo 1 ve Hilo 2'ymiş helikopterlerin adı. Bu bir şeyin kısaltması değilse eğer Havai ile ilişkisi olabilir. Havai'de Big Island'da, Büyükada'da Hilo diye bir yer var. Amerika'nın ve dünyanın belki de en yağışlı yerlerinden biri. Hawaii'ye gittiğimde oradan videolar yapmıştım. İzleyenler olmuştur belki. Dünyanın en uzun dağına çıktım diye. Everest değil tabii ama deniz tabanından ölçtüğünüzde Big Island'ın dağı öyle.

Onun eteklerinde Hilo diye bir yer var. Çok yağışlı bir yer. Neredeyse güneşli, yağış olmayan günü yok gibi. Yani yılın hemen hemen her günü. Acaba oradan mı geliyor diye düşündüm. Hilo 1 ve Hilo 2 isimleri. Yani astronotları oradan alıp gemiye taşıyacak olan helikop terler. Dalgıçlar suydalar şu anda. Kapsülün içinde dört mürettebat üyesinin tamamının yeşil durumda olduğu bildirildi. İyi yani demek ki bu.

Harika hissediyorlar eve döndükleri için mutlularmış. Üzgün yokmuş aralarında. Mümkün olan en kısa sürede çıkarılmaya hazır anlamına geliyor bu green olmaları. Her helikopter sırayla bir astronotu alacak. İlk helikopter Helio 1. Bu giriş noktasının, ön sün durmanın yani yaklaşık 40 feet, 12-13 metre üstüne kadar alçalacak. Bir donanma kurtarma uzmanını aşağı indirecek ve ilk astron otla muhtemelen Christina ile bağlantı kuracak.

Ardından onu alıp götürecekler. İkinci helikopter, Hilo 2 gelecek, Jeremy'i alacak. Sonra Hilo 1 yukarıda kalmaya devam edecek o sırada. Harika çekimler bunlar gerçekten. Sonucunun da söylediği gibi arka plandan. Evet, temiz bir görüş almamızı sağlıyor gerçekten de hava durumu. Açık, duru, bulutsuz bir hava var. Biraz önce Marta Artemis Kurtarma Direktör Yardımcısı Paul Sherpinski'nin açıklamalarını da hatırlattı. Ben neden helikopter diye sormuştum kendi kendime sesli olarak bu yayında. Onun cevabını verdi o da. Helikopterler teknelere göre çok daha hızlı ve güvenli bir yöntem olduğu için helikopterle tercih ediyorlarmış. Teknelerle bu kurtarma işlemi daha uzun süreceği için ve geminin daha büyük bir kısmından geçmesini gerektireceği için helikopteri tercih etmişler.

Zaten bir de çok sarsıntılı bir yolculuk geçirdiler. Helikopterler onun yerine kullanılıyor. Helikopterler Onları doğrudan hızlı bir şekilde tıbbi bölüme ulaştıracağı için helikopter kullanıyorlarmış. Hala dalgıçları da görebiliyoruz bir yandan bakın. Kapsülün çevresindeler, sudalar. 1 saat 10 dakika oldu şu ana kadar Pasifik Okyanusu'na iniş lerinden itibaren. Normalde bu işleri yarım saat 40 dakikada falan yapıyorl ardı.

Az önce de söylediğim gibi 2 saatlik bir sürede çıkarmaları gerekiyor zaten. Çıkarma penceresi diye bir şey daha var. Gerçekten de bir tarih yazıldı. Tarihi bir görevin son an larını izliyoruz. Çok sevdiğimiz bir dizinin sezon finalini izlemek gibi duyg ular içerisindeyiz. İçerideki tıbbi personel, astronotların dördünün de gayet iyi durumda olduğu bilgisini ilettiler. Evet orada artık etrafını sardılar, şişirmeye başladılar gibi gözüküyor.

Şişirdiler tamamen belki de. İşte şimdi o dengeleyici yaka kapsüldeki sarsıntıyı azalt acak diye bekliyorlar. Şu anda burada 40'dan fazla insan olduğu söyleniyor. Evet veranda orada açıldı bakın. Yakanın yanında hemen giriş. Kırmızı halının deniz versiyonu herhalde bu. Ama fonksiyonel tabii. Üzerinden taşınacakları için. Kazakistan Bayconur'a iniş yapan kapsül denize değil, kar aya iniş yapıyor bu arada.

Fakat bu Orion aracında öyle bir mekanizma yok. Denize inmek için tasarlanmış bir kapsül bu. O yüzden karayı tercih etmiyorlar. Soyuz'dan farkı bu. Ama zaten Soyuz'da çok küçük bir kapsül. Big Bang Theory dizisini izleyenler hatırlayacaktır. İzlemeyenlere şey vermeyeyim. Spoiler. Orada da ne tuvalet problemi var derdim. Dayanamadım söyleyeceğim. Burada da aynı şey. 40 kişi yaklaşık 4 saatten beri görevdeler bu iş için.

Kişiler suya erken giriyorlar çünkü uçuş operasyonları sır asında tehlikeli olabilir diye önceden hazırlanmak önemli. Rettebat gemiye alındıktan sonra da yine aynı ekip. Diğer ekipmanları toplamak için birkaç saat daha orada suda kalacaklar. Su çok çekici gözükse de Pasifik okyanusunda olduğumuzu unutmayalım. Buz gibi olduğuna eminim şu anda oranın. Marta'nın mikrofonu açık gemiden sesler geliyor fonda.

Ama Marta da şu anda bizim gibi bu videodan izliyor büyük ihtimalle. Yani oradaki kurtarma ekibinin bir parçası değil. Gemi biraz ileride oradan uzaktan izliyor bu gelişmeleri o da. Beraberindeki ekiple birlikte onların sesleri de mikrofond an bize ulaşıyor. Stabilizasyon yakasını çevre dediler. Ön verandayı balkonu hazırladılar. Şimdi ikisini birleştiriyorlar. Aya bile gitmek bundan kolaydı diyeceğim şimdi ya.

Bir çıkartamadınız. Hadi bir yıldan beri hazırlanıyoruz hazırlanıyoruz. Güneş batacak. Hava soğuyacak. Çabuk. Evet izlediğimiz bütün bu görüntüler Marta'nın da bulunduğu gemideki ekip tarafından da aynen böyle izleniyor dedi. Oradaki ekibin de hazır olması için onlar da izliyorlar. Bir yandan o ekiplerle bizim gemideki ekipler arasındaki il etişim telsiz mesajlarına bakıyorum. Biraz sessizler. Bu da iyi bir şey.

Şey yolunda gidiyor gibi gözüküyor, beklendiği gibi gidiyor . Benim kafamdan yaptığım hesaplamalara göre birazdan güneş batacak. Zaten güneş ışıklarının, o rayının kapsülüne yandan ne kadar eğik bir açıyla vurduğunu görebiliyoruz. Üstündeki turuncu yastıklara da aynı şekilde. Evet 2-3 dakikalık bir uçuş olacak. Hızlıca. Helikoptere bir kere alındıktan sonra hızlıca gemiye int ikal edecekler. Biz de artık böyle telsiz konuşmaları dinleye dinleye.

Maklar tam zap yaptı. Şey yolunda gibi gözüküyor. Şimdi Christina'yı bekliyoruz artık herhalde. Yukarıda helikopterler bekliyor. Evet. Evet 40 feet 12-13 metreye kadar alçalacak helikopterler bekliyorlar şu anda. Orada bir başka botta bir davul zurna ekibi olsa kılıç kalk an ekibi. Bilmiyorlar ya hakikaten yani coşkuyla şöyle bir karşılasak . Az önce bir de ARV diye bir şeyden söz ettiler. Hava kurtarma yeleği diye çevirebiliriz bunu da.

Her mürettebat üyesinin helikopterlere çekilmek için giyece ği emniyet kemeri de ARV diyorlarmış. Arkadaki gürültüyü duyabiliyor musunuz? Houston'da yüzlerce kişi doluştu buraya diyor. Şu anda Houston'daki sunucuya bağlandık. Orada görev kontrol merkezinde yüzlerce uçuş kontrolörü bir araya gelmişler. Çok hareketli bir kutlama ortamı var diyor. Biz de duyabiliyoruz fondan gelen gürültüden. Herkes birbirini kutluyor.

Yeni bir programın başlangıcını müjdeliyorlar birbirlerine. Ve bir de STS-135'in son mekik görevinden sonraki sahneye benzettiler bu durumu. Şimdi oradan bakın görüntüleri de aktardılar. Şöyle bir kısaca, STS uzay mekiği görevlerinin sonuydu 135. Ama bu sefer bir programın sonunu değil, yeni bir başlangı cı kutluyoruz dedi. Ve mürettebatı burada bu kalabalık kutlama ortamında uzay aracından dışarıya çıkartmasını bekliyoruz dedi.

Girişi koordine eden direktör Rick Henfling'ti. Biraz önce bir videoda da gösterdiler bir röportaj yapmış lar onunla. Göreve katkıda bulunan tüm uçuş kontrollerlerini kutluyor. Onları davet ediyormuş oraya. Evet şimdi bize verdiler görüntüyü kutlamanın. Görüyoruz herkesi burada. Bu kadar dolu ilk kez görüyoruz hatta bu odayı. Herkes tebrikler tebrikler şeklinde ilerliyor. Rick Hanfling bunun adeta bir textbook gibi yani başarılı bir ders kitabı niteliğinde bir görev olduğunu söylemiş.

Görev Kontrol Merkezi'nin ana ekranına şöyle bir şey yazmış lar. İnsanlığı Ay'a geri götüren, daha ileri giden ve güvenle dünyaya dönen Integrity'ye yani Bütünlük diye çevirelim artık onu da özel isim ama Bütünlüğe hoş geldiniz. Evet, araçtan bir yandan mürettebatlar onlardan binlerce kilometre uzakta Pasifik Okyanusu'nda çıkmayı beklerken diğer tarafta Yer Kontrol Merkezi'nde kutlamalar başlamış bile.

Bugün ne kadar hiç bu kadar iyi bir giriş görmedik diyorlar . 1972'de hayatta olmadıklarından olabilir mi acaba diye düşünüyorum. Ben de hemen bir yorum yapayım. Ama tabii insansız görevler de var. Sadece Aydan gelmek zorunda değil. ISS'den gelen kapsüller de var. Dolayısıyla belki onlarla kıyas yapıyor. Olabilirler, bilemiyorum. Mutluluk ve zafer coşkusuyla. Evet orada birisinin çıkt ığını gördük ve alkışları da duyuyoruz.

Ters açı oldu ama güneşten dolayı. Yakın zoom yok mu zoom? Biraz zoom girin oraya. Reed'in 80-400 mm'lik zoom bensiyle. Alkışlar. İlk mürettebat üyesi çıkarıldı. Christina olduğunu tahmin ediyoruz. Ben uzaktan tabii göremediğim için anlayamıyorum ama boyundan ve tavırlarından Christina'dır diye tahminde bul unuyor biliyorum buradan bakarak. Christina ekibin içerisinde en favorim demiştim başlangıçta da en fazla uzayda zaman geçiren ve bu görevde uzay tesisatçısı unvanını kazanan tuvalet sor unlarını halleden kişi olarak orada.

Bir kişi daha çıkartıldı galiba bu arada. Evet Christina yanda okyanusun havasını koklarken bir kişi daha çıktı. O da Victor olmalı. Victor Glover uçuş pilotumuz. Hangi bir ses yok? Tabii Houston'dakiler de aynı bizim gibi bu görüntülere bak arak anlamaya çalışıyorlar. Arada tabii tek fark onlara belki telsizden bilgi gidiyord ur. Evet iki mürettebat üyesi dedi. Hala isim vermedi ama ben Christina'yı gördüm.

Orada o yanda kenarda oturuyor. Sıralamayla, doğru sıralamayla gidiyorlarsa değiştirmediler se ikincisinin Victor Glover olması gerekiyordu. Uçuş pilotu Victor Glover çıkartılmış olmalı şu anda. Helikopterler nerede? Alın götürün hemen hadi. Ya bir saat sonra güneş batıyor. Tabi Pasifik'te güneş batıyor anlaşılıyor zaten buradan da. Bir an önce şu işi bitirmeleri lazım. Orada daha orayı toparlayacak dalgıçları düşünün.

Buz gibi suda. Fonda duyduğumuz o ciddi sunucunun tersine ben konuştukça ve yayın süresi uzadıkça giderek üslubumu dağıtabiliyorum. Evet, üçüncü kişi de çıkartıldı. O da Jeremy olmalı. Kanadalı Buzz Lightyear'ımız. Maple şurupları götürdü. Onu da söyleyecektim. Kanada Başbakanı onlarla görüşünce, biliyorsunuz biliyor musunuz? Bilmiyorum. Havada uçuşan Nutella sahnesi gördük bir yerde. Kanada Başbakanı da dedi ki, lütfen onlara Nutella sürmeyin, ekmeğinizi orada. Bak ben size Maple şurupları gönderdim.

Kanada Akça, Kanada'nın Meşhur şurubunu gönderdim. Onu sürüp de yiyin. Mesajını verdi. Jeremy cüssesi büyük, kalbi ondan da büyük, gönlü ondan da geniş. Astronotumuz Kanadalıların o meşhurdur kibarlıkları. O kibarlığını, o hassasiyetini, inceliğini görev süresince Amerikalı arkadaşlarına, meslektaşlarına da yansıttı. Ve sağ salim oda çıkışını yaptı. gemiyi en son kaptan terk eder. Reid Wiseman. R-E-I-D diye yazılır.

Reis diye okunur. Uçuşun kaptanı Reid Wiseman. Wiseman da bilgi adam demek. Adamın isme bakar mısınız? Fakat tabii Reid sesteş okumak kelimesiyle İngilizce'de re ad diye yazılan öyle değil. Re id. Ama hani benzetirsek eğer ve tam Türkçe'ye çevirirsek ismini okuyan bilgi adam demek resmen. Ve galiba o da sağ salim çıkarılmış oldu. 40 kişinin 40'ı da o ön son duruma boşuna değilmiş bak. Hepsi oraya doluşmuş durumda şu anda. Ve kurtarıldılar dünya gözüyle. Onları 10 gün sonra gördük. Bu 4 insan şu mavi bilye şeklindeki gezegenimizde tam da ona bu maviliği veren Pasifik okyanusunda yeniden belirdiler. Onlar bu gezegende 200 bin yıldan uzun süredir var olan Homo sapiens içerisinde 110 milyar insanın yaşayıp öldüğü tahmin ediliyor.

İşte bu dört kişi o bütün yaşamış ve ölmüş herkesten daha uzak bir noktaya gittiler. O noktadan fotoğraflar çekip bizlere gönderdiler. Kendilerine minnettarız. Bizi de beraberlerinde götürmüş gibi oldular. Biz de onlarla aynı duyguları yaşadık. Onlarla sevindik, onlarla üzüldük, duygulandık. Onlarla overview efekti yaşadık. Genel olarak baktık. Dünyanın doğuşunu ve batışını gördük. İşte ben de tıpkı buradaki kişiler gibi sizleri, siz değer li izleyicilerimi, dinleyicilerimi kucaklamak isterdim şu anda.

Bunlara benzeyen duyguları hepimize yaşattılar. Ve işte bu tarihi görevin son anlarında bu dizinin sonu mut lu bir sonla bitiyor. Herhangi bir twist yok, herhangi bir sürpriz son yok. İyi gözüküyorlar. Birkaç dakika sonra helikopterlerle gemiye aktarılacaklar. farklı farklı iki farklı helikopter görüntü göndermeye devam ediyor. Diğer iki helikopterde işte bu turuncu renkli gözüken dört ve yan yana dizilmiş dört mürettebatı herhalde fotoğraf larını falan da çekiyorlar.

Yanlarında sağlık ekibi var diye tahmin ediyorum. O en solda anlatan komutan olabilir büyük ihtimalle. Hararetli hararetli şöyle indik böyle yaptık falan diye anlatıyor olabilir şu anda. Kendilerini bekleyen aileleri de şu anda eminim büyük bir mutlulukla bu görüntüleri izliyordur. Ve onlara kavuşmak için dört gözle bekliyordur. Çünkü onlar için sadece 10 günlük bir ayrılık değil, onun öncesinde bir karantina döneminde de ayrı kaldılar.

Her ne kadar cam arkasından görüşmüş olsalar, aynı binada yaşamış olsalar da fiziksel olarak bir ayrılık söz konusuy du. Neredeyse bir aya yaklaşmıştır herhalde toplam süre. İyi düşündüğümüzde 2-3 hafta karantina artı 10 günlük bu görev. Dört gözle buluşmayı bekliyorlardır onlar da. Evet diğer yardımcı ekipler şimdi bu kez kapsülü gemiye çe kebilmek için hazırlıklara başladılar. Gemide bir vinç var. Vinç ile çekecekler.

Sustum onlar da sustu. Hiçbir yerden ses gelmeyince yayın bozuldu falan zannetme yin. Hala buralardayım ben. NASA'nın yaptığı dünyadan yaptığı yayınlar gördüğünüz gibi çok başarılı olmuyor. Fırlatmada da inişte de. Hadi inişte haklarını yemeyeyim şimdi. Atmosferde plazmanın oluşumuna kadar verdiler yayını. Ama işte uzay da orası yani. NASA uzay ajansı olduğu için uzaydayken çok iyi çalışıyorlar. Yerdeyken bu işte bu işi birazcık böyle profesyonel yayınc ılarla falan mı acaba iş birliği yapsalar diye düşünüyorum.

Bu anlamda SpaceX'in yayıncılığı çok acayip bence gelişmiş. Daha genç bir ve dinamik bir ekip var. Biraz da özel şirket olduklarından olsa gerek. Onlar için tabii marketing pazarlama çok önemli. Çok özeniyorlar o yayınlara. E bir de tabii patronun Starlink'i var orada. Öyle olunca yayınları kesintisiz olarak aktarma şansı da oluyor. Dalgıçlar şapur şupur atlamaya devam ediyorlar suya. Sunucumuzun bulunduğu Houston'da ise kutlamalar, şenlikler dört nala devam ediyor.

Seslerden de anlayabiliyoruz. Birazdan Amit Shatria diye NASA'nın yöneticilerinden biri gelecekmiş. Onunla bir röportaj yapacaklar herhalde. Kutlamalar, şenlikler başladı. Ben bu yayına buranın saatiyle öğleden sonra başladım. Başladıktan sonra burada güneş çoktan battı. Orayla aramızda 3 saatlik bir zaman farkı var Pasifik Okyan us kıyılarıyla. Ve birazdan orada da güneş batacak. Herhalde bir 1,5 saat falan oldu okyanusa iniş yapmalar ından beri geçen süre.

Orada denizde giden dalgıçlar görüyorum. Hala helikopterle taşıma işini yapmadılar. Öyle salla mı götürecekler acaba yavaş yavaş? Herhangi bir anons da yapmadılar. Nerede bu Hilo 1, Hilo 2 helikopterleri? Kapsülden de uzaklaşıyorlar yani şu anda. 6 taneden fazla sayıyorum ben şu anda oradaki bot sayısını. 8 tane mi acaba? Helikopter, evet Hilo 1 mi o acaba? Hadi Hilo. Nasıl gemimiz nerede? Onu bir görelim, konumunu anlamaya çalışalım.

İyice açığa geçtiler. Herhalde helikopter buraya şimdi alç alıp götürecek onları. Anamcağız konuşamıyor gürültüden. ders kitabı gibi bir iniş oldu diyor. Ahmet geliyor. Ahmet de Jared'den sonra ikinci adam ama as ıl işleri yapan adam konuşan adam şimdi. Şenlikli bir kutlama devam ediyor burada. Ben bu adamın tipini de sesini de Everybody Loves Raymond't aki Raymond'a benzetiyorum. Amit'i. Uykusuz gecelerimiz.

Evet denizcilere bizim NASA'nın yöneticisi de zaten teşekkür etmişti. Her şeyi doğru yaptılar diyor. Son 10 gündür uykusuz kalarak çalışan Houston'daki ekibe orada mürettebatı araçtan çıkaran kurtarma ekibine mürette batı gemideki tıbbi bölüme ulaştıracak ekibe teşekkür etti ama hala yapılması gereken işler olduğunu söyledi. astronotların iyi göründüğünü ifade etti. Oradaki gemideki donanma ekibine teşekkür etti.

Isı kalkanını yapan, hani oradaki fayansları, ev komut mal zemesini yapanları, aracı Florida'da birleştirenleri, Denver'da entegre eden leri, bunların hepsi farklı farklı bölgeleri, işte Stenis'te motorları yapanları, Promontory'de iticileri ateşleyen tüm ekibin bir araya gelerek bu başarıyı birlikte bir ekip çalışması olarak gerçekleşti ğini belirtti. Bu bir testti ve bu testi başarıyla geçtiklerini söyledi.

Evet şu anda New York'taki Empire State binası kırmızı, ma vi ve beyaz renklere bezenmiş bunun şerefine. Amit tabii ben diyor işim dışında çok fazla şeyleri izley emedim. Beklentileri ama kesinlikle aştığını söylüyor. Daha tam tabii raporlar tamamlanmış değil ama bu görev sır asında öğrenilenler ve aracın iniş sırasındaki performansı bu inanılmaz makinenin inanılmaz testi başarıyla açtığını belirtiyor.

Bu görev gelecekteki Ay ve Mars gibi yüzey yolculukları için büyük bir adım bu yolu açtı. Ayrıca hem Amerikan halkı hem de Dünya için çok ilgi çekici bir deneyim oldu. Şu anda beyzbol stadyumlarında da yayın yapılıyormuş. Empire State binasında kırmızı, beyaz ve mavi ışıklarla ayd ınlatılmış. Ayrıca Amit, NASA'nın bu görevinin, yani Artemis program ının bütün dünyaya bir hediye olduğunu da belirtti.

Özellikle gençlere ilham vermesini istedi. Birlikte çalışıldığında ekiplerin iş birliği yaptığında ne kadar zor olursa olsun tüm sorunların çözülebileceğini söyledi, vurguladı. Artemis 2 görevinin de bu inanılmaz ekiple neleri başar abileceğimizi gösterdiğini ifade etti. İnsanlara inşallah ilham vermeye devam eder, dedi. I mean, it is a reasonable thing to contemplate. Like what's gone on since then.

And what I tell you is, when we did Apollo, which again, the more we learn about what they did, the more magical it seems what they were able to accomplish given the technology and the learnings that they had. But when we did Apollo, the architects of Apollo, you know, Gilbert, Seaman, von Braun, Mueller, what they really, really wanted to do, you know, as they were contemplating what it meant Bu konuşmaları aktaracağım ama bu arada helikopter yaklaştı . Bakın aşağı inmeye başladı.

a lot of money on these machines here. But we recognized reusability was important, which is why we built a winged space plane called the space shuttle. And then we used that reusable machine to build a space station. And we learned for 25 years how to live and work in space and have been able to develop technologies that can enable exploration. So really what I think is now 53 years later we're at the point where the architects of Apollo would have been pleased that we're now ready to actually go back to the moon and go back to Evet şimdi bir yandan evet ilk kişi yükselmeye başladı.

Ben bir Amit güzel şeyler söyledi. Biraz onları özetlemeye çalışayım sizlere. Bu ay görevinin mühendislik hassasiyetinin çok inanılmaz olduğunu belirtti. Aracın yörüngeye yerleştirilmesi %99.2 oranında hedefe tam isabetliymiş. Bunu söyledi. Yine guidance sistem yani rehberlik sisteminin mükemmel çalıştığını da vurguladı. Apollo görevlerinin üzerinden işte yarım asırdan fazla bir süre geçti yine 53 yıl dedi o.

54-53 yıl geçmesine rağmen. O dönemde de bu işin mimarları vardı. Seaman'ı andı, Van Brown'ı andı, Müller'i andı. Bu isimlerin asıl amacının ay yüzeyine gitmeden önce uzayda uzun süre yaşama, çalışma becerilerini öğrenmek olduğunu aktardı. Ama işte o dönemin siyasi koşulları nedeniyle doğrudan aya gidilmesi gerekti ve program daha sonra da ivmesini kayb etti dedi. Ayrıca NASA'nın Apollo döneminde yeniden kullanılabilirliğ in önemini fark ettiğini, daha geçen yüzyılda bunu fark ett iğini de belirtti.

Ve o yüzden zaten bu doğrultuda uzay mekiği programını inşa ettiğini ve ardından yeniden kullanılabilir araçla uluslar arası uzay istasyonunu kurduğunu ifade etti bu uzay mekek lerini kullanarak. Ve bununla da çeyrek asırdır son 25 yıldır uzayda yaşama ve çalışma konusunda çok önemli bilgiler edinildiğini ve bir takım keşifleri gerçek kılacak, mümkün kılacak teknolojiler in geliştirildiğini de yine ifade etti.

Evet, pervanelerin gücü gerçekten bütün okyanusu. Kurtarma uzmanları ve 3 astronot kaldı orada. Helikopterler artık görevdeler. Tek tek alıyorlar. USS John P. Murta gemisinden Megan Cruz'un sesini duyuyoruz fonda sunucu olarak. Evet, ilk helikopterin geri dönmesi için yer açıyor. Özel emniyet kemerlerini takıyorlar. Biraz önce Jared yayınımıza katılmıştı. NASA'nın başkanı o yayından çıktıktan sonra Trump da aramış onu.

Tebrik etmiş. Evet 12-13 metreye kadar 40 fite kadar iniyorlar. Evet orada oturduğunuzu hayal etsenize rüzgar. Evet. Alıp alıp götürüyorlar. Alıp alıp götürüyorlar. İki kişi kaldı herhalde. Ve üçüncü astronot. Komutan Reed kaldı herhalde şimdi. İsimleri vermiyorlar tabii. Onlar da göremiyorlar buradan ya da emin olamıyorlar bir türlü hangi sırayla. Ama normalde açıklanan sıralama önden hanımlar. Christina ardından Victor ardından Jeremy ve en son kaptan Reed olacak şekildeydi.

Komutan. Evet Reed Wiseman'mış. Gerçekten de. Diğer ikinci helikopter geliyor geriye onu alıp götürecek. Birazdan gemideki kameralara bağlanırız diye tahmin ediyorum. İkinci helikopter son kez oraya geldi. İnişlerini de bir görseydik bu arada. Bizde kalp şeklinde bir şekilde oluştu ve evet o da çekildi götürülüyor. Evet son astronotumuz bu gezideki kaptan, kumandan Reed Wis eman. Evet şimdi Marta'nın da bulunduğu gemiye doğru ilerliyor.

2-3 dakikalık bir mesafedeler gemiye. Gemi de San Diego açıklarında. Burada biraz daha kapsamlı bir tıbbi müdahaleden geçirile cekler. Hani iç kanama, sarsıntı filan herhalde o tür şeylere bak acaklardır diye tahmin ediyorum. Her şey şimdiye kadar yolunda gitse, sözlü olarak iyi olduk larını belirtseler de çok zorlu bir süreçten geçtiler 13,5 dakika boyunca. Gemide 550 kişi varmış. Heyecanlı, hazır, endişeli ve dört gözle mürettebatın kendi gemilerine gelmelerini bekleyen 550 kişi var gemide.

Tık kendi gözlerimle de görebiliyorum bu görüntülerin dış ında. Evet sesler şu anda sunucunun kulaklığından da mikrofonund an da gelmeye başladı. Ve nihayet gemiden görüntüleri de veriyorlar şu anda. Bu gelen ilk helikopter bu arada. Tekerlekler değdi. İlk helikopterin tekerlekleri gemiye inişi yaptı. Artemis 2 mürettebatından görev uzmanı Victor Glover ve öz ür dilerim görev uzmanı Christina Cook ve pilot Victor Glo ver'ı taşıyordu ilk helikopter.

Diğer helikopter de havada Jeremy ile Reed'i getiriyor. İki helikopter daha geliyor. Bunlardan bir tanesi diğer iki kişiyi taşıyor. Öbürü de görüntüleri bize aktaran kameraman ekibiymiş. Birazdan güneş batacak burada. Ve evet şu anda diğer helikopterdeki kamera ekibinin ne işe yaradığını da bu açıdan anlayabiliyoruz. İkinci helikopterden ikinci helikopteri mürettebatı taşıyan ikinci helikopterin gemiye yaklaşmasını ve inmesini izliyor uz.

Interesan bir gemi bu. Uçak değil helikopter gemisi diye biliriz belki. Bu anı onlar da görüntülüyorlar. 550 kişinin görev yaptığı bu gemide. Helikopterler beni hep heyecanlandırıyor biraz. Her binişim de heyecanlanıyorum. Açıkçası uçaklardan daha korkutucu buluyorum. Evet. Evet. Dört mürettebat da denize inmişti. Şimdi denizdeki gemiye inmiş oldu. Helikopterden inişleri için hazırlıklar başladı. Ekipler yerini aldılar.

Burada da yine bir tıbbi kontrolden geçirilecekler emin olmak için. Biraz önce kapsülün içinde yapılan sadece hızlıca bir bak mak dışarıdan incelemek ve sözlü olarak kontrol etmekti. Şimdi gemide daha kapsamlı bir kontrolden geçirilecekler. Biraz dinlenecekler ama sonra yine aynı helikopterlerle bu kez karaya taşınacaklar. San Diego'ya gidecekler. Oradan da NASA jetleri bekliyor. Houston'a götürmek üzere.

Bu akşam Houston'da yatacaklar büyük ihtimalle yani. NASA'nın Amerika'nın birçok yerinde merkezleri var ama Houston filmlerden de aşina olduğumuz meşhur Houston. Uzayda problem çıktığında çözen merkez oraya doğru gidecek götürecekler astronotları. Evet burada kısıtlı bir mürettebat şey yapmışlar ama orada bak bekleyen var duvara dayalı bir durumda. Yukarıda da bir sürü kişi var. Burada sadece herhalde iniş çıkışı helikopterlerin koordin asyonunu yapan ekibi görüyoruz.

Evet şu anda o anons yapıldı. Gereksiz ortamı boşaltın diye. Böylece ekipler rahat rahat çalışırlar ve mürettebatı hızlı ca intikal ettirirler. Evet, iki saat kadar yaklaşık iki saatten kısa bir sürede mürettebatı kapsülden çıkartarak tutarma gemisine getirmeyi başardılar nihayet. Helikopterlerin pervanesinin tamamen durmasını, kapanmasını bekliyorlar galiba. NASA ve Amerikan ordusunun ortak bir operasyonu bu.

Birazdan mürettebatı göreceğiz. helikopterlerden tek tek çıkartılacaklar. Pervaneler de kapatıldığına göre çıkabilirler diyoruz. Gemi de hareketli bu arada. Minime göre kapsüle doğru gidiyor olması lazım. Çekecekler diyebiliyorum. Yeniden kullanılan bir kapsül değil bu arada ama sonuçta inceleyeceklerdir ve temelen bazı parçalarını yeniden kullanırlar. Ben olsam kullanırdım. Alternatif olarak müzeye götürebilirler.

Daha önce Apollo görevlerinde yaptıkları gibi yakından görme şansını bulabilmiştim. Gerçekten çok küçükler. Bir müzenin içinde sergilenebilecek kadar. Christina Cook'u görüyoruz. Kenarda oturuyor. Bu şekilde yavaş hareket etmelerinin sebebini daha önce de izah etmiştik. 10 günden beri yer çekimsizlik ortamındalar. Vücutları şu anda yer çekimine alışmaya çalışıyor. Kasları yine de çok iyi durumdalar.

Buradan görünebildiği kadarıyla espriler falan yapıyorlar. Alkışlar falan karşılıklı helikopterlerden. Evet kesinlikle çok mutlu oldukları her hallerinden belli. Vücut dillerinden diyelim yüzlerini daha göremedik ama yak ından. Sunucu dedi ki. Eğer burada fırsat bulursam ve onlara soru sorabilirsem. Ne sorarım acaba diye düşünmeye başladım. Ya sen sunucusun hazırlansana. Victor'u görüyoruz. Christina dediler ama Victor yanındaki Christina.

Victor gülümsüyor. O da gülümsüyor. El sallıyor bize. Biz de ona el sallıyoruz kameralara. Gemide de aynı zamanda evinize hoş geldiniz. Integrity ded iler. Bu isimlendirme ne kadar önemli değil mi arkadaşlar? Bunu da yayının bir yerlerinde söylemek istiyordum. Integrity, dürüstlük demek, bütünlük demek. Şimdi bir yandan Integrity dediklerinde kastettikleri özel isim olduğu için anlaşılıyor ama Ama cümleyi İngilizce'den Türkçe'ye doğrudan çevirirseniz, hani iki üç cümlede bir o kelime geçtiği için sürekli dür üstlük mesajını tekrar etmek zorunda kaldırıyor.

Geminin isminden dolayı. İlkesel olarak, bu çok güzel, bizde de vardır ya, ismiyle müsemma olmak diye bir tabir. İyi bir isim koymak gerekir yeni doğan çocuklara. Bu da Orayna, bu işte dört kişi Integrity ismini vermişler. Çok kapsayıcı bir isim aynı zamanda. Ama dürüst olmak, içi dışı bir olmak, bütün olmak gibi anlamlara geliyor. Ve Integrity Houston, Houston Integrity diye anonslarda sü rekli duyduk.

Hemen arkalarında, Pasifik Okyanusu'nda güneş batıyor, alt ın saatler fotoğrafçılar için. Tam güzel. Zaten orada bir fotoğrafçı çöktü. Çekiyor bak şimdi. Arkadan ters ışık. Aferin. Devam. O da güvertedeymiş. Jared Isaacman, NASA'nın başkanı. Çek, çek, çek acıma. Fotoğrafçı. İyi açılar yakala. Evet yani bizim buradan gördüğümüz kadarıyla gerçekten iyi durumdalar. Moralleri yerinde. Christina zaten alışkın bir sene uzayda kalmış neredeyse.

Bir de o outdoor sporcusu Güney kutbunda hem de kış vakt inde aylarca kalmış bilimsel bir çalışma yapmak için ve orada hem izolasyona hem zorlu koşullara alışkın. Diğerleri de yıllardır görev yapıyorlar. ISS'de 6'şer ay kaldı diğer iki astronot da. Jared şu anda Victor'dan bir kucaklama. Evet. Patronuyla kucaklaştı bu arada Jared'la, NASA'nın başkanı. Evet, elikopteri bu yüzden işte tercih etmişler.

Neredeyse hiç yürütmek zorunda kalmadıkları için öbür türlü oradan demek ki teknelerle botlarla getirmek ve bottan tekrar gemiye çıkartmak zor olacağı için helikopter daha iyi demişler. Evet kucaklaşmalar. Günler sonra yapılan bu tarihi yolculuğun ardından başarılı test görevinin ardından. Sunucu da az değil. Güneş batarken tam da bu sahneye uygun oldu falan. Katılıyorum. Ama sizin kameralar biraz daha iyi bir yerde olmalıydı b ence. Böyle çok uzakta kaldık.

Christina yürüyor. Kasları, vücudu dünyanın yer çekimine al ışmaya çalışıyor. Herkese kalpler gönderiyor, el sallıyor. Hemen arkasında gerekirse diye bir tekerlekli sandalye de var ama ihtiyaç duymadan yürüyebiliyorlar şu anda. Katmış bak o bir çentilmen gibi kapıyı açık tutup yerine g iden kişi. Victor ve Reed oradalar hala. Fotoğraflar alınıyor. Victor gidecek şimdi. Uyaklaşmalar, el sallamalar iyi gözüküyor Viktor'da.

Herkesi selamlıyor. Sempatik bir adamdı Viktor'da böyle. Yolculuk sırasında çok güzel laflar etti. Görevin manevi gücünü yüklendi diyelim. İncil'den pasajları falan aktardı Paskalya gününde. Ayın çevresinde de güzel konuşmalar yaptı. Şimdi herhalde artık Reed. Komutan Reed Wiseman, okuyan bilgi adam. Öyle yazılmıyor Reed olarak ama sesleş. Evet, etrafında insanlarla o da yerine gidiyor. Hiçbiri tekerlekli sandalyeye ihtiyaç duymadılar. Durumları gayet iyi gözüküyor.

Uzaktan kumandalı bir kamera herhalde böyle her yere robot ik hareketlerle bakıyor. Evet, şimdi bir tıbbi müdahaleden, daha doğrusu kontrolden daha geçecekler. Adrenalinden mi böyleler yoksa içeride bir şey var mı diye bir daha bir bakacaklar. Her birinin kendi hemşiresi, doktoru var. Yayın daha nasıl devam edecek açıkçası ben de bilmiyorum. Normalde bu tür şeylerde bir de kapsülü alırlar gemiye. Onu da gösterirler.

Ben biraz daha yayında kalmayı düşünüyorum açıkçası. Belki bir röportaj yaparlar mı acaba diye. Evet bu iniş ve kurtarma yöneticisi Liliana konuşuyor şu anda. Evet insanların büyük bir yük böyle omuzlarından kalkmış gibi bunu gayet güzel. Hem seslerinden hem yüzlerinden anlayabiliyoruz. Çok fazla bir şey söylemiyorlar. Hepsi tabii birbirlerine teşekkür ediyorlar. Kutlamalar, şenlikler havasında geçiyor şu ana kadar.

Kayda değer böyle çok önemli bir şey söylediklerini düşünm üyorum ama normaldir. İçeriden görüntü alıyorlarmış indikten sonra. Sanki hep oradalarmış gibi böyle gayet hazır şeydiler. Her şey yolunda gitti. Bir drama yok yani ortada. Yanlarındaki cep telefonlarıyla selfiler falan alıyorlarmış tabii. Muhtemelen bu yolculuk boyunca bol bol almışlardır. Benim hoşuma giden şeylerden bir tanesi de o olmuştu zaten.

Hatta ya dünkü özet videosunda var ya ondan önceki özet videosunda. Reed kamerayı, orayının içindeki kamerayı pencerelerden bir ine yaklaştırdı ve oradan dünyayı gösterdi. Dünya böyle yine hilal şeklinde ama o açıda böyle aşağıdan smile gibi gözüküyor. Gülen yüz gibi gözüküyor. Ona da hatta işte bak kedi gibi falan böyle gayet güzel gül ümsüyor falan gibi bir şey de buldu hemen. Hemen daha orada bir şeyler çekiyorlar.

Çektikleri şeyi bizim kameralara da gösteriyorlar. Tabi iletişim çok iyiydi dediğim gibi. Lazer, optik iletişim. O yüzden biz de adeta onlarlaymışız gibi hissettik. Bence diğer uzay görevlerinden bu Artemis 2 görevinin en büyük farkı o oldu benim için. Diğer görevlerde de canlı yayınlar yapılıyor. Diğer görevlerde de bir takım şeyler aktarılıyor elbette. Ama hep böyle parça parça. Burada çok daha kesintisiz olduğunu söyleyebilirim.

Neredeyse günlerinin 12 saatini canlı olarak yayınladılar. Buna sanki ekstra bir çaba sarf ediyor gibiydiler. Ve öyle olunca da dediğim gibi normal işini gücünü yapan insanları seyrediyorsun. Benim o konuda bir şeyim var. Bir insanın en büyük keyif aldığı şeylerden biri, bunu film lerde, hikaye anlatıcılığında falan da görebilirsiniz. İşini severek yapan ve ehil insanları izlemektir. Eğer bir kişi gerçekten bir uzmansa, işini çok iyi yapıy orsa ve bunu yaparken onun keyif aldığını görüyorsan bunu iz lemek müthiş bir zevktir.

Hatta İtalyanların konuda bir tabiri de var böyle. Türkiye'de de ben görüyorum böyle inşaat yapılırken hani et rafı kapatılır, küçük delikler bırakılır ya. Amcalar gidiyor böyle oradan izliyorlar inşaat yapanları. Bu özel bir tabir ama bunun arkasındaki psikoloji bence bu. İşini iyi yapan ehil, uzman insanları izlemek. Biz bunu yaptık aslında yaklaşık 10 gün boyunca. Hem keyif aldılar hem keyif verdiler.

Hem aralarındaki ilişki çok güzeldi. O ilişkinin inişlerini çıkışlarını gördük. Mesela görevin başlarında sıkıntılı anlar yaşadılar yine. Teknik problemler yaşadılar. Birisinin bilgisayarı bozuldu. Yanılmıyorsam Reed'in bilgisayarı bozuldu. Bilgisayar dediğimizde o tabletler. Ben o tabletleri iPad zannediyordum ama sonra başka şey. O kadar çok görebiliyorsunuz ki her şeyi. Neyin ne olduğunu anlayabiliyorsunuz artık.

iPad değil çünkü içinde Microsoft'un işletim sistemi var gibi geldi bana. Özelleştirilmiş bir versiyon değilse eğer. Ve işte orada çektikleri fotoğrafları dünyaya gönderdiler falan. Outlook'u bozulmuş. E-Posta uygulaması. Ondan dolayı böyle bir sinirlenmişti falan. Neyse şunu bir dinleyelim. Evet, 15 dakika sonra Artemis 2'nin yöneticileri bu inişi kurtarma operasyonunu değerlendirecekleri bir basın toplam.

Toplantısı yapacaklarmış. Ben artık o kadar kalmam. Ne kadar olmuş bakayım hiç bakmıyorum. 5 saat 44 dakikadan beri yayındaymışım. Yani ben de yavaştan toparlayayım artık. Sizleri de fazla tutmayayım. Zaten aralarda fırsat buldukça gevezelik yaptı. Farklı açılardan şu anda inişi gösteriyorlar yine. Nihayet previously recorded yani daha önceden kaydedilmiş görüntü demek. Canlı yayında bunun her zaman yapılması gerekir.

NASA'dan rica ediyorum eğer beni dinliyorsa grafik tasarım cıları. O previous record'ı terzaman olmalı. NASA logosunun altında iki satır olarak yer almalı. Ve o olmadığı zaman da live yazmalı, canlı. Bak ben tıkırıma yazmıştım burada. Göstereyim hemen. Tabii artık bazı şeyler geçtiği için. Evet arkadaşlar gördüğünüz gibi kapattılar dükkanı gittiler . Benim ışıklar da sönüyor. Bu ayarlanmış bir şey değil.

Siz de görüyorsunuzdur ekranda. O zaman çok güzel bir kapanış oldu diyebiliriz. Evet resmen kapattılar yayını. Ben de şöyle şuradan kendimi nereden açacaktım? Şöyle yapayım ben de. Şu ışığı da açayım ya böyle olmadı çok karanlık oldu. Şunu da açayım. Bizde de Houston kontrol merkezi kadar olmasa da kontrol var yani gördüğünüz gibi. Oh kaç saat yayın yaptık artık bilmiyorum ama veda etmenin vakti geldi.

6 saat boyunca sürekli bir şeyleri İngilizce dinleyip akt armaya çalışmak, katmanlı katmanlı yapmak da bir kafayı biraz zorluyor. Ben çok mutluyum. Çok hayatımın en önemli yayınlarından biriydi bu. Birincisiydi belki de ama inşallah sonuncusu olmaz. Bundan daha güzel bir de aya inişleri de hep beraber izler iz, yorumlarız birlikte. Katıldığınız için çok teşekkür ederim ama yani beni izlediğ iniz için falan değil.

Bu tür konulara ilgi duyduğunuz için teşekkür ederim. NASA resmen bu arada gözüm orada kapattı live streamini. 10 günden beri açık olan ve benim öve ve bitiremediğim stream'i kapattı şu anda. Gerçekten hani eğer yaşınızı bilmiyorum tabii ama özellikle çocuğunuz, torununuz falan varsa gençleri bu konulara özend irmek lazım. İşte herkes şu anda böyle yani bizde de oluyor tabii böyle şeyler. Sürekli ekranlara bakıyoruz, sürekli kafamız önümüzde, sü rekli yerlere bakıyoruz.

O ekranlar bizi zaten kendisinden aman ha gözünü buradan ay ırma diye adeta dünyanın en gelişmiş mühendislerini, en gel işmiş tekniklerini uyguluyorlar. Her ne kadar kendilerine davalar açılsa da. Şu beynimizi allak bullak ediyorlar. Paramparça ediyorlar. Böyle bir vesileyle en azından dünyanın bu parçalanmış, kut uplaşmış atmosferinden bir nebze de olsa çıktık diye düşün üyorum kendi adıma. Joseph Campbell'un o kahramanın yolculuğunu tamamladık.

bir anlamda ve 10 gün önceki bizle 10 gün sonraki biz ar asında umuyorum ki küçük de olsa bir fark vardır. Bunlar hani ne oldu işte indiler, helikopterler taşıdı falan bunlar ayrıntılar, işin heyecanının göstergeleri sadece. Asıl mesele bizim kendi içimizde yaptığımız yolculuk. Asıl mesele bunları görürken, işinin uzmanı olan insanları o işi keyifle yaparken izlerken bizim de kendi hem keyif aldığımız hem de uzmanlaşacağımız bir alan bulmak, o alanda gece gündüz demeden çalışmak ama daha da önemlisi bunu tek başına yapmamak, bunu iş birliği yaparak, takımlar kurarak, dayanışarak yap mak, kutuplaşarak değil ve kişisel çıkarlar uğruna değil, daha yüksek amaçlar, daha yüksek hedefler için yapmak.

Burada Ay'a kadar yükseldik, bir sonrakinde Mars'a kadar yükseliriz. Kafalarımızda zaten istediğimiz kadar gidip gelebiliyoruz evrenin, sınırlarına kadar gidip gelebiliyor uz, en azından gözlemlenebilen kısmına kadar gidip geleb iliyoruz. Dolayısıyla umarım bu yayınlar, umarım bu izlemeler bizi dönüştürmüştür, değiştirmiştir. O astronotların yaşadığı overview efekt, dünyaya yukarıdan bakma, aya yukarıdan bakma, genel görme şeyi onlarla beraber bizi de etkilemiştir.

Ve bizler belli olmaz hani astronot olur muyuz olmaz mıyız belki çok erken böyle şeyleri söylemek için biz derken kend imi değil sizleri kastediyorum. Önemli de değil, önemli olan dediğim gibi yüksek hedeflere sahip olmak, o hedefleri gerçekleştirmek için sıkı çalışmak , iş birliği yapmak ve olumsuza değil, bardağın boş tarafına değil, bardağın dolu tarafına, olumluya, iyiye, pozitife od aklanmak. Ben kendi adıma bunu bir hayat düsturu edilmiş durumdayım.

Etrafıma başta ailem, sevdiklerim, arkadaşlarım olmak üzere , sizleri de bu arkadaş grubunun içine dahil ederek bunu yay maya çalışıyorum. Ne kadar sürçülisan ettiysem affola. Dinlediğiniz için teşekkürler, takip ettiğiniz için teşekkürler. Ben olsam da olmasam da umuyorum ki böyle şeylere olan merakınız katlanarak artar, büyür. Sadece dünyayı değil uzayı, evrenin derinliklerini keşfet meye yönelik arzunuz hiç bitmez diyorum.

Çok böyle anti-klimatik bir şeyle bitirmemek için yayınımız bitmiştir. Ekranımı getiriyorum. Hoşçakalın. Kendinize iyi bakın. Yo yayınımız bitmiştir. Onunla yapmayacağım. Vazgeçtim şimdi. Vazgeçtim. Şöyle yapacağım. Buradan yapamam ama. Kaldırıp. Tım başardım. Tıkırı da kaldırıyorum. Budur. Hoşçakalın. Kendinize iyi bakın.