AY GEÇİŞİ ÖZEL CANLI YAYINI - İnsanlık 54 Yıl Sonra Ay Yörüngesine Ulaşıyor!

AY GEÇİŞİ ÖZEL CANLI YAYINI - İnsanlık 54 Yıl Sonra Ay Yörüngesine Ulaşıyor!

7 Nisan 2026 ·Canlı yayın·9 sa 14 dk YouTube'da izle

Yarım asırlık bekleyiş sona eriyor. İnsanlık, on yıllar sonra Ay'a hiç olmadığı kadar yakın olacak! NASA'nın Artemis II görevi kapsamında Orion uzay aracı, Ay yüzeyini sıyırıp geçerken tarihi bir ana…

Özet

Yarım asırlık bekleyiş sona eriyor. İnsanlık, on yıllar sonra Ay'a hiç olmadığı kadar yakın olacak! NASA'nın Artemis II görevi kapsamında Orion uzay aracı, Ay yüzeyini sıyırıp geçerken tarihi bir ana…

ARTEMIS II — AY GEÇİŞİ CANLI YAYIN

AÇILIŞ

Herkese merhaba. Bugün çok özel bir gün. Şu an dört astronot, Dünya'dan çok uzakta, Ay'ın çekim alanının içinde, tarihin en uzak insanlı yolculuğu rekorunu kırmaya hazırlanıyor.

Artemis II görevinin altıncı günündeyiz. Bugün bu görevin en kritik, en dramatik, en heyecan verici günü. Çünkü bugün o dört insan, 1972'den bu yana ilk kez Ay'ın bu kadar yakınından geçecek. Ay'ın bizden uzak olduğu için karanlık dediğimiz yüzünün arkasına geçecek. Ve 1970'te Apollo 13'ün koyduğu "insanlığın Dünya'dan en uzak noktası" rekorunu kıracaklar. En son Ay'dan 1972'de gelindi ama bu rekor ondan önce 1970'de kırıldı. Yani bu kez 56 yıl sonra kırılacak bir rekordan söz ediyoruz.

Sizi bilmem ama bizim evde müthiş bir heyecan var. Evdeki tüm TV'ler, ekranlar açık, gerçek zamanlı olarak Ay'a gidişi izliyoruz. O kadar ilginç şeyler görüp öğrendim ki pek çok konudaki perspektifimin değiştiğini söyleyebilirim. Astronotların psikolojisindeki değişimi onların seslerinden yakalayabiliyorsunuz. Keza yer ekibinin de öyle. Vardiya değşiimlerinde birbirlerine veda ediyorlar. Yerde yedek bir astronot var Kanada Uzay Ajansı'ndan Jenny. Şu anda iletişimden sorumlu kişilerden biri. Mesela onun arkadaşı Jeremy dün uzaya çıkan astronotlara verilen o meşhur rozeti taktıklarında tebrik etti ama sesindeki burukluğu hissedebildim. "Ah şimdi orada olmak vardı" gibi bir sesti o. Bunları olanca çıplaklığıyla sizlerle de paylaşabilmek için üzerine hiç kendi sesimi ya da yorumumu katmadan, fırlatmadan bu yana geçen her günü Türkçe altyazılı olarak derleyip sıcağı sıcağına kanalımdan yayınladım. Her gün için bir özet videosu bulacaksınız. Onları bir oynatma listesinde de topluyorum. YouTube kanalımda bulup izleyebilirsiniz.

Bugünkü yayını ise birlikte canlı takip edeceğiz. Ama önce, son beş günde neler olduğunu hızlıca özetleyeyim.

GÜN GÜN ÖZET: FIRLATMADAN BUGÜNE

1. Gün — 1 Nisan, Çarşamba: Fırlatma

SLS roketi ve Orion uzay aracı, Kennedy Uzay Merkezi'ndeki 39B rampasından EDT 18:35'te fırlatıldı. Fırlatma penceresi 18:24 olarak planlanmıştı ama T-0 zamanı 18:35 olarak gerçekleşti. Mürettebat — komutan Reid Wiseman, pilot Victor Glover, görev uzmanı Christina Koch ve Kanada Uzay Ajansı astronotu Jeremy Hansen — insanlığın Ay'a geri dönüş hikâyesinin yeni bölümünü başlattı.

İlk saatlerde ana motor kesimi, çekirdek kademe ayrılması ve güneş panellerinin açılması sorunsuz gerçekleşti. Orion'un dört güneş paneli tam açıldığında uzay aracının kanat açıklığı yaklaşık 19 metreye ulaştı.

Ama ilk gün bir de sürpriz oldu: tuvaletin pompası düzgün çalışmadı. Nedeni, fırlatma sonrası yeterli su hazırlanmamasıydı. Sorun kısa sürede çözüldü ama bu, tuvalet maceralarının sadece başlangıcıydı. Kabindeki tek kadın astronotumuz Christina Koch resmen tesisatçıya dönmüş durumda. Bütün işi ona yaptırıyorlar. En iri yarı olan Jeremy habire yemek yiyor. İştahı çok açıldı.

2. Gün — 2 Nisan, Perşembe: Dünya Yörüngesinden Ayrılış

Bu gün, görevin belki de en kritik kararının verildiği gündü. Görev yönetim ekibi tüm sistemleri değerlendirdi ve "Ay'a git" onayı verdi. Translunar enjeksiyon yakması (TLI) EDT 19:49'da başladı, 5 dakika 49 saniye sürdü ve Orion'a saniyede yaklaşık 388 metre hız kazandırdı.

Bu yakma tamamlandığında, dört astronot 1972'deki Apollo 17'den bu yana Dünya yörüngesini terk eden ilk insanlar oldu. 54 yıl sonra ilk kez insanlar yeniden derin uzaya yöneldi.

Mürettebat ilk uzaydan Dünya'ya canlı bağlantıyı da bugün gerçekleştirdi. O bağlantının da tamamını Türkçe altyazılı olarak yayınladım. İlk fotoğraflar gelmeye başladı — Orion'un güneş paneli kameralarından çekilen muhteşem bir "uzay selfiesi" dahil.

3. Gün — 3 Nisan, Cuma: Hassas Yörünge

Önemli bir gelişme: planlanan ilk yörünge düzeltme yakması iptal edildi. Neden? Orion'un yörüngesi o kadar hassas ve doğruydu ki düzeltmeye gerek kalmadı. Uçuş direktörü Rick Henfling bunu "iğne deliğinden geçen bir yörünge" olarak tanımladı.

O gün mürettebat, Orion'un lazer haberleşme sistemiyle yüksek çözünürlüklü fotoğraflar ve video göndermeye başladı. Ve bizim de ilk yayınlarda ettiğimiz şikayetler sona erdi. O yayınlarda Sbandını kullanıyorladı, geçmişte de yaptıkları gibi. Ama bu yeni sistemi kullanmaya başladıktan sonra her şey çok net bir şekilde gelmeye başladı. Çünkü bu sistem kızılötesi ışık kullanıyor ve geleneksel radyo frekansı sistemlerinden çok daha fazla veri aktarabiliyor. S bandına göre dalga boyu farklı. Çok daha kısa dalgalarla iletiliyor. Yerdeki hava durumu bunun kalitesini etkiliyor ama koydukları antenlerin bulundukları bölgelerde hava şimdiye kadar açık ve kuru olduğu için görüntüler de gayet iyiydi.

Komutan Wiseman o akşam müthiş bir an yaşadığını anlattı: "Houston, uzay aracımızı Güneş Dünya'nın arkasına batarken yeniden yönlendirdi. Kutuptan kutuba tüm gezegeni gördük. Afrika'yı, Avrupa'yı, dikkatli bakınca kuzey ışıklarını bile gördük. Dördümüz de donup kaldık bu manzara karşısında." O anın bir fotoğrafını da çekip gönderdi. Görmüşsünüzüdür mutlaka. Meşhur "Blue Marble" fotoğrafından sonra şimdi bu "Hello World" adlı yeni fotoğraf var elimizde. Önceki Hasselblad kamerayla film olarak çekilmiş bir fotoğraftı. Bu kez Nikon'la çekilen bir fotoğraf var. Biraz daha soluk gelmiş olabilir. Bunun sebebi gece tarafından çekilmiş olması. ISO'yu çok yüksek tutarak çektikleri bu fotoğrafta aynı anda hem kuzey hem de güney ışıklarını görebiliyorsunuz.

4. Gün — 4 Nisan, Cumartesi: Manuel Uçuş ve Tuvalet Krizi

Pilot Victor Glover'ın yanı sıra o gün Christina ve Jeremy de Orion'u manuel olarak kontrol etti. Bu test, uzay aracının derin uzaydaki manevra kabiliyetini değerlendirmek ve gelecekteki Artemis görevleri için veri toplamak amacıyla yapıldı.

Ama asıl gündem tuvalet oldu. Atık su boşaltma nozülü muhtemelen donmuş idrar nedeniyle tıkandı. Mürettebat yedek idrar toplama cihazlarını (CCU) kullanmak zorunda kaldı. NASA, nozülü Güneş'e çevirerek buzu eritmeyi denedi. Kısmen işe yaradı. Christina Koch işte bugün kendini "uzay tesisatçısı" ilan etti.

Ayrıca mürettebatın dizüstü bilgisayarlarından biri arızalandı. Kalan üç bilgisayarla göreve devam edildi. Bu arada e-postalar için Outlook kullanıyorlarmış. İki Outlook da bozulmuş. Bunu Dünya'ya bildirince, merak etmeyin bizimkiler de bozulup duruyor zaten dediler.

İyi haber: Orion'un optik haberleşme sistemi, görev boyunca 100 gigabaytı aşan veri indirdi. O gördüğümüz yüksek çözünürlüklü fotoğraflar, videolar ve elbette göremediğimiz pek çok talimat, yazılım bu şekilde iletiliyor. Bu da, lazer iletişim teknolojisinin gücünü gösteren önemli bir kilometre taşı.

5. Gün — 5 Nisan, Pazar: Ay'a Son Hazırlıklar

Mürettebat her gün farklı şarkılarla uyandırılıyor. Dün yani 5. gün "Work" şarkısıyla uyandırıldı. Apollo 16 astronotu, mürettebata bir mesaj gönderdi: "Farklı bir Orion'un insanları Ay'a geri götürmesini görmek harika."

Dört astronot Orion Mürettebat Hayatta Kalma Kıyafeti (OCSS) testini tamamladı — basınçlandırma, sızıntı kontrolü, koltuk girişi simülasyonu ve hareket kabiliyeti değerlendirildi.

Bilim ekibi mürettebata 30 Ay yüzeyi hedefi gönderdi. Bunlar arasında en dikkat çekici olanı Orientale havzası: yaklaşık 960 kilometre genişliğinde, 3,8 milyar yaşında, Ay'ın yakın ve uzak yüzü arasında yer alan devasa bir çarpma krateri.

Ve tuvalet nihayet tam olarak çalışır hale geldi. Görev kontrol: "Son dakika haberi: tuvaletin her türlü kullanımı için onay verildi." Koch'un cevabı: "Mürettebat sevinçle karşılıyor! Teşekkürler!"

Gece EDT 23:03'te son yörünge düzeltme yakması gerçekleşti — sadece 17,5 saniye sürdü. Orion artık Ay geçişi için kesin yörüngesinde.

Bu arada, mürettebat uyumadan önce pencereden Ay'ı gözlemledi. Wiseman: "Dördümüz de hayatımız boyunca Ay'a baktık. Ama pencereden gördüğümüz şey... sanki bir çocuk gibiyiz burada. Buna doyamıyoruz. İnanılmaz."

Saat 00:37'de (EDT, 6 Nisan) TSİ 07:37'de Orion, Ay'ın çekim alanına girdi. 1972'den bu yana Ay'ın yerçekimi etkisi altına giren ilk insanlar oldular. Ay yüzeyine 39.000 mil, Dünya'ya 232.000 mil uzaktaydılar.

BUGÜN: 6 NİSAN — AY GEÇİŞİ GÜNÜ

Şimdi bugün bizi neler bekliyor, saati saatine gidelim. Tüm saatler EDT (Doğu Amerika Saati). Türkiye saati için 7 saat ekleyin.

10:50 — Mürettebat Uyanışı Altıncı uçuş gününün başlangıcı.

13:00 — NASA Canlı Yayını Başlıyor Biz de buradan Türkçe olarak takip edeceğiz.

13:30 — Mürettebat-Bilim Ekibi Brifing Mürettebat, Houston'daki görev kontrol merkezindeki bilim görevlisiyle konuşarak Ay geçişi hedeflerini ve zaman çizelgesini son kez gözden geçirecek. Güneş'in Ay yüzeyini aydınlatma açısı her iki saatte yaklaşık bir derece değiştiği için, kesin aydınlatma koşulları ancak fırlatmadan sonra belirlenebiliyordu. Bu brifing, son ayarlamaların yapıldığı kritik an.

13:56 — TARİHİ AN: MESAFE REKORU KIRILACAK Orion, Dünya'dan 248.655 mil uzaklaşarak Apollo 13'ün 1970'te koyduğu rekoru geçecek. Sonunda 252.760 mile ulaşacak — yaklaşık 6.600 kilometre daha uzak. İnsanlık tarihinin en uzak noktası.

14:10 — Mürettebat Mesafe Rekoru Açıklaması (yalnızca ses)

14:15 — Kabin Ay Geçişi Konfigürasyonu Mürettebat, Orion'un kabinini gözlem operasyonları için hazırlayacak.

14:45 — AY GÖZLEMİ BAŞLIYOR Ay geçişi resmi olarak başlıyor. Orion'un ana kabin pencereleri Ay'a dönük olacak ve mürettebat bilimsel gözlemlere başlayacak. Önlerinde yaklaşık 7 saatlik yoğun bir gözlem periyodu var.

Mürettebat ikişerli vardiyalarda çalışacak. Tablet tabanlı "Lunar Targeting Plan" uygulamasını kullanarak 35 farklı hedefi sesli olarak kaydedecek ve binlerce fotoğraf çekecekler. Ay, bir kolunuzu uzatıp tuttuğunuz bir basketbol topu büyüklüğünde görünecek.

10 ana bilim hedefi ve 35 spesifik yüzey hedefi var. Bunlar arasında kraterlerin, düzlüklerin ve dağların detaylı gözlemi yer alıyor. İnsan gözü, renk ve doku farklılıklarını robotik gözlemcilerden çok daha hassas algılayabiliyor.

Orion ayrıca Apollo 12 ve Apollo 14 iniş bölgelerinin üzerinden geçecek.

18:44 — İLETİŞİM KESİLİYOR: AY'IN KARŞI YÜZÜ En dramatik an. Orion, Ay'ın arkasına geçecek ve Dünya ile tüm iletişim yaklaşık 40 dakika boyunca kesilecek. Radyo sinyalleri Ay tarafından engellenecek. Bu süre zarfında dört astronot, tüm insanlıktan tamamen izole olacak.

Eğer NASA yayınında mavi ekran görürseniz bu sinyal kaybı demek. Bu planlı ve beklenen bir durum.

19:02 — AY'A EN YAKIN NOKTA Orion, Ay yüzeyine sadece 4.070 mil (yaklaşık 6.550 km) mesafeden geçecek. Bu uzaklıktan mürettebat çıplak gözle tek tek kraterleri görebilecek. Ay'ın tüm diskini — kuzey ve güney kutupları dahil — tek seferde görecekler.

19:07 — DÜNYA'DAN EN UZAK NOKTA 252.757 mil. İnsanlık tarihinin en uzağı.

19:25 — "EARTHRISE" — DÜNYA'NIN DOĞUŞU Orion, Ay'ın arkasından çıkarken Dünya, Ay'ın ufkundan yükselecek. 1968'de Apollo 8 mürettebatının çektiği efsanevi "Earthrise" fotoğrafının yeniden canlandırılması planlanıyor. Mürettebat bu anı fotoğraflamaya hazırlanıyor.

Aynı dakikalarda iletişim yeniden kurulacak. Houston'dan gelen ilk sinyal, tüm dünyanın nefesini tutarak beklediği an olacak.

20:35–21:32 — GÜNEŞ TUTULMASI Orion'un perspektifinden bir güneş tutulması yaşanacak. Ay, Güneş'in önünden geçecek ve mürettebat yaklaşık bir saat boyunca Güneş'in Ay'ın arkasında kaybolmasını izleyecek. Bu, sadece dört kişinin görebileceği benzersiz bir olay.

21:20 — Gözlem Periyodu Sona Eriyor Mürettebat görüntüleri Dünya'ya aktarmaya başlayacak.

22:50 — Canlı Mürettebat Bağlantısı

BİLİM Peki bugün tam olarak ne izleyeceğiz?

Sadece bir uzay aracının Ay'ın yanından geçişini mi? Hayır. Bundan çok daha fazlası var. Dün NASA'nın basın toplantısında bilim ekibi lideri Kelsey Young ve uçuş direktörü Rick Henfling bugünü detaylıca anlattı. O toplantıdan öğrendiklerimizi sizinle paylaşayım.

Önce şunu bilelim: bu görevin 10 ayrı bilimsel hedefi ve 35 spesifik Ay yüzeyi gözlem noktası var. Mürettebat bu hedefleri tablet üzerindeki özel bir yazılımla takip edecek. Ama bu bir kontrol listesini takip etmek değil. Bu dört astronot aynı zamanda saha bilim insanı gibi çalışacak. Eğer planda olmayan bir şey dikkatlerini çekerse, planı bırakıp o hedefe yönelebilecekler.

Bugünkü gözlemin en yüksek öncelikli hedefi renk ve albedo. Yani Ay yüzeyindeki ince renk farklılıkları. Neden bu kadar önemli? Çünkü insan gözü, renk ve doku nüanslarını ayırt etmede hiçbir robotik gözlemcinin yapamadığı şeyleri yapabiliyor. Farklı aydınlanma açılarında yüzeye bakan bir insan gözü, o bölgenin jeolojik geçmişi hakkında — morfoloji, doku, süreç ve köken hakkında — yepyeni bilgiler ortaya çıkarabiliyor. Ve kritik bir detay: bir korelasyon görmemek de bilimsel bir sonuç. Yani astronotlar "burada renk ile topografya arasında bir bağlantı göremiyorum" derlerse, bu da değerli bir keşif.

Bilim ekibi lideri Kelsey Young dün çok güzel bir şey söyledi. "Bu görev profili bir dezavantaj değil, aksine bir avantaj" dedi. Çünkü mürettebat Ay'ın tüm diskini tek seferde görecek. Hareket hızları, gözlem yapmaya yetecek kadar yavaş. Ve Güneş'in aydınlatma açısı saatler içinde değişecek. Yani aynı bölgeyi farklı ışık koşullarında görecekler. Bu, yüzey dokusunu ve derinliğini anlamak için inanılmaz bir fırsat.

Mürettebat ikişerli vardiyalarda çalışacak. İlk olarak komutan Reid Wiseman ve Jeremy Hansen gözleme başlayacak. Bu sırada Victor Glover ve Christina Koch destek verecek. Yaklaşık bir saat sonra yer değiştirecekler. Her vardiyada bir kişi 80-400 milimetre zoom lensli Nikon kamerayla fotoğraf çekerken, diğeri çıplak gözle yüzeyi tasvir edecek. Sonra rolleri değiştirecekler. Böylece herkes hem kamerayla hem de çıplak gözle gözlem yapma şansı bulacak.

Bu gözlemlerin arasında sadece geçmişe bakmak yok. Geleceğe de bakıyorlar. Apollo 12 ve Apollo 14 iniş bölgelerini inceleyecekler. Ama asıl heyecan verici olan, gelecekteki görevlerin iniş noktalarına yönelik keşif. Mürettebat, Reiner Gamma denen gizemli bir bölgeyi gözlemleyecek. Bu bölge, gelecekte bir robotik iniş görevi planlanan, bilimsel açıdan hâlâ tam anlaşılamamış bir alan. Ayrıca Ay'ın güney kutup bölgesinin kenarlarını, South Pole-Aitken havzasının dış sınırlarını inceleyecekler. Hatırlayın: NASA'nın uzun vadeli planı, Ay'ın güney kutbunda kalıcı bir üs kurmak. Bugünkü gözlemler, o geleceğin temelini atıyor.

Ve şimdi en dramatik kısım. Orion, Ay'ın arkasına geçtiğinde yaklaşık 40 dakika boyunca Dünya ile tüm iletişim kesilecek. O 40 dakika boyunca dört astronot tamamen yalnız olacak. Ama bilim durmayacak. Iletişim olmasa bile gözlemlerine devam edecekler. Dünya'daki bilim değerlendirme odası ise onları dinlemeye devam edecek — tabii sinyal geri geldiğinde. Eğer mürettebat hedef listesinde olmayan bir şey fark ederse — mesela Grimaldi krateri gibi beklenmedik bir detay — ve aracın konumu izin veriyorsa, Dünya'dan ek gözlem talebi iletilebilecek.

Peki Ay'ın uzak yüzünde her şeyi değiştirecek bir şey keşfedebilirler mi? Kelsey Young'ın buna verdiği cevap çok güzeldi: "Keşfin temel amacı bu bilinmezliktir. Yörünge verilerimiz var. Topografyayı biliyoruz. Ama bu spesifik aydınlanma koşullarında, insan gözünün tam olarak ne algılayacağını önceden bilmiyoruz. Ve keşfetmenin sebebi de tam olarak bu."

Son olarak biz bugün ne göreceğiz? NASA'nın canlı yayınında Orion'un dış kameralarından Ay görüntüleri izleyeceğiz. Zaman zaman kabinin içine de geçilecek. Ama kabin karanlık olacak. Bunun sebebi gözlem pencereleri dışarıya baktığı için iç ışıkların kısılması. Mürettebatı saatte 3-4 kez sesli bilim raporları verirken duyacağız. Ama bu raporları pencerelerde gözlem yapan kişi değil, destek pozisyonundaki üçüncü astronot verecek. Gözlemcilerin konsantrasyonu bozulmasın diye.

Gelecekteki Artemis görevlerinde hem yörüngede hem yüzeyde mürettebat olacak. O zaman işler çok daha farklı olacak. Yörüngedeki ekip geniş bağlamı görecek, yüzeydeki ekip detayları inceleyecek. Bu eşzamanlı gözlemler, hangi örneklerin toplanacağını ve bilimsel cihazların nereye yerleştirileceğini doğrudan etkileyecek. Bugün bunun ilk provası yapılıyor. NASA buna "bilim operasyonlarını öğrenmek" diyor. Bu görev sadece Ay'a bakmak için değil. Ay'a nasıl bakılacağını öğrenmek için.

TEKNİK BİLGİLER VE İLGİNÇ DETAYLAR

Orion "Integrity": Mürettebat uzay aracına "Integrity" (Dürüstlük) adını verdi.

Toplam Yol: Fırlatmadan inişe toplam yaklaşık 695.081 mil yol kat edilecek.

Isı Kalkanı Meselesi: Artemis I'de ısı kalkanında beklenmedik çatlaklar ve çukurlar oluşmuştu. Bu sefer NASA, atmosfere giriş yolunu değiştirdi — "atlama" manevrası yapılmayacak, doğrudan giriş yapılacak.

Lazer Haberleşme: Orion'un optik haberleşme terminali kızılötesi lazer kullanarak geleneksel radyodan çok daha yüksek hızda veri aktarıyor. Görev boyunca zaten 100 GB'ı aştı. Bu teknoloji gelecekteki Mars görevleri için kritik.

AVATAR Deneyi: Mürettebat kan örneklerinden elde edilen kemik iliği hücreleri taşıyan "organ-on-a-chip" cihazları taşıyor. Derin uzay radyasyonunun bağışıklık sistemi üzerindeki etkisi inceleniyor.

Radyasyon Ölçümü: Alman Uzay Ajansı (DLR) tarafından sağlanan M-42 sensörleri, Orion'un içindeki radyasyon seviyelerini ölçüyor.

Yemek: 189 farklı menü seçeneği var — kahve ve smoothie dahil 10 farklı içecek. Barbekü dana eti, karnabahar, makarna ve peynir, balkabağı, kurabiye, çikolata...

Mürettebat: - Reid Wiseman (Komutan) — ABD Donanması test pilotu, ISS'de görev yapmış - Victor Glover (Pilot) — SpaceX Crew-1 ile ISS'e uçmuş, Ay yörüngesine giden ilk siyah astronot - Christina Koch (Görev Uzmanı) — Kadınlar arasında en uzun tek seferlik uzay uçuşu rekoru (328 gün) - Jeremy Hansen (Görev Uzmanı, Kanada) — Derin uzaya giden ilk Kanadalı, ilk kez Amerikalı olmayan bir astronot Ay yörüngesine gidiyor

KAPANIŞ İÇİN KULLANILACAK NOTLAR

Victor Glover'ın Paskalya mesajı: "Sizinle konuşuyoruz çünkü Dünya'dan çok uzaktaki bir uzay gemisindeyiz. Ama siz de evren içinde yaşam için yaratılmış, Dünya denen bir uzay gemisinin üzerindesiniz. Belki bizden olan mesafeniz, yaptığımız şeyin özel olduğunu düşündürüyor. Ama biz de sizden aynı mesafedeyiz. Ve size söylemeye çalışıyorum: güvenin bana, bu boşlukta siz özelsiniz."

Bu söz, belki de tüm görevin en güçlü cümlesi.

Bizim burada yaptığımız şey de tam olarak bu: bu hikâyeyi birlikte yaşamak. Son 50 yılda hiçbir insan Ay'a bu kadar yaklaşmadı. Ve bugün, bu pencereden, dört insan hepimiz adına bakıyor.

Yayında kalın. Tarihin bu anını birlikte yaşayalım.

YAYIN İÇİN HIZLI REFERANS TABLOSU

Saat (EDT) | Saat (TR) | Olay 10:50 | 17:50 | Mürettebat uyanışı 13:00 | 20:00 | NASA canlı yayın başlangıcı 13:30 | 20:30 | Bilim brifing 13:56 | 20:56 | Apollo 13 mesafe rekoru kırılıyor 14:45 | 21:45 | Ay gözlem periyodu başlıyor 18:44 | 01:44* | İletişim kesilmesi (Ay'ın arkası) 19:02 | 02:02* | Ay'a en yakın nokta (4.070 mil) 19:07 | 02:07* | Dünya'dan en uzak nokta (252.757 mil) 19:25 | 02:25* | "Earthrise" + iletişim yeniden kurulması 20:35 | 03:35* | Güneş tutulması başlıyor 21:20 | 04:20* | Gözlem periyodu bitiyor 21:32 | 04:32* | Güneş tutulması bitiyor *Ertesi gün (7 Nisan) Türkiye saati

Kalan Program: San Diego açıklarında Pasifik Okyanusu'na iniş (splashdown) planlanıyor, EDT 10 Nisan 20:07. TSİ 11 Nisan 03:07

Basın Toplantısı 5 Nisan 2026

Video, NASA'nın 5 Nisan 2026 tarihli Artemis II Günlük Basın Toplantısı'nı içermektedir. Toplantının temel odak noktası, mürettebatın durumu ve bir sonraki gün gerçekleştirilecek olan Ay yakın geçişi (lunar flyby) görevidir.

- Mürettebat ve Araç Durumu: Mürettebatın sağlığı yerindedir. Astronotlar, uzay ortamında turuncu fırlatma/iniş kıyafetlerini giyme ve acil durum provalarını tamamlamıştır. Aracın manuel uçuş denemeleri gerçekleştirilmiştir. Kaynağı henüz tespit edilemeyen ufak bir koku raporlanmış olsa da, sistemlerin ve tuvaletin kullanımında bir sakınca bulunmamaktadır. - Tarihi Yakın Geçiş Planı: Bu operasyon, 50 yıldan uzun süredir gerçekleştirilen ilk insanlı Ay yakın geçişi olacaktır. Orion uzay aracı, Apollo 13'ün Dünya'dan en uzağa gitme rekorunu kırarak 252.760 mil mesafeye ulaşacak ve Ay yüzeyine yaklaşık 4.747 mil kadar yaklaşacaktır. - Bilimsel Hedefler: Yaklaşık 35 gözlem noktasını kapsayan bir Ay Hedefleme Planı oluşturulmuştur. Astronotlar Apollo 12, Apollo 14 ve Reiner Gamma gibi spesifik bölgeleri inceleyecektir. Çalışmalarda, Nikon kameralar ve çıplak gözle yüzey topografyası, renk ve doku analizleri yapılacaktır. - Özel Gözlemler: Orion'un bulunduğu konumdan Güneş'in Ay'ın arkasında kalmasıyla oluşacak nadir bir Güneş tutulması gözlemlenecektir. Bu süreçte Güneş koronası, Dünya parlaması (Earthshine) ile Merkür, Venüs, Mars ve Satürn gezegenleri görüntülenecektir. - Veri İletişimi: Çekilen görüntü ve verilerin yeryüzüne hızla aktarılabilmesi amacıyla, optik iletişim sistemi saniyede 100 megabit hıza çıkarılarak test edilecektir.

Bilimsel hedeflere yönelik Sorular ve Cevaplar

Soru: Ay'ın güney kutbunda bir üs kurma gibi uzun vadeli hedefler ve gelecekteki iniş alanlarının keşfi için mürettebatın hangi verileri toplaması bekleniyor? Cevap: Geçmiş ve gelecekteki iniş alanlarının değerlendirilmesi temel bilimsel hedeflerden biridir. Astronotlar Apollo 12 ve 14 iniş alanlarını inceleyecektir. Ayrıca, gelecekteki bir CLPS (Ticari Ay Yükü Servisleri) görevine yön veren ve bilimsel bir bilinmez olan Reiner Gamma bölgesini gözlemleyeceklerdir. Ay'ın karanlık yüzüne geçerken, aydınlanma koşullarına bağlı olarak güney kutup bölgesinin (South Pole-Aitken havzası) dış sınırlarını inceleyeceklerdir.

Soru: Gelecekteki Artemis görevlerinde hem yüzeyde hem de yörüngede mürettebat bulunduğunda bilimsel planların nasıl değişmesi bekleniyor? Cevap: Eşzamanlı gözlemler büyük bilimsel değer taşımaktadır. Yörüngedeki Orion aracından elde edilecek geniş açılı bakış, bağlamsal gözlemlere olanak tanıyacaktır. Yörüngedeki mürettebat, iniş alanını etkileyen daha geniş jeolojik süreçleri tespit edebilecek ve bu durum, yüzeydeki ekibin hangi örnekleri toplayacağını veya hangi cihazları nereye yerleştireceğini doğrudan etkileyebilecektir.

Soru: Bu yakın geçiş görevinin hangi spesifik bilimsel soruları yanıtlamasını umuyorsunuz? İnsan gözüyle toplanan veriler Ay'ın kökenine dair soruları cevaplayabilir mi? Cevap: Görevin 10 bilimsel hedefi bulunmaktadır ve en yüksek öncelikli olanı "renk bölgeleri ve albedo" incelemeleridir. İnsan gözü, ince nüansları ayırt etmede oldukça başarılıdır. Farklı aydınlanma koşulları altında yüzeyin gözlemlenmesi; morfoloji, doku, jeolojik süreçler ve Ay'ın kökeni hakkında bilgi sağlayacaktır. Renk ve topografya arasında bir korelasyon olup olmadığının tespiti hedeflenmektedir; bir korelasyon görülmemesi (negatif gözlem) de bilimsel bir sonuçtur. Ayrıca Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) uydusu ve Dünya'daki sivil bilim insanlarıyla eşzamanlı gözlemler planlanmaktadır.

Soru: Kesin bir garanti olmamakla birlikte, astronotların görmesini en çok arzuladığınız "dilek listesi" öğeleri nelerdir? Cevap: Astronotların Ay yüzeyinde görebileceği renklerin çeşitliliği ve bu renkleri nerede/ne zaman görecekleridir. Yörünge araçlarının verilerine dayanan tahminler bulunsa da, Ay'ın uzak yüzünü çıplak insan gözüyle görmenin yaratacağı dinamik bilinmemektedir. Yüzeydeki ince renk tonlarının insan gözüyle keşfedilmesi umulmaktadır.

Soru: Ay'ın uzak yüzünde, gelecekteki robotik veya insanlı görevlerin planlarını değiştirecek kadar şaşırtıcı bir şey keşfetme ihtimali nedir? Cevap: Keşfin temel amacı bu bilinmezliktir. Eldeki yörünge verilerine dayanarak oluşturulmuş hipotezler olsa da, mürettebatın tam olarak ne göreceğinden emin olunamamaktadır. Yüzeyin topografyası bilinmesine rağmen, spesifik aydınlanma koşullarında insan gözünün o an ne algılayacağı önceden kesin olarak öngörülememektedir.

Soru: Astronotlar Ay'ın arkasından geçerken, bilimsel hedeflerin gerçek zamanlı olarak değiştirildiği bir geri bildirim döngüsü olacak mı? Cevap: Bu görevde ana planın tamamen iptal edilip yeni hedefler eklenmesi beklenmemektedir. Ancak Dünya'daki bilim değerlendirme odası ekibi mürettebatı dinleyecek ve fırsat oldukça takip soruları iletecektir. Örneğin, mürettebat hedef listesinde olmayan bir bölgede (ör. Grimaldi krateri) spesifik bir detay fark ederse, aracın konumu ve zaman izin verdiği sürece o bölgeye dair daha fazla tasvir istenebilecektir.

Tam metin Otomatik metin (yapay zekâ, hatalı olabilir)

Herkese merhaba. Normalde saat, yerel saatle 1'de Türkiye saatiyle 8'de başlayacak NASA'nın yayını. Bir yandan 7.24 zaten yayın yapıyorlar ama asıl lunar flyby yani ayın etrafından dolanacakları, bu özel en yakın olacakları, rekorlar kıracakları bu özel noktanın özel yayınına resmi olarak saat 8'de başlayacaklar . Ben yarım saat kadar önce başlayıp size bazı bilgileri baş tan aktarmak isterim. Yayın sırasında meydana gelecek gelişmeleri de yine anlık olarak aktarmak istiyorum.

Her şeyden önce çok özel bir gün. Dünya gözüyle görebileceğimiz en önemli uzay görevi bu. Ve umuyorum bundan daha önemlilerini de görmek nasip olur, kısmet olur bir gün. Şu anda Orion uzay gemisini görüyoruz ekranımızın solunda ve yanda da ayı görüyoruz. Yavaş yavaş pozlama değerleri bizim gözümüze yakın hale gelecek şu anda çok parlak olduğu için. Bakın sağ alt köşesindeki kraterleri falan görmeye başlamış durumdayız.

Ama tabii daha da yaklaşacaklar. Şu an bu kapsülün içinde 4 astronot biraz önce uyandılar. Sabah kahvaltılarını yapıyorlar. Hatta kuskus falan varmış. Kahvaltıda pek iyi gitmez biliyorum ama az önce yapılan an onsta duydum. Kuskus falan yiyorlarmış. İçinde kuru yemişlerle karıştırılmış bir şekilde. Evet ve aynı zamanda artık dünyanın değil ayın çekim alan ında seyahat ediyorlar. Herhangi bir yakma işlemi yok şu anda.

Birazdan anlatacağım detaylarını. Ama ay onları kendine doğru çekiyor. Elbette dünya da bir yandan çekmeye devam ediyor. Ortadan kalkmıyor dünya. Ama ayın çekim etkisi dünyanınkinden daha güçlü şu anda. Ve işte onun etkisiyle giderek aya doğru yaklaşıyorlar. Bir yandan gözüm ekranda, kulağım oradaki asıl yayında. Dediğim gibi Türkiye saatiyle 8'de onların resmi bu işe ö zel Lunar Flyby yayını başlayacak.

Ben öncesinde hem size bir takım bilgiler vermek hem de he yecanımı gizleyemediğim için başlamak istedim. Evet şimdi burası Artemis görev merkezi şeklinde klasik y orum yapıldı. Bu resmi yayının başladığı anlamına gelmiyor bu arada. Yapılan açıklamada Artemis 2 mürettebatının Apollo 13'ün insanlığın dünyadan seyahat ettiği en uzak mesafe rekorunu kırmaya 1,5 saatten az bir süre kaldığı belirtildi. Bu arada ben şöyle şu anda ayın üzerine gelecek biraz ama şunu da size vereyim tam ayın üzerine geldi farkındayım kap attım biraz.

Ama önemli bilgiler şu anda kulaklığımdan aktarılan bilg iler de aynı şekilde. Türkiye saatiyle ben hazırladım bu takvimi 20.56'da Apollo 13 mesafe rekoru kırılacak. Öyle tahmin ediliyor 56-58 civarında Türkiye saatiyle. 21.45'de 7 saatlik ay gözlem periyodu başlayacak. Türkiye saatiyle artık bir sonraki, yani gece yarısından sonra 1.47'de loss of signal konuşamıyorum. Yani sinyal kaybı yaşanacak. Çünkü orayın ayın arkasına geçmiş olacak.

Bir yarım saat 40 dakika civarında bir kesinti olacak. Saat 02.02'de aya en yakın yaklaşım gerçekleşecek. Ve 02.05'de dünyadan maksimum uzaklığa erişilecek. Ben bir yandan dediğim gibi bunu kaldırayım. Yine ayı göre lim. Üzerini gizlemeyelim. Merak etmeyin en önemli anlarda yine bu alttaki üstteki kendim falan gibi şeyleri düzenleyeceğim. Resmi yayına 24 dakika var. Resmi yayın deyip duruyorum. Aslında bu görevin fırlatmadan önce başlayan kısmından itib aren 7-24 yayındalar.

Hiç kesinti yaşamadılar ve sürekli olarak bu görevi aktar ıyorlar. Şu anda Artemis II görevinin 6. günündeyiz. Tabii ki bugün bunun en kritik, en dramatik, en heyecan ver ici günü. Çünkü bugün o 4 insan 1972'den bu yana ilk kez ayın bu kadar yakınından geçen insanlar olacaklar. Ayın bizden uzak olduğu için karanlık dediğimiz ama aslında tabii ki karanlık olmayan ya da her gök cisminde olduğu gibi bazen karanlık, bazen a ydınlık olan aslında uzak olan yüzünü görmeye başlayacaklar.

Şu anda sizler de seçmeye başlamışsınızdır. Bildiğimiz ay gibi gözükmüyor onların perspektifinden. Şu anda orayın uz ay aracının arkasındaki o dört güneş panelinden birinin üzer indeki kameranın görüntüsünü görüyoruz. Ve bu bizim buradan dünyadan gördüğümüz ayın yüzeylerinden farklı. İlk kez böyle bir açıdan gösteriyorlar bize ve bu açılar sü rekli değişecek önümüzdeki saatlerde. Ve dediğim gibi birazdan 1970'de Apollo 13'ün o koymuş olduğu insanlığın dünyadan en uzak noktası rekorunu da kır acaklar.

En son aydan 1972'de gelindi karıştırılmasın Apollo 17 göre vi en son geldi ama rekoru kıran Apollo 13 1970. Dolayısıyla 56 yıl sonra olmuş oluyor. Kırılacak bir rekordan söz ediyoruz. Valla sizi bilmiyorum ama bizim evde müthiş bir heyecan var . Bu hafta başladığından beri bu görev. Evdeki tüm televizyonlarda, bütün panellerde, ekranlarda filan. Bu canlı yayını açık tutuyoruz. 7.24 açık tutuyoruz.

Gelirken giderken filan ekrana bakıyoruz. Böyle neler olup bitiyor filan diye. Açıkçası ben kendi adıma o kadar çok şey görüp öğrendim ki. Yani pek çok konudaki perspektifimin değiştiğini söyleye bilirim. Böyle astronotların psikolojisindeki değişimi onların ses ine nasıl yansıdığını filan hissedebiliyorsunuz. Duyabiliyorsunuz bunu. Keza yer ekibinin de öyle. Mesela vardiya değişimleri oluyor. Hadi ben gidiyorum çocuklar siz kendinize iyi bakın.

Ya da hafta sonu mesela çalıştık filan diyorlar. Cumartesi, pazar tatil yerine bak çalışıyoruz filan. Özellikle yerde mesela yedek bir astronot var. Kanada Uzay Ajansı'ndan yine. Jenny adında. Şu anda tabii Capcom yani iletişimden sorumlu bir şekilde görev yapıyor. Onun arkadaşı Jeremy biliyorsunuz en iri yara olan şu anda Orion'ın içinde. O gitti. Jenny gidemedi. Aşağıda yerde kaldı. O sadece iletişimi şu anda sağlıyor.

İletişimden sorumlu. Dün pazar günü yani Jeremy'e astronot rozeti taktılar. Normalde astronotlara bir gümüş rozet takıyorlar. Uzaya çıkınca da altına dönüştürüyorlar. Dün Hristiyanlar için Paskalya günüydü ve o vesileyle de hem bir konuşma yaptılar hem de o rozeti taktılar ona. Jenny o sırada aşağıda bunları takip ederken bize aktarır ken o sesindeki şey tebrik etti tabii arkadaşını ama sesind eki o şeyi hissettim ben.

Ah şimdi orada olmak vardı ben gidecektim falan gibi bir sesi. Tabii bunlar insani şeyler ve bunları olanca çıplaklığıyla sizlere de yansıtabilmek için görev başladığı ilk gün zaten bir 6,5 saatlik canlı yayın yaptım. Ertesi gün yine önemli bir şey olduğu için 1,5 saatlik can lı yayın yaptım ama her gün bütün bu olup bitenleri 7.24 tak ip ettiğimi söylemiştim. Özetleyip sadece altyazı koyarak kendi sesimden yorumlarım dan arındırılmış bir şekilde sizlerin de takip edebilmesi için YouTube kanalımda şu anda bu yayını izlediğiniz yerde yayınlıyorum.

Ve bir playlist bir oynatma listesi de hazırladım. Orada bulabilirsiniz işte birinci gün özeti ikinci gün öz eti falan diye gidiyor. Hatta ilk yaptıkları röportajı da yine altına altyazıları ekleyerek koydum. Özellikle bu tür teknik yayınlarda altyazı hazırlamak bile oldukça yorucu bir iş açıkçası. Çünkü ben de her şeyi bilmiyorum. Yaşadığım müddet boyunca hiç kimse aya gitmedi. Bazı şeyleri araştırıp teknik tabirleri doğru bir şekilde vermeye çalışıyorum.

Bu yayına da öyle bir hazırlık yaptım açıkçası. Her yerde notlarım var önümde, yanımda. Hiçbir şeyi kaçırmadan basın toplantılarını falan takip ed erek, Sorulan tüm soruları not ederek bu yayına hazırlandım. Evet şu anda. Evet bugün neler bekleyeceğimize dair bir takım bilgiler vereceğim dedi. Mürettebatın yaklaşık 6 saati ayrılmış durumda bu ay gözlem lerini yapmak için. Gözlem süresi boyunca Orion'ın pencerelerinden ayı gözlem leyecekler.

İkili gruplar halinde. İki mürettebat camda olacak. Diğer ikisi de onların söylediklerini biri not edecek, bir isi bize bildirecek. Saatte dört kere falan böyle bir raporlaşma olacağı da söyl enmişti dünkü basın toplantısında. Evet. Baya baya diğer ikili ikili demiştik. Birisi pencere, ikisi pencereden fotoğraf çekecekler. İki tane Nikon marka fotoğraf makineleri var. Birisinde uzun lens, birisinde geniş açı lens var.

SD kartlarını falan taktılar. Dün konfigürasyonları, açı ları falan böyle ayarladılar. Diğer ikisi de astronotların o sırada SD kartları destek sağlayacaklar, notlar alacaklar. Dünya ile olan iletişimi devam ettirecekler. Onlar muhtemelen fotoğraf makinesi elinde olanlar hayran hayran izleyecekleri için onlara destek verecekler. Sonra onlar vardiyalı bir şekilde nöbetleşe nöbetleşe yer değiştirecekler.

Diğer ikisi desteğe geçecek, öbür ikisi izleyecek. Bu gözlem blokları arasında iki mürettebat üyesi öğle yemek lerini de yiyecek. Tabii onlara göre öğle, bize göre dünyanın neresindeysek farklı zamanlar ama onlarda böyle bir rutin tutturulmuş durumda. Günde 8 saat uyku uyuyorlar, sonra kalkıyorlar sabah, şu anda sabah saatlerindeler onlara göre. Dediğim gibi öğle yemeği molası da verecekler. Bu beklentileri aktardı.

Benim notlarımda da var başka şeyler ama ben şimdi şu ana kadar neler yaşandı. Kısaca bir onları özetleyeyim. İlk gün 1 Nisan, çarşamba şaka gibiydi. Ama resmen fırlatmayı yaptılar 10 dakika 11 dakikalık bir gecikmeyle de olsa. Daha doğrusu fırlatma penceresi açıldıktan sonraki 11. dak ikada gerçekleşti diyelim. Ve böylece insanlığın aya geri dönüş hikayesinde yeni bir bölüm de açılmış oldu. İlk saatlerde o canlı yayında da beraberce yaşadık.

İşte bazı problemler raporlandı ama neyse ki fırlatmaya eng el olmadı bunlar. Sonra ben yayını kestim ama devam eden kısımlarda orayı dışa dört güneş panelini açtı, kilitledi. Böylece yaklaşık 19 metre kanat açıklığına ulaşmış oldu. Kapsülün kendisi küçük ama o güneş panelleri iyice yayıld ığı için geniş geniş. Daha ilk günden karşılaşılan ilk problem en çok özenilen en çok hazırlanan tuvalet konusunda çıktı.

Tuvalet draması yaşıyoruz sürekli orayının içinde. Tuvalet pompası düzgün çalışmadı. Sorun kısa sürede çözüldü ilk gün için konuşuyorum ama bu tabii tuvalet maceralarının henüz başlangıcı oldu. Kabindeki tek kadın astronotumuz benim favori astronotum Christina Koch resmen şu anda tesisatçıya dönmüş durumda orada. Bütün işi ona yaptırıyorlar. En iri yara olan Kanadalı Jeremy ne yapıyor? Habire yiyor.

Ben o 7-24 görüntülerde gördüm. En erken o başlıyor yemek yemeye. En son o bitiriyor. Yani yetiştiremeyecekler. Bir daha göndermeyecekler. Tabii vücut da orada en iri yarı olduğu için. Yavaş da hareket ediyor şeyin içinde. Neyse dedikoduları bir kenara bırakalım. 2 Nisan'a geçelim. Perşembe. Dünya yörüngesinden ayrıldılar. Görevin en kritik anlarından biriydi bu arada. Görev yönetim ekibi tüm sistemleri değerlendirdi.

İşte ve no go no filan klasiko şey kararı aya git kararı verildi ve transloaner enjeksiyon yakması adı verilen bir işlem yerel saat ve doğu saatiyle 19.49'da başladı. 5 dakika 49 saniye boyunca yaktılar motoru ve dünyanın yör üngesinden aya doğru yönlenmeye başladılar. Saniyede 388 metre hız kazandırdı o yakma. Tamamlandığında bu 4 astronot 1972'deki Apollo 17'den bu y ana dünya yörüngesini terk eden ilk insanlar haline gelmiş oldular.

Ve 54 yıl sonra ilk kez insanlık alçak dünya yörüngesinden çıkıp derin uzaya yönelmeye başladı. Mürettebat ilk uzaydan bağlantıyı da o gün yaptı. Canlı bağlantıyı iki televizyon kanalıyla gerçekleştirdiler . Onun da tamamını Türkçe altyazılı olarak yayınladım. Diğer ekibini görmeye başladık şimdi. Onlar da ana yayına hazırlık yapıyorlar herhalde. Dediğim gibi Türkiye saatiyle 8'de başlayacak asıl yayın.

Şu anda böyle yavaş yavaş aya yaklaştıklarını görüyoruz. Integrity konuşuyoruz. Integrity bu 4 astronotun Orion şu anda solda gördüğümüz k apsüle verdikleri isim. Bütünlük anlamına geliyor, dürüstlük anlamına geliyor. Evet, birkaç dakika içinde yayında olacağız. Bazı downlinklerimizi yaptık. Güzel, kulağa iyi geliyor dendi. Evet. Evet, şimdi az önce yer kontrol ekibinin Capcom'u yani uydu ile veri aktarımını tamamlamak üzere olduğu belirtildi.

Downlink işleminin birkaç dakika sürecekmiş daha. Ardından uzaydaki ekiple Türkiye saatiyle 8'den itibaren nasıl bu özel yaklaşıma dair yayına geçecekler. Ben onun öncesinde size özet geçmeye devam ediyorum. Bir yandan kulağım yayında. Biraz önce bahsettiğim yer ekibindeki yedek astronotumuz Kanada Uzay Ajansı'ndan Jenny Gibbons'ın sesini duyduk bu arada. Ve Integrity'nin kapsülünün içindeki komutanımız Reed Wis eman'la konuştular.

Uzay aracının dışından ve içinden görüntüler izleyebile ceğiz bu arada. Mürettebatı uzay aracının içinden ayın fotoğraflarını çeker ken göreceğiz. Biraz karanlık hale getirecekleri içini ama bir şekilde göreceğiz herhalde. Bu arada yayınlar, şimdi birazdan onunla notunu aldım. İlk canlı yayında falan birazcık bence açıkçası tatmin ed ici değildi ama daha sonra bu yeni test ettikleri lazerli sisteme geçtikten sonra muhteşem oldu.

Şu anda izlediğimiz görüntü görselleştirme onu da söyleye yim. Mürettebat şu anda günün uykudan sonra uyandılar. Uyku sonrası rutinlerini tamamlıyorlar. Sabah onlara göre sabah uyandırıldılar. Hep böyle bir şarkıyla filan uyandırılıyorlar bu arada. Hatta eski astronotların mesajlarını filan da gönderiyorlar . Duyduğunuz mürettabat bu sabah Good Morning şarkısıyla uy andırılmış Mandisa ve Toby Mac'in şarkısıymış.

Ben bilmiyorum bu şarkının ne olduğunu ama dediğim gibi her gün böyle bir şey yapıyorlar. Ve ardından... Dediğim gibi eski astronotların da mesajlarını yayınl ıyorlar. Vefatından önce kaydedilmiş bir mesaj yayınladılar bugün. Apollo astronotu Jim Lovell'dan kendilerine... Eski mahallemize hoş geldiniz dedikleri bir mesaj. Evet şu anda günlük planlama konferansı için hazırlık yap maya başlayan... ...astronotlarımızın görüntüsünü de verdiler.

Günaydın. Dünyadan 215 bin mil uzaktalar. Aya 12 bin 700 mil kaldı. 22 bin 500 kilometre. Christina çok neşeyli her zamanki gibi. Hazırlıkları yapıyorlar. Her sabah böyleler bu arada dediğim gibi. Hazırladığım özet, gün özeti videolarında da izleyebil irsiniz. Şimdi günlük planlama toplantısı yapıyorlar arkadaşlar. Dünyaya dönüş yolculuğumuzla ilgili bilimsel takipleri yap mayı dört gözle bekliyoruz dedi yer ekibi.

Bugün ay öncesi geçiş konferansının sonunda, yani bu şu anda devam etmekte olan konferansının sonunda Apollo 13 re kor mesafesini geçeceksiniz. O noktada bu fırsatı kutlamak için düşüncelerinizi paylaşma fırsatı da bulacaksınız. Şu an itibariyle bir sıvı tuvalet kullanımı hakkınız kaldı. Sadece bir tane normal limitimize ulaşana kadar. Bununla ilgili ne yapacağımızı da yakında konuşacağız diyor . Evet, Christina bahsettiğiniz o CCU mesajını gözden geçirme şansın olduysa diyor.

O mesajı da alacağız. Şimdi astronotlar konuşmaya başladı. Biz gitmeye hazırız. Bilim için, bilim konusunda çalışmalar yapmayı dört gözle bekliyoruz. Eğitimini aldığımız, bunca yıldır eğitimini aldığımız şeyi başarmaya bu kadar yakın olduğumuz için çok heyecanlıyız. Jim Lovell'ın mesajı da onları çok heyecanlandırmış. Bir rozeti gösteriyorlar bakın orada. Apollo 8 görevinde fırlatılan. Evet, Jim Lovell onlara mahallemize hoş geldiniz diyordu.

Biz de bu mahalleyle tanışmaya hazırız diyor bu komşuya, bu mahalleye. Evet, biz de rozeti görüyoruz. Şu anda Christina'nın sesini duyuyoruz. O da küçüklüğünden beri hayalini kurduğu bir şey olduğunu, kendisine ilham verdiğini, hayalini kurduğum şeyleri başarm ak için çok çalışmaya devam etmemi sağlayan ilham kaynaklar ından biriydi. Jim Lovell için söylüyor bunu eski astronot için. Şu anda hayatta değil kendisi, hayattayken kaydedilmiş bir mesajını gönderdiler onlara.

Evet şu anda kameralara gösteriyorlar bakın. En son Jenny de yerden cevap verdi. Gerçekten büyük bir onur hadi başlayalım hepimiz hazırız dedi. Şimdi her sabah şey yapıyorlar bu avatar deneyi var. Çipteki dokular deneyi diye hatırlatayım size. Hazırladığım videolarda ve yayınlarda sürekli bahsediyorum. Her sabah onun bir raporunu veriyorlar bu toplantıda. Üzerindeki ışıkları. Onu Houston'a değil de Huntsville'e, Alabama'ya gönderiyor lar o raporu.

Farklı farklı yerlerden yer ekipleri şu anda bu toplantıya katılmış durumdalar. Bu arada bu herhalde Ay'a iniş yayınından sonra dünyanın o zamandan beri gördüğü en önemli yayın. Bütün birçok platform aynı anda eh zamanlı olarak bu yayını gerçekleştiriyor. Ben de o yüzden çok heyecanlıyım bir yayıncı olarak. 10 yılı aşkın bir süredir uzay yayınlarını size sıcağı sıca ğına aktarma kariyerimin bu gününde çok mutluyum o bakımdan.

Ve hiçbir şeyi kaçırmadan sizlere aktarmaya devam edeceğim. Ve evet 5 dakika sonra 4 dakika sonra artık bütün dünyaya anons ettikleri asıl yayına geçecekler. Dediğim gibi bu yayın 7.24 devam ettirdikleri bir yayın. O yüzden şu anda bir kesintiye aldılar burayı. Merak etmeyin 4 dakika kadar sonra başlayacağız. O yüzden böyle bir title kartı da koydular. Ben özetleri veriyordum size ama bir yandan da tabii çok az bir süre kaldı.

Üçüncü güne gelmiştik en son. Şöyle özetleyeyim kafamdan. Üçüncü ve dördüncü gününde aya giderken yolda dünyadan ayr ıldıkları o ay geçiş yörüngesine geçtikten sonra üç tane düzeltme ateşlemesi yapması planlanmıştı. Her gün bir tane olmak üzere dönüşte de aynı şekilde toplam altı tane rota düzeltme ateşlemesi yapacaklardı. İlk ikisini yapmaya gerek duymadılar. Yani öyle bir iğne deliğine göre şeyi ayarlamışlar ki ilk yakmayı.

İlk iki günkü toplantılarda bunu düzeltmeye gerek olmadığı kararı alındı. Bir tek dün gece bize göre artık o kadar karışık ki şey tabii. Üçüncü düzeltme yakmasını gerçekleştirdiler. Dediğim gibi ben her günün özetini en çıplak ham haliyle en önemli anlarıyla Türkçe altyazılı olarak YouTube kanalımda yayınladım. Yayınlamaya devam ediyorum. İzlemenizi isterim çünkü gerçekten benim perspektifimi değiştirdi.

O kabinin içinde meydana gelen olaylar, yer ekibiyle yaptık ları konuşmalar, bir takım şeylerin ne kadar önemsiz gibi gözüken şeylerin orada önemli hale geldiği, insan psikolojisine ait sorunlar. Mesela Outlook kullanıyorlar mailler için. Çocuklarından mail alacak komutan bizim Reed fırça atar gibi oldu böyle yer ekibine bir ara. Ya dedi benim işi bir ayarlayın. Zaten bilgisayarım bozuk, bir de Outlook'lar bozuldu.

Yereki bir şey diyor. Bizde de zaten dünyada da bozuluyor falan. Böyle şeyler. Ellerinde cep telefonları var bildiğin selfie falan yap ıyorlar. O da ilginç. O selfie'leri çekebilmelerini sağlayan iPhone'u üreten Apple 1972'de kuruldu. Yani bir anlamda onun da bir kutlaması gibi bir şey. Yıl dönümü gibi bir şey oldu. Başka başka markalar da var bu işin içinde. İşte Nikon kameralar kullanacaklar. Ben bir fotoğraf makinesi ve kamera ilgisi seven birisi olarak.

Hatta arkamda da örneklerini hazırladım. Ben de ayı bir Nikon kamerayla izliyorum. Tabii onların elindeki bu model değil. Bu çok fazla zoom yapabilen bir model. Hatta bazı YouTube videolarımda falan da gösterdim bunu. Ayı izlemek için sadece aldığım bir kamera bu. Onlar da Nikon kullanacaklar işin ilginci. 2016 yapımı da olsa. Sonra biraz önce de gördüğümüz o ayın görüntüsünü falan gösteren kamera da şu arkadaşlar.

Bildiğiniz GoPro. Bir güneş panelinin üzerine çok hafif bir şekilde monte ed ilebilmesi için bunu kullanmışlar. Zaten gönderdikleri görüntülerin EXIF datalarına, meta dat alarına falan baktığınızda bütün pozlama sürelerini, asa değerlerini, her şeyini görüp okuyabiliyorsunuz. Mesela yayın daha başlamadı hemen göstereyim. Şu fotoğrafı görmüşsünüzdür. Bu Blue Marble meşhur geçen yüzyılda çekilen dünyanın tüm fotoğrafı ilk de o.

Bu yolculukta ise komutan Reed'in çektiği şöyle bir görüntü var. Burada kafanızı şöyle yapmanız lazım bizim klasik dünya gör üntüsünü görmek için. Böyle yaptığınız zaman Afrika olduğunu anlayacaksınız. Hatta şöyle göstereyim size. Şuradan. Bakın şurası. Şuralar filan Akdeniz. Türkiye şuralardadır diye tahmin ediyorum yaklaşık. Burası Afrika çünkü. Bu fotoğrafı çektiler. Bu gece çekilmiş bir fotoğraf.

ISO 51400 falan. O yüzden biraz daha soluk gözüküyor. Ama bakın altta ve şurada. Bakın şöyle göstereyim onu da. Burada ve burada kuzey ışıklarını, güney ışıklarını göreb iliyoruz. Evet şimdi yayınımız başladı. Her zamanki gibi bir jenerikle başlattılar. Türkiye saatiyle 8'de başlamış olduk. Ben hemen çok kısa bu her zaman gösterdikleri bir şey olduğu için önemli değil. Yeni katılanlar için şöyle Türkiye saatine göre programı vereyim.

8 itibariyle yayınımıza başladık. 55 dakika kadar sonra Apollo 13 mesafe rekorunun kırılması bekleniyor. 21.45'de 7 saatlik ay gözlem periyodu başlayacak. Bunun 6 saatinde aktif olacaklar. Evet kaldırıyorum hemen. İntegrity, you can use the OE's and your HHP camera for the milestone words at the Apollo 13 record distance. You'll notice that we pause every time we hear communication to and from the crew.

They are the stars for today. Evet, bakın şu anda bir sunucumuz var. Benim gibi bir sunucu İngilizce yayın yapıyor. Ama arada bir telsiz sesleri duyuyoruz. O yerle Orion ekibi arasında gerçekleşiyor. Elbette onlar en önceliklisi. O durumlarda o da bende susacağız ve onları dinleyeceğiz. Merak etmeyin ben her şeyi hiçbir şeyi kaçırmadan size akt armaya çalışacağım. Şu anda Orion uzay aracının içini görüyoruz.

Astronotlar gerçek zamanlı bu görüntüler. Ve görüntü kalitesini fark etmişsinizdir. Yayının ilk günlerindeki o S-Band'tan yapılan çok düşük çöz ünürlüklü, evet Apollo Rekor'ına geri sayımı da başlattılar. Yerine lazerle gönderilen, kızı ötesi dalgalarıyla gönder ilen çok kaliteli bir görüntüyü alıyoruz şu anda. Günlerdir böyle bu arada ve gerçekten ilk günlerde söyledi ğim eleştirilerimin hepsini geri alıyorum.

Muhteşem bir yayın yapıyorlar. Evet Victor Glover en sağda Christina Cook var. Yanında Victor Glover ve 55 dakika 50 saniye sonra rekor kırılacak. Güneş panellerindeki bir kameradan şu anda görüntü alınıyor . Dediğim gibi bu bir GoPro. Şöyle bir kamera minicik. Öyle olduğu için pozlamalar birazcık daha zayıf. Çok küçük bir sensörü var çünkü dış kameranın. Ama içerideki astronotlar şu anda muhteşem kameralarla hazırlıklarını yapıyorlar.

Onu da göstereyim size. Şöyle bir lens kullanacaklar. Bu Canon. Onlar Nikon kullanacak ama 400 mm teleskopik bir lensle. Bir tanesi de şöyle bir şey olacak. 14-24 mm'lik geniş açıyla. İki kişi sürekli pencerede olacak. Diğer ikisi arkadan yardımcı olacaklar. SD kart değiştirme, pil değiştirme, dünyayla iletişim, rap orlar. Sonra yer değiştirecekler. Sürekli böyle bir dönüşüm olacak aralarında. Şu anda astronotlardan Christina elinde bakın şeyle telsiz aracıyla konuşuyor.

Biz de onu görüyoruz. Ve iki görüntüyü aynı anda veriyorlar şu anda. Yani eş zamanlı iki kamera görüntüsü ay yakınındaki Orion k apsülünden dünyaya akıyor şu anda. Ben kendimi bu aşamadan sonra küçültüyorum. Gerektiğinde aralarda çıkarım yine. Yeryüzünde Kanadalı astronot Jenny ile gökyüzünde ay yakın larında Amerikalı astronot, kadın astronot Christina Cook ar asındaki konuşmaları dinliyoruz şu anda.

Şimdi yayında bir sonraki aşamaya geçileceğini belirttiler. Bu arada şu anda sabah onların rutin takvimine göre. Evet yerde az önce de söylediğim şeyleri anons ediyorsun U cu. Yerde Houston'da Kanadalı astronot Jenny konuşuyor Capcom'd a. Yani kapsül kommunicator, kapsülle iletişimci. Bir kişiye veriliyor. Orada bir sürü yetkili var ama bir kişi bu iletişimi yürütüyor. Jenny kendisi Artemis 2 yedek mürettebatıydı.

Şu anda fırlatmadan itibaren Artemis 2 görevinde 4. gün 18. saat 30. dakika civarındayız. Kısa bir özet geçiliyor bugüne kadar neler yaşandığına dair . 1 Nisan Çarşamba günü NASA'nın Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı. Biz de canlı olarak izledik. Ardından Victor Glover manuel kontrolleri ele aldı. Bu geçici kriyojenik itki modülünden ayrıldıktan sonra o modüle sanki başka bir uzay gemisi gibi ona yaklaşık uzaklaşma hareketleri yaptı.

Bakın şu anda yaptıkları egzersizleri görüyorsunuz. Ekrana yine previously recorded yazısını koymadılar ama bunlar tabii ki canlı değil. Bunlar şu anda geçmişteki günlerde yaşanan benim de her gün özetler halinde YouTube kanalımda yayınladığım görüntüler. Bakın nasıl egzersiz yaptıklarını görebilirsiniz. İlginç bir bilgi vereyim. Bakın egzersiz yaparken bütün kapsül hareket ediyor. Hatta dışarıdaki kameralar bu hareketliliği yakalıyor.

Şu anda soldaki büyük ekranda gördüğünüz banttan yayın, geç mişteki özet yayını. Ama sağ altta aya yaklaşmakta olan Orion yayını gerçek zamanlı canlı yayın. Bunlar günlük yaşamlarından manzaralar. Bir ara bu arada aya yaklaşırken pilot olmamalarına rağmen Christina ve Jeremy de kontrolü ele aldılar. Çocuklar gibi şendiler o gün. Ben canlı olarak takip ettim. Ve manuel olarak uzay aracını onlar da kullandılar.

Ve şu anda onların yaptıkları hazırlıkları artık canlı olarak görüyoruz. Orion'ın içinde ayağı 50 dakika sonra bu 4 izlediğimiz bu 4 insan gözlerimizin önünde bugüne kadar yaşamış şu anda düny adaki 8 küsur milyar insandan ve bugüne kadar dünya üzerine gelmiş geçmiş tahmini 114 milyar insandan çok daha uzak bir noktaya gitmiş olacaklar. Şimdi astronotlarımızı tanıdığımız bölüme geçtik. Sunucunun konuşmaları, astronot Reed Wiseman'ın konuşmalar ıyla kesiliyor.

Kendisini tanıdığımız bölüme denk geldi tam da. Evet, Reed Wiseman'a Artemis Ekin'in komutanını anlatıyor. Daha önce Uluslararası Uzay İstasyonu'nda 165 günlük bir görevde bulunmuştu kendisi. Bu görev sırasında kendisi ve ekibi insan fizyolojisi, tıp, yer bilimi, astrofizik gibi alanlarda 300'den fazla bilim sel deney gerçekleştirmiş. Özellikle bir haftada 82 saat araştırma yaparak istasyon bilimi için bir rekora imza atmış bu ekip.

Victor Glover'a geçtik. O da pilot. Şunu da kaldırıldı bu sonradan. Evet, Artemis 2 görevinin pilotu Victor Glover'dan bahsetti . Glover 2013 yılında astronot olarak seçildi. Uzaydaki ilk görevi Kasım 2020'de NASA'nın SpaceX Crew-1 misyonunun pilotu olarak gerçekleşti ki o yayını birlikte canlı olarak izlemiş ve aktarmıştım sizlere. Bu görev NASA'nın ticari mürettebat programının ilk operasy onel göreviydi.

Ve bu programda uzay meki programının sona ermesinden bu y ana Uluslararası Uzay İstasyonu'na Amerikan topraklarından Amerikan roketleriyle yapılan ilk görev olarak tarihe geç mişti. Victor Glover'dan bahsettiği zamanı ben hala size aktar ıyorum. ABD donanmasında bir yüzbaşı ve denizci havacı birisi, test pilotu. 40'tan fazla farklı uçakta 3500 saatin üzerinde uçuş tecrü besi var. Ayrıca yakın zamanda Orion uzay aracını ilk uçuran kişi.

Canlı yayında Jeremy Hansen aktarmaya geçtiler ama ben favori astronotum. Christina'yı da es geçmeyeceğim. Christina Cook, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda görev yapan bir astronot. Diğerlerinden çok daha fazla biriyle yakın sıraya kaldı. Mart 2019, Şubat 2020 tarihleri arasında uçuş mühendisi olarak görev yaptı. Ve bu süre zarfında bir kadın astronotun tek uzay uçuşunda geçirdiği en uzun süreye rekorunu kırdı 328 günle.

Ayrıca Jessica Meere'le birlikte tarihteki ilk tamamen kadınlardan oluşan uzay yürüyüşüne de katıldı. Uzay bilimleri için bir takım enstrümanlar geliştirdi kend isi. Ve böyle outdoor zibrisi, bilimsel saha çalışmaları yürüttü . Güney kutbunda da olmak üzere. Jeremy Hansen'dan da bahsettik. O da Kanada Uzay Ajansı'ndan bir astronot ve Artemis 2 göre viyle ayağa doğru gidiyor şu anda. İlk kez uzaya çıktı ve ilk çıkışında rekorlar üzerine rekor lar kıracak.

Bu nasıl bir baldır, bu nasıl bir şanstır ya da akça ağaç şurubudur. Kanadalılara özgü deyimiyle yanında götürdüğü maple şurubla ifade edecek olursak. Evet şu anda ışıkları birazcık söndürmüşler. Hepsi yanmıyor. Yavaş yavaş hazırlıklarını yapıyorlar. Kabindeki ışıkları daha da karartacaklarını bekliyorum ben. Ay yüzeyini daha kaliteli bir şekilde yansıtabilmek, göre bilmek için. Evet, sunucu benim söylediğim şeyi söyledi.

Biraz önden gidiyorum galiba şu anda. Evet, ışıkları kısmak, yansımaları önlemeye yardımcı olacak . Fotoğrafçılar bunu gayet iyi bilirler. Bir uçaktan fotoğraf çekmeye çalıştığınızı düşünün. İzlediğiniz için teşekkür ederim. bir gözlem periyodu başlayacak 21.45'te. Bunun 6 saatinde astronotlar aktif olarak gözlem yapacaklar. Türkiye saatiyle gece yarısı 1.47'de planlanmış bir sinyal kaybı var. Çünkü orayın ayın arkasına geçmiş olacak.

2.02'de aya en yakın yaklaşım gerçekleşecek ve 2.05'de dünyadan maksimum uzaklığa erişilecek. Ekrandan kaldırdım. Sunucu bir yandan benim bu yayının başında anlattığım şeyleri tekrarlıyor. Ben de söyleyeyim. İki astronot orayının pencerelerinden ayı gözlemleyecek. Bu sırada bir astronot yansımaları önlemek için mavi bir örtüyle kaplanmış pencere 2'den 80-400 mm'lik bir zoom lens takılmış olan Nikon kamerasıyla fotoğraflar çekmeye başlayacak. Diğer astronot ise pencere 3'e geçecek. Oraya taşınabilir bilgisayarını götürecek.

PCD diyorlar. Portable Computing Device. Onu kullanarak yaptığı gözlemleri, çıplak gözle yaptığı göz lemleri not alacak. Burası çok önemli. Onlar da ileride değinirler muhtemelen. Değindiklerini de anlatırım size. Her iki astronot da gördüklerini bir ses kaydı olarak kayd edecek. Dedektif gibi böyle açıp kaydedecekler. Bu kayıtlar da hemen o sırada yeryüzündeki bilim ekibine gö nderilecek. Onlar da çok heyecanlılar.

Dünkü basın toplantısında bu heyecanı dile getirdiler. Pencere başında görevli olan astronotlar görev süreleri içinde yer değiştirecekler. Diğer iki mürettebat üyesi, pencerelerde olmayan diğer iki kişi destek görevi yapacak bu sırada. Bu destek görevlerinden biri mürettebatın saatte birkaç kez yapacağı ve gözlemlerini bildireceği durum raporları, yani Situation Reports olarak dünyaya gönderilecek.

Bu raporları biz de canlı olarak dinleyebileceğiz. Gözlem raporlarında mürettebatın konumu, kaçırılan hedefler olup olmadığı, beklenmedik durumlar, donanım sorunları ve duygusal tepkilerini de istiyorlar. Destek mürettebatı astronotların fotoğrafını da çekecek. Yani fotoğrafları çeken fotoğraflı kişilerin fotoğraflarını da çekecekler. Selfie falan da yapacaklardır diye tahmin ediyorum. Bu her gözlem bloğunu 15 dakikalık aralar halinde planlad ılar.

15 dakikada bir mürettebat yer değiştirecek. Pencerelerdeki çekil çekil ben bakacağım şimdi diyecek. Evet, Orion astronotlara ay yüzeyinin tam bir disk görüntüs ünü sunacak. Bu Apollo görevlerindekinden daha yüksek bir bakış açısı sa ğlıyor bize. Daha uzaktan genel bir görüntü sağlıyor. Astronotlar hem aydaki kraterleri hem de özellikle büyük öl çekli jeolojik özellikleri böyle tek bir bakışta gözlemleme şansı olacak.

Diğer görevlerde çok yakından etrafında dolanıyordu. Diğer Apollo görevlerinde bu kez biraz daha uzaktan bakma ş ansları olacak. Ve yine dün yapılan basın toplantısında bilim ekibi özel bir yazılım geliştirip oraya upload ettiklerini duyurdu. Artık nasıl olsa hızlı ya bağlantı. Hatta ara yüzünü falan da gösterdi. Gazetecilerden biri ya bunu daha sonra bizde bakabilecek mi yiz sorusunu sordu. Ben de açıkçası onu inceleyebilmeyi çok isterim.

Belki açabiliriz dedi halkın görüşüne de ama şu anda bu yay ın sırasında onu yapmayacağız dedi. Ayın kraterlerinde şuraya bakın önce sonra şuraya bakın falan gibi bir yönlendirme var o yazılımda. Bir sürü hedef 30 civarında falan hedef belirlenmiş. Ve işte bu sayede zaten eğitimlerini yeryüzünde de almıştı bu astronotlar. Oradan geçerken bakmaya başlayacaklar. Evet şimdi biraz rutine döndü hazırlıklar devam ediyor.

Şu anda inanamıyorum bu kalitede iki tane görüntü ayın hemen yakınındaki orayın uzay kapsülünden uzay gemisinden dünyaya gerçek zamanlı olarak aktarılabiliyor. Bir açtılar kapattılar filan dediğim gibi O2O adlı yeni bir sistemi test ediyorlardı. Yolculuğun ikinci gününde filan açtılar onu da. Tabii dünyadaki 3 farklı noktada kurulan işte Avustralya, İ spanya ve Amerika'da bulunan antenlere gönderiyorlar bunu.

Ve şöyle 10-15 santimetrelik teleskop gibi bir cihazla la zerle gönderiyorlar. O lazerin dünyadan alınabilmesi için havanın çok kuru ve açık olması lazım. Dezavantajı bu. Ama işte Amerika'da ikinci bir yer daha yapmışlar. Birisi New Mexico'da ki White Sense diye görmüşsünüzdür böyle bembeyaz çöl gibi bir yer böyle kum tepeleri falan var. Oradaki bir teleskop bu yayını alıyor. İkincisi de Kaliforniya'da.

Orada da yine çok kuru ve açık havanın genelde güneşli açık olduğu bir yere yerleştirmişler. Yedek olarak da bu Güney Yarımküre'de Avustralya Melbourne yakınlarındaki bir başka anten daha var. O antenlerle bu görüntüleri yakalıyorlar. Ve inanılmaz bir veri aktarım hızı var. Görüyorsunuz işte cillok gibi görüntü. Ve hem dışarıdan hem kapsülün içinden bize aktarılıyor. Bir de tabii bize aktarılmayan bir sürü data çekilen o foto ğrafları mesela görmüşsünüzdür.

Kısaca hemen tekrar yayını yeni açanlar için hatırlatayım. Mesela ilk gün ayrıldıktan sonra şöyle bir fotoğraf çekti komutan. Burada dünyanın neresi olduğunu anlamak için kafanızı şöyle ters çevirmeniz lazım. Afrika kıyıları olduğunu anlayacaksınız. Tekrar yayına geldim. Evet, yerde bir konuğumuz var. Bakalım kimmiş? Ben de çek ileyim şimdi. Çok heyecanlı. Sesinden de anlaşılıyor zaten. Rolünü soruyor şimdi sunucu ona.

Kaldırıyorum kim olduğunu görmek için. Dr. Julian Gross, Artemis Creation ekibinin başındaki kiş iye konuşuyor şu anda. Evet, Apollo 13'ün rekorunu kırmak üzere olan mürettebatın o rekoru kırmasına 36 dakika kaldı bu arada. Artemis programının bu örneklerle ilgili kuratörlüğün lider i konuşuyor. Bu Julian Gross yayına katıldığı yer ekibine. Kendisi Artemis programı kapsamında bu ayda seçilen, hedefl enen noktaları incelemek üzere, hatta ileriki görevlerde or adan örnekler toplanmasına yardımcı olan kişi.

Artemis 2 görevi için, şu anda izlemekte olduğumuz görev için özellikle çarpma kraterlerini, yani impact enilen şey leri, kutupları, pole bölgelerini ve daha sonrası için iniş alanları ile ilgili bilimsel çalışmaları da yürütüyor. Bugün mürettebatın çekeceği fotoğraflar için hedefler seçil irken mevcut tüm hedeflerin bir listesi oluşturulmuş. Fırlatma öncesinde hangi hedeflerin görülebileceğinden onlar da tam emin değildiler.

Çünkü biliyorsunuz birçok kez ertelendi. Hatta 1 Nisan'da bile fırlatma yapılıp yapılmayacağı bilin miyordu. Dolayısıyla aslında fırlatma gerçekleştikten sonra bu hedef ler netleşmiş olabiliyor. Çünkü yani birkaç saatlik bir fırlatma değişimi bile o hede flerin farklı olmasına yol açabiliyor. Ve fırlatma sonrasında bu son birkaç gün içerisinde hedef ler belirlenmiş ve önceliklendirilmiş. Bazı hedefler tabii zamanla çok sınırlı ayın etrafındaki dönüş nedeniyle görüş dışına çıkabiliyor.

Astronotlar uzun bir lens, bir zoom lens kullanacaklar. 400 mm fotoğrafçılıkla ilgilenenler bilir. Vahşi yaşam fotoğrafçılığında kullanılan türlü bir lens. Uzaktan kuşları falan çekmek için kullanılan bir lens. O yüzden bir şeyleri netlemek ve doğru yere yöneltebilmek önemli. Bir de öyle bir hızla ayın etrafından geçerken çok önemli bunlar. Bir takım dünyadan görülebilen bazı ay yüzey özellikler inden de bu arada farkındalar.

Dünyadan görülebilen mesela Tarkas platosu ve Gramaldi gibi ay özelliklerinin yakınından uçacaklar bizim de gördüğümüz yerlerin. Ayın karanlık ve geniş bir alanı olan Oecianus Procellarum orijinal adı. Bu bölgeyi mirettebat tarafından görüntülenebilecek. Uçuş ilerledikçe bu alanın görünürlüğü biraz azalacakmış. Ve albido lafını duyacaksınız ben konuşurken alttan İngiliz ce olarak. Albido teknik bir terim.

Bir yüzeyin üzerine düşen ışığın ne kadarını yansıttığını gösteren bir ölçüm buradaki bağlamı itibariyle. Dediğim gibi bir yüzeyin yansıtıcılığını ifade ediyor alb ido. Yüksek albido parlak alanları ifade ediyor. Düşük albido koyu alanları. Gökyüzünde bizim çıplak gözle bile gördüğümüz aya bakt ığımızda o parlak kısımlara yüksek albido'lu kısım deniyor. Koyu kısımlara ise düşük albido'lu deniyor. Ejekta diye bir şeyden söz etti kendisi.

Bu da bir çarpışma sonucunda yüzeye saçılan materyal. Hani kasetlerde falan ejekt vardır ya. Ejekt ederek çıkartırız. İşte bir şeye çarpan başka bir gök cisminin saçtığı, yüzeye saçtığı materyale de ejekta deniyor. Bu materyallerde çarpışma noktalarından yayılan böyle yarık lar ve ışınlar şeklinde görülebilecek. Ve yayın sırasında ayın rengindeki, renk tonlarındaki işte beyazdan griye ya da hatta bazen kahverengiye doğru değişim lerden bahsedilmesinin beklendiğini ifade etti kendisi.

Giderek yaklaşıyoruz 34 dakika kaldı rekorun kırılmasına. Biliyorsunuz ayın atmosferi yok denecek kadar az ama yüzey indeki toz elektrostatik kuvvetler nedeniyle havalanabiliyor . Güneş ayın arkasına geçtiğinde bu toz parçacıkları güneş ış ığını etrafa saçarak ufukta böyle bir parıltı oluşturab iliyor. Bu olaya aksosfer adı veriliyor. Mürettebat tarafından görülüp görülmeyeceği mesela merak ed iliyor.

Çünkü bir de eklips yaşayacaklar bu yayının sonlarına doğru . Orion uzay aracı şu anda Aya yol doğru yolculuğunda. 4 gün 18 saatten beri yolda ve nihayet hedefine doğru gid iyor arkadaşlar. Ben heyecanıma mukayyet olmalıyım çünkü uzun bir yayın olacak. Ses tellerimi korumalıyım diye kendime de sürekli hatırlat ma yapıyorum ama yani bilemiyorum sizleri bu benim hayatımın en önemli günü diyebilirim. Bu kadar önemli bir uzay görevi daha önce ben yaşarken olm adı.

60 yaşından küçük olan herkes içinde herhalde böyledir diye tahmin ediyorum. İlk kez aya 1972'den bu yana 54 yıl sonra içinde insanları taşıyan bir uzay aracı gözlerimizin önünde canlı yayında yaklaşıyor. Ayı bizim bakış açımızda görmediğimiz bir açıyla bize gerçek zamanlı olarak gösteriyorlar. Çok hafif bir sallanma görüyorsunuz. Çünkü bu kamera güneş panellerinin üzerinde ondan bahsediy ordum. Uzay mekinin içindeki astronotlar yer değiştirdikçe kapsül hareketleniyor.

Hatta böyle spor yaptıkça bu hareketlenme daha da artıyor. Spor yaptıklarını resmen hissedebiliyorsunuz. 32 dakika kaldığını sadece söyledi. Sürekli artık şeyi tekrarlamayacağım. Houston, Texas'dan Johnson Uzay Merkezi'nden konuşuyorsunuz . Bu görüntü orayının dört güneş panelinden birinin ucuna monte edilmiş bir kameradan geliyor. İpucu veriyorum o söylemedi ama GoPro bu kamera. Her panelin ucunda böyle bir kamera var bu arada.

Dört tane panel var. Dördünde de kamera var. Bu sayede ayın yakınından geçerken Lunar Flyby adlı bu ol ayı birçok açıdan çekecekler. Bize de canlı olarak yansıtacaklar. Planlanmış bir sinyal kaygının yaşanacağı 40 dakikalık özel bir 45 dakikalık bölüm dışında. İyice kararttılar gördüğünüz gibi kabini. Hazırlar ellerinde kameralarla onlarda. Evet yeryüzünde Kelsey Young var. Bilim ekibinde yine en sevdiğim kişilerden biri. O sürekli astronotlarla hadi şuna da bakın hadi buna da bakın diye yönlendirmeler yapacak.

Tabii ki o yönlendirmeler önceden tespit edildi ve onlara bir özel yazılım hazırlandı. O yazılım oraya upload edildi. Bu son birkaç gün içinde olan bir şey. Ve onlar da şu anda ellerinde o hedeflerle kameralarla bek leyişe geçtiler. Ve çok hızlı olmayacak tabii bu arada onu da söyleyeyim hani böyle vın diye geçip gitmeyecekler. 6 saat 7 saat falan sürecek bu gözlenebildiğin süre. 6-7 saat boyunca gözleyecekler.

Ve evet ben bunu söylemişken ekrana da zaten geldi. Ben hemen yanını açayım. Zaten Türkiye saatiyle hazırlamıştım. Gördüğünüz gibi tutarlı benim saatlerimle de. Türkiye saatiyle yan tarafa açtım. 20.56'da Apollo 13 rekoru kırılacak. 21.45'te Türkiye saatiyle 7 saatlik ay gözlem periyodu başl ıyor. Türkiye saatiyle gece yarısı 1.47. Oradan itibaren benim saatlerle bazı şeyler değişmiş. Ben önceden hazırlamıştım.

Bazı şeyler onlar tabii daha güncel bilgiyi veriyor. Oradan sonrasını kafamdan çeviremeyeceğim. O yüzden bunu kaldırıyorum. 7 saat ekliyorsunuz gördüğünüz saatlere. Evet bu yerel saat. Doğu saatiyle veriliyor. Eastern diye yazmışlar. Bakın yukarıda. Türkiye için bu gördüğünüz saatlere 7 ekliyorsunuz. Ama Houston aslında 8 saat farklı. Bazen onu da veriyorlar. İyice kafam karışıyor benim de. Az önce söylediği şeyi tekrar ediyor.

Kelsey Young, Artemis'in bilimle ilgili görevlerini yöneten kişi. O ekibe kamera kurulumları nereye bakmaları gerektiği konus unda sürekli iletişim halinde. Bize bir yandan bu yayınları aktarırken bir yandan onlar kendi aralarında ayrıca bentfitleri çok geniş olduğu için fiberle hat çektiler resmen ayağı. Değil tabii lazerle. Olduğu için sürekli bilim ekiplerine de data gönderiyorlar. Data onları gerçek zamanlı neredeyse alıyor ve daha sonra ona göre yeni kararlar üretiyor.

Onlar da konsollarının başındalar şu anda. Ve bu astronotları bir de şuraya bakın bir de şuraya bakın diye yönlendirecekler. Evet şimdiden bakın kameralarını pencereye dayamışlar gör üyoruz arkadan. Evet Kelsey Young dediğim gibi bilim operasyonlarının baş ında mürettebatın hedef zaman çizelgelerini belirlemenlere yardımcı olacak. İlerinde bir çizelge var. Evet, bahsettiğim Kelsey Young yani Science bilim ekibine de sözü veriyorlar.

Evet, this is Science. Bu bilim konuşuyor burada. Aslında Kelsey tabii. Beni nasıl duyuyor musunuz? Bugün ay ve gezegen gözlemleri yle dolu bir gün geçireceğiz. 54 yıl süreden beri ilk kez gerçekleşiyor. Bu konuşan insanların hiçbirisi yoktu hayatta arkadaşlar. O astronotların en yaşlısı 50 yaşında. Kelsey'nin sesindeki heyecanı hissedebiliyorum burada. Evet, Moon Joy diye bir tabir uydurdular. Ay keyfi, ay zevki diye çevirebiliriz bunu da.

Onu yaşıyorum diyor. Moon Joy yaşıyorum. Bazı kısaltmalar kullanıyorlar. Mesela LTP dedikleri şey. Lunar Target Position yanlış hatırlanıyorsam. Dün çünkü öğrendim ben de onu. Bu bahsettiğim çizelge gibi düşünebilirsiniz. Nereye ne zaman bakacaklarını gösteren şey. Bu arada şu anda duyduğumuz bu telsiz konuşmaları bu yayına özel bir sunuş falan değil arkadaşlar. Gerçek operasyonu dinliyoruz şu anda.

Gerçek bilim ekibiyle astronotlar arasındaki iletişimi iz liyoruz. PCD deyip durdukları da bilgisayar. Personal Communication Device'ın açılışı. Amerikalılar böyle kısaltma yapmaya bayılıyor. Her şeyi üç harfe indirgemeyi seviyorlar. Hani ben şimdiden söyleyeyim. Siz de bir yandan ana yayını da duyuyorsunuz. PCD kendi personal communication device'ları, cihazları, bilgisayarları yani. Güç kabloları da bağlandı.

Yani pille çalışmasın, pili bitmesin diye onu da Orion'ın içindeki sisteme bağlamış durumdalar. Ekranda gördüğünüz bu visualization lafı görselleştirme demek. Bakın şimdi oradan çıktık. Gerçek görüntüye geçtik. Visualization gördüğünüz zamanlarda bilin ki telemetri bilg ilerine göre o aracın konumunu Ay'a göre, Dünya'ya göre ona aktarıyorlar. Diğer zamanlarda da gerçek görüntüleri, canlı görüntüleri izliyoruz.

Şu anda yapılan konuşmalar arkadaşlar inanılmaz. Yani bilgisayarda yeni klasör aç, onun içine alt klasör aç falan gibi şeylerden bahsediyorlar. Yani bildiğiniz road trip'e çıktınız, bir geziye çıktınız, çok önemli bir yerlerin yakınlığına yaklaşıyorsunuz. Fotoğraf makineleriniz hazırlandı. Bilim ekibi neyi çekeceğinizi size tarif ediyor. O çektiklerinizi hangi klasöre nasıl koymanız gerektiğini söylüyor.

Çünkü çok heyecanlı bir şey. Onları hemen paketleyip gönderecekler dünyayı. Bilim ekipleri de bekliyor onları bizle beraber. Yani resmen hangi fotoğrafların hangi flash karttan nereye koyduğunu, hangi klasöre yerleştirildiğini falan tartışt ılar. Her astronot fotoğraf çekimi sırasında tabii ki o SD kartı kameraya yerleştirecek. Ve sonra kendi seansın 15 dakikada bir bu seanslar 15 dak ikanın sonunda oradan çıkartacak.

İki pencere avantajlı bunlardan iki numaralı pencere. Pencere 2 görüntüleme için daha ideal. Yapılandırma değişmedi. Dün bunların provalarını yaptılar bu arada. Özet videolarımda izleyebilirsiniz YouTube kanalımdaki. Fotoğrafçı pencere 2 de olacak. Gözlemci çıplak gözle bakacak olan kişi pencere 3 de olacak . Ve diğer iki kişi de o sırada birisi pencere birde, birisi içeride destek verecek onlara. Şu anda gördüğünüz kişi Kelsey Young, o bilim ekibinin ses ini duyuyoruz ya.

Kelsey Young'ı gösteriyorum. Kendisi favori bilim insanlarımdan biri. Bu görev boyunca sürekli onun toplantılarını dinledim ben de online yaptığı. İki yıl kadar önce benim de gözlemleme fırsatım olmuştu. Eklips yaşadık, bir güneş tutulması yaşadık. O sırada çocuğ u doğmuş kendisinin. O yüzden çok heyecanlı. Burada da bir güneş tutulması yaşan acak çünkü. Onlar astronotların tarafında tabii, bizim tarafımızda değil.

Bilim ekibinin başında olduğu için bakın science kelimesini de görüyoruz. Bütün yönlendirmeleri o da heyecanla bekliyor. Onun için kariyerinin en mutlu günlerinden biri olduğunu em inim. Şu anda arkadaşlar derin uzay ağ kullanılıyor. Deep Space Network. Az önce söylediğim o gezegenin 3 farklı noktasında, 3 farklı ülkesinde Amerika'da 2 tane, İspanya, Madrid'de ve Güney Yarımküre'de Avustralya, Melbourne yakınlarında Deep Space Network var.

Bu ağ 50 yıl aşkın bir süredir ilk kez insanlı bir görevde kullanılıyor. Çünkü Uluslararası Uzay İstasyonu için buna gerek yok. Daha yakın bir sistem kullanılıyor orada. 21 dakika kaldı Apollo rekorunu kırmaya. Şu anda da lensler hakkında konuşuyorlar. Pencere 3 görsel gözlemleri için pencere 4 ise floater için kullanılacak. Mürettebat için pencere yönetimli konusunda bir çakışma yaş anıyormuş. Evet ekstra bir pencere isterseniz bazı pencereleri kapat mışlar.

Çünkü muhtemelen bulundukları pozisyona göre güneşin ışık ları da geliyor ve onları engelliyor. Perdeleme yapmaları gerekiyor. Onun münakaşasını yapıyorlar şu anda. Evet, farklı pencereler belli gözlem türleri için yapıland ırılmış durumda. Pencere 1'i kapatıyorlardı normalde bir tişört gibi bir şey kılıfıyla. Terdeliyorlardı. Pencere 2'de hem eye hem de görsel gözlemler için uzun lens kullanılacak 400 mm'lik.

Pencere 4 yine görsel gözlemler için kullanılacak. Docking hatch'teki pencereden bahsettiler. Yani o kenetleme kapağındaki pencereden orası haritalama için kullanılacakmış. Eğer isterseniz diyor Kelsey o pencere birdeki tişört kılıf ını ay gözlemi sırasında çıkarabilirsiniz diyor. Ek görüş alanı size sağlayabilir. Bir de yine fotoğrafçıların gayet iyi bildiği bir şey. Uzun lensi kullanırken 400 mm'lik zoomda en ufak bir tit reme bile bulanık çıkmasına yol açabiliyor.

O yüzden onun ucunu pencereye dayayın diyor. Yani sabitleyin tripod kullanın diyecek neredeyse de tabii tripod yok ellerinde. Lensin ucunu pencereye mümkün olduğu kadar dayayın. Böylece birden fazla cam katmanından geçip o görüntü bozul masını önlemeye yardımcı olur. Zaten şimdi canlı yayından kısa süreliğine çıkartayım sizi. Bakın şu fotoğrafı çekerken şurada bir yansıma var. Işık yansıması. Bunlar olmasın diye tedbir almaya çalış ıyorlar bir başka deyişle.

Tekrar canlı yayındayız. Bu arada kamerada bazı böyle özel fonksiyon tuşları var. Function 3'e basarlarsa o çektikleri görüntüye özel bir et iket verecekler. O etiket metadata ile beraber dünyaya gönderilecek. Yani daha orada fotoğrafçı çekim yaparken bazı fotoğrafları bak bu güzel oldu diye önceliklendirebilecek diye anlıyorum ben. Bütün bunlar fotoğrafçılık aslında pratikleri ve bunları uz ayda ayda çekim yapmak için kullanmak üzere hazırlık yaptık larını duymak.

Hem uzaya meraklı birisi olarak hem de fotoğrafçılığa merak lı birisi olarak beni şu anda çok heyecanlandırdı doğrusu. Bu arada güneş tutulması olacağını söylemiştim. Onların tarafından görülebilecek. O sırada güneş gözlüğü kullanmaları gerektiği hatırlatıldı. Dünyadan biz de bunu kullanıyoruz biliyorsunuz güneş tutul malarında. Ve o sırada tutulma öncesinde 3 kameranın da korona yani gü neş atmosferi ve derin uzay gözlemleri için yeniden yapıland ırılması gerektiği belirtildi.

Yapılandırmadan kasıt işte yerlerini ayarlama, yönlerini ay arlama gibi şeyler. Tekrar hatırlatayım şu anda sunucu falan duymuyoruz arkadaşlar. Gerçek zamanlı olarak yeryüzündeki bilim ekibinden Kelsey Young ve ekibinin astronotlarla yaptığı konuşmayı dinliyor uz. Yani NASA'nın yaptığı tüm iletişim şu anda bu gördüğümüz il etişim. Evet bilim ekibi son hatırlatmalarını yapıyor. Az önce sözünü ettiğim Albedo'dan bahsetti Kelsey Young.

Gözlerinizin alışması için bir zamana ihtiyaç olacak. Şimdi bir takım yüzey bölgelerinden de bahsetti. Glusko diye bir şey söyledi. Bu incelenen özellikler arasında tekrar eden bir şey. Evet Afrika, Asya ve Okyanusya'da yaşayanlar ki bunun parç ası olarak Türkiye'de dahil. Onlar da bu şeyleri aynı ayın açısına baktıklarında bazı şeyleri onların da görüş açısından görülebilecek şekilde anlatacaklarını belirtti.

Aynı zamanda Kelsey bu gördüklerinizi yapı, doku ve renk ar asındaki olası ilişkileri not etmeleri gerektiğini söyledi. Ve sadece olan ilişkileri değil, negatif korelasyon yani negatif olabilecek sebep-sonuç ilişkilerini, gözlemleri de bilimsel olarak değerli bulduklarını. O yüzden bunları da kaçırmamalarını rica etti. Yani bir şey göremiyorsan da yaz raporla dedi. Terminatör diye bir şeyden bahsediliyor.

Bu terminatör bizim terminatör değil tabii robot değil. O bir gök cisminin aydınlık ve karanlık bölgelerini ayıran çizgiye verilen isim terminatör arkadaşlar. Yine duyduğunuz zaman öyle anlayın. Renk gözlemleri arasında özellikle o çizgi çok önemli. Gözleri ışığa nasıl adapte olacak bu adaptasyonun ne zaman başlayacağına dair de bir geri bildirim vermelerini istedi ğini. Dünyadan izleyenler için de tekrar edeyim.

Asya, Afrika ve Okyanusya görülecek onların bakış açısından . Yani şöyle meşhur Earthrise ve Earthset. Biz hani güneşin doğuşunu, ayın doğuşunu, batışını görüyor uz. Onlar dünyanın doğuşunu ve batışını görecekler arkadaşlar. Şiir gibi, şarkı gibi. Ve o sırada gördüklerinde dünyadan Asya, Afrika ve Okyanus ya dolayısıyla Türkiye'de görülebilir durumda olacak. Tekrar ediyorum. Astronotlar ayı gözlemlerken bir yandan da dünyanın batış ını ve doğuşunu görecekler.

Ay tarafından. Earthrise ve Earthset. Dünyanın doğuşu anında Earthrise meşhur bir fotoğraf da vardır eskiden çekilmiş. O sırada Asya, Afrika ve Okyanusya gözükecek. Ben bunları anlatırken pencereler hakkında konuşmaya devam ettiler. Doğru konumları belirtmek için terminolojiyi kendi aralar ında tartışıyorlar. İşte pencere 1'e doğru, pencere 3'e doğru filan gibi şeyler . Dolayısıyla mürettebat şu anda Kelsey'den son bilgileri ve yönlendirmeleri alıyor.

Tekrar edelim bilim ekibi Kelsey şu anda gördüğümüz hanım sağ taraftaki en uygun pencerenin pencere 1 olacağını söyledi. Canlı yayından çıkıp hemen şu şeyi göstereyim size. Bakın şöyle pencereler var üzerinde. Bunlardan bir tanesi pencere 1 ve en uygun konumun pencere 1'den olacağı. Aman Allah'ım aya yakınlığa bakar mısınız bu arada? Belirtti tekrar canlı yayındayız. Astronotlar teşekkürlerini belirtiyorlar kendi seslerinden.

Kelsey kafasını sallıyor yerden. Yani resmen ayla yapılan bir Zoom toplantısını izliyoruz şu anda. Ekibinize, hepinize harcadığınız tüm emek için minnettarız. Sabırsızlanıyoruz, teşekkür ediyoruz. Evet, bu arada astronotlar daha şimdiden ayda çıplak göze görülebilen detayları ne kadar etkileyici olduğunu falan aktarıyorlar. Ve tabii ki bilim ekibi de bu projeye çok yoğun bir çaba gösterdiği için onlar da çok heyecanlılar.

Ekip bu arada bu Kelsey tarafından ve ekibi tarafından zaten eğitilmişti gitmeden önce. Ve aldıkları eğitimin ne kadar işe yaradığını da söyledi astronotlar. Çok mutlular. Bakın farklı bir açıdan görüyoruz şu anda. Biz sadece tek bir ekip değil diyor. Birçok yerden şu anda Amerika üzerinde özellikle birçok farklı yerde NASA yer merkezlerinden bu olay takip ediliyor . Burada gördüğümüz bu yayını izleyen ve bende dahil birçok insanın hayatında görebileceği en önemli uzay yayını bu ne de olsa.

Dediğim gibi Houston'daki kontrol merkezinin yanı sıra şu anda aynı binada bulunan multidisipliner ay bilimi ekibini de görüyoruz. Onlar da işte Kelsey'nin telsizden konuştuğu kişiler bunlar . Artemis II mürettebatına onlar da gerçek zamanda destek sa ğlıyorlar. Çok heyecanlılar, yerlerinde duramadıkları görülebiliyor. Şimdi görmekte olduğumuz bu ekip Ay Jeolojisi, çarpma kr aterleri, volkanizma, kutup bilimi, görüntüleme, görselleş tirme gibi alanlardaki uzmanlar arkadaşlar.

İki tane merkez var. Bir tanesi oydu, bir tanesi de Bilim Değerlendirme Odası, Science Evaluation Room, S.E.R. diye duyacağız onu da. Diğer tesiste bilim görev operasyonları odası yani Science Mission Operations Room. Bu oda verileri işleyip görüntüleri değerlendirerek destek sağlayacak. Yani onların çektikleri fotoğrafları, dataları onlar işleye cekler. Ve onların hepsinin başında da az önce gördüğümüz yer merke zinde Dr. Kelsey Young vardı.

Mürettebatla dünya arasındaki ana iletişim noktası da o olacak. Her zaman tabii aşağıda çok sayıda insan olduğu için bir kişi koordinasyonu sağlıyor. Sadece sözcülüğü o yapıyor. Capcom'da yer alıyor bir başka deyişle. Bu arada Huntsville'deki merkezde Space Camp meşhur aileler için düzenlenen uzay kampında 3 gün geçirdiğim için geceli gündüzlü. Ben de Capcom, daha doğrusu eşim Capcom subayı olmuştu orada.

Bütün bu terminolojiyi bizzat orada deneyimleme fırsatım olmuştu benim de. Böyle bir sorumluluğu var dediğim gibi. Ayrıca Dr. Young, Kelsey Young, mürettebat ayın arkasınday ken iletişim kesildiğinde de verilerin koordinasyonunu devam ettirmeye çalışacak. 7,5 dakika kaldı arkadaşlar. Rekor kırmaya 7,5 dakika kaldı . Evet, Orion uzay kapsülünün içindeler ve bu ekip bu kapsüle Integrity adını verdi. Bütünlük, dürüstlük gibi anlamlara geliyor.

İzleyicilerin arasında Komutan Reed'in ailesi de varmış. İki kızı var kendisinin. Bunu duyduğuma çok sevindim. Bunu bilmek çok heyecanlandırdı. Şimdi beni çok selamlarımı yolluyorum onlara. Komutan, konuşuş sesini duyduğumuz Komutan Reed. Bakın elinde telsizi de var. Oradan anlayabilirsiniz. 2020 yılında eşini kaybetmişti. Ve iki kızını kendisi yetiştirirken bir yandan bu zorlu göreve hazırlandı. Astronotluk yapıyor çünkü.

Kolay bir görev değil. Bakın onlara kalp yapıyor şu anda. İzleme galerisinden Houston'da. Bek çok gülümseme görüyorum diyor. Jenny. Yedek astronotumuz Kanada Uzay Ajansı'ndan yedek astronot. Jenny'nin sesini duyduk bir de. Yerden. Evet. Hart'ı kalpi kopyaladık diyor. Buradaki copy lafı da tabii telsiz literatüründe de bildi ğimiz gibi anlaşıldı. Anlamına geliyor. Evet. Artemis görev kontrol merkezinin izleme yerine gelmiş ailes i kızları.

Onlara kalpler gönderdiler. Özellikle Reed'in galiba outlooku zaten bozulmuştu. Biraz sinirliydi o işe çocuklarımla konuşamıyorum diye. Her gün aileleriyle konuşma zamanları var. As I was mentioning we have the Orion spacecraft flying today. However the Artemis crew members named their Orion spacecraft Integrity. So you will hear calls to this entire crew with the name Integrity. Evet, az önce de söylediğim gibi şu anda görmekte olduğumuz Integrity Uzay, Orion Uzay Gemisinin, Orion çünkü genel gemi sınıfı, yani bundan sonra başka Orion'lar da gönderilecek ama özel isim olarak bu spesifik gördüğümüz Orion Uzay Gemisinin bir adı var ve bu adı içind eki astronotlar ona Integrity olarak koymuşlar.

Dürüstlük, bütünlük, güven, doğruluk, doğruyum, dürüstüm deriz yani andımız. Tam o işte. Arkadaşlar tarihi ana dakikalar kaldı ama zaten bu yaşad ığımız şu anki saatlerin hepsi çok kıymetli. Duyduk, duymadık demeyin. Hani neredeyse iki eliniz kanda bile olsa işinizi gücünüzü bırakın, sevdiklerinize haber verin. Bu görüntüleri kaçırmasınlar. Bunlar tarihi görüntüler. Eğer 70'li yaşlarında falan değilseniz Apollo görevlerini görmemişsiniz demektir hayatınızda.

Görseniz bile 60'larınızda iseniz şu anda 6 yaşından küçük ken izlediyseniz bile ki Türkiye'deki o zamanki imkanlar çok daha kısıtlıydı televizyon falan anlamında. Hatırlamıyorsunuzdur. Dolayısıyla çok çok önemli bir tarihi an. Önce komutan Reed ve Kanada Lastrono Jeremy ilk nöbeti al acakmış. 15 dakikalık demiştik ki her seanslar halinde çekim yapacaklar. Christina ve Victor destek üyeleri olarak onlara destek verecekler.

İlk olarak görüntü yakalama ve ses kaydı yapacaklar. Bunun için taşınabilir bilgisayar cihazlarını kullanacaklar . Ve mürettebat görev yerlerini ve rollerini 15 dakikada bir değiştirecek. 1 saat 5 dakika sonra Victor Glover ve Christina Cook bu ke z ikinci ve üçüncü pencerelere geçerek fotoğraf çekmeye baş layacaklar. Ama önce Jeremy, Jeremy M. Ballısı ilk kez uzaya çıktı. İlk görüntülemeyi de o yapıyor.

Yemeğe ilk o oturuyor. En son o kalkıyor. Jeremy'i seviyoruz. Elimden geldiği kadar yayını aslına sadık aktarmaya çalış ıyorum ama zaman zaman bana heyecanımı paylaşma, kendime has üslubunla yorumlar yapma fırsatını da tanımanızı rica ediyorum. Çok fazla zevzeklik yapmayacağım, merak etmeyin. Mürettebat görevlerini 5 farklı gözlem bloğuna ayıracak. Bu bloklar arasında değişim yapılacak. En son ben zevzeklik yaparken bu bilgiler aktarıldı.

Her gözlem bloğunda en az 3 kez bilimsel durum raporu yani situational report yapılacak, verilecek. Ve bu görevlerde görevde bir aksaklık var mı ya da hedefl ere ulaşılıp ulaşılmadı mı bunları bildirmek için kullanıl acak. Mürettebat farklı ışık koşullarında çünkü çok yakından geçe cekleri için ışığın yer derken ay yüzeyindeki yükseltilere ya da çukurlara farklı tepkileri olacağı için aynı hedefi farklı noktalarda da çekecekler.

Birden fazla kes fotoğraflayacaklar bir başka deyişle. Hem ay yer değiştiriyor tabii hem orayın yer değiştiriyor o sırada. Hem de böylece güneşin açısı ay yüzeyine vurduğunda değiş iyor. Dolayısıyla Orion uzay aracının ay çevresindeki bu konumu değiştikçe mürettebatın birkaç saat içinde aynı hedefteri farklı ışık koşullarında görüntülemesi de mümkün olacak. Ayı detaylı bir şekilde incelemeye çalışırken bilim ekib inin Big 15 yani en önemli 15 dediği özelliği varmış.

Bu özellikleri ezberlemeye çalışacaklar. Bu özellikler sayesinde mürettebat ay etrafındaki konum larını belirlemelerine yardımcı olacak. 5 özelliği de cihazlarından sürekli görebilecekler. Bu hedefleri de böyle jeolojik açıdan çeşitli ve karmaşık seçmeye çalışmışlar. Onlara gözlemlenmesi büyük ölçekli bilimsel soruları yanıt lama konusunda yardımcı olabilir deniliyor. Orion'ın yaşanabilir hacmi sadece 9.34 metreküp arkadaşlar.

330 feet küp. 2 minivanın büyüklüğü kadar diyorlar ama dün o turuncu fır latma sırasında görmüş olduğunuz turuncu kıyafetleri bu kez orada giymeye çalıştılar. Aman Allah'ım saatler sürdü. Yani o kadar ben orada izler ken klostrofobi yaşadım diyebilirim. O kadar zor bir iş ki o kıyafetleri giyip çıkartmak. Tabii ama bunun tatbikatını yapmak zorundalar. Az önce Kanadalı yer astronotu, yedek astronot Jenny tarihi konuşmasını yaptığı ve sözü Integrity'ye bıraktığı, biraz dan özetleyeceğim yaptığı konuşmayı ama ben orijinal sesleri sizin de duymanızı rica ediyorum.

Evet, komutanın yaptığı konuşmayı dinledik. Bugün insanlık için yeni bir sınırın ötesine geçiyoruz dedi. Bu gezegenimiz dünyadan gelen bir ses. Atalarımızın insanlı uzay yolculuğundaki çabalarını ve başarılarını aşarak yol culuğumuza devam edeceğiz. Bu yolculuk bizi daha da uzağa taşıyacak. Artemis 2 ekibini ve tüm katılımcıları tebrik ederiz. Evet, şu anda izlediğimiz insanlar arkadaşlar, dediğim gibi ben de kendi yorumumla söyleyeyim.

Apollo 13 görevi sırasında 15 Nisan 1970'de 3 astronot tarafından dünyadan insanlığın seyahat ettiği en uzak mes afeye ulaşma rekorunu şu an itibariyle kırmış durumdalar. Onlar yani astronotlar Lovell, Swigert ve Hayes dünyadan 3 99.942 km uzağa seyahat etmişti. Apollo 13 göreviyle ve bir kaza sonucunda oraya gitmişlerdi bu arada filmlerden de belgesellerden de hatırladığımız gibi. Ama bugün insanlık için yeni bir sınır daha aşıldı ve bug üne kadar yaşamış tüm insanlardan daha uzakta olan bu insan ları kendi gözlerimizle canlı yayında izliyoruz şu anda.

Evet komutanın sesindeki titremeyi fark etmişsinizdir. Yeni buldukları iki tane yer var şu anda ayda ve sanırım kaybettiği eşi Carol'ın adının verilmesini istedi ve sarıl ıyorlar. Çok duygusal anlar. Az önce de söylediğim gibi karısını kaybettikten sonra iki kız çocuğunu büyütmeye çalışıyordu zorluklarla. Son derece sakin görünümlü birisi Komutan Reed. Ben de şu anda gözlerimi yaşar resmen. Çok insani anlar.

Dediğim gibi özellikle biraz daha az konuşmaya çalışıyorum ama heyecandan duramıyorum. Evet kraterlerden birine Integrity yani bu uzay aracının ad ı. Diğerine de Carroll krateri demeyi önerdiler şu anda astron otlar. Carroll yanlış bilmiyorsam yanlış hatırlamıyorsam eğer kom utan Reed'in 2020 yılında kaybettiği eşinin adı. Rekoru kırdıktan sonra ilk yaptığı şey. Bir yandan insanlık için bir yandan da sadece bir insan için.

Hani meşhur söz var ya bu benim için küçük ama insanlık için büyük bir adım. Sözü Neil Armstrong'un 1969 yılında aya ilk kez ayak bastığ ında söylediği şey. Burada bir ayak basma olmayacak ama bir rekor kırıldı. Ve astronotlar da şu anda oldukça duygusal anlar yaşıyorlar . Kalpler gönderiliyor dünyaya görsel olarak. Evet, ellerindeki her şeyi duvarlarda ki paketlere koyduk larını yerleştirdiklerini görüyoruz.

Uzay aracının içindeki her şey tek tek yerleri belirlenmiş durumda. Bu gözler siliniyor. Paketler, sel paklar açıldı. Mikrogravity ortamında o damlalar da tabii havada uçuşacağı için gerçekten duygusal anlar. Türkiye saatiyle 20.57'de tarihe geçti bu an. Ama tabii daha bitmedi. Ay'a yaklaşmaya devam ediyorlar. Şimdi kabinin içindeki ışıkları da kısacaklar tekrar. Evet artık gözlem yapma moduna geçiyorlar.

İlki Ohm krateri yakınına Integrity adım önerdiler. Evet, onayladı. Ben de tahmin ediyordum ama Reed Wiseman'ın , bu görevin komutanı, astronotun kaybettiği eşi Carol'ın ad ını vermek istiyorlar. Bu anonsun ardından yerdeki görev kontrol merkezinde bir dakikalık saygı duruşunda bulunduğu eşinin anısına. Artemis 2 ekibi ve mürettebatı ayın etrafındaki uçuşlarına flyby denilen şeye hazır. Şu anda gördüklerime inanamıyorum.

Bizim gördüğümüz aya farklı bir açıyla bakıyoruz. Dünya gözüyle böyle bir görüntüyü gördüğümüze inanamıyorum gerçekten. Bir tarafta orayın, bir tarafta yaklaşmakta olan ay ve ayın karanlık tarafı, uzak tarafı bize. biz ayı içinde insanların olduğu bir uzay aracı ve onların taşıdığı kameralarla ilk kez bu açıdan görüyoruz. Birazcık susacağım ve bu görüntüyü Hushui için de hep beraber seyretmek için hepimize fırsat sağlayacağım.

Evet şimdi sunucu bugünkü sırada ne var? adlı konuşmasını yapıyor şu anda. Bugünkü seyir zaman çizelgelerinde sırada kabin yapılandır ma bölümü varmış. Daha önce yerdeki bilim subayı Dr. Kelsey Young'la kabini şu ana kadar nasıl yapılandıkları hakkında bir takım konuş malar duyduk. Bu bölümde şimdi artık daha fazla detaylar sunulacak hazır lıklar yapılıyor aya yaklaşırken. Evet yayına yeni katılanlar için şu anda gördüğümüz ay, aya yakın uçuş lunar flyby görevin en önemli kısmı diyebiliriz.

Başladı. En riskli değil bu arada en önemli. En riskli kıs ım aslında dönüşte olacak. Cuma günü dönecekler. Yeryüzüne giriş en riskli kısım. Ondan önceki riskli kısım dünya yörüngesinden ayrılıştı. Ondan önceki de bizim fırlatmaydı. Burası ise en önemli bölüm. Zaman çizelgelerinin kabin konfigürasyonu yani uzay arac ının kabinin içindeki ayarlama çalışmaları yani fotoğraf mak inelerini nereye koyacağız, nereyi kapatacağız, nereye aç acağız gibi düzenlemeleri yapıyorlar.

Resmi ay gözlemleri yaklaşık 40 dakika sonra başlayacak. Şu anda yerde yörünge bir uçuş kontrol takımı görev almış durumda. 7-24 görev yapıyorlar zaten. Bunlar 10. uçuş gününde uzay aracı Pasifik Okyanusu'na in lene kadar, hatta oradan güvenli şekilde kurtarılana kadar 7-24 görev yapmaya devam edecek. Astronotların turuncu kıyafetlerini hatırlarsınız. Şu anda o kıyafetler yok dikkat ederseniz üstlerinde.

Ama dediğim gibi dün bir tatbikat, bir demo sırasında. Onları sanki acil bir durum varmış gibi giydiler. Tabi acil durum olunca giyinme deyince aklımıza itfaiyecil er geliyor ve öyle bir şey bekliyoruz. Ama tabi bu mikrograviti ortamında şu anda da o konfigürasy onların yapılıyor yapılıyor denmesinin sebebi o. Zaten daracık bir yer ve o daracık yerde ekipmanları bulmak , onları yerleştirmek, bıraktığınız her şey havada uçuşmaya başlıyor.

Onları doğru bir şekilde ayarlamak ve böylesine heyecanlı anlarda, dakikaların değil saniyelerin bile kıymetli olacağ ı bir gözlem aralığında yanlış bir şey yapmamak, kaybolan bir şeyi aramamak için hazırlıklarını yapıyorlar. Dediğim gibi dün turuncu kıyafetlerini giyme provası yapt ılar. Onlar da aslında bir çeşit uzay gemisi gibi. Herhangi bir aksilik olursa o kıyafetleri giyip 6 gün boyun ca oksijenli ve basınçlı bir şekilde onların içinde kalab iliyorlar.

Hani diyelim ki bir şey çarptı uzay gemisine ve bir yerleri kurtarılamayacak derecede hasar verdi. O kıyafetleri giyiyorlar ve 6 gün boyunca yaşam destek sağ lanıyor. Fakat o kıyafetleri giymek baya baya zahmetli bir şey. Sunucu genel bir özet yapıyor. Ben sözüme devam edebilirim o yüzden. Birazdan onun söylediklerini de aktarmaya çalışırım. Dediğim gibi turuncu kıyafetlerini giydiler, giymeye çalışt ılar, epeyce uzunca bir şey sürdü.

İnerken de aynı kıyafetleri giyecekler. Ben neden turuncu olduğunu merak edip araştırdım. Neden başka renk değil de turuncu? Okyanusa düşecekleri için, hani orada bir şey olursa ve den izde kaybolurlarsa ya da aynı şekilde gökyüzünde, ikisinin de rengi mavi zaten . Mavinin zıttı gibi bir renk turuncu üzerine giydikleri kıy afet ve daha kolay bulunsun diye bir anlamda. Şimdi görselleştirmeyi de verdiler. 11 bin mil kalmış aya.

Çok yaklaştılar ve gözlemleme fırsatı için hazırlıklarını yapıyorlar şu anda. Artık Apollo 13'ün dünyadan en uzak insan rekorunun geçild iği bir andayız. Yani bu arada bence fırlatmanın 1 Nisan'da yapılabilmiş olması çok güzel oldu. Bütün pencereler içinde 1 Nisan'da gerçekleşmesi. Birkaç sebepten ötürü bence bir 1 Nisan birden başlıyor. Ona kadar saymak falan kolay. Ama tabii ki asıl önemlisi öyle bir zamanda gittiler ki Dol unay'dı.

Hatırlarsınız belki 1 Nisan Dolunay'dı. Ayı tam haliyle görüyorduk. Mesela Apollo görevlerinde öyle değilmiş. Yeni ay falan zamanlarında mesela iniş yapılmış. Yanlış duymadıysam eğer dünkü basın toplantısında her neyse . Burada Dolunay'da gönderildi. Ve öyle bir ana denk geldi ki. Çünkü bilim ekibi de daha önce de söylediğim gibi. Tam fırlatma anını önceden tahmin ediyor. Ama bilmiyor. Olmayabilir. Hava durumundan dolayı ertelene bilir.

Her zaman erteleniyor bu fırlatmalar. Ve 1 Nisan'ın bu anlamda tam fırlatıldığı tarihin çok iyi denk geldiğini, bu sayede bir güneş tutulması da görebileceklerini söyledi. Tabi oradan görülecek güneş tutulması dünyadan gördüğümüz, ben şöyle kendimi bir açayım burada bir şey yok. Evet zaten görselleştirme. Ne diyordum? Dünyadan yaptığımız gözlemde ayın güneşe ve dünyaya olan uz aklığı ve büyüklüğü o kadar iyi ki 1'e 400 oranlığında.

Ay güneşin önüne geçince tam kapatıyor. Yani şablon kopi gibi bizim perspektifimizden. Ve muhteşem bir eklips görüyoruz. Oradan öyle olmayacak tabii. Parçalı bir eklips görecekler. Ama yine de önemli. Evet Dr. Sarah Noble'a bağlandık. Artemis Ay biliminin başındaki kadınmış bu. Kendimden çektiğine. Son Gener Başart�양 Bel sympath teoriler Bu da bir şeyin çok güzel bir şey. Evet, bu da bir şeyin çok güzel.

Bu da bir şeyin var. Bu da farklı bir şeyin var. Bir de çok daha iyi bir şeyin var. Bu da bir şeyin var. Bir de çok daha iyi bir şeyin var. Bir de çok daha iyi bir şeyin var. Ve bu da çok daha iyi bir şeyin var. Ve çok daha iyi bir şeyin var. Ve bu da çok daha iyi bir şeyin var. Ve bu da çok daha iyi bir şeyin var. Bu da çok daha iyi bir şeyin var. Bu da çok daha iyi bir şeyin var. Bu da bu artyazı mı?

Bu da artyazı mı? Evet, bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu da bu artyazı mı? Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var.

Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. Bu konuda bir saniyazı var. ve bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var.

Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Bir de bir şeyin var. Ve bu şeyin var. Bu da, zaten zaten zaten bazıları bir şey var. Ve bu da çok çok güzel bir şey ve bu da çok çok güzel bir şey var. Evet, bu da çok çok çok güzel bir şey var. Bu da çok çok güzel bir şey var. Bu da, bu da bir şey var. Bu da, bu da bir şey var. Evet, bu da bir şey var.

Bu da, bu da bir şey var. Bu da, nasıl bir şey var. Bu da, bu da bir geologi var. Bu konuda, çalışma, field training, building the science team, building these physical rooms that we are in, designing them, designing software that the teams are using , and then figuring out what happens to that data. They're going to take this data and it's going to come down , and how do we get it out to not only our team, but out to the world and the rest of the science community?

Yeah, that's a great point, because when you hear these crew members talk, you would never know that they're not ge ologists. Your team has trained them so well. They have been very good students. Who can blame them? It's a pretty great topic. Bir daha bir soru. Artemis'in arasındaki saniye nasıl çalışırız, hızlı konuşuyorlar, ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve hızlı bir araya geliştirmeyi ve Hızlı konuşuyorlar. Elimden geldiği kadar aktarayım.

Şimdi son beş dakika boyunca işte Artemis'in aydan ay bilim inden sorumlu Doktor Sarah Noble'ın konuşmasını soru cevapları dinliyoruz . Ay dünya ay adlı bir sistemin parçası arkadaşlar. Ay uydumuz diyoruz ama aslında bazıları ikiz gezegen olarak filan bile düşünüyorlar. Çünkü güneş sisteminin en büyük gök cismi gezegen olmayan. Dünyada genç kayaçların hakim olduğu jeolojik kayıtlar var. Ve 4,5 milyar yıl öncesine kadar uzanıyor bu kayıtlar.

Ve bu geçmişte dünyada neler olduğuna dair bilgi edinmek için çok kritik bir kaynak niteliğinde. Artemis görevi biliyorsunuz Apollo görevlerinin aksine ayın güney kutbuna odaklanıyor. Bu bölgede bir üst kurmayı hedefliyorlar. Ve yine bu bölgede farklı türde en eski kayaçların da bulun ması bekleniyor. Ayrıca tabii öyle bazı noktalar var ki milyonlarca yıldır hiç güneş ışığı almayan kutupta olduğu için ve bir çukurda kaldığı için bölümler var.

Orada donmuş halde su kaynakları birikmiş olabileceği düşün ülüyor kraterler. Artemis görevinde bilimsel çalışmalar tabii ki bu mürette batın desteğiyle yürütülüyor. Bilimsel değerlendirme odusu Science Evaluation Room ve bu odaya bağlı bir veri işleme odası var. Bilim insanları mürettebatla doğrudan iletişim kurmak için görev sırasında canlı olarak çalışacak onlarla beraber. Heyecanlarından, hazırlıklarından bahsettiği uzun süren sim ülasyonlar ve hazırlıklar sonucunda bu önemli an için, gün için hazırlık yaptıklarını ve büyük bir heyecan duyduk larını söyledi.

Bu mürettebatın daha şimdiden erken aşamada daha çünkü tam hedeflenen gözlem saati başlamadı. Bu aşamada bile yaptığı gözlemler büyük bir coşkuyla karş ılanıyor. Ay'a olan sevgiyi yansıtıyor. Başka neler verildi? İki yıl sürmüş bu yaptıkları simülasyonlar ve hazırlıklar. Onu da söyleyeyim. Ve ay bilimcileri işte bu tefade etti. Mürettebat resmen bir jeolog olarak, bir yer bilimci olarak eğitilmişler burada.

Hem saha hem de sınıf eğitimleri verilmiş onlara. Gelecekte de NASA bu test uçuşuyla yine Artemis 3, 4 ve son rası için bir altyapı oluşturuyor. Tam şey dedi, onu not ettim. Science enables exploration and exploration enables science . Yani işte bilim keşfin yolunu açıyor. Keşif de bilimin yolunu açıyor. Öyle paradoksal birbirinin kuyruğunu yiyen yılan gibi. İkisi de birbirini destekleyen bir şey. İlginç şu anda Christina'nın sesini duyuyoruz.

SD kartların kim? İsimleri saydı bakın. Her ismin yanına SD kart numarasını verdi. Seri numaralarını okuyor SD kartların. En son okuduğu 1022 seri numaralı kartmış. Yani çok önemli olmadığı için hepsini çevirmedim ama şu anda kamera seri numaralarını, kameradaki SD kartların seri numaralarını verdi Christina. Heyecanlı bir şekilde anlatan astronotumuz diyor ki dünyayı 4 numaralı pencereden, ayı da 3 numaralı pencereden aynı anda görüyoruz şu anda.

Geniş açıyla bir fotoğraf çektim harika diyor. Ay neredeyse tabii 3-4 kat daha büyük görünüyor. Çok güzel. Yer ekibi amaze amaze amaze dedi. Project Hail Mary filmini izleyenler bu göndermeyi anlamış tır herhalde. Amaze, amaze, amaze. Şu anda gördüğümüzden tabii onun bakış açısı farklı. 20 dakika sonra ay gözlem süresi resmen başlayacak. Az önce astronotlardan Christina seri numaralarını saydı. Kullanacakları kameraları içindeki SD kartların hangi, kim, hangi SD kartı çekiyor diye.

Bu son sunuşta ne kadar kaldığına dair bilgiler verildi. Ben sözümü şeyde kesmiştim. Christina SD kartları gönderdi bilgisini. Ama bir de komutan Reed işte bir taraftan hilal şeklinde dünyayı hilal şeklinde görüyorlar. Düşünebiliyor musunuz? Hani biz ayın evrelerini görürüz ya onlar da şimdi dünyanın evrelerini görüyorlar. Biz tabii dünyanın içinde olduğumuz için hiç kendimizi öyle görmüyoruz. Biz de ya gecedir ya gündüzdür yani ya da akşamüstü ya da işte sabaha karşı filandır.

Ama dışarıdan yapılan bir gözlemde dünyanın ve güneşin kon umuna göre şu anda hilal olarak görüyormuş bir pencereden. Diğer pencereden de ayı neredeyse dolunay gibi bizimkine şu anda ekranda verdiklerine yakın bir görüntüyle. Ve geniş açılı lensle her ikisini aynı anda fotoğrafını ç ektim diyor. Şu anda herhalde onları da bir yandan upload ediyorlar bu yeni kullandıkları O2O adlı lazer komünikasyon sistemiyle.

Belki de bu yayın sırasında çektikleri fotoğraflardan bir kısmını da paylaşmaya başlarlar. Nitekim bu görev sırasında işte yine aynı komutanın çektiği şu fotoğrafı görmüştük. Bu inanılmaz yüksek çözünürlük bir fotoğraf bu arada. Yayından çıktım bu arada şeyden gösteriyorum. Bakın grenleri mirenleri her şeyi görüyoruz. İşte geldi ekranımız. Bu önemli bir ekran. Size bahsettiğim bilim ekibinin hazırladığı yazılım bu.

Özel yazılım Lunar Targeting Package ya da LTP dedikleri şey. Ve final diyor bakın yukarıda. Burada hedefler var. Ve aşağıda da bakın işte geometrisine ilişkin, renk ve göl ge özelliklerine ilişkin. Mesela renk tonu ne, albidolu nasıl, gölge, aydınlık özell iklerini belirt ya da geometri için büyüklük şekil gibi şey leri bize belirt diye bir sürü şey var. Bunların hepsini raporlayacaklar. Abicim yani şu keyfe bakar mısınız?

Şu anda Christina'nın sesini duyduk. Diyor ki 400 mm'lik lensimizle daha iyi görüntü yakalamak istiyoruz. Acaba uzay gemisini bir 5 derece çevirsek mi? Resmen bunu istedi. Aşıldı dedi Jenny de. Az önce sonucu benim söylediklerimi tekrarladığı için heps ini çevirmedim. NASA'nın sonucusundan daha hızlı konuştuğumu fark ettim. Biraz yavaşlasam iyi olacak. Bu ay gözlem süresi içerisinde aya farklı uzaklıklarda, yak ınlıklarda ve farklı açılardan bakacağız.

En yakın olduğu anda mürettebatın bakış açısıyla ellerinde bir basketbol topu tutuyormuş gibi görebilecekler. O kadar yakın olacak. Christina zaman çizelgesiyle ilgili bir istekte bulunmak üz ere Houston'ı aradı. Şu soruyu sordu Christina dedi ki şimdi biz 15 dakika sonra gözlem zamanımız başlayacak ama elimizde biraz önce ekrana verdikleri yazılımda LTP denilen yazılımda ilk gözlem nokt ası için 29 dakika sonrası gösteriliyor.

Bunu konferme eder misiniz yani doğrular mısınız teyit eder misiniz diye sordu. Houston ekibi bu ilk hedef odaklı tartışma deniyor burada. Target discussion tartışma diye çeviriyorum ama doğrudur in şallah. Dizkaşın tartışma demek kelimenin tam anlamıyla ama yaklaş ık 29 dakika sonra olacağını söyledi. Yani Türkiye saatiyle saat 10'da başlayacak. İkisi arasında bir şey var mı? Bunu bir doğrular mısınız? Ş eklinde bir konuşma yapıyorlar.

Evet sanırım onların ekranında bu LTP yazılımında bazı çizg iler var. O çizgilerle gerçekte gördüklerini eşleştirmeye çalış ıyorlar. Bunu anlamaya çalışıyorlar bir yandan. Dediğim gibi her ne kadar yerde bunun eğitimini, simülasyon larını almış olsalar da bu son plan onlar uzaya gönderildik ten sonra yani bu geçtiğimiz günlerde sadece onlar uzayday ken hala hazırlandı. O yüzden hatta bu biraz önce ekrana verilen LTP'nin son h ali dün upload edildi onlara.

Dolayısıyla onlar da bir yandan bu gelişmeleri anlamaya, y orumlamaya çalışıyorlar. Bir yandan uzayda var olma çabalarını sürdürürken bir y andan da tabii işlerini yapmak için onları anlamaya çalış ıyorlar. Bir yanlışlık olmaması için de yer ekibiyle sürekli tartış ıyorlar. Duyduğumuz bu telsiz konuşmaları dediğim gibi NASA'nın yer ekipleriyle oradaki astronotlar arasında ve bunu bize gerçek zamanlı olarak görüntülü ve sesli bir şekilde 7.24 aktarıyorlar.

Gerçekten görüntü kalitesine de baktığımızda şu anda ayın ve uzay gemisinin Orion'ın son derece başarılı bir şekilde bu işi yaptıklarını söyleye biliriz. Yayın kalitesi giderek iyileşti diyebilirim bu görev boyun ca. Özellikle ilk başlarda geçmiş görevlerde olduğu gibi düşük çözünürlüklü o çamur gibi görüntüler S-Band'in yani yakın uzay ağının dünyadaki yakalayabileceği şekilde geleneksel r adyo dalgalarıyla gönderildiğini hatırlatayım.

O yüzden buna daha geçmemişler o sırada geçememişler. Ama şimdi Deep Space Network'i kullanarak alıyorlar bu görü ntüleri ve lazer ışınlarıyla gönderiliyor. Onlar da radyo dalgaları, lazer ışını deyince böyle. Ama frekansları farklı ve bu sayede çok daha fazla veriyi çok daha hızlı bir şekilde gönderebiliyorlar. Hızlı yanlış oldu, ışık hızında çünkü sürekli. Şimdi astronot da diyor ki bizi 5 derece sola çevirirseniz pencerede ayın konumu çok daha iyi olacak bizim için.

Pitch and roll tabi burada 6 dereceli hareketten söz ed iliyor. Farklı farklı yukarı aşağı sağa sola öne arkaya yuvarlanmal arı var. Orion kapsülünün arkasında bir ana motorun yanı sıra onu destekleyen 8 yardımcı motor ve bu hareketleri şu anda yapt ıkları o dönme yuvarlanma filan gibi hareketleri yapmalarını sağlayan 24 tane daha motor var. Toplam 33 motorlu bir uzay gemisi bu. Kamera sayısından daha fazla motor var haliyle yedekli olması için.

Ve bu istekleri normalde kendileri manuel olarak gerçekleşt irebilirler ama şu anda odaklandıkları konu o değil. Nitekim geçtiğimiz günlerde başta pilot ve sesini duyduğ umuz Victor başta olmak üzere diğer astronotlar da manuel kontrolleri ele aldılar ve uzay aracını kendileri de kull andılar. Ama şu anda hem o kontrolleri yapıp hem fotoğraf çekmeleri ve bu gözlemleri yapmaları mümkün olmadığı için yerden yardım istiyorlar.

Bizi çevirin diyorlar. Normalde bu uzay aracı hem otonom hem uzaktan hem de iç inden manuel olarak kullanılabilecek şekilde tasarlandı. Ve bu test uçuşunda bu denemelerin hepsini mümkün olduğu kadar farklı farklı şekillerde yapmaya devam ediyorlar. Şu anda bu manevra istemelerinin sebebi anladığım kadarıyla pencerede ayın pozisyonunu tam iyi ayarlamak. Hani yandan bir açıyla değil de tam karşıdan. Galiba şimdi sunucu benim söyleyeceklerimi söyleyecek.

Yerde konuşan Kanadalı astronot ve bu görevin yedek astron otu Jenny Gibbons hakkında bir takım bilgiler verdi. Bugünkü görevin en önemli önceliği olan ayı daha iyi görünt üleyebilmek için manevra isteğini aldığını ve ekiplere il ettiğini söyledi. Tekrar hatırlatalım, yer ekibinde konuşan Jenny sadece Cap com'dan yani kapsülle yapılan komünikasyondan, iletişimden sorumlu. O aldığı istekleri, soruları ilgili ekiplere yönlendiriyor ve daha sonra o ekiplerden gelen cevabı tekrar ayın şu anda yörüngesinde olan orayındaki astronotlara geri gönderiyor.

Ve bu bir şarkıda bir şarkıya katılmak için, KSA'nın astronot Jeremy Hansen, bu rekordi, bu rekordi, bu süreçlerden sonra, bu süreçlerden sonra, bu rekordi, sonucu bulundukları uzaklık bilgisini verdikten sonra, en son Jeremy Hansen'ın, bugün kırdıkları rekoru, umuyorum ki, çok kısa sürede başka ekiplerde kırar dediğini hatırlattı. Herhalde bundan sonraki hedef Mars olduğu için 6 ila 9 ay sürecek bir görev olduğu için.

Bakalım bu gözler onu da görecek mi yaşarken bilemiyorum. 2030'lı yıllar diye hedefleniyor ama hele şu Ay'a bir üst kurulsun bakalım. 2028'deki inişten sonra ondan sonra Mars hayalleri kurmaya başlarız. Canlı yayından hemen çok kısa Arrow sistemine bakıyorum. Ben de anlayabilmek için efendim şu anda dünyadan 249 bin mil uzaktalar. Ve Ay'a 10 bin mil kadar yaklaşmış durumdalar. Şöyle bir çevirelim bakalım.

Genel rotayı da bir göstereyim size nerede olduklarını. Evet şu anda bakın Earth, Dünya sağda gözüküyor. Şöyle birazcık yaklaşalım. Ve ilginç bir şey göstereyim size arkadaşlar. Bakın şu anda şu halkanın içinden Ay geçecek. Yani onlar gidip Ay'ın etrafında dönmüyorlar aslında. Bir anlamda onların gittiği yönle. Şöyle göstereyim onu da. Şu anda Orion burada ve Ay da şurada. Ay bu halkanın içinden geçecek. O halka Orion'ı takip edece ği yol.

Şöyle onu da tarif etmeye çalışayım. Şu anda dedik ki ayın çekim etkisinde ama aynı zamanda düny anın da çekim etkisinde. Evet ayın çekim etkisi sayesinde o fiyonkun içinden ay geç erken onlar öbür tarafındayken bir sapan etkisi yaratacak. Ve sonra tabii ki yine dünyanın etkisi de var ve güçlü bir etki bu da. Düşünün ayı da etrafında çevirebilecek kadar güçlü bir etki . Dolayısıyla dünyanın çekim etkisine tekrar girerek geri gelecekler.

Yörünge mekaniği anlaşılması biraz zor ama gerçekten çok he yecanlı bir konu. Bir de uzaydaki space fabric denilen uzay zaman, space time fabric, Einstein'ın görevlilik teorileriyle daha da iyi anlamaya başladığımız şeyi düşündüğümüzde aslında çekme diye de bir şeyden söz edemeyiz. Resmen düşüyorlar bunlar birbirlerine. Yani dünya kütlesel olarak etrafındaki endinden küçük kütle leri kendine doğru düşürüyor diyebiliriz.

Böyle bir tabiri kullanmak teknik olarak çok daha doğru. Biz hani böyle çekme deyince mıknatıs sanki çekiyormuş gibi zannediyoruz. Oysa bunlar uzayın o space time fabric uzay zaman dokusunu kumaşını fabriğini büken kütleler. Her şeyin böyle bir kütlesi var ama dünyanın kütlesi bu yak ın uzay içerisindeki en büyük kütle olduğu için ayda dahil her şeyin üzerinde bir çekim gücüne sahip. Bizler zaten o ilk fırlatmada o güçlü çekim etkisinden kurt ulmak için o kadar apartman 33 katlı apartman kadar yakıt yakıp 4 milyar dolar para harcayıp ona dünyanın çekim etkis inden kurtarıp işte aya kadar gidebilmesini fırlattık.

O yapıldı. Aradaki küçük düzeltme yakmaları falan bir şey değil onların içinde. Artık o bir kere o güçle fırlatıldıktan sonra gerisi bu yör ünge mekanikleriyle hesaplanıyor. Ve bu kütlelerin çekimiyle, teknik olarak kendisine düşür mesiyle sağlanıyor. Sunucu bunları söylemedi. Bunlar benim yorumumdu bu arada. 10 dakika kadar sonra bir ısınma discussion'ına, tartışmas ına başlayacaklarmış. Bazı tabirler teknik ve ilk kez kullanılıyor.

O yüzden ben de tartışma diye çeviriyorum ama bu aralarında mı tartışacaklar onu bilmiyorum. Belki de oradaki yazılımın içindeki bir şeyin adı da discussion'ı olabilir. O yüzden ben birebir çeviriyorum şu anda tartışma olarak. Warm up discussion dediler. Isınma tartışması. Sessizlik anlarında ben de gevezelik yapmaya devam edebilir im herhalde. Şöyle ne diyorduk? Yörünge mekaniği falan diyorduk. Yani şu anda aslında Orion hala dünyanın çekiminin de etkis inde.

Ama bulunduğu konum itibariyle, yani şuradan tekrar göstere cek olursak eğer, Ay'a, Ay gibi çok büyük bir kütleye, Dünya'ya oranla çok daha yakın olduğu için ondan da etkileniyor. Aynı anda hem Dünya'dan hem Ay'dan ve tabii Güneş'ten de et kileniyor bu arada. Yani 3 cisim problemi diye dizide var ya, işte 2 cisimi falan hesaplayabiliyoruz ay ve dünyayı. Ama bir de buna güneşe katınca artık hesaplaması çok daha karmaşık ve güç bir hale dönebiliyor.

Biz tekrar yayınımıza dönelim. Evet, discussion galiba gerçekten tartışma demek. Şu anda Christina'nın sesini diyoruz. 2 tane hatırlarsanız şu anda pencerede 2 astronotun, destek ekibinde 2 astronotun olduğunu söylemiştik. Bu destek ekibinden, şu an için destek ekibinden Christina konuşuyor ve pencerede hararetli bir tartışma döndüğünü söylüyor. Kelimenin tam anlamıyla tartışma. Diyor ki bütün bu harika özellikleri kendi aralarında pen cere kenarında görüşmekte, tartışmakta olan iki personelimiz var diyor.

Diğer iki astronotu kastederek Jeremy ile Reed onlar. Onlar bizimle konuşmuyorlar ellerini telsiz alıp da vakit kaybetmemek için. Christina bize bunları anlatıyor şu an ekibin bu vardiy asında diyelim. Çok büyük bir anı yaşıyoruz diyor burada. Hertzbrunk gibi bir şey söylediği boyutu bizim muazzam Ori entalimizle yaklaşık aynı büyüklükte olduğunu düşünüyoruz. Bu hedef bizi gerçekten heyecanlandırıyor.

Albido bulgularını nasıl aktaracağımızı nasıl anlayacağ ımızı anlamaya çalışıyoruz diyor. Evet, duyduğunuz Hertzbrung diye bir havzadan bahsetti Christina. Evet, şimdi o havzanın kenarlarını ve kenarlarındaki ve dış ındaki halkaları görüntülemesi, iç ve dış halkaları görüntü lemesi ve tanımlaması bekleniyor. Burası daha genç bir oryantal havzaya kıyasla tabanı daha genç olan bir yermiş. Halkaları ve o ejekta denen dış atım malzemesi bozulmuş bir havza olarak değerlendiriliyor.

Bir yandan size yayını aktarırken bir yandan da ben de araş tırma yapıyorum. Bu Hertzsprung havzası büyük kraterin etrafında bulunan bir yermiş. Geniş bir çukur olarak yükseltilerden de oluşuyormuş içinde . Bir şey, bir şey, bir şey, bir şey. Bu, bir şey, bir şey. Bu, bir şey. Bir şey. Christina yine hava atıyor bize. Ekibimiz aynı anda dünyayı ve güneşi görebiliyor diyor. Diyor ki, dünya çok daha yüksek bir albidoya sahip, Ay'a göre.

Bu sadece bizim gözlerimizin buraya alışmasıyla ilgili olduğunu da zannetmiyoruz diyor. Yani bunun gözlerimizin odaklanmasından bağımsız olduğunu düşünüyoruz. Gözlerinizin odaklanması elbette ki dünya aya göre görüş aç ımızda çok daha küçük. Gözlerinizin daha karanlık bir gökyüzüne şu anda odakland ığını düşünebilirsiniz dediği yerden de. Ve bu sadece aydan daha yüksek parlaklığa sahip olduğu anlamına gelir.

Arada ay uzmanlarını da yayına alacağını söyledi sunucu. Tekrar hatırlatayım. Albido'dan konuştular. Yani yüzey parlaklığından. Bir yüzeyin ne kadar ışığı yansıttığını ifade ediyor bu. Aslında biz de görüyoruz şu anda mesela oradaki ayı. Yani ayın albidosu uzay aracının albidosuna göre daha düşük . Ve işte dediğim gibi Christina iki astronotun pencerelerden aynı anda hem dünyayı hem de ayı görebildiğini söyledi.

Dünyanın parlaklığının aya göre belirgin şekilde daha yük sek olduğunu ifade etti. Aya yakın olmalarına rağmen böyle. Bu da tabii dünya aya göre daha fazla ışık yansıtıyor dem ektir. Yani biz ayda yaşıyor olsak demek ki hani ay bizi aydınlatt ığından çok daha güçlü bir şekilde onların gökyüzünde dünya onları aydınlatıyor olacak. Şu anda ellerinde 80'e 400'lük bir zoom lens var. Şöyle düşünün şu an yeni nesil iPhone'larda 4 çarpı zoom yok 8 çarpı zoom yaptığınızdaki dijital zoom olmuş oluyor.

200 mm eş değer oluyor. Onların elindeki tabii optik olarak bunu 400 mm'ye kadar çıkartabilecek bir zoom kapasitesine sahip. Zaten ondan daha büyük bir zoom kapasitesine sahip bir lens i yanlarında taşımak biraz şey olurdu. Ağır olurdu. Çok büyük ve şey oluyor spor müsabakalarında hani kenardan falan böyle çeken büyük lensler var ya onlar gibi. Onlara da yakın bu arada 400 mm zaten yeterince büyük bir lens.

Epeyce bir yakınlaştırıyor ama bir teleskop falan da değil tabii öyle de hayal etmemek lazım. Yine de ellerindeki full frame sensörlü Nikon kameralarla böyle bir optik yapı birleşince şu anda olabilecek. Her ne kadar ellerindeki model 2016 yapımı bir Nikon olsa da yani çok en yeni model falan olmasa da iyi fotoğraflar bizi bekliyor diyebilirim. Onu da merak ettim ya niye en son model paranız mı yok gönd eremiyor musunuz oraya en yeni fotoğraf makinesi falan diye.

Orada öncelik önceden denenmiş ve radyasyon ve sarsıntıya dayanıklı bir şeyi seçmekmiş bu arada. Şu anda o warm-up discussion dedikleri yani ısınma konuşmal arını kendi aralarında yapıyorlar. Herhalde asıl gözlem başladığında hiç konuşmadan gözlem yap acaklar diye tahmin ediyorum. Bilemiyorum niye böyle bir şeye de bir isim verdiklerini ama o devam ediyor. Ve yer ekibi onlara görebildikleri ilginç her şeyi çekin talimatı verdi.

Çünkü normalde gönderdikleri şey biraz daha geç başlıyor yer ekibinin. 29 dakika demişlerdi. Şimdi belli bir süre geçti herhalde. 15-20 dakika kaldı asıl onların gönderdiği hedef noktasına ama onlar bu ısınma tartışmalarını bitirdikten sonra, görevledikleri her şeyi çekmeye, fotoğrafını çekmeye başlay acaklar. Şu anda konuşan Christina değil tabii, Victor. Yani diğer destek ekibinin şu anda görev yaptığı rol itib ariyle destek ekibinde olan Victor konuşuyor.

Jeremy pencere 2'deymiş. Reed de 3 numaralı penceredeymiş. Özür dilerim. 2 numaralı pencerede Jeremy, 3 numaralı pencerede Reed var. Havada kahverengi yeşil tonları görüyoruz diyor. Tarkis platosu ve Kuzey Kutbuna doğru ilerledikçe yavaşça yok olmaya başlıyorlar diyor. Bu ısınma tartışmasında LED'ler herhalde o ellerindeki foto ğraf makinelerinin içindeki küçük ışıklarla ilgili bazı şeyler konuşmuşlar.

Çünkü onlar da yansıyor büyük bir ihtimalle. İç aydınlatmayı kapatıyoruz. Gözlerimizde elimizden geldiği kadar alışmaya çalışıyoruz. Şimdi aşağıdan bilim ekibi ilk gönderilen bu bilimsel göz lemlere ilişkin bir soru sordu. Viktor kahverengi ve yeşillerden bahsetmişti. Dr. Cassie de acaba bunlar birbirlerine karışıyorlar mı? İşte topografi, oradaki inişlere çıkışlara etkileri nasıl? Bunu görebiliyor musunuz?

Bir yandan dinlemediğim, boğazımı temizlerken yanlışlıkla yayına verdim. Kusura bakmayın. Notlar alıyorum ve bu uygun boşluklarda size aktaracağım. Yayında Viktor bir yandan gözlemi yapan astronotların bilg isini alıyor. Onları yere aktarıyor. Yerde bilim ekibinin başındaki Dr. Kelsey onlara sorular soruyor ve yönlendirmeler yapıyor. Ama bütün bu aşamada da tabii kesintiler oluyor. İşte bazen de sonucu giriyor devreye.

Ben o yüzden notlar alıp böyle önemli kısımları aralarda size aktarmaya çalışıyorum. Az önce Seres'in renkleri ve parlaklığı uzaktan bakıldığ ında, daha yakından incelendiğinde yüzeydeki renk ve parlaklık farklılıkları ortaya çıktığını söyledi. Evet şu anda ekrandaki yer ekibinde Dr. Kelsey Young'ı ve Trevor Graf'ı görüyoruz. Aşağıdaki ekip yukarıdaki astronotları o gönderdikleri yazılımdaki bir takım çizimler ve ikonlar aracılığıyla yönlendiriyorlar .

Şu anda Orion'ın penceresinde komutan Reed ve Kanadalı astronot Jeremy gözlemleri yapıyor. Bu gözlemleri bize Victor komünike ediyor. Şu anda ekrana benim de ilk kez gördüğüm bir grafik yansıt ıldı. Sanırım bilim ekibinin hazırladığı bir grafik bu. Yapılacak gözlemlere ilişkin yerleri gösteriyor. Burada ay yüzeyinin tamamını görüyoruz. Viktor özellikle Terminator yani sınır çizgisi diyebiliriz. Bakın şurada güneşin göstereyim onu da.

Terminator dediği şu sınır sadece orası değil. Bütün bu sınır. O sınırda belirgin bir durum fark edildiğini belirtti Viktor. Orada tam böyle düşük güneş batarken diyebileceğimiz yer or ası aslında. Oradaki renkler hakkında söz ettiler. Ayrıca Avalot diye bir kraterden söz ettiler. O bölgedeki arazi yapısı ve yükseltiler gözlemci astronot ların dikkatini çekmiş. Bir de daha iyi gözlem yapabilmeleri için bir numaralı pen ceredeki koruyucu örtüyü, o tişört kılıfı gibi bir şey koy muşlar.

Onu çıkarmak istiyoruz diye. Yayının başlarında da istemişlerdi zaten. Bunu komünike ettiler. Oriyental Havzası bugüne kadar insan gözüyle güneş ışığında hiç gözükmemiş arkadaşlar. Burası aynı zamanda ay için Grand Canyon olarak da bilinen bir yermiş. Evet Houston Uzay Merkezi'ne döndüler. Bu işçilerin ve arayın sürençli bir şeyin altyazı. Bu işçilerin arayın sürençli bir şeyin ve arayın sürençli bir şeyin.

Ve arayın sürençli bir arayın sürençli bir arayın sürençli. Bu arayın sürençli bir arayın sürençli bir arayın sürençli bir arayın sürençli. Bu arayın sürençli bir arayın sürençli bir arayın sürençli. ve arayın sürençli arayın sürençli bir arayın sürençli. Ve arayın sürençli bir arayın sürençli. Öğrençlerine geliştirmek için yaklaşık 6.02 p.m. Cetemiz, 7 .02 p.m. Eastern. Ama biz bu konuda kılıklarla ilgili bir şekilde, bu konuda kılıklarla ilgili.

Bu konuda, bu konuda kılıklarla ilgili bir şekilde, bu kon uda kılıklarla ilgili bir şekilde, bu konuda kılıklarla ilgili. Bu konuda, bu konuda kılıklarla ilgili bir şekilde, bu kon uda kılıklarla ilgili bir şekilde, bu konuda kılıklarla ilgili. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Bir sonraki oraya bakımın sonunda bir evine devam edinim. Bir sonraki oraya bakımın sonunda, 20'e kadar bir gün sonra ki günlerle geçmişti.

Bu bir sonraki oraya bakımın sonunda, bir sonraki görmek için, daha da bir sırayı alın. Bir sonraki oraya bakımın sonunda, bir sırayı alın. Bu ışıklarının öncesinde fotoğrafçılıklarının daha iyi bir görüntü veriyor. Bu ışıklarının öncesinde fotoğrafçılıklarının öncesinde fotoğrafçılıklarının öncesinde fotoğrafçılıklarına ulaştır ıyor. Evet fotoğrafçılıkla yine ilgilenenlerin tahmin edebileceği gibi en ufak bir LED ışığı bile kapatamadıkları LED ışık ları olduğu mesela fark etmek de bence önemli bir şey.

Demek ki neymiş? yanınıza alacağınız fotoğraf makinelerinin ya da bütün elektronik cihazların o stand-by ışığı falan vardır ya küçük sarı mavi kırmızı falan. O ışıkları kapatamadıklarını ama onun dışında her şeyi kap attıklarını söylüyorlar. Herhalde o yüzden zaten kabin içinden şu anda görüntüde akt armıyorlar ama ilerleyen dakikalarda ara ara o görüntüler inde geleceğini tahmin ediyorum ben. Şu anda komutan Reed Wiseman ve görev uzmanı Jeremy Hansen pencerelerde fotoğraflamaya başladılar.

Ben bu yayın esnasında fotoğraflardan bazılarının da düny aya ulaşacağını ve paylaşılacağını düşünüyorum. Neredeyse eminim diyebilirim. Şu anda ekranımızın sol tarafında Victor az önce söylediği şeyde hata yaptığını söylüyor. Ty cho D. Copernicus'muş gördüğü şey. Ona refer ediyordum diyor . Christina hariç bu giden astronotların bir bilim insanı olm adığını ya da ay uzmanı hiç olmadıklarını hatırlatmak ister im.

Dünyada bunun eğitimlerini aldılar. Normalde test pilotu mesela Victor. O yüzden yaptıkları gözlemlerde hatalar olabiliyor. Şimdi o raporunu buna göre yeniden düzeltiyor. Bunlara situational report diyorlar. Bersi science, love the descriptions. You're definitely looking odd. Appreciate seeing the training being implemented. I'm especially interested in your descriptions of the dark patches. You compared the comma-looking features to the al bedo you see in Grimaldi and noticed that you're starting to see those color differences popping out.

Any observations you want to make, especially when you get on the PCD in a little bit, would really help us tease out the differences in those dark mare deposits. Evet, Viktor çok güzel gözlemler aktardı. Bir yandan konuşurken siz de duyabiliyor musunuz bilmiyorum . Orion kapsülünün içinde pencerelerde aynı anda iki astronot gözlem yapıyor. Biri fotoğraf çekerek bir yandan ses kayıt cihazıyla kayıt yapıyor.

Diğeri tamamen bilgisayar üzerinden hem işaretleme hem de sesli kayıt yapıyor. O yüzden onların sesleri de geliyor. Dikkat ederseniz duy acaksınız. Victor Situational Report'u bilim ekibine dünyaya gönderir ken aynı anda o uzay aracının içindeki diğer astronotlar da kendi aralarında konuşmaya devam ediyorlar. Evet, Victor yaptığı tariflerin bir yerinde sanki dünyada işte tepenin yakınlarında kar gibi gözüken yerler olduğunu söylüyor.

Tabii ki kar yok orada ama ona benzediğini ifade ediyor. Pencerelerdeki astronotlar yer değiştiriyormuş. Ay yüzeyindeki bir takım isimleri verdi. Glushko ve Oma bakacaklarmış şu anda. O gluşkunun yükselme sistemini inceleyeceklermiş. Ohm genç bir kratermiş. 40 kilometrelik bir çapı varmış. Ohmuzun içine sığabilecek şekilde. Ekip orada özellikle ışık görünürlüğü, renk ve albido özell iklerine bakacak.

Albido yüzeyin yansımasının parlaklığı. Evet, sunucu da bu arada o astronotların elindeki bilim ek ibi tarafından geliştirilen yazılımı kullanıyormuş. Sürekli konuşuyorlar. Ben sürekli not alma halindeyim. Sizlere aktarmak için uygun fırsat arıyorum ama sanırım böyle devam edecek bu. O yüzden ben Viktor'un söylediklerini kısaca aktarmaya çalışayım size. Ayın yüzey topografyasına bakıyorlar ve o yüzey yansıtıcıl ığı albido dedikleri farklılıklar üzerine teknik gözlemleri aktarıyorlar bizlere.

Kuzeydeki kraterle ilgili kraterin zemininde genel albido seviyesi 5 civarında ölçümlenmiş. Tabii ne demek bunları bilmiyoruz. Arada bir yerdeki ekibi görüyorsunuzdur siz de. Yansıtıyorlar kameralardan. Onlar da işaretleyerek konuştuklarını anlamaya çalışıyorlar . Merkezi bir yükselti olduğu tahmin ediliyor orada. Krater çapının yaklaşık onda biri büyüklüğünde spesifik bir alanda albido seviyesi ikiye düşüyormuş.

Bu iki krater yapısı arasında ve kuzeye doğru uzanan hatta yine albidosu ikiye olan başka lekeler gözlenmiş. Güney kutbu ile ilgili tabi orası terminatöre yani bu aydın lanma çemberi çizgisine yakın konumlandığı için daha fazla gölgelenme avantajına sahip. Bu gölgeler sayesinde orada ciddi rakım farklılıkları, yük seklik farklılıkları tespit etmişler. Batı yönünde de bazı keskin gölgeler görmüşler.

O bölgede çok yüksek bir duvar ya da çok derin bir kanyonun bulunduğunu gösteriyor bu da. Karanlık mağare, ay denizi diyebileceğimiz bir sınırdan ku zey kutbuna doğru uzanan bir hattı düşündüğümüzde ayın dünyaya bakan yakın yüzü 5 al bido değerine sahipmiş. Oldukça düz pürüzsüz bir yapı bu bakımdan. Ayın uzak yüzündeyse durum tabii ki farklı. Şu anda biz de bu farkı zaten ekranlarımızdan görebiliyoruz. Terminatör ç izgisini.

Evet, astronot Victor aynı zamanda pencereden Ay'a baktıkt an sonra kabin içine döndüklerinde gözlerinin ışığa ve mesafeye adaptör olmakta zorlandığını belirtiyor. Yer kontrolü ekibi astronotun göz odağını aydan ayırmamas ını istemiş ve ellerinde taşınabilir bilgisayarlar olduğunu söylemiştik. PCD. Onların da ekranı var ve okrana bakmak zorunda kalmam aları için işte bu zaten hedef şeylerini sesli olarak okuyorlar, kay dediyorlar seslerini.

Glover bu arada, Victor Glover uzaya çıktığından beri görüş ünde değişiklik meydana geldiği için gözlük takmaya başlamış . Bu da normal mikro yerçekimi ortamında vücudun alt kısm ındaki sıvılar başa doğru da hücum ediyor. Zaten yüzlerini görüyor, şişmiş durumda. Sıvı kayması meydana geliyor. İşte bu baş bölgesindeki sıvı birikimi özellikle gözde ve görüşte değişikliklere yol açabiliyor. Bu astronotlarda başka zamanda ISS'te de gözlenen fizyoloj ik bir etki.

Evet bir yandan da ekranlarımıza inceleme yaptıkları ayın bölgeleri ve o bölgelere şu anda düşen güneş ışığı ve gölge durumları da yansıtıldı nihayet. Bu dizinin betimlemesi için teşekkür ederim. falan baktığında hiç fark etmediği bir detay olarak ifade etti bunu. Ayın bizim gördüğümüz yüzeyine kıyasla inanılmaz derecede parlak olduklarını ifade etti. Hatta abajur abajura benzetti onları. Üzerinde böyle minik iğne delikleri bulunan bir abajurun içinden dışarı süzülen ışıklar gibi dedi.

Yeni oluşan kraterlere üzerinde sanki bir abajurun üzerine minik iğne delikleri konmuş gibi neredeyse öylesine aydınlık bu Bu yeni taze oluşan kraterler. Ayın bizim göremediğimiz bu uzak yüzü tabii çok daha krater li. Oraya daha fazla gök cismi isabet etmiş. Bunda ayın Tidelock denilen, dünyaya hep bir yüzünün bakmas ının da bir etkisi olabilir mi acaba diye bir soru geldi akl ıma. Sadece bu yayında söylenmedi.

Kendi yorumlarımı özellikle tercümelerden ayrıştırmaya çalışıyorum. Ama böyle bir soru geldi aklıma. Şimdi zaman çizelgesine göre ekibin yer değiştirmesi gereki yormuş. Kalın bırakabilecekler mi pencereleri? Ve bu değişikliği yaparken de SD kartlarını, en başta Christina onları anons etmişti, seri numaralarını. Yanlarında herkesin kendi SD kartı olacak. Herkes kendi çektiği fotoğraftan sorumlu gibi anlıyorum ben .

Bir yandan da bunları işte o bilgisayarlarına aktaracaklar. Klasörleme yapısına kadar her şey belirlenmiş durumda. Benim anladığım şey şimdi ilk gözlemleri biz canlı olarak dinledik. Ve bir yandan işte bu güneş panelleri üzerindeki küçük GoPro kameralardan ayı da görüyoruz. Tabii geniş açılı ve küçük sensörlü bir şey olduğu için on ların çektiği fotoğraflar kadar iyi olmayacaktır. Bu değişiklik yapıldıktan sonra büyük bir ihtimalle yine benim tahminim bu.

Onları hemen dünyaya gönderecekler, upload edecekler. Ve ben umuyorum ki önümüzdeki dakikalarda ya da saatlerde gönderdikleri fotoğraflardan bir ya da birkaç tanesini bu yayına da vereceklerdir diye tahmin ediyorum. Çünkü 7.24 yaptıkları canlı yayında hep buna benzer şeyler oldu. Ara ara onların çektikleri fotoğrafları dünyaya gönderdiler ve oradan da NASA tüm dünyayla paylaştı bu fotoğrafları. Tabii ki fotoğrafların görüntüsü küçük sensörlü bir kamera görüntüsüne göre çok daha etkileyici olacaktır.

Az önce astronot Kristina yine bir rapor verdi. Ayın yakın yüzünü bu batı kenarıyla ufuk çizgisiyle birlikte yani gördüklerinde manzaranın dünyadan alışık oldukları yakın yüz görüntüs ünden tamamen farklı ve çarpıcı olduğunu bir kez daha söyled i. Bir kere dağ zincirleri var dedi. Bu görüntüdeki en dikkat çekici detay olarak çarpma havzasının doğu tarafını oluşt uran dağ zincirleri olduğunu ifade etti. Bir de iyileşen yar aya benzet. Christina böyle metaforlarla konuşmayı çok sevi yor. Biraz önce delikli abojür benzetmesi yapmıştı. Şimdi de iyileşen yara diyor.

Bu dağ zincirleri, dağ zincirleriyle çevrili devasa bir ç arpma havzası var. Asteroidlerin çarptığı bir havza, bir ova diyebiliriz. Onu topografik olarak büyük bir tümseğe ya da iyileşmekte olan devasa bir yaraya benzetti bu kez. Bu dizinin betimlemesi için teşekkür ederim. gibi konuşmaya devam ediyor. Bir soru var dedi Victor. Buradan bu havzanın bir kısmını görüyor olmamız mümkün mü diye sordu. Oradan çıkan o parlak ışıkları ve çizgileri görüyoruz ama bu yapı aslında iç kısımdaki albido yani yüzey parlaklığı değişimiyle oluşmuş durumda.

Çevresindeki o mağarenin yani işte ay denizinin aydınlığına doğru uzanıyor. Orada oldukça ilginç renk tonları var. Evet atık su konusunda bir uyarı geldi. Tuvalet sorunları Atık su sorunları devam ediyor. Yer ekibi Zeeman kraterine bir yönlendirme yapmak istiyor. Evet şimdi heceleyerek gönderdiler Zeeman kraterini. İlk harfi neydi diye sordu Victor. Z olduğunu söyledi. Tekrar hatırlatalım şu anda Victor astronotların aşağıda geniş çarpma havzasını incelemesi neticesinde aldığı şey leri yerle komünike ediyor.

İlk bakışta kraterin merkezinden dışarıya doğru fışkıran parlak izler olduğunu gördüğünü söylediler. Yani güneş ışınlarına benzeyen şeritler. Ama daha sonra bu gördüklerinin dışarı saçılan materyal iz leri, ejekta denilen şeyler olmadığı ortaya çıktı. Bu tamamen kraterin karanlık iç kısmından etrafındaki aydın lık, ay denizi arasındaki ışık yansıma farkından. Yani albido farkının yarattığı bir görsel yanılsama.

ayrıca o karanlık kısımların derinliklerinde birçok ilginç renk tonları yakaladıklarını da belirttiler. Eğer sağ tarafına bakarsanız dedi sunucu ayın sonra kaldı. Kalmışken ben ondan önce söylediklerini çevireyim. Pencerelerdeki astronotlarımız planlanan hedefleri sıras ıyla incelemeye devam ediyor dedi. Şu ana kadar Olm krateri, Aristarkos platosu ve Rainer Gam ma gibi ayın önemli yüzey şekillerini gözlemlediler.

Evet, yer ekibi Viktor'un son yaptığı raporlamadan oldukça etkilenmişe benziyor. O yine meşhur Terminator yani aydınlanma çemberi çizgisine vermiş durumda. Bütün dikkatini ayın karanlık ve aydınlık yüzünü birbir inden ayıran çizgi orası. O ışık ve gölge oyunlarının yarattığı perspektif sayesinde bu bölgenin şu ana kadar gördükleri en engebeli, en zorlu arazi olduğunu söylüyor. Her yerin zifiri karanlık olduğu bir bölge burası.

Sadece zirvelerine güneş ışığı vuran o küçük yerleri de bir arazi adacık diye tabir etti. Böyle söyledi. Arazi adacıkları gibi gördüğünü belirtti. Bu da işte o bölgede inanılmaz derinlikler, devasa dağlar olduğunu gösteriyor. Kuzeye doğru baktıklarında ilginç bir detay yakalamışlar. Kutbun hemen 5-10 derece altında, terminatör çizgisinin biraz üzerinde. Tıpkı bir kardan adama, resmen bu ifadeyi kullandı, kardan adam dedi.

Kardan adama benzeyen, yan yana duran çifte bir krater tesp it etmişler. Güneye doğru manzaranın biraz daha vahşileştiğini söylüyor lar. O hani pürüzsüz bir yay şeklini kaybediyor güneye doğru. O terminatör çizgisi. Son derece keskin, girintili çıkıntılı bir hale dönüşüyor. Güney kenarında devasa bir krater var. O krater çapında kapkara bir şey var. Onu biz de görebiliyoruz zaten herhalde. Tahmin ettiğim yerse eğer.

Ondan sonra da hemen parlayan bir kaya duvarı ve sonra tekrar sonsuz bir karanlık gördüklerini söyledi. Alt taraftaki ekip de çok heyecanlandı bütün bunlardan. Jenny kötü haber veriyorsun bize Jenny. Tuvaletler kullanılamaz dedi. Onun yerine CCU kullanacaklar. Herhalde poşet diye tahmin ediyorum tuvalet yerine. Onun havalı adı CCU herhalde bilmiyorum artık ama yani şu tuvalet sorununu çözemediniz ya o heyecanda ne yapacaklar onlar bilmiyorum.

Bir sonraki uçuşta artık şu tuvalet işini halledin. Bu Amerikalıların tuvalet işini becerememesini de bir türlü anlayabilmiş değilim. Evet. Jenny'nin yüzündeki gülümsemeyi görüyorsunuz takılıyorlar birbirlerine. Dediğim gibi gelecek sefere ben giderim inşallah diyor Jenny. Kendisi yedek astronot bu arada. O yüzden astronot arkadaşları aynı sınıftan arkadaşlar. Yani sınıf derken astronot sınıfından bahsediyorum.

Fakat o gidemedi bu göreve. Yerden destek olabiliyor ancak. Bu arada astronotlarımızdan da detaylar gelmeye devam ediyor. Onları da atlamak istemiyorum. Az önce kabin içinde biliyorsunuz böyle süzülerek havada gidiyorlar. Kenetlenme kapağının olduğu pencereye geçmiş ve manzaraya bir de geniş açıdan oradan bakmış. Oriyental havzasından bahsetti. Onun etrafındaki Ay denizinin yani o volkanik mare denilen bölgenin o pencereden daha farklı ve epeyce karanlık görüld üğünü söyledi.

Hatta öyle bir karanlık ki daha önce inceledikleri Grimaldi kraterinden bile daha yoğun bir karanlık. Dakikalarca 400 mm'lik o süper yakınlaştırıcı güçlü tele ob jektifle detayların içinde kaybolmuşlar. Sonra tabii böyle geniş bir açıdan pencereden genel görmek çok havalı bir his. Onu paylaştı. Cennie de nispet yaptı biraz. Evet. Tekrar şu anda sunucu da bu Terminator deyip duruyor. Terminator robot değil arkadaşlar.

Şu çizgi ben okla şey yapıyorum ama şöyle göstereyim. Dur bakayım şu araçta başka. Evet şöyle fırça ile göstereyim. Şu çizgi arkadaşlar Terminatör. Sunucu da şimdi özet kısmına geçti. Ben de söyleyeyim Dr. Kelsey biraz önce Victor'un yaptığı y oruma o kadar sevindi ki şu anda burada havada birbirimize beşlikleri çakıp duruyoruz dedi. Ve bir şey daha söyledi orası önemli Dr. Kelsey Young'ın söylediği.

Bu ay yüzeyindeki o detayları bize aktarıyorlar şu anda. Bunlar yalnızca dedi insan gözünün insanın yorumlama yetene ğini yapabileceği bir şey. Yani bizi de adeta yanınızda oraya götürmüş kadar oluyorsun uz deyip teşekkür etti. Neden böyle diyeceksiniz? İnsan gözü biliyorsunuz stereos kopik görüyor. Yani bir derinlik, paralaks etkisini de algıl ayabiliyoruz. Bunlar benim yorumlarım, son söylediklerim.

Dolayısıyla oradaki en ufak bir renk farklılığını biz bir yükselti biçimi ya da farklılığı olarak da algılayabiliyor uz. Gözümüzün zayıf olduğu taraflar da var algısal olarak ama bilimsel enstrümanlara göre farklı yorumladığı ve güçlü olduğu taraflar da var. O yüzden orada bizzat insanların şu anda bu mesafeden ayı ve bu perspektifle gözlemliyor oluşu bilim adına yerdeki bilim ekiplerini çok sevindiren bir şey.

Ve yaptıkları gözlemleri bütün çıplaklığıyla aktarıyorlar bize. Hani cümlelerini neredeyse yapılandırmadan. O yüzden ben de çevirmekte açıkçası biraz zorluk çekiyorum. Biraz bekleyip notlar alıyorum ki ondan sonra doğru düzgün bir şekilde aktarabileyim. Bir yandan heyecan var, bir yandan oraları görürken bunu nasıl tarif edebileceklerini düşünme var. Az önce de söylediğim gibi şu anda oradaki astronotlardan bilime en yakın olan Christina, az önce konuşan ve bize sözlü olarak raporları aktaran Victor bir test pilotu.

Her ne kadar yerde bunun eğitimini almış olsalar da sonuçta şu anda ayağı bu kadar yakın ve çıplak gözleriyle ya da ellerindeki fotoğraf makineleriyle bakıyor olmaları başlangıçta bunları heyecanlı bir şekilde bize karmaşık du ygularla karışık bir şekilde raporlamalarına da yol açıyor. Sunucu şu anda dünkü basın toplantısında da zaten söylemiş lerdi. O bilgileri aktarıyor. Ayın etrafında zaten dönmekte olan bir sürü uydu var arkadaşlar.

Bunlar da en önemlisi diyebileceğimiz ve bu göreve eşlik edecek, tamamlayıcı bir şekilde eşlik edecek olan LRO. Yani Lunar Reconnaissance Orbiter. Ayın etrafında dönüyor. 17 yıldır yapıyor bu işi bu arada. ve uzayda en uzun çalışmış ay uydusu olarak kayıtlara geçmiş bir uydu bu. Bu Amerika Birleşik Devletleri'ne ait başka ülkelerin de uyduları var elbette. Mesela Hindistan'ın uydusu benim favorim. En yüksek çözünürlüklü fotoğrafları o çektiği için.

Ama bu görev için Artemis 2 ekibi aynı zamanda bu LRO denilen işte Lunar Reconnaissance Orbiter'ın yaptığı ayrıntılı yüzey fotoğraflarını da desteklemek için iki adet ay gözlemi yapacakmış. Bu gözlemler LRO'nun verdiği ayrıntıları tamamlayacak ve ayın jeolojik yapısını daha iyi anlamamıza yardımcı olacak. Dediğim gibi insan gözleriyle yapılan gözlemler robotik araçların yani bu LRO gibi uyduların yaptığı ölçümlerin yanına konulacak.

Ve böylece bilim insanlarına iki taraflı bir veri ve dolayısıyla onların jeolojik değerlendirme yapmasına imkan sunacak, veriler sağlayacak. Böyle bir kombinasyon. Ay bilimi, Lunar Science'ın gelişmesi açısından son derece önemli. Neden tekrar edelim? LRO robotik bir araç uydu. Uzaktan yönetiliyor. 16 yıldan beri, 17 yıldır ayın etrafında dönüyor. Uzun süreli ölçümleri var. Tam, net, tekrarlanabilir sonuçlar veriyor.

Burada Artemis ekibine şimdi bizim sözlü olarak aldığımız raporları ise gerçek zamanlı görsel tanımlamalar ve bize bir bağlam sağl ıyor bunlar. Bu da robotik araçların tabii yapamayacağı bir şey. Christina 400 mm'lik lensi kapmış anlaşılan pencereye geç miş. Kipler pencere önündeki değişimi tamamladılar. Bundan sonra Jeremy ile Reed'in raporlamalarını duyacağız diye anlıyorum ben. İlk bölümde Victor ve Christina bize rapor iletti gördük lerini.

Şimdi biraz daha yaklaştık ayağa ve pencerede bu kez Christina ve Victor var. Onlar kameralarını, ses kayıt cihazlarını aldılar, gördük lerini anlatıyorlar. O anlatılanları duyan diğer astronotlar da ara ara bize rap orları iletecekler. Sözlü ve tabii arka planda bizim görmediğimiz bir şekilde muhtemelen o SD kartlarda çektikleri görüntüleri, verileri de dünyaya aktaracaklar. İntiyel, Reed Wiseman and Jeremy Hansen were at Windows 2 and 3 in the Orion spacecraft, taking photos and making annotations in their PCDs, Port able Computing Devices.

Also, giving audible descriptions into their PCDs, wearing headsets with microphones and providing recordings that the science team will be able to listen to later. We were hearing from NASA astronauts Christina Cook and Victor Glover as they made observations İlk görev değişimi yapıldı. Astronotlar arasında ilk görevin ilk bölümünde Reed Wiseman ve Jeremy Hansen 2 ve 3 numaralı pencerelerde gözlem yapt ılar.

Bir yandan fotoğraflar çektiler, bir yandan PCD adı verilen Personal Computing Device yani taşınabilir bilgisayar cihaz larına yazılı notlar aldılar, sesli notlar aldılar. Mikrofonlu kulaklık takıyorlar, gördükleri her detayı sesli olarak kaydediyorlar. Yerdeki bilim ekibi bu kayıtları alacak dünyaya döndükler inde detaylıca dinleyecekler. Bu süre zarfında bize Christina Koch ve Victor Glover dest ek ekibi olarak bize de destek oldular.

Orada duyduklarını bize aktardılar. Sık sık onların sesini duyduk. Şimdi roller değişiyor, değişti. Pencerelere bir ke z Victor ve Christina geçtiler. Onlar fotoğraflayacaklar, onlar notlar çıkartacaklar. Ve biz de artık destek ekibi tarafına geçen Reed'in ve Jeremy'nin sesini duyacağız daha sık bir şekilde. Bugün seslerini duyduğumuz mürettebat 1970 yılında Apollo 13 astronotları tarafından kırılan dünyadan en uzağa seyah at eden insanlar rekorunu kırdılar.

Az önceki konuşmada astronotlar yer değiştirdikten sonra dışarıda tabii dünyadan gelen bir ışık var. Güneşten değil bakın dünyadan yani güneşten gelen ışığın dünyadan yansıması oradaki astronotların iyi fotoğraf çek mesini ya da gözlem yapabilmesini engellediği için bir pen cereyi tamamen kapattıklarını söylediler. Artemis iki görevi devam ediyor. 50 yıl aşkın bir süreden beri ilk kez insanlar ayın etrafındalar.

4 gün 21 saat 30 dakika olmuş dile kolay. Orayı da 6,5 saatlik bir canlı yayında size aktarmıştım. Fırlatmadan itibaren geçen süre 4-5. güne yaklaşıyor artık. Konuşmakta olan sunucumuzun adı ve fotoğrafı yayına ekrana yansıtıldı. O da yine pencerede kimlerin olduğunu söyledi. Penceredeki ekip ellerinde. Evet bu arada GoPro olduğunu da söyledi sunucu şu anda. Şu anda bizim izlediğimiz görüntü. Orion'ın servis Avrupa Uzay Ajans tarafından hazırlanan servis modülü yani arkadaki o bagaj kısmından açılan dört güneş panelinin üzerinde dört tane GoPro'dan biri.

Ama pencerelerde astronotlar gözlem yaparken Nikon kameral ar üzerine, fotoğraf makineleri üzerine takılı 80'e 400 mm' lik zoom lensler kullanıyorlar. Onlarla fotoğraf çekiyorlar. İki tane Nikon var ellerinde. Bir tanesi D5 birisi Z9 yanlış hatırlamıyorsam. Ve iki tane de lensleri var. Biri 14-24 geniş açı zoom. Diğeri ise 80'e 400 teleobjektif. objektif. Son olarak sunucu az önce benim de aktarmaya çalıştığım gibi dünyadan yansıyan ve kabinin içini etkileyen güneş ışığını engellemek için pencerelerden birisini kapatmışlar. Uçaklarda da kapatırlar ya böyle. Herhalde ona benzeyen bir şey yapmışlar. Size yayının başında 7.24 takip etmeye çalıştığımı söylemiştim. Tabi ki aralarda uyuyorum ama dediğim gibi evde bir koridorda bir geçerken gördüğüm bir ekran var. Oraya da yansıttım bu görüntüyü Ve her geçişimde bakıyorum ne yapıyorlar acaba falan diye.

İlginç anlarda da hemen açıp sesini falan takip ediyorum. Bazı konularda perspektifimin değiştiğini söyleyebilirim. Çok böyle kompleks olacağını zannettiğiniz bir takım şey leri çok basit çözümlerle hallediyorlar. Mesela GoPro bunlardan biridir benim için. Yani oraya bir GoPro kamera yerleştirilmesi güneş paneller ine. Ama düşündüğünüzde zaten şu anda dünyadaki teknoloji aynı zamanda consumer. Yani tüketicilerin de bizlerin de kullandığı türdeki bir teknoloji, en ileri teknoloji nedir derseniz.

Dolayısıyla NASA'da şu anda işte bu görüntüyü GoPro kameral arla bize aktarıyor. Bu sadece bir data, bu görüntüden bir tanesi, bu kadar bir tanesi. Bu tanesi ve misyon kontrolü ile ilgili bir tanesi. Bu tanesi, bütün sistemleri aşağı yönetmenin ve astronot larının güvenliği yansılamak için. Hayati işlemler için de ayırıyorlar. Bir yandan sürekli çektikleri şeyleri gönderiyorlar. Verileri gönderiyorlar.

Yani veri indirimi ve paylaşımı yapıyorlar. Dolayısıyla sadece bu yayının başlarında biliyorsunuz hem kabin içini hem dışını aynı anda paylaşıyorlardı. Ama şimdi sadece dışarıdan bir görüntü paylaşıyorlar. Ben yine de ilerleyen anlarda belki iç kamerayı da açarlar diye düşünüyorum. Şu anda açsalar da pek bir şey göremeyiz. Çünkü kabin içindeki bütün ışıkları kapatmış durumdalar. Bu arada kabinin dışında da ışık var.

Gördüğünüz gibi biz o sayede görüyoruz. Hem ayı hem orayını şu anda. Solda orayın, sağda ayı olacak şekilde. Az önce sözünü ettiğim gibi geçtiğimiz günler boyunca sürek li takip ettim. Bir ara bir selfie çektiler. O öyle bir güneş panelleri hareketlendirilebiliyor ve açı lara getirilebiliyor. Yani bir anlamda GoPro'lar için tripod gibi de davranab iliyor. Öyle bir açıya getirdiler ki pencereden astronotlar poz verdi.

Ve bu ışığı da arttırıp pozlama yaparak fotoğraflarını çekt iler. Evet ilk durum raporu geliyor ekip değiştikten sonraki. Hadi bakalım hazır mısınız dediler. İki numaralı pencerede Christina uzun lensle yani teleob jektifle. Diğer pencerede de Victor var ama diğer ekibi de diğer pen cereler kapalı mı diye sordu. Teşekkür etti teşekkür etti evet. Şimdi Reed'in sesiydi bu artık seslerini ayırt edebiliyorum .

Kaptan Reed önce kendisine Houston tarafından yani bilim ek ibi tarafından bir ve dört numaralı pencerelerdeki o örtü lerin hala yerinde olup olmadığı soruldu. Astronot da dört numaralı pencerenin örtüsünü çıkarmayacak larını söyledi. Ama kenetleme kapağı üzerindeki pencereden olan şeyi, örtüy ü kaldırdıklarını ve oradan harika bir açıyla baktıklarını söyledi. Oriyental havzasının güneyinden ta güney kutbuna kadar uz anan uzun ve derin yarıkları net bir şekilde görebildik lerini bildirdi.

Orada bu havzanın kuzeyinde kayalık yapılar var demiştik. Onun aksine güneyden böyle devasa hendekler var. Onlar manzarada. Ve ışık gölge oyunlarında saniye saniye değiştiğini söyledi . Sonra en parlak ve en karanlık noktaların bir bilgisini verdi. Burgess diye not aldım. Umarım yanlış değildir. Şu anda gözlerine çarpan en parlak nokta orasıymış. Burgess bölgesiymiş. Ayrıca Aristarkos diye bir karakter var.

Bu yayının başlarında orayı da görüyorlardı. Artık neredeyse imkansız hale gelmiş. Sürekli değişiyor man zaralar önlerinde. Yavaş yavaş Terminatör çizgisinin arkadaki karanlığın içine gömülüyor. Ta Ohm kraterinden yayılan ışıklar bile artık zorlukla seç ilebiliyor. En karanlık yer Grimaldi kraterinin güneybatı köşesi. Hala zifiri karanlık diyor oraya. Dr. Kelsey çok sevindi bu yine bilgilere, teşekkür etti.

Sonra da bu Orientalia'nın iç halkaları, bu Annular Ringler hakkında, onların yapısı hakkında bir yorum yapabilir misin dedi. Komutan Reed Weissman yine bu raporu veriyor. O konuşuyor daha çok. Böyle genelde işte bir çift dudak ya da öpücük izine benzet ilen bir halka yapısı dedi. Bulunduğu pencereden baktığında bu tür şeylerin çok daha da iresel olduğunu ve çok daha açık renkli göründüğünü söyledi.

O halkanın merkezindeki mağare, Ay Denizi denilen mağare alanının daha önce inceledikleri Grimaldi krateri kadar koy u olmadığını, çok koyu bir karanlığa sahip olmadığını söyled i. Ve bilim ekibi de bilimsel değerlendirme odasındaki çalışan ların, araştırmacıların bu yorumlara, bu rapora karşı elleri yle kalp işareti yaptıklarını iletti. Ben konuşurken fondaki sunucu da zaten bu benim söyledikler ime benzer bir şekilde yapılan konuşmaları özetledi.

Bu arada sunucu ilginç bir bilgi verdi. Fun fact diyorlar İ ngilizce'de. İlginç bilgi, eğlenceli bilgi. Oriental'in çapı yaklaşık olarak hatta tam olarak galiba Johnson Space Center'la bu fırlatmanın yapıldığı Kennedy Space Center'ın arasındaki mesafe kadarmış. Tabii oraları bilmeyen birisi için çok fazla bir şey ifade etmiyor ama bilim insanları için, NASA'da çalışanlar için tabii ilginç bir fun fact olabilir.

Bizim için o kadar anlamlı olmasa da. Aydan sadece 7373 mil uzaktalar şu anda. Artemis 2 görev inde Orion uzay aracındaki 4 astronot dünyadan da 251.130 mil uzakta. Çok uzakta yani kısaca. Ay bizden 400.000 kilometre civar ında bir mesafede. Bu yayınlarda, NASA'nın yayınlarında tüm dünyaya yayın yapt ıklarını bilseler de ya da bunu farkındalar mı emin değilim ama. Hala işte şeyleri veriyorlar. Ölçüler birazcık bizim alışık olmadığımız fahren ait falan gibi sıcaklık ölçüleri ya da mil gibi.

Ama milin başka bir şeyi de var. Denizcilikten geliyor biliyorsunuz mil. Apollo 13 rekorunun kırıldığını tekrar hatırlattı. Türkiye saatiyle 8.57'de kırıldı. Bu rekor. Ben denizcilik tabirlerinden bahsedecektim. Yani sonuçta gemi diyoruz değil mi? Uzay gemisi hala. Bu rekoru geçtik tabii kırdık ama kırmak yetmiyor. 4105 mil daha da ileri gidecekler. Yani rekoru öyle bir mille falan değil. 2105 mille geçecekler.

Ama tabii son şeyler, uzaklıklar, mesafeler, sayılar eller ine geçince onu da komünike edecekler. Bunlar tahminler şu anda. Dediğim gibi hala denizcilik tabirleri kullanılıyor. Geçmişte kaşifler okyanusları gemilerle aşıyordu. Şimdiki kaşifler uzay okyanuslarını böyle uzay gemileriyle aşıyorlar ve deniz miliyle mesela mesafeleri vermeye devam ediyorlar. Evet buranın yerel saatiyle 18.41 ekle 1.41 ediyor Türkiye için değil mi?

1.41 civarında dünyanın batışını görecekler onlar. Güneş batmayacak da dünya batacak onların görüşünde. Ayrıca tabi dünya battıktan sonra onlar ayın arkasına geçti ği için, battığı için dünya planlı bir sinyal kaybı olacak O sinyal kaybı da Central Time'lık mı söyledi bu 6.21 artık iyice kafam karıştı ya Central Time Houston Benim bulunduğum yerel yer yani Flatman'ın yapıldığı yer ondan 1 saat sonra 7.21 yapar Türkiye'ye ondan 7 saat daha ekle, gece yarısı 2 mi oluyor o civarda herhalde Evet bu tür yayınlarda artık bir bilgi yüklemesine Maruz kalıyorum ben de.

Evet yarın izin günüymüş. Astronotların ilk yayında da bahsetmiştim böyle bir dönüşte bir izin günleri olacak diye. Bugün çünkü çok yoğun çalışıyorlar. Sürekli gözlem yapıyorlar. Az önce onu söylüyordum. Ben de bir bilgi bombardımanına tabi tutulduğum için bir y andan sunucuyu, bir yandan yer ekibiyle, bilim ekibiyle, astronotlar arasındaki konuşmaları, raporları dinlerken bir yandan kendi aklıma gelenleri aktarırken ambalama durumu olabiliyor. Kusura bakmayın artık. Bir de yayına başlayalı. Ne kadar oldu?

4 saat oluyor neredeyse. Ama bu heyecana değer. Sesimi de korumaya çalışıyorum ama giderek kısılıyor. Olsun önemli değil. Bu tarihi gecede diyelim. Ay'a bu kadar yaklaşmaktayken yaptıkları gözlemler yani çok uzaylı ile falan karşılaşmayacaklar. Tabii çok olağanüstü bir şey göreceklerini bilmiyoruz ama görecekleri şeyler sonuçta ilk olacak. Daha önce de ayın derin uzaya bir kere 24 tane astronot gitti bugüne kadar.

Çeşitli Apollo görevlerinde bunların hepsi. Bunlardan 6 tanesi iniş yaptı ama o iniş yapanlarda sadece 12 kişi indi aşağıya ve yürüdü. Geri kalan insanlar sadece yörüngede durdular. Ve o yörüngede duranlar da çok daha yakın bir yörüngede dur dular. Yani böyle ayın yüzeyini görecek kadar yakında bizdeki hani ISS'den dünyanın görünmesine benzer bir açıyla. Bu astronotlarsa ilk kez böyle bir perspektiften ayın tamam ını aynı anda görebilecek şekilde.

Bakın şu anda ekvator bölgesini de kutup bölgelerini de her yerini görebiliyorlar ayın. Tabii ki tamamı Dolunay şeklinde aydınlanmadığı için bütün yüzeyin her tarafını göremiyorlar ama yaklaşık herhalde şu anda bir %60 görüş var diye tahmin ediyorum. Kabaca gözümle yaptığım gözlemle. Tamamen karanlık olduğu tarafa da geçecekler. Sonra hızla Güneş'in doğduğunu da göreceğiz. Güneş'in ve Dünya'nın doğuşuna tanık olacağız daha doğrusu oradan.

Aynı anda ilk fırlatıldıklarında ve yörüngeye çıktıklarında da Dolunay olduğu için ayın evrelerinden. Ayı görebilmişlerdi astronotlar. Destinasyonumuzu görüyoruz demişlerdi hatta. Biz de ekrandaki görüntülerden bunu görebilmiştik ama düny adan ayın görünüşü tabii çok daha küçük. Ay tarafından dünya biraz daha büyük gözüküyor. ve aracılıklarımızın arasındaki hizmeti bir şey. Bu, aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, ve aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, ve aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, ve aracılıklarımızın arasındaki hizmeti.

Aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, aracılıklarımızın arasındaki hizmeti, İntekler için bir şey var. Evet şimdi pencerelerdeki astronotlar kendi aralarında yer değiştirecekler. Bunun uyarısı geldi yer hekiminden Jenny'den.

Ondan önce de sunucumuz ay hakkında bilgi verdi. Evet SD kartlarınızı unutmayın demişti. Onlar da şu anda son yorumlarını yapıyorlar ve yerlerini değiştirecekler. Yer değiştirmek bile tabii mikrogravity ortamında bir iş yani onu belirtmek durumundalar. Dediğim gibi daha önce ay hakkında bilgi verildi. Sunucu tarafından verildi. Güneş sisteminin tarihine tanıklık eden bir gök cismi aslında baktığımızda.

Ay. Bir arşiv gibi. Evet sunucu aradaki telsiz konuşmasını söyledi. Yerlerini değiştirecekler. Şimdiye kadar 80-400 mm'lik lensle kamerayı tutan Christina o kamerayı Victor'a verecek. Ve her ikisi de eş zamanlı olarak gördüklerini sesli olarak kaydediyorlar. Biliyorsunuz gezegenimiz, dünya, rüzgar yaşıyoruz biz. Yağmur yaşıyoruz, hava olayları görüyoruz. Kıtaların hareketliliği etkiliyor bizi. Tektonik hareketler özellikle Türkiye'yi depremlere yol açabiliyor.

Bütün bunlar da ne yapıyor? Bizim gezegenimizde bazı iz lerin değişmesine silinmesine sebep oluyor. Ay bu anlamda bir atmosferi falan da olmadığı için bu tür etkilere maruz kalmıyor. Oradaki etkiler daha farklı. İşte asteroid çarpıyor, ejecta denilen bir şey çıkıyor ortaya falan. Ama sonuçta milyarlarca yıldır oradaki çarpışmalar, volkan ik patlamalar falan bunların hepsini saklayabiliyor. O yüzden ayın bilimsel anlamda sadece ayı anlamak değil, dünyayı anlamak, güneş sistemindeki diğer kaya gezegenler başta olmak üzere jeolojiyi anlamak açısından çok önemli.

Bilim insanları gezegenlerin nasıl oluştuğunu, nasıl değiş tiğini, dönüştüğünü, evrimleştiğini bu şekilde anlayabiliyor lar. Bir yandan kulağım sunucu da ama genel hatırlatmalar yapıyor. Önemli bir şey söylemiyor merak etmeyin. Tabi bu Artemis'in de böyle bir bilimsel vizyonu var. Yani sadece bir uzay ayda üst kurmak değil. İşin bilimsel tarafı da var. Ve insanların robotik sistemlerle, robotik uydularla birlikte çalışabilmesi üzerine planlar yapıyorlar.

Ve işte bu onlarca yıldan beri toplanan robotik verileri, u yduların gönderdiği verileri alıp şimdi burada sadece insan ların anlayabileceği, sağlayabileceği işte bir takım insight deniliyor. Muhakeme diyelim, anlık muhakeme. Olayları belli bir bağlama, oturtma ya da beklenmedik durum lara uyum sağlama gibi şeyler robotlarda yok. Şimdilik işte insanlı görevin sağladığı avantaj, üstünlük bu noktada.

Bu şekilde, size, shape, boundary, and preservation, as well as the color and shadow. So the color tone, the albedo, that reflection or brightness, and any shadows or illumination. Next, they're interested in structure and texture. That includes slopes, structures and textures, of course, and geologic relations, like association to other features, any contact to those features, and of course, their thoughts, impressions or interpretations.

İzlediğiniz için teşekkürler. bir şekilde dünyaya aktarabilmeleri için bir Q-Kart hazırlamış. Bir ipucu kartı diyebiliriz. Yani bir gözlem rehberi gibi bir şey. Burada işte astronotların gördükleri yüzey şekillerinin eğer biliyorlarsa tabii adını, türünü falan yazıyorlar. Bazı zorunlu hedefler var önlerinde. Yayının başlarında söylemiştim. Big 15 demişler mesela. 15 tane çok özel hedef var ama 30'dan fazla hedefler. Bazen de tamamen kendi inisiyatifleriyle bir takım hedefler seçebiliyorlar. Yani fotoğraf makinesini şuraya da bir çevireyim diyebiliyorlar tabii ki.

Ama önemli olan her yaptıkları yerin konumunu, gözlem tür ünü not etmek. Onun için de Q kartlar hazırlamışlar. Gördükleri her yapının geometrisini anlatacaklar. İşte burada boyutunu, şeklini, sınırlarını, ne kadar korun muş olup olmadığını bildirmeleri isteniyor. İşte Christina mesela bunu daha metaforik olarak yapmıştı verdiği raporda. Delikli abajura benzetti. Victor galiba işte bir yer, iki tane zirveyi kardan adama benzetti filan.

Bütün bunları zaten istiyorlar sadece böyle analitik değil aynı zamanda duygusal insani bir şekilde de rapor yapmalar ını vermelerini istiyorlar. Sürekli albido diye bir laf duyuyoruz. Yüzey parlaklığı, ışık alan yerler ve gölgede kalan işte z ifiri karanlık filan dediler mesela. O kısımlar titizlikle raporlanıyor. Bunun yanı sıra yine yüzeyin yapısı, dokusu, tekstürü, üzer indeki eğimler, yapının etrafında diğer kraterler ya da ay denizi, mağara denilen kısımlar.

Bunların jeolojik yapıları da inceleniyor bir dakika şimdi. Dediğim gibi sunucu ben de yaklaşık aynı şeyleri söylediği için onu atlıyorum ama buralar önemli. Evet şimdi durum raporu, situational report ya da daha kısa ismini de söylüyorlar aralara da sitrap diyorlar. Verdi, Jeremy tarafından verildi. Evet bilim ekibiyle astronot Jeremy arasındaki konuşmaları duyuyoruz. Evet yine Jeremy de tekrar ediyor.

Evet gerçekten biz de görebiliyoruz. Yer ekibi de bunu teyit etti. Biz bile buradan gözlerimizi de görebiliyoruz. Terminatör çizgisi aydınlıktan karanlığa geçişten itibaren ayın karanlık tarafına doğru baktığımızda hiç alışık olmad ığımız, çünkü biz bu taraftan bakınca daha sade, daha büyük havz aların yer aldığı bir pürüzsüz demeyeyim ama daha az pürüzlü bir yapı görüyoruz. Oysa burada ışıkla karanlığın ayrıldığı o karanlık taraft aki, arka taraftaki, uzak taraftaki bölgeye doğru geçtiğimiz de Yüzeyin inanılmaz olduğunu bütün astronotlar söylüyorlar.

Yani daha önce iki astronot daha konuştu onlar da söyledi. Şimdi Jeremy de aynı şeyi söylüyor. Yani daha önceki Apollo görevlerinde de evet bu böyle olduğu biliniyordu ama hep ayı aynı yerden gördüğümüz için ve orada çok farklı olduğu için bu tarafa geçmeye başladıkça bizi şaşırtmaya devam ediyor diyor. Bir de sürekli bir yeşil ve kahverengi albidodan bahsediyor lar. Hani bir siyah beyaz görüyoruz. Gerçi ben şu anda da gözler im beni yanıltmıyorsa eğer biraz böyle yeşil bir hue bir yeş il ton bir kahverengi ton görebiliyorum.

Dediğim gibi gözlerim beni yanıltmıyorsa eğer mesela şural arda yeşillikler şu taraflara doğru da biraz daha kahverengi bir hue ama orada çıplak gözle bunu muhtemelen çok daha iyi görüyorlar. Ve terminatör çizgisi üzerinde de herkes hayranlığını sürek li oraya doğru yönlendiriyor. Orada gördüklerini anlatıyor. Jeremy konuşmasının başlarında kendi bulunduğu açının çok mükemmel olmadığını söyledi. Ama daha önce inceledikleri bir şey vardı.

Aristarkos diye bir bölge. Artık onun yavaş yavaş ayın ufuk çizgisine doğru dış kenara doğru kaydığını belirtti. Başka ne demişti? Şu an o bölge aydınlık olsa kim bilir karşımızda nasıl bir şey olurdu, çok güzel bir manzara olurdu falan dedi. Dikkat ederseniz bu sit rap yani situational reportlar falan gönderildiği zaman Science ekibine onlar da ek soru yapabiliyorlar. Sadece teşekkür etmek ya da yorum yapmak değil.

Daha fazlasını istiyorlar açıkçası. Bilim insanları her zaman daha fazlasını merak ediyor. Bu görmekte oldukları değişimin... Evet yeri belirlemişler Çebişev krateri Bu arada görüntüde bir şey yaptılar ama Pozlamayı evet bir şey değişiyor Fotoğraf mı yansıttılar acaba iPhone'un 8x lensiyle Çekmişler Bayıldık diyor Evet GoPro'lar Nikon'lar iPhone'lar O çoğu ekranlarımızda görüntüleri Bize sağladıkları görüntüleri İnanılmaz günlerdeyiz NASA ile aynı teknolojileri cebimizde kullanıyoruz.

Ben eğer daha fazla konuşmayacaklarsa yine notlarıma dön üyorum. Konuşurlarken aldığım notlara. Şimdi sunucu da özetlemeye başlayacak galiba. 4 gün 22 saat 12 dakika geçmiş. Evet bugün lunar flyby ay geçişi görevin en önemli günündey iz. En yoğun günündeyiz. Ve içerideki astronotlar bir rekor kırdılar. Dünyadan en çok uzağa giden insanlar rekorunu kırdılar. O neydi öyle? Aa evet. Şu anda kabinin içini gösterdiler.

Görüyorsunuz bakın sağda çok küçük pencereden bir ışık sız ıyor. Çok güzel. Harika. Eğer bu yayını dinliyorsanız şu anda bakmalıydınız. Gerçi geçti. iPhone'larla ellerinde ne varsa her şeyi çekiyorlar. Yine Reed çekmiş. Telefonuyla çekmiş. Reed. Evet bütün tabii ki fotoğrafları bize de gönderecekler ve geldiği zaman hepsini daha ayrıntılı göreceğiz. Ama böyle şimdi ilk aralarda da birkaç tane şey atıyorlar bize iyi oluyor.

Aydan 6.643 mil yaklaşık 10.000 km ve biraz daha az herhal de 9.000 falan uzaktalar şu anda. İşte şu andan itibaren onların nasıl gördüğünü anlamak için elimizde bir basketbol topu tuttuğumuzu hayal edebiliriz. Bu benzetmeyi yapıyorlar sürekli. En yakın olduğu noktada ayı öyle ellerinde bir basketbol topu tutar gibi görebileceklerini ifade ediyorlar. Yani şu anda bile yayının başında ayın ne kadar küçük olduğunu hatırlıyor musunuz?

Neredeyse orayınla aynı boyutlara gelmeye başladı. Bunu söylerken bu arada Jeremy'nin yaptığı bir yorum aklıma geldi. Uçuşun üçüncü gününde yanlış hatırlamıyorsam röport ajlar veriyorlar sürekli basın mensuplarına. Her gün bir şey var işte Kanadalı olduğu için Jeremy Kanadalı gazetecilere veriyor. Diğerleri Amerikalılara şu anda iki bilim ekibinin ve Orion 'ın eş zamanlı görüntüsünü de yansıtıyorlar.

Neyse Jeremy hani dünyadan fırlatıldıktan sonraki ilk günde bir uzaklaşıp tekrar geri geldiler dünyaya. Bir gün boyunca o lunar translunar injection yanmasını yapm adan önce o geri dönüşlerinde o kadar yaklaştılar ki dünyaya . Yerden 100 mil kadar yükseğe ben neredeyse çarpacağız diye korkmaya başladım demişti. İlk kez de uçtuğu için, ilk kez uzaya gittiği için. Orion hala ay geçişini gerçekleştiriyor üstte.

Şu anda ikinci gözlem bloğundayız. Beşe ayırmışlar. Bir tanesi bitti, ikincisindeyiz şu anda. Bunun gibi daha üç tane gözlem bloğumuz olacak. Alttaki iki oda görüntüsü görüyoruz. Aynı yerdeler. İkisi de Johnson Uzay Merkezi'nde. Aynı koridorun iki ucundaki iki farklı bilim ekibinin. Bir tanesi görev kontrol merkezi. Özür dilerim. Soldaki, sol alttaki bilim ekibi. Sağdaki görev kontrol merkezi. of what the crew could see on the far side at this point is brightness, as well as colors.

We did hear earlier Canadian space agency astronaut Jeremy Hanson reporting they could even see browns and even greens on the moon. I'm really looking forward to seeing those photos. In just a couple of minutes the teams will swap from the cabin to the window. Another rundown of just how this flying by is choreograp apt inside the spacecraft today. Tamamen saat yayıncısını etkileyici egide annual infinitely ser olarak 不知道 Aray Initiative için ad OF ENTに görünt privacy var ve de şu alt 1 saat evde diki u Faithите İzlediğiniz için teşekkür ederim.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. Bir sonraki videoda görüşmek üzere.

Bir sonraki videoda görüşmek üzere. İntegrity Houston, it is time for another swap between the cabin and the window team. So we have 15 minutes of handover time and then we will expect Jeremy and Reid at the windows and Christina and Victor at the cabin. I have no new vehicle updates for you, but I do have a photo location for some photos on Ike's PCD. Jeremy'nin ailesi de gelmiş oraya aşağıya ona haber vereyim istedim dedi.

Jenny aynı zamanda 15 dakika sonra yine değişeceksiniz bak ona göre fazla kendinizi kaptırmayın demedi ama. Catherine ve Devon orada olmalı. Aileme de selamlarımı yolluyorum. Her şeyi anladık ama bir tek şeyi anlamadık dedi. Victor'un bilgisayarı ile ilgili fotoğraf lokasyonu ile ilgili şeyi anlamadık dedi. Evet, Victor'un bilgisayarındaki bazı fotoğrafların yüklen mesiyle ilgili bir problem varmış.

Ona bir bakın diyor ama ve gerçekten de Jeremy'nin ailes inden Catherine ve Devon oradaymış. Orada çok heyecanlılarmış, el sallıyorlarmış. Düşünsenize astronotun oğlu olduğunuzu falan ya da kızı olduğunu. Baban nerede? Babam şu anda Ay'a gitti diye bir cevap ver iyorlar. Ne havalı bir cevap. Bu arada Jeremy, biraz önceki konuşmayın tamamını aktaram adım size. Ay yüzeyinde işte sadece griler değil, biz de şu anda gid erek büyüyor, üzerimize doğru geliyor gibi ay.

Kahverengiler ve hatta yeşil tonlar gördüğünü rapor etmişti . Bizi çok heyecanlandırmıştı bu da. Bilim ekibi şimdi o renk tonlarını da gösteren fotoğrafları görmek için sabırsızlıkla bekliyor elbette. Sunucu biraz önceki konuşmaları özetliyor şu anda. Ben de o sırada kendi notlarımın özetini geçmeye çalışayım. Birkaç dakika içinde kabin ekibiyle pencere ekibi yine nö bet değişimi yapacaklar. Yine değişecekler.

Toplam 5 tane var. Şimdi de söyledi sunucu. Bu bloklardan gözlem faaliyetleri zaten önceden ince ince planlanmış ve zamanlanmış durumda. Astronotların günü boyunca biliyorum Türkiye'de şu anda gece yarısı olmak üzere. Burada da yerel saatle zaten akşamüstü 5 olmak üzere. Ama oradaki astronotlar için daha öğleye geliyor diye tah min ediyorum uyandıkları saati düşünerek. Yani onların kendi günleri var.

Ve buna göre de ince ince zamanlanmış durumda. Bu bloklar arasında hatta bir öğle yemeği molası bile vere cekler diye hatırlıyorum. Belki değişmemişse plan öyle bir şey de olacak. Beş ayrı zaman bloğu var. Şu anda ikinci bloğun sonlarına gelmiş durumdayız. Birazdan üçüncü blok başlayacak. Bu bloklarda da sistem şöyle işliyor kabaca yine hatırlat ayım. Aynı anda iki astronot var pencerelerde görev yapan.

Biri iki numaralı pencerede 80'e 400'lük uzun zoom lensle fotoğraf çekiyor ve sesli olarak kayıt yapıyor. Bu arada kabin içindeki ışıkların da cama yansımaması için diğer pencereleri kapatmış durumdalar. Fotoğrafı bozmaması için hatta ellerindeki elektronik alet lerin içindeki küçük led ışıklarından bile rahatsız oluyor lar. Tabi uzun pozlama filan da yapmaları gerekebiliyor bazen an ladığım kadarıyla.

Gerçi zoom bilansıyla uzun pozlamayı tripodsuz olarak yap mak ne kadar mümkün bilmiyorum ama en azından başlarda Reed' in gönderdiği o dünya fotoğrafı. Hemen göstereyim yine. Yani şu fotoğraf da oradan çekilmiş bir fotoğraf. Ve bu işte ISO 51400 falan ben bunun metadata bilgilerine baktım. F4 ile çekmiş ve ISO'su 51000'miş. Çünkü güneş dikkat ederseniz arkadan yansıyor. Bakın bir hale şeklinde de sağ alt köşede görebilirsiniz gü neşin yansımasını.

Dünyanın bu fotoğrafını çektiği yüzeyi gece. Buna rağmen bu kadar aydınlık ve şey çekebilmesi. İşte dediğim gibi ISO'yu çok yükselterek olmuş. Ama yine de yakından baktığımızda grenleri görebiliyoruz. Her neyse tekrar canlı yayınımıza dönelim. Bu fotoğrafları çekiyorlar ama bazı pencereleri de işte kap atarak kabin içini karanlık yapmaya çalışıyorlar. Evet dünya hilal şeklinde ay da hilal durumuna geçiyor diyor.

İkisini aynı anda görüyoruz diyor. Üçüncü pencerede gördüklerini anlattı. Bizim görüşümüz biraz daha farklı. Onların pencereleri daha farklı bir kon uda. Biz uzay aracının altındaki güneş panelinin ucunda yer alan GoPro'dan görüyoruz bu görüntüyü. Onlar üç numaralı pencereden hem dünyayı hem de güneşi göre bildiklerini söylüyorlar. Evet yaklaşık 1 saat 40 dakika sonra dünya batacak. Onların görünümünde.

Dünyanın batışını, biz güneşin batışını izliyoruz, onlar dünyanın batışını izleyecekler. Şu anda söylediği bilgileri ben daha önceden yazıp hazırlam ıştım. Bazı küçük değişiklikler olabilir ama Türkiye Saati ile verdiği bilgileri ekrana yansıttım. Ayın üzerine geldi. Çok fazla tutmayacağım. Şu anda bu yayını sesli dinliyorsanız bakabilirsiniz. Önümüzdeki dakikalarda saatlerde neler olacağına ilişkin bilgileri Türkiye Saati ile daha önceden hazırlamıştım ben.

Çok fazla bir değişiklik yok gibi gözüküyor. Ekranda şu anda ayın üzerine yansıttım, en önemli bilginin üzerine ve kaldırıyorum, kaldırttım. Beni bu görevde en çok heyecanlandıran şey, bütün ham hali yle diyeyim, astronotların tepkilerini dinlemek oluyor. Çoğu zaman onlar bütün bunun dünyanın çoğunluğuna yayınland ığını unutmuş bir şekilde duygularını, heyecanlarını yansıt ıyorlar. NASA ile bilim ekipleri ile ya da kontrol ekipleri ile yapt ıkları görüşmeleri aynen yansıtıyorlar.

Evet şimdi astronotlar yer değiştirmek üzere hazırlan ıyorlar. Yer ekibi tarafından eğitilmiş bu astronotların yaptığı göz lemleri de dinledik dedi sunucu. Evet, yani çok önemli bir başka kilometre taşı da bu astron otların güneş tutulmasını görecek olmaları. Biz bunu dünyadan tabii ki görüyoruz. Onlar ayın arkasına geçtikleri zaman bir güneş tutulması yaşayacaklar ve bunu oradan gözlemleyecekler. Bu parçalı bir, kısmi bir güneş tutulması olacak ve az önce de anlattığım gibi dünya ve güneşin dünyayla, güneşin düny aya ve aya olan uzaklığı ve ayın büyüklüğü, sözlerimi toparl ayamadım, nedeniyle biz tam tutulmayı muhteşem bir orantılı bir şekilde görebiliyoruz.

Orada öyle olmayacak. O yüzden parçalı olarak görecekler ve Güneş'in korona denilen o dıştaki halkasını gözlemleme fırs atı bulacaklar. Ve oradan elde ettikleri bilgiler tabii ki Güneş sistemind eki diğer gezegenleri, işte Venüs gibi, Mars, Merkür, Satürn gibi diğer gezegen lerin de anlaşılmasına yardımcı olacak. 7.35 p.m. Central, 8.35 Eastern. Bir kez de Mart'ta ertelendiyse de daha koca roketi tekrar Vehicle Assembly, Beholding'e geri taşısalar da kısmet diy elim 1 Nisan'da fırlatma gerçekleşti.

Dolunay zamanında ilk kez gidildi. İşte bu rekorlar kırıldı. Ben şimdi bu rekorlar deyince 1970'deki Apollo 13'e geri götürmek istiyorum sizi. Tekrar hatırlatayım en son aydan 1972'de Apollo 17 ayrıldı ve geri döndü ama ondan 4 görev önce Apollo 13'te çok traj ik bir şey yaşandı. Bununla ilgili Tom Hanks'in başrolünde olduğu bir film falan da yapıldı, belgeseller yapıldı hatırlayacaksınız. Oksijen tankında bir arıza meydana geldiği için Ay'a inişi iptal ettiler ve yeni bir rota bedelediler.

O rota bu rotaya çok benziyor. Ve Ay'a bu kadar yaklaştılar, inmek için bütün hayatlarını adamışlardı. Ama o arıza nedeniyle işte kısmet inemediler ve dediğim gibi buna çok yakın bir rotayı takip ederek Ayın etrafından dönüp dünyanın çekim etkisiyle arıza bile yapmış olsalar dünyaya geri döndüler. Ben hiç unutamadığım dramatik bir sahne var. Oradaki astronotlardan birini temsilen Tom Hanks yani in meye hazır bir astronot olarak inemediği aya böyle camından bakıp parmağını koyuyor üzerine dünyaya falan.

Dramatik ama neyse ki sağ salim döndüler. Uzay görevlerinde pek çok astronot hayatını kaybetmişti o zamana kadar. Ve uzayda yaşanan böyle bir problem çok daha yürekleri ağza getirmiştir diye tahmin ediyorum. Yine de 13 astronotları ve bir rekor kırarak döndüler. Tesadüfen ve bir kaza sonucu kırılmış bir rekordu o. Bugün işte o rekorun kırıldığına tanık olduk. Şu anda her ilerleyişleri ondan daha uzak bir mesafeyi tem sil ediyor.

Yaklaşık 4 küsur bin mil daha fazla geçecekler. 6-7 bin kilometre daha öteye geçmiş olacak bu 4 astronot. Bu tarafından wouldn Kelvin Bayan'dan bir arazinho satra fullakörden de nevi eve taş altına yaraya epidemi Mad Raise on Yardımda HI thümetizdir 고 O Bestways İbt Var Osudor İlah collaborası kullanıyor Ve o iş underneath Ek için�ın ve iş위 jen Yaklarında verilimi entitled jestem Anaktan haidé волund both idorun Yani imajı ve data ile ilgili bir çoğu ile ilgili bir çoğu var.

Giderek öbür tarafı görmeye başladık. Karanlık bölgeler. Bu karanlık bölgelerin içinde eğer seçebiliyorsanız sizde böyle antik diyebileceğimiz lav akıntıları var. Ayın alt kısmına doğru görünen kraterin adı Oriental'e. Sık sık duyuyoruz bu konuşmayı konuşmalarda, raporlarda. Ve Oriental'e arkadaşlar daha önce bu görevden önce insan gözüyle hiç görülmemiş bir krater. En önemli özelliği o. Oriental'enin hemen solunda kalan yerse her yer aslında.

Ayın uzak yüzü dediğimiz o arka karanlık yüzü dediğimiz yer . Şu anda gerçekten de karanlık bu arada. Ama her zaman öyle olmuyor dediğim gibi. Biz göremediğimiz için bize karanlık olan taraf diyelim. Dünyadan normalde göremediğimiz bölge. Ve bu görüntüler Orion'ın dört güneş panelinin her birinde bulunan onun ucuna monte edilmiş bir GoPro kameradan geliyor. Orion uzay aracının ilk insanlı uçuşu bu.

O yüzden band genişliği sınırlı dedi sunucu. Gemide de bir mürettebat var ve şu anda o mürettebat konuş maya başladı galiba. Christina konuşuyor. Christina kendi bakış açısıyla az önce teleobjektifi ilk ke z kullandı biliyorsunuz o. Daha önce rapor veriyordu sadece destek ekibi olarak. Evet şimdi bu sunucu da özetleyecek ben özetleyeyim kendi notlarımı. Dedi ki yani gerçekten bence çok daha duygusal bir kadın bakış açısıyla aslında aktardı diyebiliriz.

Astronotlar dünyanın üzerine alçak yörüngeyi ISS özellikle gittikleri zaman böyle farklı bir duyguya kapılıyorlar. Sanırım az önce Christina'nın yaptığı konuşmada bunun ay versiyonunu gördük. Yani duygusal bir deneyimi aktardı bize. Ya dedi ki çıplak gözle harika bir manzaramız var ama bu zoom lensle baktığımda çok daha fazla detayı görebildim. Özellikle o yüzey dokusu adeta böyle gözünüzün içine gir iyor.

Kamera lensi neredeyse bir teleskop gibi davranıyor. O fotoğrafları ben çok merak ediyorum şu anda. Birbirimizle de tabii bir discussion diyorlar ya konuşuyor uz. Akıcı bir şekilde tasvir yapıyoruz. Karşılıklı fikir alışverişinde bulunup bir takım yeni sonuç lara varıyoruz. Ve gerçekten benzersiz bazı yapılar tespit ettiğimizi düşün üyorum. Ama diyor işte çok duygusal bir şey söyledi orada. O yaptığım görüntüleme işleminin sonlarına doğru öyle bir an oldu ki.

dedi. Ay'a bakarken birdenbire böyle çok beni derinden etkileyen yoğun bir hisse kapıldım. Sadece birkaç dakika sürdü. Bir dakika kadar sürdü bu his. Bir daha da o hissi yakalayamadım dedi. Beni böyle aniden bir gerçekliğin içine çekti o his. Yani kelimenin tam anlamıyla dedi. O manzara gözümde somutlaştı. Ve şunu anladım. Ay evrende var olan kendine has ve somut bir yer. Öyle gökyüzünde bizim dünyadan gördüğümüz gibi poster gibi dolanan bir şey değil. Yani bir yer orası da.

Ve böyle bir perspektiften bakıp da bir karşılaştırma yapt ığımda aslında ne kadar çok ortak noktamız olduğunu da hatırlattı bana. İhtiyacımız olan her şeyi dünya bize sağlıyor. Ve biz bunu işte ancak böyle dışarıdan baktığımızda anlayab iliyoruz. Bunu hissettim diyor. Yani dünyanın ne kadar değerli olduğunu aya gidince hissetmiş bir anlamda eğer o duyguları yanlış anlamadıysam. Yer ekibiyle bu kez Victor arasında bir konuşma gerçekleşti .

Pencerelerde bir kılıf olduğunu söylemiştik. Dedi ki 4 numaralı penceredeki kılıfın durumunu kontrol etmek istiyoruz. Görüş açımızda bir şeyler değişmiş olabileceği için. Acaba hala gerekli mi onu soruyoruz size dedi Viktor. Gerekli değilse de bu kılıfı çıkartmak istiyoruz. Bunu talep ediyoruz. Her yaptıkları işi yerle istişare ediyorlar bir anlamda. Biz bunu çekmek istiyoruz dedi. Çünkü bir köşesini çektiğimizde içeri giren ışık çok parl aktı.

Bizi kesinlikle etkiler. Rahatımızı da bozar ama ne zamana kadar çıkarıp çıkarmamam ız konusunda bize bir süre verebilir misiniz? Dedi. Bunu sordu. Ve daha sonra çıkartma kararını aldılar yanlış duymadıysam. Ondan önce Christina'nın konuşmasına geri dönecek olursak o duygusal andan başka bir lojistik bazı şeyler de verdi. Kulaklıkları, kulaklıklı mikrofonlarla sürekli raporlar ald ığını söylemiştik.

Bir tanesinin pili bitmiş galiba. O yüzden aktif dinleme, herhalde bu noise reduction gibi bir özellik var. O durmuş pili bittiği için. Ama ses kaydetmeye devam etmişler. Kaçırdığım şeyle şimdi sunucudan yakalarım. Yani şimdi bir yandan olanları bitenlere aktarmaya çalış ıyorum. Bir yandan aval aval Ay'a bakıyorum. İnanılmaz görüntüler bunlar. Yani Christina kadar tabii biz şu anda hissedemeyiz. Orada değiliz ama yine de yani neredeyse bir simülasyon gibi.

Yani sanki bir yandan da bu konuşmalar bizi oradaymış gibi hissettiriyor gibi geliyor bana. Tabii şu anda bir görselleştirmeyi görüyoruz. O ayrı bir konu. Yine yeni hedefleri gösteriyorlar. Halkalar içine alınmış bu hedefler. Şuralara dikkatli bakın deniyor. Glushko diye bir kraterden söz etti az önce sunucu. Gerçekten sürreel anlar yaşıyoruz şu anda. Şu gerçek ay görüntüsüne geri dönsek iyi olacak yalnız.

Victor konuşmaya başladı. Bu zoom lensi takıp da bakmaya başlayanlar çok etkileniyor belli ki. Victor da oradan başladı. Yine romantik dakikalar yaşanıyor. I love you from moon. Bu moon'un romantik komedilerde, filmlerde filan da yeri ayrıdır. Bu arada onu da söylemek lazım bu vesileyle. Yine ekibin en romantik parçalarının birilerinden biri olan Viktor. Eşine sevgilerini gönderdi oradan Aydan. Diyen seni seviyorum şeklinde ilanı aşkını da etti Aydan.

Hadi bakalım 4 milyar dolarlık ilanı aşk. Ve biraz önce pencereden dışarı bakarken ve etrafta kabinin içinde dolaşırken Christina'nın söylediği şeyi duydum. Onun ben de altını çizmek istiyorum. Bu zoom lensi takınca gerçekten işimize yaradı. Bir de şey dedi, bu bilimsel tartışmalar çok önemliymiş. İyi ki onu koymuşsunuz dedi plana. Bu sayede daha iyi bilimsel değerlendirmeler yaptık biz ar amızda. Aynı zamanda iyi de bir insani bağ kurduk.

Ayrıca bilimsel bir not da ekleyeyim dedi. Oriyantale Havzası'nın iç halkası yani o Enneller Ring den ilen yer, merkez bölgeyle benzer bir albido yaparlaklığa sahipmiş. Ancak rengi biraz daha farklıymış, daha kahverengisi bir t ondaymış. but also more human. They are in these support roles right now, not taking photos or making annotations at the windows, but they are also encouraged to have their midday meal at this time.

For lunch today, those two crew members have options of beef ravioli, salmon, butternut squash, sweet and savory kale, pickled beets, cherry blueberry cobbler, tuna noodle casserole, tomatoes and artichokes, broccoli, and chocolate peanut butter bar. Evet şu anda sesini duyduğumuz Christina ve Glover, Victor. Evet şu anda destek rolündeler. Pencereden fotoğraf çekmiyorlar ya da not almıyorlar. Ama bu süre zarfında şimdi onlar için öğle yemeği vakti gelmiş.

İkili ikili yiyecekler, nöbet tutuyorlar ya. Bugünkü öğle yemeğinin menüsünü de verdiler. Seçenekleri şunlarmış. Bayağı birinci sınıf uçuyorlar resmen. Etli ravioli, somon, balkabağ, karalahana hem tatlı hem tuz lu. Salamura pancar, kirazlı ve işte berry deniyor. Yaban mersinli, turta. Tatlıları da var. Bak acıktım ben de. Ton balıklı güveç noodle. Erişte. Domates, enginar, brokoli ve çikolatalı fıstık ezmeli gran ola bar.

Vay vay vay menü çok zengin. Zaten bayağı bir geniş şeyleri var. Bugünkü menü bu sadece. Onların içinden istediklerini alıp yiyebilecekler. Evet sağ altta ben göstereyim. Şu bölge. Şu gitti. Şurası. Burası Oriental Havzası. Şurası Terminator Bölgesi. Şu bölge ışıktan karanlığa geçişin olduğu terminatör bölges i. Aynı zamanda Valjov krateri ve Brunk Basin'in havzasını da görebiliyormuşuz. Şurası ilk söylediği yer Sprung Basin Wallow krateri de hemen Terminator çizgisinin eteklerindeymiş.

Şu anda Viktor konuşuyor. Ara ara kabinin içinden de görünt ü veriyorlar. Yayını sadece dinleyenler için söylüyorum. Ara ara ekranını za bakabilirsiniz. Biraz önce veriyorlardı. Şimdi yine ayı görüyoruz ama. Çünkü bu tarifte bir tarifte bir tarifte. Ve bu tarifte, bu tarifte, teriminator tarifte, bu tarifte, bu tarifte, zeman'dan sonraki bir tarifte, daha önceki bu tarifte, zeman'dan sonraki bir tarifte, bu tarifte, Agin'dan sonraki tarifte.

Bu tarifte, Victor. Ve bu tarifte, çok iyi bir tarifte. Şimdi de bu tarifte, bu tarifte, ve bu tarifte. Bunları ben not ediyorum. Vereceğim birazdan. Buralardayım merak etmeyin. En son Orientalya'nın etrafında komutan Reed daha kahvereng imsi bir ton gördüğünü söylemişti. Sen de görüyor musun diye sordu yer ekibi. Sanırım aralarındaki konuşmaları bitirdiler. Ben notlarımı aktarmaya başlayabilirim. Birazdan sunucu da girer yaklaşık olarak benim söyleyecek lerimi söyler diye tahmin ediyorum.

Onu kesmeyeceğim. Bir kere Victor'un konuşma üslubu ile ilgili şunu söyleye yim. İngilizce bilenler ayırt ediyordur herhalde. Biraz aksanı var böyle güneyliğe yakın bir aksanı var. Ve aralarında hani böyle en ne diyeyim sokak İngilizcesi ile konuşan astronot. Christina en duygusal ve insightful yorumları yapan kişi. Victor'da böyle en ya buddy falan diyebileceğiniz birisi. Bu arada bilim ekibi soru soruyor.

Christina bir soru sordu. Alt taraf dedik ki şimdi jeoloji tarihi geliyor bekleyin. Sordu soru da şeydi hangisi daha yaşlı? Bizim taraftan gördüğümüz Mare mi yoksa bu Oriyantale mi? Oriyantale dediği de bu sağ altta bir benek var ya. Sağ alt köşeye doğru ayın orası. Aşağı taraf hazırlanıyor şimdi cevaba. Ben Viktor'un söylediklerini hala aktaramadım ama sadece boşlukta hemen aktarayım. Dedi ki ayın doğu tarafına baktığımda işte doğu sağ taraf yani.

Grimaldi bu yüzey şekillerinden biri. Ufuk çizgisine 5 derece falan uzaklıkta ve bizim açımızdan birazdan gözden kaybolacak dedi. Yüzey şekilleri artık biraz daha açık renkli görünmeye baş ladı. İç kısmı ve iç halkası en alır renk bölümünde dahil her şey şu an daha fazla aydınlık gözüküyor bize. Bilim ekibi de şu anda sağ tarafta gördüğümüz Kelsey başta olmak üzere. Orası bizim için çok yüksek öncelikli bir hedef.

O yüzden orası hakkında söyleyebileceğin her türlü ek detay iyi olur bizim için. Hazır seninle konuşuyorken terminatör hedeflerinden biri olan hedef 15'e yaklaşıyoruz. Eğer daha önce incelediğin Zeman kraterini tekrar bulabilir sen onun solunda kalan her yer Güney Kutbu. Bölgesinin havzasına giriyor. Oraya iniş yapacaklar biliyorsunuz. O yönünü bulmana yardımcı olabilir dedi. Şimdi tekrar başladılar konuşmaya.

Bizim gördüğümüz her şeyden daha gençmiş şu anda. Bizim sağ altta gördüğümüz, normalde göremediğimiz Oriental . Retter acaba ne zaman oluşmuş olabilir diye ısrarla sormaya devam ediyor astronotumuz Christina. 3.8 milyar yaşındaymış Oriyantale dedikleri yer. Tekrar hatırlatayım. Dinleyenler baksınlar ekrana. Ayın şu bölgesi. Yavaş yavaş kaybolacak birazdan. 3.8 milyar yaşındaymış bu bölge. Ve genç yerlerinden biriymiş.

Az önce ben heyecandan konuşmalar daha yapılırken size çev irmiştim ama sunucu da zaten özet geçti. Christina bir soru sormuştu hatırlarsanız Oriental Havzası' nın bu bizim görebildiğimiz taraftaki yüzey şekillerine göre yaşını merak etmişti. Çok daha genç olduğu söylenmişti. 3.8 milyar yaşında olduğu bilgisini sağladı yer ekibi. Bunun üzerine ayrıca bir bilgilendirme daha yaptılar. Yüzeyde gördüğümüz bu karanlık bölgeler volkanik çökeltiler le kaplanmış veya doldurulmuş alanlar olduğunu belirttiler.

Evet şu anda ayakta olan kişi Jenny, bizim yedek astronot Kanadalı artık yorulmuş oturmaktan ayakta konuşmaya başladı . Artık yer değiştirme zamanı geldi. Yemeklerinizi toparlayın. SD kartlarınızla beraber yeni pozisyonlarınıza geçin. Uyarısını yaptı. ...kondensasyon hosunu ve kabin ışıklarına ulaşabilirsiniz. Bu bir de bir kondensasyon hosunu. Bu küçük kondensasyon hosunu, hosunununca kondensasyon hos unu, ...şeyi kondensasyonu ile ulaşabilirsiniz.

Yayını dinleyenler hemen baksınlar. Ekranda içerisini görüyoruz çünkü, bu pencereyi kapatmışlardı hatırlarsanız, Pencereye yansıma önleyici bir kılıfı yeniden takabilmeniz için bir yol bulduk dediler. Ve yeni buldukları yöntemi de şimdi tarif ettiği yerini. Baktığınız manzaraya kıyasla tabii içeri giren ışığın ne kadar rahatsız edici derecede parlak olduğunu anlayabiliyor uz dediler. Bir kandansasyon hortumu varmış orada.

Onu kabin hava çıkış portuna sıkıştırabilirsiniz. Friksiyon fit dedi yani bayağı sıkıştırın oraya dedi. Bazen kameraları falan da sıkıştırıyorlar böyle köşelere. Zaten birçok şey de cırt cırtla bağlı. Benim perspektifimi değiştiren şeylerden biri de bu olmuştu . Haklı olarak yani orada tornavida, vida ile falan uğraşamaz lar. Bir yerlere sıkıştırıyorlar. O hortumu kabin hava çıkış portuna sıkıştırırsanız diyor.

Bu port difizörlerinizden birinin hemen yanında yer alıyor dedi. O küçük yoğuşma hortumu diye çevirebiliriz herhalde bunu. Condensation hose dediler. Yoğuşma hortumunu hava akımını doğrudan pencere camının üzerinden geçecek şekilde yönlendirmiş olacaksınız. Sonra da yerini tarif etti onun. Yer ekibi tabii en ince ayrıntısına kadar orada neyin nerede olduğunu biliyor. Polo 13'ün filminde de görmüşsünüzdür belki bir problem çıktığında hemen aynısını yerde yapıyorlar.

Ve o problemi o kabinin içindeki araçları kullanarak çöz meye çalışıyorlar bir şey gönderemeyecekleri için. Burada da benzer bir durumu görebiliyoruz. Dediğim gibi eğer bu yayını dinliyorsanız izleme şansınız varsa lütfen izleyin. Kabinin içini görüyoruz çünkü şu anda. Çok karanlık, loş ama görebiliyoruz. Evet bir saat sonra planlı sinyal kaybı yaşanacak. Loss dedikleri loss of signal. Yaklaşık 40 dakika kadar kaybedeceğiz onları sinyallerini.

O sırada tümüyle yalnız olacaklar. Hiçbir şekilde Dünya ile iletişimleri kalmayacak. Çünkü Dünya ile şu anda iletişim kurdukları Deep Space Network'ün ayın arkasında da çalışabilmesi mümkün değil. Bu planlı bir şey. Şu anda da Orion'ın güneş panellerinin üzerinde yer alan bir GoPro kamerasıyla Ay'a bakıyoruz. Ay neredeyse ekranımızın yarısından çoğunu doldurmuş gibi gözüküyor. Neredeyse Orion uzay gemisiyle aynı büyüklüğe geldi.

Şu anda aşağıda sunucunu söylediğine göre bilim ekibi bay ram ediyor. Çok heyecanlılar. Bir yandan da kabinin hem dışını hem içini görmeye devam ed iyoruz. Şu anda 5000 milin altına indiler. Çok yaklaştılar. Ve daha da yaklaşacaklar. 4066 mile kadar yakınlaşacağız dedi az önce. Ve sizlere en yakın olduğumuz anı da paylaşacağız dedi. Bu mesafe Apollo görevlerinden farklı olarak onlara kıyasla çok daha yüksek ve uzaktan bir bakış açısı sağlıyor.

Evet Victor bir soru sordu. Biz bu hortumla mı soğutalım dedi camı. Aynen öyle dedi yer ekibi de. Orada yani belli açılardan anladığım kadarıyla güneş ışığı ya da dünyadan yansıyan güneş ışığı o kadar rahatsız edici olabiliyor ki bir ara tıkanan tuvalet deliğini açmak için bile uzay gemisinin yönünü değiştirdiler ve güneşin ışığ ıyla ısınmasını sağlayarak eriterek bir çözüm bulmaya çalışt ılar. Evet şu anda yarım ay evresine geçtik. Ayın yarım ay şekl inde görüyoruz. Görev sırasında bir de moon joy diye bir tab ir ürettiler.

Joy keyif demek, moon ay demek, ay keyfi. Arkadaşlar neredeyse kelimesi kelimesini benim az önce Türk çe söylediğim şeyi sunucu İngilizce olarak tekrarladı. Böylece NASA'nın sunucularını geçmiş olmanın, hız rekorunu kırmış olmanın mutluluğunu yaşıyorum ben de. Evet, Viktor yine bir rapor verdi. Kristina ile konuştuk dedi. Orientalya Havzası hakkında biraz konuştuk. Yani bir toprak yola benzetti. Paved road dedi.

Toprak bir yol gibi. Eğer öyle olsaydı dedi. Merkezin böyle çok sert sıkılaşmış bir yapıda olduğunu söy lerdiniz. Ama dışa doğru daha yaşlı bölgelere doğru ilerledikçe yapı biraz daha engebeli biraz daha pürüzlü hale geliyor dedi. Daha gevşek bir görünüme doğru bürünüyor. Bu geniş alanın içindeki daha küçük bölgelerse çok keskin çok belirgin kenarlara sahip dedi. Oradaki genel ortalama albido yüzey parlaklığı daha koyuy ormuş.

6 seviyelerinde falan 6-7 seviyelerinde falan olabilir dedi . Ve Christina biraz önce Hertzsprung diye bir karakter civar ındaki durumu tarif ederken ve dalgalı bir suyun, çalkantılı bir suyun aniden donup kal masına benzetmişti. İşte tam olarak böyle bir dokusu var dedi. Orada böyle yürümeye kalksanız hani bataklık engebeli bir z emin olurdu herhalde öyle hayal ediyorum dedi. Ama Hertzsprung'un tam merkezi asfalt dökülmüş pürüzsüz bir yol gibi görünüyor dedi.

Yer ekibi Victor'un tanımlamalarına hayran kalmış. Yer ekibi aynı zamanda büyük ekran ve harita üzerinde onun anlattıklarına bakarak söylediklerinin yerlerini işaret liyorlarmış. Bir sorusu var yer ekibinin şimdi. Mürettebatın seçtiği gözlem alanında hangisindeler şu anda bir durum raporu versene bize dedi. Bu arada ben boşlukta söyleyeyim. Victor dedi ki Terminator bu aydınlanma çemberi çizgisine bayılıyorum.

Yani orası bir sıradan yüzey özelliği gibi bir şey değil. Yarattığı etki inanılmaz. Zaten işte bu tabirlerini çok ne dedi? Evokatif mi? Öyle bir şey dedi. Çok beğeniyoruz senin bu y orumlarını, yer ekibi. Muhtemelen dedi, ben kendi gözlem zamanımın büyük çoğunluğ unu o terminatör bölgesine bakarak geçirdim. Çok fazla detay var çünkü orada. Adım atsanız, doğrudan böyle ayın merkezine doğru düşeceksiniz gibi.

Kara deliklere benzet, öyle yerler var dedi. Görsel olarak çok büyüleyici. Evet, konuşmaları bitti galiba ben araya gireyim hemen. Orientale hakkında bir gözlem daha yapmam gerekirse dedi Viktor. Güneybatı'ya doğru uzanan böyle büyük çok büyük oluklar ya da love tüpleri de orada perd gibi bir şeyler söyledi ama herhalde love tüpü gibi bir şey dedi. İki büyük yapı olduğunu söyledi. Orientale havzasından güneybatı yönüne doğru çıkıyormuş.

Ve neredeyse birbirine paralel ilerleyen iki belirgin yüzey şekli varmış. Orada işte farklı dokuları fark etmemi sağladı dedi. Bilim ekibi de o bahsettiğin zincirleme yapılar aslında Ori yantale Havzası'nın oluşumu sırasında fırlayan o ejekta madd eleriyle meydana gelen ikinci il krater dizileridir. Büyük ihtimalle dedi yer ekibi de. Evet az önce konuştukları yer şu bölge olmalı. Terminatör üzerinde.

43 dakika sonra artık ayın arka tarafına geçecek bu uzay ar acı ve o zaman yaklaşık 40 dakikalık bir sinyal kaybı yaşan acak öbür taraftan çıkana kadar Deep Space Network, derin uz ay networku A bile o bölgedeki sinyalleri yakalayamayacağı için. ve bu göresinde doğanlar ağırları yüksel fourierle Yer ekibi ve bilim insanları mürettebatın özellikle şu nokt aları tartışmasını ve biraz da detaylandırmasını bekliyor dediği sunucu.

Terminator denilen o aydınlanma çemberi hattı boyunca kr aterlerin, dağların sayıca yoğunluğu, boyutları nasıl değiş iyor? Bunun üzerine yine aynı hat üzerinde ve yakınındaki yüzey şekillerinin topografik yapısı, yükseklikleri, eğimleri, en gebe durumu nasıl görünüyor? Yüzeyde gözlemlenen herhangi bir renk ya da ton farkı, açık lık, koyuluk olabilir, kahverengi misi ya da yeşil misi ton lar olabilir.

Daha fazla bilgi isteniyor bu konuda. Yer ekibinden sorularından bir tanesine cevap olarak Victor Glover yer ekibi pencere başındaki mürettebatın hedefleri yle ilgili bir soru sormuştu. hiçbir hedefi kaçırmadıklarını bildirdi. Mürettebat'ın şu anki konuşmalarını canlı duyamıyoruz tabii biz. Sadece görevli olan destek ekibindeki astronot her kimse o bize bunları aktarıyor ama bir yandan duyamadığımız o sesleri kişisel bilgisayar cihazlarına kaydediyorlar ve bunları daha sonra bilim ekibine iletecekler.

Bilim ekibi de yarın sabah neye göre sabah bilmiyorum ama yarın sabah dediler. Mürettebat'la bir konferans gerçekleştirecekler ve bugünkü ay gözlemlerinden elde edilecek bulguları detaylıca değerlendirecekler. Şu anda mürettebatın bu terminatör denilen hat üzerinde tartışmak için daha birkaç dakikası varmış. Onu yapacaklar. Ve size bir parçalıkları yazmak istiyorum. Bu parçalıkları yazmak için bir şey yazmak istiyorum.

Yani hazırladığınız zaman hazırladığınız zaman. Jenny konuşunca hemen kabinin içine verdiler görüntüyü. 15 dakikalık bir süre içerisinde değişmeleri gerekiyor. Ama birkaç talimat daha vereceğiz. O yüzden kalemleri, defterleri çıkartın, notlarınızı alın. Hazır olduğunuzda da haber verin dediler. Evet bakın onların da planlamasından farklı olarak yeni bil giler geliyor. O yüzden not etmelerini istediler.

Şu anda MET dediği şey Mission Elapsed Time diye açılıyor olması lazım. Yani görevden bugüne geçen zaman tam sinyali kaybedecekleri zamanı tarif ediyor. Pardon en yakın aya yaklaşacakları zamanı tarif ediyor. 5 gün 0 saat 25 dakika 30 saniye. Orada bir sayaç var kapsülün içinde. Oradan bakabilecekler. Ve bu sırada 4067 mil kadar yakınına gelecekler. Bir yandan da Maximum Earth's Altitude yani MAT verisini veriyor şu anda.

252.756 mil şeklinde verdi onu da. Loş ışıklar altında kabindeki astronotlarımızın aldıkları notları görebiliyorum ben buradan. Çok güzel espriydi. Victor dedi ki, valla mürettebat bu verileri kilometre olarak da duymak ister biliyorsunuz. Orada Kanadalı bir astronot var kilometre kullanıyorlar. Bir de Parsec cinsinden de isterdik dedi. Birazcık da ay seyredelim. Evet en son Jenny'nin seslerini duyduk.

Yer ekibinde de bir astronot var. Uzayda da astronotlar var. Aralarında konuştular. Evet bakın şu anda kabinin içine tekrar döndük. Ve orada dünyadan ve aydan yansıyan ışıkların refleksiyon unu yansımasını görüyoruz. Evet resmen şu anda eğer dinliyorsanız ve bakabiliyorsanız ekranlarınıza bakın arkadaşlar. İçindeki tüm ışıklar kapalı olmasına rağmen pencereden sız an, güneşten yansıyan, güneşin gönderdiği ve dünyadan ve ayd an yansıyan ışıkların içeriye sızmasını görüyoruz.

Onunla aydınlatılmış durumda kabin sadece. Bana şey hatır latıyor işte uçaklardaki hafifçe araladığınız zaman içeriye sızan ışığı hatırlatıyor biraz. Bu bir blokta, bu blokta, kumyalarınca kumyalarınca kalan larla kalmayacak. Bu LOS, veya SİNAL, 35 dakika sonra, 35 dakika sonra, sonraki sinalarınca 40 dakika sonra, ve bu kumyalarınca kumyalarınca, sonraki sınırda, sonraki sınırda. Yaklaşık 35 dakika sonra, 40 dakikalık bir sinyal kaybı yaşanacak.

Ve bu daha önceki Apollo görevlerinde de hep olan bir şeydi arkadaşlar. Apollo 13 hariç diğer Apollo iniş sağlanan 6 Apollo görevin in tamamında 3 kişi gittiler. 4 değil 3 kişi. İkisi aşağıya Ay'a indi. Birisi yörüngede kaldı ve o yörüngenin etrafında turlar att ı. Ve o turları atarken tek başına mesela Michael Collins astronot Ay'ın diğer tarafına geçti. Orada sinyali kaybetti. Düşünebiliyor musunuz?

O zamanki rekor olarak dünyadan en uzak adam haline geldi. Ve tam ben bundan ilham alarak dünyanın en yalnız adamı baş lıklı bir video hazırladım yıllar evvel. Şu anda yine genel bilgiler verdiği için üzerine konuşmaya devam ediyorum. Güzel bir hikayedir bu benim için, anekdottur. Düşünebiliyor musunuz? Tek başınasınız. Burada olduğu gibi dört tane astronot değilsiniz. Üç kişi gelmişsiniz ama ikisi ayda yürüyor o anda.

Ve siz bu ayın etrafında turlar atıp duruyorsunuz. Son görevde 75 saat aşağıda kaldı iki astronot ve o 75 saat boyunca yukarıda kalan, şu anda Orion'dan daha yakın olarak ayın yörüngesinde kalan astronot ayın etrafında turlar attı . Ve bu turları her atışında ayın karanlık diğer tarafına geç tiğinde sinyal kaybı yaşadı. İnanılmaz bir duygu olmalı. Çünkü yanında geldiği astronot arkadaşları bile ayın bize yakın yüzündeler o sırada.

Oraya iniş yapmışlar. Ekvatora yakın bölgedeler. Ve onlar bile, o iki kişi bile dünyaya daha yakınlar. Ama diğer astronot kabinin içinde yapayalnız dünyayla hiçbir bağlantısı kalmıyor. 40 dakika boyunca, her gün, her turda. Bu bana çok ilham verici gelmişti ve dediğim gibi dünyanın en yalnız adamı diye bir video hazırlamıştım. Arayıp bulabilirsiniz YouTube kanalımda. Orada şundan ilham almıştım. Aslında bu astronottan değil.

Bezilya'da Amazon ormanlarının derinliklerinde medeniyet iz i görmemiş, hiçbir şekilde modern insanlıkla karşılaşmamış bir takım kabileler var. Bunu duymuşsunuzdur, izlemişsinizdir belgesellerde. Bunların da özellikle oradaki hükümetler tarafından bağlant ı kurulmaması isteniyor. Çünkü bazıları bağlantı kurmuş ve dünyadaki modern hastalık lardan, virüslerden dolayı bütün kabile telef olmuş resmen. Hayatını kaybetmiş. O yüzden onları kendi başlarında bırak ma kararı almışlar.

Ve bu kabilelerden birinin son üyesini uzaktan gözlemlemiş ler. Yani Brezilya'da Amazon ormanlarında hiçbir şekilde meden iyetle bağlantısı kalmamış bir kabilenin son üyesi. Bu tür bir yalnızlık var. Hiçbir medeniyet yok. Bakın tekn oloji namına hiçbir şey bilmiyor. Yani bundan on binlerce yıl önceki avcı toplayıcı insanlar nasıl yaşıyorsa öyle yaşayan birisini hayal edin. yere çukurlar falan kazıyor mesela.

O yüzden çukur adam falan da diyorlar. Ama öldü maalesef ben o videoyu yaptıktan bir süre sonra. Bu adamın hikayesiyle işte ayın öbür tarafında yapayalnız kalan astronotun hikayesini karşılaştırdığım bir şey yazmıştım. Ve videolaştırmıştım. Hala da çok ilham verici gelir bana. Çünkü bu iki yalnızlık da skalanın iki ucundaki yalnızlık da teknolojinin tam uç noktalarında. Birisi hiç teknolojiyle karşılaşmamış.

Birisi en son teknoloji sayesinde En uzağa gitmiş ve orada yalnız kalmış. Evet neyse dönelim şimdi yayınımıza. Şu anda biraz zor görüyoruz ama kabinin içini görüyoruz. Jeremy şurada. Jeremy az önce ailesine iyi dileklerini de yolladı. Oh iyice ışığı görüyoruz bakın burada. Evet herhalde yayınımız başladığından beri en ışıkları kap attıktan sonra onlar en aydınlık halini görüyoruz şu anda. Şu hortum da herhalde biraz önce yerden yardım alarak yer leştirdikleri hortum.

Bunu ben daha önce burada görmemiştim çünkü. Sunucu da arkadan bize yedikleri öğle yemeklerini anlatıyor , menüyü anlatıyor. Kahve bile varmış. Daha yani tavsiye etmem bak orada tuvalet problemleri yaşan ırken kahve içmelerini. Jeremy yine yiyor ya. Ben ne zaman baksam Jeremy bir şeyler yiyor ya. Kuruttu ya orayı. Bir daha Kanadalıları göndermeyecekler bak Jeremy. Önce de söylemiştim şaka bir yana.

Hazırladığım her günlük özet videolarında da görebilirsiniz . Jeremy en erken başlıyor yemeği en son bırakıyor. Tabii yedikleri yemeklerin hepsi kurutulmuş. Yazık onlar. Hep paketlerin üzerinde yazıyor ne kadar sıvıyla sulandır acakları ve Küçük böyle bir mikrodalga gibi bir şeyleri de var orada. Mikrodalga değil de bir ısıtıcıları var. Orada ne kadar süreyle pişirmeleri gerektiğini söylüyorlar mış.

4500 milden daha yakınlar artık aya. Ay neredeyse ekranımız ın tamamını dolduruyor yani. Az bir boşluk kaldı. Herhalde 4000'e geldiğimizde tam olacak diye düşünüyorum ben. Yarım aydan da artık kısılmaya başladı. İyice karanlık tara fa doğru yöneldiler. Zaten bir yarım saat kadar sonra sinyal de kesilecek. Evet tabii onu da söyleyelim. İyi hatırlattı bak sunucu. Bizimle sinyalleri kesilecek ama onlar gözlem yapmaya devam ediyorlar.

Yani oradan da fotoğraf çekmeye ve notlarını kaydetmeye devam edecekler. Evet, ilginç bir bilgi daha geldi yayının başından beri söylemediğimiz. Evet, sol tarafta ve sağ tarafta ikisi de uzay gemisinden gelen yayınlar, canlı yayınlar. Bir tanesi kabinin içini gösteriyor sağ tarafta. Bir tanesi sol tarafta Orion uzay gemisinin arka tarafında servis modülünde yer alan dört güneş panelinden birinin üzerine yerleştirilmiş.

GoPro'dan yayın akıtılıyor. Aynı anda GoPro'larda böyle bir özellik vardı eskiden. Zaten onlar da GoPro 4 kullanıyorlar yanılmıyorsam. Sonradan kaldırdılar. Eski modelleri kullanmalarının bir sebebi de bu olabilir. Bak ben de şimdi bir uyanış yaşadım. Ben de çünkü var GoPro 4. Ve ben de aynen bu özelliğini kullandım. Bu arada neredeyse benim çocuğum, oğlumla falan aynı yaşta olabilir o. Çünkü o doğduğu zaman almıştım.

Aynı anda hem video hem fotoğraf kaydedebiliyor. Yerdeki bilim ekibi 8-10 dakikada bir stil fotoğrafı yani normal fotoğraf da alıyormuş bu video görüntüsünün yanı sı ra. Video görüntüsündeki kareler tabii daha düşük çözünürlükle. Ama fotoğraf aldığınızda tam megapikselini hatırlamıyorum ama 15-20 megapiksellik fotoğraf çekiyor. Onlar da aktarılıyor. Aynı zamanda bir sinyal kaybı yaşasak da oradaki astronot lar öyle bir sinyale ihtiyaç duymadan fotoğraf çekmeye devam ediyorlar.

Kayıtların gözlemlerini yapmaya devam ediyorlar. Tabii onlara biz dönüş yolunda herhalde peyderpey en öneml ilerini göndermeye başlayacaklar. Tamamını da cuma günü dünyaya döndükten sonra kavuşacağız diye tahmin ediyorum. Evet, sağdaki kabin içi penceresine bakarsak eğer Christina ve Victor'ın fotoğraflama çabalarını da silüet halinde de olsa görebiliyoruz. Öbür tarafta Jeremy yemekleri götürürken.

Resmen götürüyor bak, kaşık kaşık. ve saniye teamin nasıl bir şekilde daha fazla öğrenmek için , bu şekilde nasıl bir şey var. Gölgeleri kullanarak kraterin böyle derinlikli, üç boyutlu bir yapısını ortaya çıkartmak açısından önemli. Bu ışıkların parlaklığı da genelde kraterlerin işte genç olduğunun, jeolojik anlamda genç olduğunu yoksa 3.8 milyar yaşlarında falan var. Böyle genç olduklarını gösteriyor.

Tabi bilim ekibi asıl fotoğraflar geldikten sonra bu krater lerin ne zaman oluştuğuna dair tahminlerini netleştirecekler . Evet mikrogravity ortamında tabii hepsinin oryantasyonu bir birinden farklı. Zaten Christina baş aşağı yarasa gibi uyuyormuş. Çok rahat ettiğini söylüyor. Dünyadan daha rahat uyuyorum diyor. Neredeyse bir yıla yakın daha önce uzayda kaldığı için olsa gerek. Ve şu anda inanamıyorum ama yani şu pencere içeride hiçbir ışık kaynağı yok normalde.

pencereden gelen ışık ayın yansıttığı güneş ışığı ve işte uzak tarafta şu anda pencerelere abanmış durumda olan iki kişi Victor ve Christina kendi gözlem saatlerini kullanıyorlar bakın içeride de onlar gözlem yaparken bizimkiler hem cep telefonuyla hem de diğer kamerayla geniş açıyla onları içeriden çekiyorlar eminim Reed çekiyor Reed çok iyi bir fotoğrafçı bence bazı açıları çok iyi yakalıyor İşte pencereden gözüken dünya ve pencereden gözüken ay foto ğraflarını yayınladılar.

Ben de bu özet videolarımı her gün özet videosu yayınlı yorum YouTube kanalımda. Bu görevle ilgili başladığından beri 5. gün özetine kadar geldik. Bir tane röportaj yayınladım Türkçe altyazıyla. Onların kapak resimlerini oluştururken reading çektiği foto ğrafları önceliklendiriyorum. Bir tanesinde yeşil ışıklar altında Christina'yı falan görd üğümüz bir şey vardı. PCD dedikleri işte bu tablet cihaz bilgisayar elini aldı şu anda.

Gördüğümüz kocaman kafaya sahip olan kişi Jeremy. Onun arka ensesini görüyoruz. Onun hemen solunda yine içeride olan da komutan Reed. Duygusal bir an yaşamıştık bu yayının başında. 2020'de ölmüş olan eşinin Carol'dı yanılmıyorsam adını bir karatere verdiler. Bir de aynı zamanda bu geminin adını Integrity'de bir karat ere verdiler. İki yüzey şeklini canlı yayında isim verilmesini izledik yayının başında.

Yine bir durum raporu istediği yer ekibi birazdan arkadaki destek ekibi eğer yemeğini bitirebilirse bu durum raporunu verecek. Evet gerçekten de sunucuya katılıyorum. Ayın etkilerini, büyüklüğünü değil sadece aynı zamanda dönüş etkilerini de görebiliyoruz. Gözümüzün önünde evreler değişiyor ayın üzerinde ve bölg eler değişiyor. Mesela şey gitti bakın. Orientalya'ya bakın nereye geldi bakın şurada. Başlangıçta şuralarda bir yerde görmüştük Orientalya şimdi buraya kadar geldi.

Artık ufukta kayboluyor. Resmen sunucu benim söylediğimi benden sonra söylüyor, inan mıyorum. Orientalenin neredeyse gözükmez hale gelmek üzere olduğunu söyledi sunucu da alttan. Tabi bir yandan da o terminatör çizgisi dedikleri çizgi de bu dönüşler ve perspektif değişimlerinden etkilenerek yer değiştiriyor. Ama en parlak olanla en karanlık olan arasında orta bir gr iliğe sahip olduğu için insan gözü açısından herhalde oral ara bakmak çok daha etkileyici.

18 dakika sonra kaybediyoruz sinyalimizi. Bu iletişimi Deep Space Network ile sağlıyoruz dediği sunuc u ve bu Apollo görevlerinden beri yine 50 yılı aşkın bir sü redir, yarım asırı aşkın bir süredir ilk kez bu network'ü insanlar kullanıyorlar. Normalde tabii ki çok sık kullanılıyor. Deep Space Network'ü nereden hatırlayabiliriz arkadaşlar? Ha yok Pluribus diyecektim ama Pluribus dizisindeki başkay dı.

Yine New Mexico'daki başka bir Very Large Array adlı telesk optu o yanlış hatırlamıyorsam. Bu Deep Space Network çok çok daha evrenin uzaklıklarından sinyal yakalayabiliyor. Çünkü neredeyse dünyayı bir antene dönüştürüyor diyelim. Çünkü hem Güney Yarımkürede, Avustralya, Melbourne yakınlar ında, hem Avrupa'da, İspanya'da, hem de Amerika'da, Kaliforn iya'da ve New Mexico'da olmak üzere 3 farklı bölgede 4 tane anten var.

Bu görüntüler daha çok Amerika'daki 2 anten üzerinden aktar ılıyor. Melbourne'deki de yedek olarak kullanılıyor. Dile kolay fırlatmadan itibaren 5 gün 27 dakika 39 saniye geçti. Şu anda 252 bin mil uzaktalar. Tabi ki bu verilen rakamlar yani hedef rakamlar şu andaki hesaplamalara dayalı. Sinyali kaybedip de tekrar kazandığımızda bu rakamları da netleştirmiş ve teyit etmiş olacağız. kabinin içi aydan yansıyan ışıkla iyice aydınlanmış durumda diyeceğim. Acaba o aydan yansıyan ışık mı ondan da emin olamıyorum. Çünkü bir ara diğer bir kaynaktan muhtemelen dünyadan yansıyan güneş ışığından veya güneşin direkt kendisinden içeri sızan kabin ışığından rahatsız olduklarını belirtmişlerdi ve onu kapatmak üzere bir şey yapmışlardı.

Fakat sonra açmak zorunda kaldılar. Nitekim şu anda açık. Tabii böyle bir durumda sadece biz ışık görüyoruz ama o küçücük kabinin içi cayır cayır yanmaya başlıyordur sıcaklık anlamında. O yüzden ekranın sol alt köşesindeki mavi hortum çözümünü getirdiler. Onu bir yere bağladık tutturdular. Sıkıştırarak yerleştirdiler ve onunla pencereleri soğutuyorlarmış. Böylece birazcık ayarlamaya çalışıyorlar. Görevin başlarında bu arada bir dondular önce.

Ya üşüyoruz Houston falan diye bir ağlamaya başlamışlardı ilk günlerde. Bunun üzerine Houston ayarlamaları yaptı. Onlara şey yaptı sıcaklığı arttırdı. 70 küsür fahrenat yani normal oda koşulları diyelim 20-22 derecelere falan getirdi. Ama tabii uzay gibi bir ortamda hele hele böyle küçücük bir uzay kapsülünün içinde bir açı değişikliği bile güneşten al ınabilecek bir etki nedeniyle pencereyi falan açarsanız etk ileyebiliyordur diye tahmin ediyorum içerisini.

O yüzden şu anda böyle bir havalandırma çözümü de buldular. Ama iyi oldu o ışıkla biz de oranın içini görebiliyoruz. Fotoğrafları nasıl aldıklarını, gözlem yaptıklarını. Bakın ağızları oynuyor. Gözlem yapan astronotların ses kaydettiklerini söylemiştim. Bir yandan görüp bir yandan sesli not alıyorlar sürekli. O kayıtları biz duymuyoruz. Bizim duyduğumuz arka plandaki destek ekibinin onlar onları duyduğu için aldıkları notları bize özet olarak aktarmasından ibaret.

Daha sonra bu kayıtların tamamı hem ses olarak hem görüntü olarak, Fotoğraf olarak yüksek çözünürlüklü dünyaya daha görev devam ederken gönderilmeye başlanacak. Tamamı belki gönderilemeyebilir. Bazı şeyleri seçmek ya da önceliklendirmek. Çünkü şu anda tahmin ediyorum herhalde saniyede birkaç yüz fotoğraf çekiyorlardır. Sürekli deklanşördedir elleri. Hangisi önemli, hangisi net, hangisi değil falan bunları bir ayıklamak gerekiyordur.

Sanırım onun içinde bir klasörleme sistemi yapmışlar. Alt klasörler, önemliler, bilmem neler vesaire. Zaten herkes kendi SD kartını kullanıyor. Böylece kimin neyi çektiği çok net bir şekilde anlaşılmış oluyor. Bunlar gelecek. Şu anda ayın aydınlık tarafına ilişkin aralarında konuşuyor lar. O dudak hareketleri oymuş. Ve 13 dakika sonra biz sinyali kaybedeceğiz ama onlar işler ine devam edecekler. Evet ay neredeyse ekranımızı kaplıyor bu arada.

Evet sunucu da hatırlatıyor. Ben de kendimi hatırlatmak ve sizlere de aktarmak istiyorum . Şu anda yarım asırı aşkın bir süredir. İlk kez insanlar, ordalar, insan gözüyle ayı bu kadar yak ından görüyoruz. Hatta daha da ileri giderek şunu söyleyebiliriz. Bu görüntü kalitesi hiçbir zaman yakalanmamıştı. Ve şu anda farklı farklı açılardan eş zamanlı kameralarla görüntünün aktarılmasını izliyoruz. Ay gözümüzün önünde küçücük beyaz bir noktayken başladı ve kesintisiz olarak bu aşamaya kadar geldi.

Bu yüzden biz de gerçek zaman ve kruzlarla kullanarak sonuç larla devam edebilmek için. Sinyal tekrar yakalanacak ve gözlem devam edecek. Dediğim gibi yarım asrı aşkın bir süredir. O zamanlar S-Band'dan yayın yapılıyordu. Şimdi lazerle bu yayın gerçekleştiriliyor. Böylece çok daha geniş bir bandwidth elde edilmiş durumda. Eğer bir rapor durumunuz varsa hızlıca bir rapor alalım siz den. 10 dakikamız kaldı sinyal kaybına dedi Jenny.

Yedek astronotumuz dünyadan. Bakalım ne cevap verecekler. Jeremy bir rapor verdi. Jenny de ona dedi ki penceredeki durum nedir? Christina 2 numaralı pencerede, Victor 3 numarada. Bu arada biraz önceki raporda bu son konuşmadan Jeremy kaç ırdı. Jeremy duyamadı bir daha söyle diyor. İnanamıyorum. Benim gördüğümü siz de görüyor musunuz? Sunucu daha uyanmadı galiba ama şu anda ekranda Orion, Ay ve Hilal şeklinde Dünya görünüyor.

Yani Earth, Set, Sunset gibi. Dünyanın batışını izliyoruz Ay'ın diğer tarafından. İnanılmaz bir görüntü. Bir tarafta durum raporu geçiyorlar ama bu görüntü gerçekten dudak uçuklatıcı. Güneş bir şey dünya güneş diyorum hala. Dünya çünkü batıyor. Asım buna alışkın değil bunu söylemeye ama dünyanın batış ını izliyoruz. Ayın arka tarafından. Evet sunucu uyandı ve benim söylediğimi söyledi. Herkes burada.

Evet bu resimde dünyadaki herkes var. Buradan el sallıyoruz kendilerine. Türkiye özellikle sende varsın. Asya, Okyanusya ve Afrika. Bu canlı bir görüntü şu anda Orion uzay aracı ayın diğer tarafına geçtiğini şimdi buradan çok daha iyi anlayabiliyor uz. Çünkü öbür tarafta biz varız. Dört astronot ayın diğer tarafına geçiyorlar ve biz de ayın öbür tarafından onlara hepimiz oradayız. Bütün insanlık o hilalin içerisinde muhteşem bir görüntü.

Bu yaşıma geldim ve bundan daha iyi bir canlı yayın izle medim diyebilirim. Hep kayıtlara baktık bugüne kadar. Hep arşivleri izledik. Ama şu anda canlı canlı ayın arkasına geçmekte olan uzay ar acını ve içindeki dört insanı öbür tarafta da bizleri, kend imizi bu yayının yapıldığı dünyayı görüyoruz. 6 dakika kaldı kapatmamıza. Yani 6 dakika içinde dünya batacak orada. Dünya ufuktan kaybolacak. İnanılmaz.

Godspeed. Tanrı yolunuzu açık etsin çocuklar. Görüşemeyeceğiz sizinle. Öbür tarafta görüşmek üzere. Biz buradan el sallıyoruz. 8 küsur milyar insanlık olarak. Evet. Öbür tarafta görüşmek üzere. Houston anlaşıldı dedi. Az önce Victor yine dokunaklı bir konuşma yaptı. Ekibimizin en şairane üyesi olarak. Birazdan aktaracağım. Ama önce şu anı doya doya bir yaşayalım istiyorum. Bu arada bu Earthrise ve Earthset yani dünyanın doğuşu ve batışı anları Apollo görevlerinde de çok önemliydi.

Victor bu dört astronot içerisinde en dini inançları güçlü olan kişi. Dün pazar günü Hristiyanlar açısından Paskalya'ydı ve orada da böyle bir konuşma yaptı. Yanında İncil götürmüş bu arada. Daha önceki Apollo astronotlarından da bazıları İncil'den pasajlar okumuştu bu anlarda. O da yine buna benzeyen şeyler söyledi biraz önce, sinyal kaybından önce. Ve resmen 1968'de Apollo 8 mürettebatının yaşadığı anları yaşıyoruz şu anda.

Evet, şimdi sunucu da benim anlattıklarımı anlatmaya baş ladı. Dediğim gibi 3 dakika sonra bu görüntüyü ve mesajı kaybede ceğiz ve dünya ayın arkasından batıyor şu anda. Bu bir teknik keşif görevi olmasına rağmen buna evrensel ve manevi bir anlam katmaya çalıştı aslında Victor Glover. NASA'nın vizyonu bilinmeyeni keşfetmek, insanlık yararına yenilikler yapmak, ilham vermek. Orada İsa'nın bir öğretisi olarak kutsal kitaplarda da aslında yazılıyor bu sadece ona ait değil aslında.

En büyük gizem, dünyanın en büyük gizemi sevgidir dedi. Ve işte komşunu sev diye bir mesaj olduğunu söyledi. Dolayısıyla biz de bu mesajın özellikle Amerikan halkı ve Amerika'nın yöneticileri başındaki insanlar tarafından anlama kapasiteleri olmasa da anlaşılmasını isteriz, diler iz, dua ederiz bunun için. Ama gerçekten burada söylenebilecek şey bu en büyük gizem sevgi. İnsanların belki de evrenin en uzak noktasına gittiklerinde bile aramaları ya da bulacakları şey o olacak.

Sevgi olacak. En son sizi aydan, aydan sevgilerle dedi bir James Bond filmi gibi oldu o da ama. Ve şu anda dünya ayın arkasında kaybolmaya başladı. Bir buçuk dakika sonra sinyal kesilecek. Bu görüntüleri doya doya içimize çekelim. Hilal şeklinde ay ve hilal şeklinde dünya. İnanılmaz bir görüntünün son saniyelerindeyiz. 40 dakika boyunca bu görüntü artık gelmeyecek bize. Çünkü onlar ve gitti. Ayın arka yüzüne geçtiler.

Ama orada çok güzel fotoğraflar çektiklerine eminim. Gelip gelip gidiyor sinyal. De geliyormuş. Hayır gidiyor bakın onların ışıklarının yansı. Aa geldi yine. Evet resmen son ana kadar vazgeçmiyorlar göndermeyi görüntü leri. Ve dünya batıyor. Earth set. Earth Rise diye çok etkileyici bir fotoğraf vardır. Dünyanın doğuşu diye. Apollo 8 görevinde çekilmiştir o fotoğraf. 1968'de çekilmiştir. O sıradaki astronot da yine böyle çok dokunaklı bir konuşma yapmıştı.

Ve işte ayın arkasından dünyanın doğuşunu çekmişlerdi. Biz de aynı şeyi göreceğiz bu arada. 40 dakika sonra bir de bunun doğuşu var. Güneş gibi batıyor şu anda dünya. Biz kayboluyoruz ayın arkasında. Daha doğrusu biz şu anda Ay'a bakabiliyorsanız görebiliyors anız onun arkasına gitmekte olan bir uzay aracını canlı yay ında izliyoruz. Ve sanırım görüntü artık temelli gitti. Sinyal gitti evet. Evet görselleştirmeler kısmına geçtik şu anda.

Çünkü onlardan bir sinyal gelmiyor. Deep Space Network Ay'ın arkasındaki sinyalleri alabilecek güçte değil. Evrenin çok uzak köşelerinden alabiliyor. Ama fiziksel olarak böyle bir kütlenin arkasından geçemiyor . Işık da geçemiyor zaten o yüzden sinyalleri alamıyoruz. Evet yayın boyunca sesini duyduğumuz sunucumuz Leah artık yüzüyle de burada. Çünkü bir 40 dakika boyunca yer ekibiyle birlikte olacağız.

Bu planlı bir kayıptı çünkü ayın arkasına geçtiler. Orada bir mikrofon vumu görüyorum. Sanırım orada bir röportaj gibi ya da duygularını alıyorlar ekiplerin. Evet buradaki bazı simaları gayet iyi tanıyorum artık. Ben de Artemis görevini yıllardır takip ettiğim için. Bir de astronotlara yerden yardım eden, destek veren ekip burada. Evet yine mesafeler falan verildi. Bu arada bir sinyali kaybetmiş olsak da astronotlar orada ayın diğer tarafında gözlem yapmaya devam ediyorlar.

Ve onları dünya tekrar doğduktan sonra bizimle irtibata geç tikten sonra aktaracaklar raporlar halinde. Şimdi o sözünü ettiğimiz networkler hakkında bilgi VTR'si giriyor herhalde. İşte Earthrise böyle bir şeydi. Bu animasyon tabi bu arada. Evet, iki tane networkten bahsedip durduk. Near Space Network'ü ISS falan kullanıyor, alçak yörünge. Evet, bu networkler dünyadaki farklı merkezler üzerinde ent egre ediliyor.

Bir tanesi Johnson Uzay Merkezi ki bu yayını zaten hep yer den sürdüren yer. Bu görevde her iki network de kullanıldı bu arada. Ama Near Space Network'ün görüntü kalitesi daha kötüydü onu söyleyeyim. Deep Space Network ve lazer teknolojisiyle yeni bir test yapıyorlar zaten. Onlar çok daha iyiydi. Evet görevin farklı kademelerinde sinyal tabi zayıflayab iliyor diyor. Bazı durumlarda da biz sinyali önceliklendiriyoruz.

Evet şu anda Deep Space Network'ü yeni sinyali yakalamak üz ere hazır duruma geçmiş bekliyor. Burada da yeni geliştirilen ve bizim bu görüntüleri kalit eli bir şekilde almamızı sağlayan O2O sistemini anlatıyor, lazer iletişim sistemini. Sol taraftaki grafikte radyo sinyallerini gördük. Yani S-Band'dan yayın yapan radyo sinyalleri. Onlar çok daha uzun dalga boyuna sahipti. Bunun sayesinde sinyal kesintiye daha az uğruyor.

Şimdi kullanılan sistemde çok daha büyük bir bandwidth var. Çünkü frekans daha sık. Ama arada bir engelin olmaması gerekiyor. Lazerle sürekli tam doğru yerin hedeflenerek gönderilmesi gerekiyor. Öyle ki şu anda Orion'in üzerinde böyle 10-15 cm'lik teles kopik bir cihaz var. Optik bir cihaz. Zaten optik bir sistem bu. O2O'daki şey optiği temsil ediyor. Onu bize gönderiyor. En son Mars'la kapattılar.

Çünkü Artemis görevi zaten hani Mars'a uzun vadeli Mars'a hazırlık görevi. Mars'la iletişimde de bu sistemi kullanmayı istiyorlar. O yüzden geliştirilip duruyor. Apollo görevlerinden en büyük farklarından biri tuvalet ve bu. Tuvaleti bir türlü halledemediler ama neyse ki görüntü iş ini çözdüler. Darısı tuvalet sistemlerinin başına diyelim. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey.

Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey. Bu konulmadan da çok iyi bir şey.

Bu da, ben de bu da bir işin başlığı için bir işin başlığı için bir işin başlığı için. Bu da, bu işin başlığı için bir işin başlığı için bir işin başlığı için. Bu da, bu işin başlığı için bir işin başlığı için bir işin başlığı için. Bu da, bu işin başlığı için bir işin başlığı için bir işin başlığı için bir işin başlığı için. Bu da, bu işin başlığı için bir işin başlığı için. Bu da, bu işin başlığı için bir işin başlığı için bir işin başlığı için.

Bu da, bu işin başlığı için bir işin başlığı için bir işin başlığı için? Absolutely. As you might have heard in some of the press briefings and content that we've been putting out, color and albedo were really exciting targets for us. We've heard several amazing color descriptions so far. Just to highlight maybe one of them, we heard about green ish and brownish hues near Aristarchus, which is actually a feature that we can see here from the near side.

And those greenish hues could actually tell us something about the volcanic evolution of that area. Bu yüzden bu saniye ürünlerden bir şeyin başlıyor. Ve bu saniye ürünlerden bir daha daha öğrenmek için izleyen lerden bir şeyin başlıyor. Bu çok keyifli. Bu renklerlerden çok merak ettim. Evet, sunucumuz nihayet Dr. Kelsey Young'la röportaj yap maya başladı. Kendisi bilim ekibinin başında ve yukarıda astronotlarla konuşuyordu.

Şimdi bizimle konuşuyor. Özellikle kendisi Impact kraterleri üzerine bir uzmanlığı var. NASA'da bilim görevlisi olarak çalışıyor. Bu misyonu da o yönetiyor bilim anlamında. Tabii ki geldiklerinde en çok bu Earthrise denilen dünyanın doğuşunu merak ediyoruz. Yarım saat falan kaldı zaten. ve hizmetin ve hizmetin bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman bir araçlarına baktığınız zaman Bu bir şey.

Güneş ışınlarının etkisiyle elektrostatik olarak yüklenen toz zerreleri, lofted dust dediği şey. Bunlar yüzeyden yukarıya doğru havalanabiliyor. Ve tabii ışığın da etkisiyle güneşin tersten vurmasıyla çok iyi bir gözlem yapılabileceğini tahmin ediyor. Araç önce aydan biraz uzaklaşacak ve bir saat sonra tekrar dönecek bu arada. Bir pivot manevrası olacak o dönüşünün en ucuna kadar gidip geleceğiz. O sırada çok beklediğimiz o güneş tutulması gözlemleri içinde en doğru açıyı yakalamaya çalışacaklar.

ve ne zaman da bir şey var, ne zaman da bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Bir şey var. Bir şey var. Bu ne zaman da bir şey var. Hedefler arasındaki farklılıkları sordu. Her bir şey için farklı talimatımız var onlara gönderdi ğimizde o da.

Hedefe göre biz ne istediğimizi yazdık onlara ama bazen bu renk olabiliyor, bazen doku olabiliyor. Terminatör çizgisindeki çeşitliliği ve farklılığı görmek istediğimizi söyledik. Viktor'un yorumunu aktarıyorlar şimdi. Yani sanki oraya inmiş ve orada yürüyormuş gibi bir tabir, bir tasvir yapmıştı hatırlarsanız. Eğer orada yürüseydim burası asfalt yol olurdu, burası top raklı yol olurdu falan diye tarifler yapmıştı.

Bu bir soru var. Evet şu anda ekibin Glushko kraterine farklı ışık açılar ıyla farklı zamanlarda iki gözlem yaparak bize bildirmesi mesela bizde yepyeni bilimsel sorulara yol açacak. Buradan çok şey öğreneceğiz diyor. Evet, yani burada gerçek insanların olması, mesela biz bunları bazı gözlemleri yapmanız için robotik görevler yap abilirdik ama onları ayarlamak, açılarını doğru ayarlamak belki yıllar alırdı.

Bu ikisi arasındaki farkı anlatır mısınız diye sordu. İzlediğiniz için teşekkür ederim. ...bir örgütlerinin birçok bir çalışma yapmak için... ...bir örgütlerinin birçok bir çalışma yapmak için... ... ve böyle birçok bir çalışma yapmak için... ...gerçekten yani herhalde vücut dilinden de anlamışsınız dır... ...ne kadar entusiasitik, ne kadar heyecanlı ve tutkulu olduğunu bu işe... ...bir kere tamamlayıcı olduğunu söyledi bu iki görev tip inin...

...yani robotik görevlerin yeri ayrı, insanlı görevlerin yeri ayrı... ...biz şu anda böyle en tepesinden en aşağı kadar bir yüzey şeklinin... hem de kısa sayılabilecek bir süre içerisinde hem de farklı ışık koşullarında hem de insan bakış açısıyla yani stereos kopik bir bakış açısıyla elde edebiliyoruz. Ve dolayısıyla işte farklı ışığa karşı bir kraterin morfol ojisinden tutun da şekillenmesinden, renklerinden, albidon undan, albidosundan filan tutun da birçok yere kadar bilgi elde edebiliyoruz dedi.

Çünkü bazı bir problemlerle ilgili bir şekilde bir kısım var, birbirine yükseltik. Ve ben de yasaklarına uygun bir kısım var. Ve sonra biz gerçekten yükseltik bir kısım var. Biz de yasaklarına uygun bir kısım var. Ayrıca ekip kendi aralarında tartışma zamanı planlanmas ından dolayı çok mutluluk duyduğunu söylemişti bir raporlar ında. Bu da çok önemli bir şey çünkü insanların kendi arasında bir bilimsel problem ya da bir gözlem sırasında konuşmas ının daha önce tek başlarına yapabileceklerinden çok daha farklı bir etki yarattığını ifade etti.

24 dakika kalmış sinyali yakalamamıza Deep Space Network hazırda, beklemede, görev kontrol merkezini görüyoruz. Onlar da streç ediyorlar. E ne de olsa bakalım saatlerimize. Evet 6,5 saattir yayındayım ben. Onların yayını 6 saat önce başladı. Ben bir yarım saat kadar önce başlatıp bir ön bilgi, özet vermek istedim görevle ilgili. Kendi kişisel rekorumu da herhalde kırıyorum şu anda yayınc ılık rekorumu.

Çünkü bunun fırlatmasında da bir 6,5 saatlik yayın yapmış tım. Şu anda 6,5 saati doldurmuş oldum. Ve gidiyoruz bakalım nereye kadar gideceğiz. Sesimiz ve enerjimiz el verdiği müddetçe bu heyecanlı göre vi anı anına canlı canlı sizlere aktarmaya devam etmek istiyorum ben. Edemediğim kısımları da zaten günlük özetler halinde. Evet high five'ları görüyoruz. YouTube kanalımdan yayınlıyorum. Bugüne kadar 5 gün geçti.

Bu 5 günün her birinin 15-20'şer dakikalık en önemli an larının ham haliyle. Yani bizzat ben üzerine hiç konuşmadan ama altyazıyla tekn ik tabirleri robotik olmayan bir altyazıyla sizle aktarmaya çalıştım. Hem kendim öğrendim bunları yaparken hem de sizlerle paylaş mak istedim. Zaten her anını da takip ettiğim için açıkçası o zorluk bana keyif verdi. Bunu yapmayı da devam etmek istiyorum. Bütün bu görevi, bu önemli görevi bizim hayatımız içeris inde meydana gelen en önemli uzay görevini yakından takip ed ip sizlerle anı anına paylaşmaya devam etmek istiyorum.

Bunun için bir playlist, bir oynatma listesi de hazırladım. Youtube kanalımda bulabilirsiniz. Hem o 5 günün özetini hem ilk fırlatma gününde yaptığım 6,5 saatlik canlı yayını hem 2. günün yani görevin bundan sonra ki 3. önemli anı olan Translunar Injection yanmasından önce ki anı 1,5 saatlik bir canlı yayını aktardım. Şu anda ekip en yakın anına gelmiş. Tabii biz göremiyoruz o anı ama daha sonra fotoğraflardan göreceğiz.

Şu anda 4067 mil kadar, 6000 kilometre kadar yakınına yak laşmışlar ayın. Evet şu anda ekrana bir görüntü geldi. Bakın şu anda biz onları göremiyoruz sinyal kaybından dolay ı ama onların nereleri çektiklerini. Şu anda ekrandaki yazılım biraz önce Kelsey'in yönettiği ek ip tarafından hazırlanmış ve onlara gönderelmiş olan yazılım . Gözlemlerini bu yazılım sayesinde kaydediyorlar, işaret liyorlar. Ve şu anda işte ayın karanlık tarafındalar.

Bizden görünmeyen diğer tarafındalar ve gerçekten karanlık şu anda orası. Oradan geçiş yapıyorlar. En yakın noktaya geldiler. 4067 mil uzağındalar ayın ve o sarı çizgi boyunca gözlen meyecekleri yerleri ekrana getirmiş durumdalar. Evet bu lofted tozlar yani havalanmış olan tozlar sadece belli bir anda gözüküyor. Birazdan gözükecek onlar için. Earthrise denilen öbür taraftan çıkarken dünyanın doğuşu az önce dünyanın batışını gördük.

Tabi hız nedeniyle 40 dakika sonra öbür taraftan çıkacak bu uzay aracı ve o sırada dünyanın doğuşunu görmeye başlayacak . Bu kez bununla beraber ay yüzeyinde de havalanmış tozları görme imkanı doğacak ve onları görüntülemeye çalışacaklar şu anda. Buna hazırlık yapıyorlar. Biz de burada heyecanla bekliyor uz onları. Ben bir şey diyecektim unuttum ya bunları aktarırken. Ne diyecektim acaba? Aklıma gelince söylerim size.

Hey! Alabama Huntsville. Burası benim sevdiğim ve uzay kamp ı yaptığım yer arkadaşlar. Onlar da takip ediyorlar görevi. Burası Teksas'ta değil başka bir eyalette. Şöyle diyeyim Teksas'la Florida'nın arasında bir eyalette. Huntsville, Alabama. Ekip biraz az galiba ama olsun onlar da takip ediyorlarmış. Bu ekip ne yapıyormuş? Derin uzayın, radyasyonun insanların hem fizyolojisini hem de psikolojisini olan etkilerini araştırıyorlarmış.

Yani bunlar derin araştırmacılar. Ay ve derin uzayla ilgili araştırmaları yapan ekibi görüyor uz şu anda. Ekranın sağ tarafında iki farklı yer. Solda Houston. Görev kontrol merkezi meşhur. Yıllardır Apollo görevlerini de oradan kontrol etmişlerdi. Uzayla ilgili görevler oradan kontrol ediliyor. Sağ taraf biraz daha özelleşmiş bir yer. Huntsville, Alabama başka bir eyalet. Ve oradakilerde ay bilimcileri derin uzayın ve radyasyonun insan fizyolojisi ve psikolojisi üzerine etkilerini inceliyorlar. Huntsville, Alabama'da Marshall Uzay Uçuş Merkezi'ndeydi o ekipte.

Bu arada ben de açayım şöyle. Buranın saatiyle öğle saatlerinde başlamıştım. Şimdi akşam oldu. Güneş gitti burada. Hava kararmaya başladı. Artemis tişörtümle beraber bu yayını sizlere aktarıyorum. Mümkün olduğu kadar kendimi katmamaya çalıştım. O muhteşem ay görüntülerini bölmemeye çalıştım. Şimdi aradayız. O yüzden astronot kupamla beraber bir sürahi suyu bitirmiş olduğumu fark ediyorum. Ses tellerimi yumuşatmak için yine de heyecanımı koruyamadım ve yarın muhtemelen nodüller birazcık hasar görmüş olacak, yıpranmış olacak.

Kulağım tabii ki orada. Evet bu görüntüler tabii bu çoktan hazırlanmış ve yayınlanmış şeyler. Daha önce de izlediğimiz görüntüler. Artemis görevi hakkında biraz daha geniş bilgi vermek üzere hazırlanmış şeyler. Artemis görevi tabii sürekli söylüyoruz. Amerikalılar için özellikle yeni nesli uzaya hazırlamak. Artemis nesli diyorlar buna. Apollo nesli ölüyor çünkü artık yok oluyor. Bu yüzyılda Artemis nesli onun yerine konuluyor.

Bu bir ruh aslında. Ve kâşif ruhu diyelim. Ve sadece artık Ay'a zaten gidilmişti. Şimdi ısınma hareketleri tekrar bir ısınıyoruz aradan. 50 yılı aşkın bir süre geçmiş. Bu kez kalıcı olarak gitmek istiyorlar. Buna göre bütün hazırlıklarını yapıyorlar. Ay'da bir üst kurulacak. Çünkü asıl hedef daha büyük. Mars'a gitmek, orada da bir şeyler yapmak ve gerek Ay'da yapılacak etkinlikler Ve gerekse de Mars'ta yapılacak bir takım etkinlikler için ay aslında bir anlamda bir ara istasyon görevini görecek il eride.

Bugünleri böyle nostaljik bir duygu ile hatırlayacağımızı düşünüyorum. Şu anda gösterdiği görüntü aslında bizim bugün gördüğümüz görüntünün baştan önden simülasyonu. Nasıl görürler acaba falan diye bakın dünyanın batışını sim üle etmişler. Yarım dünya şeklinde biz oysa hilal gibi gördük dünyayı. Dediğim gibi bunlar yıllar önce hazırlanmış. video görüntüleri, simülasyonlar, animasyonlar vesaire gibi şeyler. Bakın yer ekibi Jeremy'nin elinde kamerayı görüyoruz. Nasıl hazırlandık larını.

Bir Nikon kamerayı tutuyordu ve yerde eğitimden kareler gösterdiler. Bakın orada gri olan not visible yazan alan hiçbir zaman çıplak göze görülmemiş ayın kısımları. Yani Apollo görevlerinde olan yerler açık gri ile gösteriliyor. Görülebilen alanlar. Gri alanlar ki ben biraz önce o çukuru gördüğümü Hatırlıyorum. Bugüne kadar insanların hiç görmediği yerler. Bakın burada yine animasyonlarla gösteriyorlar nasıl bir hareket yapmakta olduğunu uzay aracının.

Şimdi birazdan işte böyle bir görüntü göreceğiz arkadaşlar. Bu kadar yakından değil ama biraz daha uzaktan göreceğiz. Biz 1968'de böyle yakından görmüşlerdi. Biz bu sefer biraz daha overall bir bakış yakalayacağız. Oriental deyip duruyorlardı. Bakın o da onun fotoğrafı gördük işte bu yayın boyunca. Biz de oryantali dünya gözüyle canlı yayında izlemiş olduk. Bunlar da bakın çarpmadan sonra sanki böyle bir göle atılan taş gibi etrafında oluşan halkalar.

Burada da bazalt şekilde lavadan oluşmuş şeyleri görüyoruz. Resmen çember çember halka halka büyüyor. Oraya çarpan bir şey ejekta ediyor. Ejekte ediyor bir takım materyalleri. Onlar daha sonra tekrar düşüyorlar. İşte havalanan tozları işte zaten birazdan görmeyi ümit ed iyoruz biz de. Ama tabi onlar sürekli havada kalmıyorlar. Bir süre sonra düşüyorlar. Ayın çekimi dünyaya göre biliyorsunuz 6'da 1'di değil mi?

6'da 1 daha düşük. 6'da 1'i kadar. Evet. Doktor Kelsey Young girdi galiba sağ altta. 12 dakika 26 saniye sonra tekrar iletişim kurmayı bekliyor uz. Evet genel bilgiler verilirken ben de bir yandan şöyle ayı incelemek üzere kullandığım kamerayı göstereyim. İlgilenenler olursa modeli de Nikon Coolpix P1000. Bu bayağı kaçtı bakayım 125 optik zoom'u olan bir şey. Onlar bunu kullanmıyorlar. Bu ona göre biraz daha amatör aslında.

Ama güzelliği şu üzerindeki sabit lensi sayesinde ayı baya ğı böyle oturduğunuz yerden dolunayda falan inceleyebili yorsunuz. Bütün ekranınızı dolduracak kadar yaklaştırabiliyor. Birkaç tane böyle Instagram'a story ve reel atmıştım bunu çekerek. Bir tane de YouTube videosu yapmıştım. Birkaç tane YouTube'da yaptığım vlogda da yine bunu kulland ım. Çok zevkli oluyor böyle bir zoom in zoom out yapıyorsun.

Bir anda aya yaklaşıp uzaklaşıyorsun falan. Orada da Nikon kullandıklarını duymak güzel bir şey. Ben normalde Canon kullanıcısıyım. Bendeki 400 mm lens şöyle bir şey. Adaptörle falan ancak 7200 bu 2.8. Ama üzerine adaptör takıyorum. Onun da işte 5-6 falan oluyor. Dediğim gibi fotoğrafçılığa meraklı birisi olarak özellikle bu yayın benim çok ilgimi çekiyor. Sürekli izlediğimiz uzay gemisinin dışındaki görüntüleri de işte böyle minicik bir kamera aktarıyor.

Tabii şimdi beni netlemeye hazır kamera. Küçük bir kamera işte şöyle bir şey. Bu GoPro 7 şu anda 13'lere falan geldi herhalde. Onların kullandığı 4 daha da eski o da var bende. Dediğim gibi onun özelliği de daha sonra kaldırdılar ve ben çok sinir oldum. Şu anda diğerlerinde de yok. Yani bende bir de şey var. DJI'nin bir kamerası var. O da mesela sadece ya video çekiyor ya fotoğraf çekiyor. GoPro Hero 4 yanlış hatırlamıyorsam ilk 4K action camdi.

Action kamerasıydı. Ve bir başka özelliği de pili falan çok ısınıyordu. Gerçi onu herhalde çözmüşler orada. Zaten uzayda ısınmasına da pek imkan yok ama. Aynı anda hem video hem fotoğraf çekebiliyor. O çok güzel bir özellik. Mesela bir yandan video çekiyorsun. Bir yandan o 5 saniyede 10 saniyede ya da bir dakikada bir fotoğraf çekiyor. Böylece en ham haliyle hayatından parçaları yakalamış oluyor. Ben bizim ufaklık tabii şimdi 14 yaşına geldi.

Ufaklığı kalmadı. Lise 1'e başladı ama doğduğu zaman almıştım bunu. Ki hani böyle hızlıca hareket ederken falan çekeyim. Aklınızda olsun küçük çocuğu olanlar, hareketli çocuğu olan lar için bu tür kameralar çok işe yarıyor. Görüntü kalitesi çok iyi olmasa da günü kurtarıyor. Evet oradaki sunucu da buradaki sunucu da bu boşluğu doldur mak için konuşma yapıyor gördüğünüz gibi. Onlar sürekli aynı şeyleri tekrar ettiği için ben başka bir şeylerle birazcık daha çeşnik atayım istedim.

Evet bakalım dünyanın doğuşunda görmeyi umut ediyoruz dedi. Ben de çok umut ediyorum. Şu anda bir görselleştirmeye bakıyoruz. Visualization'a bakıyoruz. Ben de bir yandan şuna bakayım. Şöyle bir görselleştirmemiz daha da var. Evet bakın şu anda Orion'ın nerede olduğunu görevli öbür taraftan çıkacaklar şimdi. Evet biraz yaklaşalım. Orion buralarda bir yerde. Biz neredeyiz? Biz ta şuradayız dünya. Ve dönüş yoluna başlayacağız işte.

Şu taraftan çıkacaklar şimdi. 8 ya da sonsuzluk gibi bir rotaları var. Resmen ay araya girdi. Yani onlar dünyadan gelirken ay böyle geldi ve şimdi onun etrafından dönüyorlar. Bu yörünge mekaniği gerçekten çok ilginç bir şey. Dediğim gibi aslında bir şey bir şey çekmiyor. Düşüyorlar oraya doğru düşme diye bir şey var. Ya da şöyle diyelim bunlar fırlatıldı ya dünyadan. Böyle fırlatınca gidiyor işte böyle.

Öbür tarafta da ay geliyor. Ay buradan geçti ve bunlar böyle dönüp etrafından geri gelecekler. Dünyaya düşecekler aslında yine. Basbayağı düşecekler. 7 dakika 25 saniye kaldı. Evet bu astronotları eğiten kişiyi de andılar. Onun... Buralarda biraz kısayım fondan müzik falan sonra telif yem eyelim yayınımızı kesmesinler. Evet Mary Henderson bu hanım onları yerde eğitmiş ne göre cekleri konusunda falan.

Burada da o görüntüleri aktarıyorlar. Bakın bu simülasyon cihazında zaten orayının içinde de görd ük. Pilotumuz Victor Glover manuel kontrolleri ele almıştı. Çok klostrofobik bir yer bu arada orası. O kıyafetleri giyince onu daha da iyi anladım. Kıyafetleri giydiklerini görünce. Tabii bakın şu anda da gösteriyorlar animasyonda. Ayın arka tarafına geçtiklerinde çok çok daha yakın bir h ale geçecekler.

Şu anda biz onlardan haber alamasak da iyice aya yaklaşt ılar orada. Onlarla epeyce bir ayın jeolojisine ilişkin. Bakın kayayı tutuyor elinde. Eğitim verdik. Birlikte çalıştık aylarca. Bu da mock-up'ı. O Orion kapsülünün nerede yaşayacaklar, nasıl çalışacaklara bakar mısınız ne kadar klostrofobik. Yani o vizörleri falan takınca da resmen arada sıkışmış gibi. Deniz altındaymış gibi şey yapıyorlar. Bu da kullandıkları fotoğraf makinesi.

Yine lenslerden vesaireden bahsediyor. Burada da çekilmiş fotoğrafları var. Yerdeyken, eğitim alırken. Aynı bir sahada çalışan jeolog gibi eğitim verdik. Bakın zaten dolaştırıyorlar orada. Farklı yüzeyleri gösteriyorlar, çalıştırıyorlar. Apollo görevlerinde de astronotlara böyle şeyler yapmışlar. Hatta orada roverlar kullanıyorlar biliyorsunuz. Yer araçları kullanıyorlar, cip gibi. Onlar için mesela Hawaii'deki bir kraterli bir volkanik bir yapı zaten.

Hawaii bir yer kullanıyor. Ben oraya da gittim. Orada resmen ay yüzeyi gibi böyle kraterler var. Orada çalışmışlar. Bu işte Lunar Lander denilen şey. Şimdi bu Orion bir kere böyle bir özelliğe sahip değil. Onu da söyleyeyim. Yani bu sadece uçan bir uzay aracı. Asıl bir de inen bir uzay aracına ihtiyaç var. Peki o nedir diyeceksiniz. Onu NASA değil SpaceX ve Blue Origin geliştiriyor. SpaceX'in Starship'ini zaten size bütün test aşamasından it ibaren.

tanıtıyorum. Kocaman bir şey o da. Onunla indirmeyi düşünüyorlar. O Mars'a da gitmeyi planlayan bir araç zaten. Bir de rakip bir firma var. Bunlar özel şirketler biliyorsunuz. Hatta SpaceX şimdi halka da arz ediliyor. Hisseleri açılacak, satışa çıkacak. Diğeri de Blue Origin. Jeff Bezos'un kurduğu uzay şirketi. Onların da Blue Moon diye, Mavi Ay diye bir iniş aracı üzerinde çalıştığını biliyoruz. Böylece farklı rakip firmalar yedekli olarak çalıştırılıyor. Ay'a iniş, iki yıl sonra planlanan iniş bunlardan biriyle yapılacak. Hangisi olduğunu hala bilmiyoruz. İkisi de çalışıyor.

Starship'ten ben ümitliydim ama son dönemde o da testlerde başarısız oldu. Ne oluyor? Bir hareketlenme var. Bir şey mi kaçırdık? Bakalım. İki ziyerlerine geçti. O zaman ben de gevezeli keseyim. Konuştum mu ben ya? Evet kendimi de görüntüden alıyorum artık. Dünyanın doğuşunu görecek miyiz bakalım. Aynı binada koridorun öbür tarafındaki başka bir ekibi gösterdiklerini söylüyor yine. Kelsi Yung'un konulundasını sağlamak için bir şeyin.

Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin.

Öncelikle, oraya başlayan bir şeyin. Saniyeler kaldı bu arada. Şu anda 2 numaralı ve 3 numaralı pencerelerde Victor Glover ve görev uzmanı Christina Cook varmış. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Siyonotlarının ara ara verdiği raporları dinliyoruz. Saniyeler kalmış olmalı. Sinyali tekrar yakalamaya. Evet, Orion uzay aracından sinyali yakalamayı bekliyoruz. alkışlar görüyorum. Evet geldi sinyal. Sinyal geldi.

Karşımızda dünya mı var? diye anlamaya çalışıyorum. Herhalde dünya var. Muhtemelen sağ taraftaki karanlıkta ay. Şimdi açıklama gelir. Alkışlar gördüm bir ara. Sinyal gelip gitti. Giderken de böyle yapmıştı hatırlarsanız. Ayın etkisinden tamamen kurtulup arada bir engel kalmayıncaya kadar böyle bir gel gitler yaşanıyor olabilir. Şu anda görev kontrol merkezinin arka pencerelerine yansıyan ışıklara bakıyorum Ben de onların önlerinde büyük ekranlar var.

Oraya yansıyor o ışıklar. Anlamaya çalışıyorum. 40 dakikalık sinyal kaybından sonra sinyali yakalamaya çalışıyoruz. 4 kişi dünyadaki 8 küsur milyar kişiden 40 dakika boyunca tamamen kopmuş durumdaydılar. En uzak noktaya, evet tekrar geldi görüntü. anlamaya çalışıyorum dediğim, evet dünyanın doğuşunu görüyoruz. Bakın hilalin ucunda bir şey var. Hareket ediyor zaten. Yavaş yavaş yükseliyor diyeceğim. Tabii yükselmiyor ama o bakış açısıyla kafamızı eğersek bir yöne doğru ilerlediğini bakış açısına göre yükseldiğini yani dolduğunu anlayabiliriz.

Üç boyutlu uzayda biz kendi gezegenimizden hep baktık dünya, evrene güneşe ve aya. Uzayda artık böyle yönler alışık olduğumuz, tanıdık olduğumuz bakış açıları tamamen değişiyor. Yine muhteşem bir görüntü. Batışına göre tabii biraz daha şey çözünürlükte ve görüntü kalitesinde. Ama kendimizi görüyoruz şu anda canlı yayında. Kendimizden çok uzak bir noktada ayın arkasından doğuşumuzu görüyoruz. Evet, şu anda sinyali yakaladılar ama oradaki ekibin bu dünyanın doğuşunu, fotoğraflaması ve doya doya yaşamaları için bizimle konuş malarını beklemiyoruz.

Birkaç dakika sonra konuşmaya başlarlar dedi. Fotoğrafları büyük bir heyecanla bekliyorum. Dünyanın batışı ve doğuşu fotoğraflarını şu anda müteşem bir duygu yaşadıklarına eminim. Çünkü düşük çözünürlüklü de olsa biz de benzer duygular içerisindeyiz. Ve işte geldi. Orion'ın içinde astronotların artık öbür tarafındalar. Öbür tarafta görüşürüz demiştik. İşte o taraf bu taraf. ...bazı çarpma kraterlerini gözlemlediklerini umuyoruz.

Hatta belki de işte o havalanan tozları da görüntüleyebil miş olabilirler. Yer değiştiriyorlar şimdi. Christina duyuyoruz seni. Evet Christina şu anda Asya, Afrika ve Okyanusya'ya bak ıyorum diyor. Şimdi dünyanın batışında Victor dokunaklı bir konuşma yapmıştı. Dünyanın doğuşunda Christina bu kez dokunaklı bir konuşma yaptı. Dedi ki biz gemiler yaparız. Buraya yine geliriz. Rover'lar kullanırız. Radyo astronomi yaparız.

Efendim insanlara ilham veririz. Ama sonuçta her zaman dünyayı seçeriz. Gezegenimizi seçeriz. Birbirimizi seçeriz çünkü dedi. Çok güzel yine. Dünyayı seçme sebebi de bir gezegen olduğu için değil, onu önemli kılan, onu gizemli kılan içindeki sevgi ve insanlar elbette. Dediğim gibi dünyanın doğuşunda ve batışında iki astronot farklı farklı mesajlar yayınladılar ve şu anda artık kab inin içi yine ışıkla dolmaya başladı.

Evet, translunar injekşi yakmasından sonra da biz dünyadan ayrılmıyoruz, dünyadan ayrılmayı seçiyoruz. Bunu biz istiyoruz ve yapıyoruz demişti. Evet, az önce ne söyleyecektim ben deyip unuttuğum şey akl ıma geldi. Dünyaya çok hızlı düşecekler biliyorsunuz. 32 mk hızında neredeyse saatte 40 bin kilometre hızla gelecekler. En rızkli ve en tehlikeli parçası o olacak bu görevin. Işıkları yaktılar. Birazdan yaklaşık bir saat sonra diye tahmin ediyorum bir süre vermediler ama şu anda pozisyonlarını falan değiştir iyorlar.

Bakın bir hareketlilik var. Konfigürasyonları kontrol ediyorlar, kameraları kontrol ediyorlar. Çünkü ilk kez ayın diğer tarafından bir güneş tutulması iz leyecekler. Bu açıyı yakalayabilmek için şu anda görselleştirmeyle de gösteriyorlar. Uzay aracının bakın yönünü değiştiriyorlar. Bunlar gerçek zamanlı datalara göre oluşturulan görselleşt irmeler. Pozisyonunu ayarlıyorlar güneş tutulmasını iyi yakalayabil mek için.

Yani saatler içerisinde dünyanın batışını, doğuşunu ve ard ından bir güneş tutulmasını izleyeceğiz. Bunlar hakikaten bir anda uzunca bir süredir uzayla ilgili heyecan verici bir şey olmazken böyle hepsinin bir görevde 10 gün içerisinde hatta şimdi saatler içerisinde gerçekleşiyor olması için birazcık sindirme zamanına ihtiyacımız olacak diye düşünüyorum. Kendim interaktif olarak kontrol ettiğim aynı görselleştir me aracında yerlerine şöyle bir bakayım.

Evet ay yoluna doğru gidiyor bakın artık güneş tarafına doğru. Herhalde şöyle bir açı yakalayacaklar diye düşünüyorum. Şu anda ben oynatıyorum bunu. Tekrar dönelim yayınımıza. Onlarda da sabit olarak aynı aracı kullanarak verdikleri görüntü var şu anda ekranda. Görev başlayalı 5 gün 58 dakika oldu. Artemis 2 fırlatıldığından beri. Şu anda zaten ay karanlık tarafına görüyorlar. Bakın o yüzden biz de biraz önce ekranda sadece dünyayı gördük.

Bu sırada kısa bir ara aldılar ve hazırlık yapıyorlar yeni aşamalarına göre. Güneş panelleri de yine şarj oluyorlar. Bakın tam güneşe doğru açılmış durumda. Bu kadar plarcadılar tabii normal. Şimdi o fotoğraf makinelerini falan şarj etmek lazım. Tabii gemideki bütün elektrikli sistemler içinde gerekli olabilir. O da ayrı bir konu. Bir de güneş tutulması sırasında güneş tutulmuş olacağı için elektrik üretemeyecekler.

O yüzden şu anda uzay gemisinin açısını bütün paneller güne ş ışığını tam olarak alacak şekilde ayarlamış durumdalar. Panellerin ucunda kamera olduğunu biliyoruz. Arada bir bize gösterdikleri açılar oradan geliyor zaten. C'nin sesini duyduk. Yerden konuştu. Buradaki bütün uçuş kontrolörleri ve yönetmenler, uçuş yöneticileri Artemis 2 rozetlerini ters çevirdiler dedi. Neden? Çünkü artık outbound değil inbound. Yani gidiş değil dönüş yolundalar artık. Ondan olduğunu tahmin ediyorum.

Böyle bir şey söylemediler ama. Evet arkada Jared'ı da gör üyorum. Bu arada NASA'nın genç başkanı Jared de orada. Bir de görev boyunca şu dikkatimi çekti benim çok. Kedi var bakın orada görüyorsunuz. Onun da bir anlamı var tabii. Bakalım kimler biliyor. Kediye şöyle bir zoomlayalım, üzerine karalayalım. Kanadalı yedek astronotumuz buradaydı. Terkez bir sustu yine. Türkiye'de şu anda sabaha karşı 2.30 civarında herhalde saat 2.36 gibi tahmin ediyorum.

O yüzden Türkiye'den yayını izleyenlere de tabii Azerbaycan 'dan da vardır mutlaka. Oralardan izleyenlere selamlarımı, sevgilerimi göndereyim. Bu saatlerde ayakta kalmak bir fedakarlık ama buna değer b ence. Tarihi anlara tanık oluyoruz çünkü uzay gemisinden birazdan yeniden görüntüler gelir diye tahmin ediyorum. Belki de enerjiyi fazla tüketmemek ve bütün pilleri tam olarak şarj etmek için özellikle göndermiyor da olabilirler .

Çünkü herkes bir sustu şöyle. Evet güneş panellerinin hareketlerini görüyoruz. Üzerinde kamera olduğu için aynı zamanda tripod görevi de görüyorlar. Evet. Başı aşağı değil arkasını çevirmişler. Şimdi iki taraflı bir rozet gördüğünüz gibi tarif etti Artemis 2 görevini temsilen. Şimdi dönüş yoluna geçtikleri için, ayın öbür tarafından çıktıkları için rozeti herkes öbür tarafına doğru çevirmiş durumda.

Sunucumuzun hemen arkasında turuncu renkli SLS roketini gör üyoruz. Öbür omuzunda da Orion uzay gemisinin maketlerini görüyoruz . Onları nereden almış ben de bulmalıyım mutlaka diye düşün üyorum şu anda. Az önce gördüğümüz rozetlerin tasarımını da bu astronotlar yaptı ve oradaki ekiplere onlar bizzat dağıtmışlar. Houston'daki ekiplere ve böyle bir anlamı varmış işte roz etin bir tarafı gidişi bir tarafı dönüşü ifade ediyor.

Şu anda artık dönüş yolundalar. Dünyanın çekim etkisi orada da geçerli bu arada ama Ay'a çok yakın oldukları için şu anda Ay'ın etkisi Dünya'dan çok daha yüksek. Ama ay az önce de gördük. Şuradan bir daha göstereyim rota olarak. Artık bakın onların önünden çekiliyor. Oray'ın şur ada beyaz bir nokta. Lunar flyby gerçekleşti. Ay aradan çek iliyor. O uzaklaştıkça etkisi zayıflayacak. Dünyanın etkisi zaten var. Ay'ın zayıflayan etkisinden ötürü dünyanın etk isi güçlenecek.

Ve aslında yine neredeyse hiç enerji ya da yakma yapmadan, güçlü bir yakma yapmadan dünyaya düşecekler resmen. Dönüş dediğimiz olay bu. Normalde üç tane daha düzeltme, her gün bir tane olmak üz ere düzeltme ateşlemesi yapabilirler. Ama bu sadece bir ihtimal çünkü gelirken gidiş yolunda aya üç kere yapmaları gerekiyordu. Sadece üçüncüsünü yaptılar. Oldukça iyi bir rota yakalamışlar. Burada da yine 3 tane daha planlanmış yakma var.

Hiçbirini yapmadan da dünyaya geri dönebilirler. Hiçbir enerji harcamadan. İşte bütün bunlar sağ olsun Newton, Isaac Newton sayesinde öğrendiğimiz cisim problemleri ve çözümleriyle olan şeyler arkadaşlar. Ne gündü ama. Angela Garcia yine Artemis 2'nin bilim uzmanlarından, memur larından biri. Evet, sinyal yakalanmış olsa da bağlantı sorunları devam ediyor gördüğünüz gibi. Çünkü o güneş panellerini bir yandan aydınlatıyorlar. Uzay gemisinin yönü değişiyor.

Bütün bunlar çok önemli lazer iletişimde. Biraz önce o rozetleri çevirdikleri bilgisini göndermişler di. Onlardan cevap alamamıştık. Şimdi teşekkürler cevabını aldık. Biz tekrar sunucunun yanındaki konuğa döndük. Roden'i merak ediyor ne iş yaptığını. Kalsi'yi hep gördük, onun yerine geçecekmiş bir de Trevor diye birisi var. Üçü 24 saat görev başındalar, 8'er saatlik vardiyalar hal inde çalışıyorlar.

Bilimci bunlar yani. Hem operasyonlardan hem eğitimden sorumluymuş. O yüzden böyle eğitimle ilgili bir şeyler yaptığınız zaman kalbim ıs ındı diyor benim de. Bu ekibi hazırlarken ne tür prosedürler üzerinde çalıştınız ? Bu bir sorunlar için çok zor. Ama bu bir şeyde bu konuda, bu bir şeyde bu konuda, bu bir şeyde bu konuda, bu bir şeyde bu konuda. Ve bu konuda bir şeyde bu konuda. Bu bir şeyde bu konuda?

Bu bir şeyde bu konuda, bu konuda bir şeyde bu konuda? Evet, şu anda yine aynı şeyleri aslında başka bir ağızdan dinliyoruz. Bir yandan kabin içi görüntüler de gelmeye başladı. Çiftler halinde çalıştıklarını söyledi. Beş bloğa ayırmışlar bu hazırlıklar aşamasında. Bu beş bloğun zaten herhalde üç tanesi bitti, iki tanesi kaldı diye ben tahmin ediyorum kafamdan saydığım kadarıyla. Her birisinde çiftler halinde çalışıyorlar.

Bir çift pencerelerde gözlem yapıp bunları sesli olarak anlatırken diğer ekip de destek oluyor. Bu şekilde hazırlandıklarını ifade ediyor. Tabii yerdeki röportajlar birazcık da recognize etmek, on ları tanımak, tanıtmak için yapılan şeyler. Çünkü biz sürekli astronotlara çok cool oldukları için, ha valı oldukları için odaklanıyoruz ama asıl cool insanlar, asıl demeyelim ama onlardan belki en az onlar kadar cool olan insanlar bunlar.

Aşağıda sabırla yıllar boyunca onlara destek olan, bilimsel hedefleri koyan, asıl işi yapan, gelen verileri inceleyip onlardan anlamlı insanlığı geliştirecek, bilgimizi, görüş ümüzü geliştirecek, belki keşifler yapmamızı sağlayacak şey leri bulan insanlar bunlar. Yani bir yandan hem fleksibül olmamız lazım, esnek bir plan yapmamız lazım. Hem de bir sürü hedefimiz var. Onların her birinin yapıldığından emin olmamız gerekiyor.

Bunların arasında bir denge tutturmaya çalışıyoruz diyor. Hazırlıkları hem normal sınıf ortamında teorik olarak yapmışlar. Hem o modülün, Orion uzay gemisinin bir mock-up'ını eş zamanlı olarak çalıştırıp aşağıda simülasyonlar yapmışlar. Aynı zamanda sahada da çalışmışlar. Hatta ekip de kendi arasında astronotları hazırlamaya baş lamadan önce kendileri hazırlık yapmak için roleplay yapmış lar. Bak şimdi sen Jeremy olacaksın, sen Victor olacaksın falan gibi.

Komutana tuvalet görevini vermişler bu hafta. Onun bakımı ile gelenecek. HHP'de yine başka tür bir kamera. Victor'a o görevi vermişler. Evet dünyadaki eklipslerde de fotoğrafçıların en büyük problemleri. Şimdi eklips fotoğrafları çekerken özel filtreler kullanmak gerekiyor. Güneşe doğrudan bakmak çok tehlikeli olduğu için. Ama bir yandan da dünyayı da fotoğraflamaları gerekiyor. Dünyayı fotoğraflarken onları çıkartıp pozlama değerini ona göre hazırlamaları, ayarlamaları gerekecek.

İkisi farklı parlaklıkta olduğu için. Es zamanlı olarak bunları yapmaları gerekecek. Bir tane zoom lensleri var. Nasıl yapacaklar bilmiyorum ama işte bunları o heyecanla unuturlarsa eğer fotoğraflar kötü çıkabilir. O yüzden şu anda yer ekibi onlara tek tek tane tane ne yap acaklarını izah etti. Resmen şimdi hazırlıklarını anlatıyor. Nasıl prova yaptık larını, işte roleplay yaptıklarını, herkese bir rol verdik lerini.

Sonra başka bir gruba gidip hazırladıkları talimatları on lara veriyorlarmış. Öyle deniyorlarmış. O grupta mesela bu ne ya? Bu saçma sapan bir şey, hiçbir şey anlamadık falan derlerse bu sefer ona göre değiştiriyor larmış. Bu bir ilk önce bu konul başlıyor. Ve bu konul başlıyor. Bu konul başlıyor. Bu konul başlıyor. Bu konul başlıyor. Bu konul başlıyor. Bu konul başlıyor. Bu konul başlıyor. Çünkü her zaman bir konul başlıyor.

Bu konul başlıyor. Bu konul başlıyor. Bir konul başlıyor. sendiy Podanie verdadilerine bilen力 şangkağaphragmalar süb ricis � Watching ortems貼 earlier-in her cueski getsinin daydaki energia Anasiat y verso kö Ve mü � elector Deus if tankı açılan balık pourquoi özelliklerini aracın ve farklı bir şekilde çalışmalarını yapabilirsiniz. Ve bu planlar için çok iyi bir plan yapabilirsiniz. Bu planlar için çok iyi bir plan yapabilirsiniz.

Bu planlar için çok iyi bir plan yapabilirsiniz. Bu planlar için çok iyi bir plan yapabilirsiniz. Bu planlar için çok iyi bir plan yapabilirsiniz. Bu planlar için çok iyi bir planlar. Bu planlar için çok iyi bir planlar. Ve sonra da farklı şeylerden görmekte. Yani, biraz hale bahsedeceğim. Çünkü, farklı hale bahsede bilmekten çok farklı bilgi verilir. Mesela, astronot, bir roka baktığında, mikroshale bahsede bilirsiniz.

Yani, mikro ile makro ile bakımdan bahsediyoruz. Şu anda ölçeklemenin, ölçekli olarak bakıp gözlem yapmanın ne kadar farklı ve önemli olduğunu ifade ediyor. Mesela yüzeydeki bir astronot, bir kaya parçasına çok yakın bir ölçekten bakıp değerlendirirken, burada az önce hep beraber tanık olduğumuz gözlemler çok daha büyük ölçekte yapılıyor. Bunların arasında bakış açıları ve değerlendirme kriterleri açısından büyük farklılıklar olduğunu ifade ediyor.

Bazen bir yamacı görürsünüz. Ona yakından bakmakla, uzaktan bakmak arasında, farklı öl çeklerle bakmak arasında büyük farklılıklar vardır. Bazen böyle zoom out yapmanız, uzaktan bakmanız, büyük res mi görmeniz gerekir diyor. Çünkü gördüğünüz yamaca yakından baktığınızda başka jeoloj ik özellikleri anlarsınız ama uzaktan bakmak da en az bu kadar önemlidir. Yani Apollo görevlerinde yerden kaya örnekleri toplandı, büyük kaya parçalarına bakıldı, küçük taş örnekleri topland ı, getirildi.

Bunlara bakmak ayrı bir şey katar. Ama bir de onların mesela bir sıradağın parçası olduğunu bilmek ve o yapısal özellikleri bir de böyle büyük bir res min içerisinde değerlendirmek yer bilimi açısından daha farklı sonuçlar getirir. Yeni sorular doğurur. Evet gerçekten Kelsey, daha önceki bilim uzmanımız, özell ikle renkler konusuna takıntılıydı. Sadece beyazlar, griler, paraklıklar, albido denilen şeyler değil, aynı zamanda yeşil tonlar, kahverengi tonlar gibi şeylere de.

İzlediğiniz için teşekkür ederim. Bu konuda görmek için çok çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli. Bu konuda görmek için çok önemli.

...bizyonla konuşuyorlar, astronotlarla ilgili bir şey. Çünkü astronotlarla ilgili bir anotasyonlar var. Çünkü astronotlarla ilgili bir anotasyonlar var. Söylerle ilgili bir anotasyonlar var. Yani, özellikle bu sesli yapılan anotasyonlar, yani bir yandan gözlem yaparken bir yandan konuşmak, çok farklı türde bir veri seti oluşturuyor bizim için. Bizim için ben bunlar için çok heyecanlıyım. Birazdan güneş in koronasına bakarken de aynı şeyi yapacaklar.

Mesela yüzeyde yürüyen bir astronot bunları yapamayacak çünkü o sırada kıyafetlerini giymek zorunda. Yerden kaya örnekleri topluyor olmak zorunda. Buradaki perspektif, bakış açısı ve gözlem tekniği, yöntemi bu anlamda iş akışı olarak bize çok daha farklı şeyler sağl ıyor. Yine o sırada gözleyebileceklerini tahmin ettikleri ve şu anda bilim dünyasında da aslında epeyce tartışmalı olan bu havalanan tozlar meselesi.

Lofted Dust'ta bir parmak bastı. Çünkü gerçekten etkileyici bir olay. Ayda atmosfer olmadığı için. Bunlara dair veriler geldikten sonra biz de bilim insanları olarak hipotezlerimizi geliştireceğiz. Belki teoriler üreteceğiz bununla ilgili. Dolayısıyla çok heyecan verici, benim için kişisel olarak heyecan verici şeyler dedi. Angela Garcia'ydı yanlış hatırlamıyorsam bu bilim insanı. Dr. Kelsey'nin yerini alıyor.

O da bir vardiya değişimi yapıyorlar. Yer ekipleri tabii mesai ile çalışıyor. Benim de yayınımın 7.5. saati 8. saatte kapatır gider miyim acaba diye düşünüyorum 8 saatlik mesai'nin sonunda. Hayır öyle değil tabii. Hemen elimdeki takvime bakayım. Evet şu anda ayın arkasından da geçtiler. Benim saatimle 22.39'da bir downlink olabilirmiş. Bakalım onu anons ederlerse ben bu güneş tutulmasından sonra belki oraya kadar da beklerim.

Ama şu anda bu güneş tutulmasına ilişkin bir şeyler yap ıyorlar. Hazırlıklar yapıyorlar hala. Bunu bekliyorum ben de. Murettabatla canlı bağlantı bendeki daha önce anons edilen plana göre benim saatimle 22.39. Sizin saatinizle Türkiye saatiyle sabaha karşı 5.39 gözük üyor. Oraya kadar devam edebilir miyim? Yani yayının içindeki heyecana bağlı Christina yemeğini y emeye başlamış. Afiyet olsun. Saçları hep dağılıyor zaten Christina'nın.

Evet, PCD dedikleri el bilgisayarlarını da görebiliyoruz orada. Bakın SD karttan çektikleri fotoğrafların galeri görünümü mü acaba Audi'ye ben uzaktan anlamaya çalışıyorum şu anda. Evet, yine bir planlı sinyal kaybı olacak ama link forward dedi. Yanlış bilmiyorsam bu onların tarafından değil bizim taraf ımızdan bir sinyal kaybı anlamına geliyor. Madrid'den gelen sinyalle sizi yakalayacağız dedi. Deep Space Network'ün bu kez Madrid'de İspanya'daki anteni yle bağlanacaklar anladığım kadarıyla.

Ve bir saat sürecek bu sinyal kaybı. Dediğim gibi benim anladığım kadarıyla bu kez biz onları görmeye devam edeceğiz. Ama onlar dünyadan sinyal alamayacaklar diye ben tahmin ediyorum. Şimdi sunucu da açıklamasını yapar herhalde. Çünkü daha önce de böyle sinyal kayıpları oldu bu görev sır asında. Geçtiğimiz günlerde biz onların görüntüsünü aldık. Onlar bizden bir şey almadılar. Tersi oldu yani. Biraz önce yaşadığımız durumun ona benzeyen bir şey olacağ ını tahmin ediyorum.

Sadece iki astronot konuştu. Yerden Kanadalı yedek astronotumuz Jenny ile uzayda Integr ity'deki Prestina arasında geçti konuşma. Dolayısıyla onlar kendi aralarında anlaştı. Ama sunucu da herhalde mesaisini bitirip gitmiş olmalı ki herhangi bir ses gelmiyor şu anda onların taraftan. Dediğim gibi Lost of Signal Forward diye bir ifade kullandı . Tek taraflı bir sinyal kaybı bu kez Forward olduğuna göre bizden onlara gitmeyecek.

Bize açıklama yaparlar diye umuyorum. Evet geldi açıklama. Victor Glover, Christina Cook and Jeremy Hansen. We are still live for our lunar fly-by coverage. The crew is in a short break while the spacecraft is pivot ed away from the moon. We are going to be going into a solar eclipse. This is the first time anyone has ever seen a solar eclipse from the moon. İlk kez aydan yapılacak insanlı bir güneş tutulması gözlemi olacak.

Bu tarihte ilk kez olacak. Biz ne göreceğiz bilmiyorum ama oradaki astronotlar buna harıl harıl hazırlık yapıyorlar şu anda. Bir aradalar, ara dönemdeler, gözlem yapamadıkları bir dön emdeler. Evet, tam doğru anlamışım. Sunucu da beni teyit etmiş oldu. Loss of signal forward demek. Onlar bizden sinyal alamayacaklar ama biz onları görebile ceğiz. Tekrar rakamları söylemeye başladılar. Çünkü bunların daha sonra teyidini alacaklarını söylemişler di.

4067 mile kadar yaklaşmışlar. Bakın şu anda yeni veriler gelmeye başladı ve aydan uzaklaş ıyorlar artık. 4660'da 61 oldu. Dünyaya da yaklaşıyorlar. Dünyaya düşüyorlar. Dünyanın çekim gücü giderek ayın çekim gücünü arttıracak ve yaklaşık bir gün sonra, belki daha bile kısa bir süre sonra , ayın etkisi iyice zayıflamış olacak. Bu uzay aracının üzerindeki etkisi onun yerine dünya yen iden etkilemeye başlayacak onları.

Şöyle bir ilginç bilgi de vereyim. Hani bir turuncu kıyafetleri var ve 6 gün boyunca onlara yetiyor demiştik. İşte tam da bu yüzden zaten öyle bir rotadalar ki uzay ar acı bozulsa hatta darbe alsa dışarıdan uzaydan gelecek bir çok büyük olmayan bir darbe alsa bile o kıyafetleri giyerek 6 gün içinde dünyaya geri dönebiliyorlar. Elbette düzeltme manevrası, ateşlemesi yapmadan tam istedik leri yere düşmeyebilirler.

Yani Pasifik Okyanus'un da San Diego'yu şu anda hedefliyor lar mesela Amerika kıyılarını. Karaya düşme ihtimali de olabilir ya da sıyırıp geçme ihtim ali de olabilir bu durumda ama 6 günlük bir süre içerisinde muhtemelen dünyadan onları kurtaracak bir ekip de yola çıkabilir bu süre zarfında. Neyse ki bunların hiçbirisini konuşmamızı gerektirecek bir durum oluşmadı şimdiye kadar. İnşallah oluşmaz da.

Şu ana kadar her şey yolunda gitti. Ve dünya yörüngesinden çıkmak için yaptıkları sadece bir ateşleme neredeyse yetti oraya gitmeye kadar. Sonra bir tane düzeltme ateşlemesiyle buralara kadar geldik . Yani kısaca dünyanın alçak yörüngesinden sonra sadece bir kez motorlarını çalıştırdı uzay aracı. Ve işte hala yoluna devam ediyor. Ayın etrafından döndü ve geriye doğru düşüyor şu anda. Bu arada ekibe National Geographic de bir şeyler vermiş, görevler vermiş.

Bakalım merak ediyorum ve kıskanıyorum niye National Ge ographic'e sadece veriyorlar diye. Şaka bir yana tabii ki sanıyorum yine özel bir kamera ver mişler. Özel derken 360 derece falan olabilir bu. Yine GoPro'nun falan öyle küçük bir kamerasını vermişler ve bazı çekimler yapmalarını istemişler. O boş zamanlarında da öyle şeyler yapacaklarmış. Muhtemelen ondan bir belgesel falan hazırlanacaktır diye tahmin ediyorum ben.

Şu anda uzay aracı gayet iyi gözüküyor. Aynı zamanda iyi de şarj etmişler herhalde. Ve Eclipse öncesinde, güneş tutulması öncesinde uygun bir pozisyona geçiyormuş. 4600'dü bakın. Ay'a uzaklık 4716 olmuş bile mil olarak. Canlı yayının yanı sıra ben de Arrow aracından interaktif olarak şöyle rotayı göstereyim sizlere. Bu gidiyor. Evet bakın şöyle bir şey. Herhalde açıyı doğru tutturabilirsem bir güneş tutulması yaşayacaklar.

Birazdan dünyaya da geliyorlar. 5 gün 1,5 saatten beri yoldalar. 10. gün Cuma günü dünyada San Diego'ya fırlatıldıkları kıyı dan değil diğer kıyıdan Pasifik Okyanusu'nda San Diego açık larında bir yere splashdown. 11 tane paraşütü var bu aracın uzay aracının. Çok karmaşık bir paraşüt sistemi var. Saatte 40 bin kilometre ile bir rekor daha kıracaklar. İçinde insan olan en hızlı araç haline gelecekler.

Mac 32, sesten 32 kat hızlı olacak bu arada. Yani dediğim gibi bu görevin en riskli anı o. Tıpkı uçaklarda da inişin en riskli olması gibi. Çünkü o sürtünme sırasında Artemis 1 görevinde kalkanlarda bir hasar tespit edildi ve bu hasar epeyce bir süre sonra itiraf edildi açıkçası. Arne Evet, Dr. Kelsey Young'ın da içinde olduğu bir video göst erecekler. Apollo görevlerinden görüntüler var. Orada toplanan örneklerle çok şey öğrendik diyor.

Ancak o görevlerin tamamı, 6 tane inişin tamamı ayın bizim görebildiğimiz, hatta ekvatora yakın bölgelerindendi. Ama ayın evrimini inceleyebilmek için her yönünü bilmemiz lazım. Özellikle de bizim hiçbir zaman göremediğimiz diğer taraf ını, uzak tarafını. Evet, bundan sonra ayın yüzeyine, kutuplar bölgesine sadece insan değil, bilimsel enstrümanlar, roverlar, gezici araç lar ve pek çok bilimsel ve Yerleşime dair ekip ve ekipmanlar göndereceğiz bundan sonra .

Dünyada birçok volkanik aktivite, tektonik aktivite nedeni yle jeolojik tarihimize ait pek çok kayıt değişmiş modifiye olmuş durumda. Geçmişimizi anlamak istiyorsak ondan çok daha az değişmiş olan ayı incelemek son derece önemli. Regalit dediği şey ay tozu bakın astronotun ellerinden de aşağıya doğru üşüyordu. Ve birazdan zaten eklip sırasında onun havalanan parçalar ını da incelemeye çalışacaklar.

Bütün bunlar tabi test uçuşu olarak yapılıyor. Şu anda banttan görüntünün yanı sıra köşede Jeremy'i gör üyorum. Canlı yayında hala geliyor. Onlar bizi duyamıyorlar ama biz onları görebiliyoruz. Zeki Müren de bizi görebilecek yarım saat kadar sonra. Evet, ayı anlarsak sadece dünyayı değil, bütün bir güneş sistemindeki diğer mekanikleri de anlama yolunda önemli bir adım atmış oluruz. Tabii ki bütün cisimleri ayrı ayrı incelemek lazım.

Hepsinin kendine has özellikleri var. Ama ayın önemi en büyük uydu olması. Güneş sisteminde gezegenlerden sonra en büyük uydu başka bir gezegenin etrafında dönen hatta bazılarına göre gezegen kabul edilmesi gereken. Yani Dünya ile Ay'ı bir ikiz gezegen sistemi olarak kabul edilmesini düşünen kişiler de var. Ama sonuçta en büyük uydu bizim Güneş sistemimizde tek uyd usu olan tek gezegen biziz. Zaten o yüzden bir çift olarak da dünya ay sistemi olarak da değerlendirilmesi düşünülen bir yapı bu.

Ve onu incelemek, farklı ölçeklerden, farklı perspektifler den bakmak son derece önemli. Bu anlamda bugün pek çok ilke imza atıldı. Elbette 54 yıl sonra tekrar aya dönüş, insanlı dönüşün ötes inde o zaman bile yapılmayan ve yapılması ihtiyacı hissed ilen şeyler bugün gerçekleştirildi ve gerçekleştirilmeye devam ediyor. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Integrity isminin verilmesi, bütünlük demek, entegrasyondan aklımıza gelebilir.

Entegrasyon kelimesi Türkçede de kullanılıyor. Entegre etmek, bütün haline getirmek, manevi anlamda düşünd üğümüzde dürüst olmak, uyumlu olmak gibi birçok anlamı var. Bu uzay aracında 300 binden fazla parça var. Bunların uyumlu olarak çalışması, bütün olarak çalışması anlamına da geliyormuş. Ve tabii ki o parçaları bir araya getiren binlerce çalışana da bir gönderme yapmak için İşte bu dört astronot şu anda canlı yayında izlediğimiz ve güneş tutulmasına tarihte ilk kez ay tarafından tanık olacak.

Bu dört astronot gemiye bu ismi vermişler. Integrity ismini vermişler. Geminin türü sınıfı Orion uzay gemisi. Ancak özel adı bu göreve özel adı içindeki astronotların verdiği özel isim Integrity olmuş. Bakın ne kadar dar olduğunu işte bu hareketlerinden göreb iliyoruz. Yani aralarında yer değiştirmek bile bir koreografi gibi bir dans gibi birisinin diğer tarafa geçmesi gerekiyor. Kollarında saatler var bakın o saatler hem gerçek saat hem de aktivitelerini vücutlarının ne kadar hareketli olduk larını ölçüyor.

Bir de tabii radyasyonu ölçen bir dozometre de var. Sürekli bunları taşıyorlar. Pantolonlarındaki ceplerde Jeremy'nin cebinde atıştırmalık olduğuna eminim. Bunu daha önce cebine atarken gördüm çünkü. Ve arada acıktıkça oradan atıştırabiliyorlar. Ta merkezi, mutfak çantasını açmaya gerek kalmadan cepten alıp yiyebiliyorlar. Bunun dışında evet bakın komutan Reed en güzel fotoğrafları çeken kişi. Ben oradan bakıyor galeride çektiği fotoğraflara.

Muhtemelen onları yavaş yavaş seçecekler ve bak bu güzel falan diyor görüyor musunuz? Bu anlar en sevdiğim anlar arkadaşlar. Benim sunucuda konuşmamışken. Böyle hakikaten bu görev boyunca, beş gün boyunca ara ara ve büyük oranda da verdiler bu görüntüleri. Yer ekibi rica etti. Yani mümkün olduğu kadar açık tutun iletişim hattını. Tabii ki kendi özel anları var. Aileleriyle görüştükleri, iş yaptıkları.

Onun dışında şu anda da iş yapıyorlar ve canlı yayında on ları izliyoruz, dikizliyoruz resmen. Bakın çektiği fotoğrafı seçti ve bakıyor. Resmen buradan görüyorum ben kaydırırken galeride bak bu güzel falan diye. Evet o resmen görüyorsunuz sizde dünyanın doğuşu. Onu seçti. Yanda açılmış olan fotoğraf. Yanlış görmüyorsam eğer ay yüzeyi yakında ve arkasından dünyanın ya doğuşu ya batışı. Tam tabii bilemiyorum.

400 mm ile çekilmiş olduğu belli. Tabii kaydırdıkça gidiyor fotoğraflar. Yüzlerce fotoğraf var. Belki binlerce. Her bir astronot kendi SD kartını kullandı. Onu tekrar hatırlatayım. Oh bir sürü. Onlar şimdi gelecekler dünyaya. İçlerinden en güzelleri seçilecek. İngilizce bilenlerin de anlayacağı gibi sunucu benimkine benzer yorumlarını benden sonra yapmaya başladı yine. Birçok fotoğraf var. Bu fotoğrafları görmek için NASA'nın hesaplarını takip etme yi unutmayın da dedi.

Ben de buradan söyleyeyim. NASA bir devlet kurumu ve yaptığı her şeyi ücretsiz olarak yayınlamak zorunda. Yasal olarak böyle bir zorunluluğu var. Yani öyle telif hakkı vesaire gibi bir hak iddia edemez. Çünkü tümüyle halk tarafından fonlanıyor. Bizim Amerika'da yaşayanların vergileriyle yürütülüyor bu görevler tümüyle. Dolayısıyla orada elde ettiklerini saklayamazlar, gizleyem ezler, her şeyi paylaşmak zorundalar.

Ama güzel tarafı, benim hoşuma giden tarafı sadece Amerika' ya değil, bütün dünyanın bilim camiasına paylaşıyorlar bunları. Dolayısıyla dünyanın dört bir tarafındaki araştırmacılar, bilim insanları da bu verileri kaynağından takip edebilip kullanabilir hale geliyor. Bilim insanı olmaya da gerek yok. Bizim gibi meraklılar da NASA'nın kaynakları biraz karışık düzenli. İyi bir dalmak ve araştırmak gerekiyor ama bulabilirseniz e ğer ben dediğim gibi bu görev boyunca çektikleri fotoğraf ları.

İşte bir tanesi Reed'in çektiği şu fotoğraf dönüp dönüp gel iyorum. Yani şunun metadata bilgisine bile ulaşabiliyorsunuz. Exif datasına bakabiliyorsunuz. Zoomlayabiliyorsunuz. Grenlerine kadar her şeyini görebiliyorsunuz. İşte şuradaki kabin içinde yansıyan ışığı falan görebili yorsunuz. Burada tekrar göstereyim. Bakın şurası İspanya. Cebelitarık Boğazı şurası. Akdeniz. Dolayısıyla şu bulutların altında İtalya olmalı.

Burası herhalde Kıbrıs'tır diye tahmin ediyorum. Türkiye şuralarda bir yerdedir. Eğer yanlış görmüyorsam. Kafanızı böyle ters çevirin. Afrika burası çünkü. Şurası Afrika. Evet. Böyle bir fotoğraf çekti. Bu fotoğrafta benim asıl hoşuma giden bakın şurada kuzey ış ıkları diyeceğim. Güneyde gibi gözüküyor bize ama burası kuzey kutbu. Aurora Borealis denilen kuzey ışıklarını görüyoruz. Aynı anda tam tersi tarafta şurada güney ışıkları var.

Burası da güney kutbu. Ters evet her yer değişmiş durumda. Ve bu fotoğraf gece tarafından çekilmiş. Gündüz şu anda öbür taraf. Nereden anlıyoruz? Bakın güneş arkada ve şuradan yansıması var. Aynı anda üç tane şeyi görüyoruz. Yani buradan güneşin halesini, buradan güney ışıklarını, buradan da kuzey ışıklarını bir fotoğraf kalesinde göreb iliyoruz. F4 lensle çekmiş bunu. 51.400 ya da 200. 51.200 bayağı yüksek bir ISO ile çekmiş gece olduğu için.

O yüzden aslında bu fotoğrafın adı Hello World. Merhaba dünya. Programcılar bilir bu tabiri. Herhangi bir yazılım dilini öğrenmeye başladığınızda ilk geliştireceğiniz şey ekrana bunu basmaktır. Hello World yazısını basmaktır. Merhaba Dünya. Öyle bir isim vermişler bu fotoğrafa. Geçen yüzyılda en meşhur fotoğraf Dünya diye arattığınızda bu çıkar karşınıza değil mi? Bu da astronotlar tarafından çekilmişti.

Blue Marble bunun adı da. Mavi Bilye fotoğrafın adı. Bu Hasselblad bir fotoğraf makinesiyle filme ve gündüz tarafından çekildiği için bu kadar güzel. İlk çekildiğinde bu da tepe taklakmış bu arada. Onu düzeltmişler herkesin anlayabileceği haliyle tanınabil mesi için. Az önceki anonsu bir yandan yakalamaya çalıştım. Bir folder'dan bahsetti. Az önce fotoğraf seçiyorlardı ya herhalde iyi olanları bir klasöre atıyorlar.

O klasörleri downlink'e gönderdik. Oradan downlink yapıyoruz biz şu anda. Uzay internetinden diyelim. Downlink yapıyorlar. Tekrar canlı yayını açtım bu arada fotoğraflara bakarken dalmayalım. Dediğim gibi belki saatler içerisinde çektikleri ve bizim biraz önce canlı yayında seçerken gördüğümüz o fotoğrafl ardan bazıları bütün dünya basınına servis edilecek. Önümüze düşecek tıpkı yolculuğun ilk günlerinde Reed'in çek tiği dünya fotoğrafı hello world fotoğrafında olduğu gibi bakın başka fotoğraflar da var hazır ben bu boşluğu yakalam ışken şöyle getireyim onları da ekrana mesela şu benim favor ilerimden bir tanesi görüyor musunuz ay aya yaklaşırken geç tiğimiz dün çekildi bu fotoğraf yanlış hatırlamıyorsam 6 N isan'da saatler önce çekilmiş efendim Pencereden dünyaya bakan Christina fotoğrafı.

Evet, sizi körlemesine arıyoruz diye bir mesaj verdiler. Yani siz bizi duyacaksınız ama biz size cevap olarak duyam ayacağız. Biliyorsunuz hala öyle bir sinyal kaybı var onların tarafta bu kez. Evet bugün ayda çekilen fotoğrafları gönderdik diyor bir k lasör olarak. Biliyorsunuz şu anda biz sinyal kaybı yaşamamıza rağmen on lardan veri alabiliyoruz, veri çekebiliyoruz. Onlar bizden çekemiyorlar. Ben yine fotoğraflara döneyim.

Neredeydi? Şuradaydı. Çok güzel fotoğraflar var. Bakın bunlar hala dünyanın yörüngesindeyken 3 Nisan'da fır latmadan sonraki gün çekilen fotoğraf. Yine çok karanlık haldeyken çekilen bir başka fotoğraf. Bunlar aya yaklaşırken, bunlar içeriden röportaj verirken. Her var başka. Bu her ayda kontrolleri aldıklarında bu bir video. Şöyle bakalım. Evet. Manuel kontrolleri aldıklarında bakın kıyafetlerinin içind eler.

Kendilerini fırlatacak sistemi atarkenmiş bu da. Bunlar da yine fırlatmada farklı kamera açılarından pan eller ayrılırken çekilmiş görüntüler. Evet. Bakın dünya yörüngesindeyken. Bunlar tabi uzaya fırlatıldıktan sonra uzay aracından ger iye gönderilen fotoğraflar ve videolar sayısı artacak. Dünyaya ele ulaştıktan sonra gördük binlerce fotoğraf var. Hepsini paylaşacaklar. Şu çok güzel. Burayı kendiniz de ziyaret edebilirsiniz.

Ben ilk günkü yayınımda da bahsetmiştim bu siteden sizlere. Arrow diye bir web sitesi anlık olarak bir görselleştirme ile izliyorsunuz buradan. Evet bu cuma günü dönülmüş olacaklar. Şu anda aydan uzaklaşıyorlar. 5096 mile gelmişler. Burada gördüğünüz Arrow NASA'nın işte bu verilere dayalı telemetri verilerine dayalı olarak yansıttığı 3 boyutlu bir göselleştirme. Şu anda onların yayınında bunu gösteriyor. Bakın benim bu diğer taraf da açık zaten. Böyle istediğiniz gibi hareket ettirebiliyorsunuz. Nerede olduklarını görebiliyorsunuz. Ayın ve dünyanın konumlarını görebiliyorsunuz.

A-R-O-W diye yazılıyor. Yani tam arrow değil. Ok anlamına gelen arrow değil. Ses teşi onun. Arrow. Artemis Real Time Orbit View gibi bir şey. Artemis Real Time Orbit Website'miş. Bunu kendinizde interaktif olarak inceleyebilirsiniz. 3 gün 23 dakika şey 3 gün 33 saat 31 dakika sonra da yeryüz ü de düşmüş olacaklar. Splash down gerçekleşecek. Bunu söylüyordum yarım kaldı. En tehlikeli en riskli kısım o kısım.

Uzayda işte bir yakmayla aya gidip gelebiliyorsunuz. Ne fazla enerji harcamaya gerek var. Sadece matematik fizik bilmek yeterli ve bunu uygulamak. Teşekkürler Isaac Newton. Klasik fiziği icat ettiğin, bulduğun bu yörünge mekanikler inin formüllerini filan ilk etapta bulduğun için. Tabii daha sonra Einstein'a da teşekkürler. O da işi daha da geliştirdi. Bilim bu şekilde ilerliyor. Birazdan orada güneş tutulmasını kaydedecekler.

Bir yandan da dünyaya ayın arka tarafından çektikleri fotoğ rafları seçip göndermeye başlamışlar bile. Bir sinyal kaybı olduğunu hatırlatıyor. Tek taraflı bu sinyal kaybı sadece Artemis'teki Orion uzay kapsülünün içindeki astronotlar dünyadan sinyal alamıyorlar . Ama biz onlardan her türlü veriyi, görüntüyü alabiliyoruz. Ve şimdi çok çok heyecanlı bir başka gözlem noktasına yak laşıyoruz. Tarihte ilk kez olarak insanlar aydan bir güneş tutulmasını izleyip görüntüleyecekler.

Apollo görevlerinden biri tabii güneşe dair bazen patlam alar meydana geliyor ve uzay hava durumunda beklenmeyen şeyler oluşuyor. Dolayısıyla bu da tehlikeli olabiliyor ama şu anda teknoloj imiz çok daha ilerledi. Radyasyon tehlikesine karşı bu tür güneş patlamalarını gör üyorsunuz şu anda zaten. NASA'nın uzay havası programı diye bir programı var. Hem yeryüzündeki hava durumunu takip ediyorlar hem de uzay ın hava durumunu takip ediyorlar.

Gördüğünüz gibi sadece astronotlara değil bu uzay hava durumunu takip edenler aynı zamanda yerdeki insanlara, uçak lara, pilotlara, elektrik şebekelerine. Çünkü bunların hepsini etkileyen şeyler bunlar. Güçlü uzay, güneş rüzgarları biliyorsunuz 1800'lü yıllarda da çok büyük bir etki meydana getirmişti. Bu konuyla ilgili de bir video hazırladım. Ve çok güçlü bir güneş rüzgarı yeryüzündeki birçok iletiş imi, elektronik cihazların işleyişini olumsuz yönde etkileye cek kadar güçlü olabilir.

Bu anlamda onun takibi ve gerektiğinde önlem alınması için NASA'nın uzay hava durumu ekibinin çalıştığını gösteren bir video. Canlı görüntüyü almaya başladık yine. Evet bakın şuradaki gölge değişimini görebiliyor musunuz? Bunlar 24 tane olan küçük manevra motorları. Hepsi çiftler halinde bakın. İki tane motor var şurada. Şu bir, şu iki. Hepsi yedekli bunların. Hatta gidiş yolunda bunları da test ettiler.

Manevra yaptıkları sırada hepsini çalıştırmadılar. Sanki bir kısmı arızalanmış gibi davrandılar. Ve onun tatbikatını yaptılar. Arızalanırsa eğer geride kalan motorlarla nasıl manevra yap abiliriz de kontrol ettiler. Unutmayın bu uzay aracı ilk kez içinde insanlarla uzaya çık mış durumda. Daha önce 2022'de Artemis 1 göreviyle insansız olarak içinde mankenler, cansız mankenlerle bu yolculuğu yapmıştı.

Evet şu anda bu lensten herhalde bir lens etkisi. Ama lens üzerindeki etkilerini görebiliyoruz. Daha üst köşede güneş olmalı. Onun mercekteki kırılımını görüyoruz. Lance Flayer denilen fotoğrafçıların bileceği şey oluşuyor. Aynı dünyada olduğu gibi onlar da bu eklipsi tutulmayı güne şe doğrudan bakamayacakları ve tehlikeli olacağı için özel gözlüklerle yapıyorlar. Yıl kadar önce 2024'te böyle bir tutulmayı yaşadığımızda biz de bunlardan edinmiştik.

Bu tutulmanın yanı sıra aynı zamanda bazı gezegenleri de görecekler. Venüs'ü, Satürn'ü, Mars'ı ve Merkür'ü de görecekler Güneş tarafında. Ve onların bu gördüklerini not edecekler yine biraz önceki birkaç saat önce yaptıkları gözlemlerde yaptıkları gibi. Annot edecekler. Bunlar da gelecek görevlerde çok işe yaray acak diye ifade etti sunucu. Tutulma bu arada yaklaşık 54 dakika sürecek. Uzun, tabii parçalı bir, partially eclipse, kısmi bir tutul ma olacak bu.

Evet şu anda oradaki uzay aracı eklipsi gözlemlemek için uy gun pozisyona ulaşmış. Aynı zamanda bir ara vermişlerdi hatırlarsanız gözlemlerine . Bir saatlik bir ara vermişlerdi. O da sona ermiş. Artık aktif olarak gözlemlerine kaldıkları yerden devam ediyorlar. Aynı zamanda Güneş'in kutuplarından yukarıya doğru fışkıran kısımları da gözlemlemeye çalışacaklar. Bir yandan Ay'a bakacaklar, bir yandan Dünya'ya, bir yandan Güneş'e 54 dakika boyunca yapacakları gözlemler.

Hedefler böyle olacak. Bir yandan da Güneş tarafındaki diğer gezegenleri. İşleri çok. 54 dakika uzunca bir süre gibi gözükse de bu arada o küçüc ük GoPro kamerasından bile şu anda çok güzel görüntüler, ış ık, gölge oyunları, lens flare'lar görebiliyoruz. Eclipse'e hazırız bekliyoruz. Şu anda telif haklarını ihlal etmek kaygısı yaşamasam Pink Floyd'dan bir şeyler çalmayı çok isterdim. Siz evinizde yapabiliyorsanız yapın.

Eclipse Pink Floyd ya da daha da iyisini söyleyeyim ben bir önceki Eclipse'de yapmıştım. 2001 uzay macerası filminin başındaki müzik. Böyle buyurdu Zerdüşt. Kafamdan çalmaya başladım ben. Bir güneşin kutup bölgelerinden yükselen ince gaz akışkan larını izleyecekler. Güneşin etrafındaki yüzeyden kalkan o halka benzeri koronal oluşumları izleyecekler. Ve şu anda evet biz de görebiliyoruz. Eklips başlamış olmalı.

Onlar pencerelerden gözlemliyorlar. Tarihte bir ilk daha yaşanıyor. Ve ay tarafından bir güneş tutulması izliyoruz. Parçalı da olsa koronayı görebiliyoruz buradan. Tarihteki ilk güneş tutulması ay tarafından canlı yayında. Gerçekten tarihi anlar diye diye klişeleşmiş bir laf. Ama yani bu kadar mı olur? Bu kadar mı rekor kırılır tek bir yayında? Şu anda biz tabi canlı yayında izliyoruz ama dünyadan böyle bir şey gözlemlenemiyor.

Bizim bulunduğumuz yerden gökyüzünde böyle bir şeyi görm üyoruz ama oradaki insanlar görüyorlar ve oradaki kameralar da bize yansıtıyorlar. Şu anda bizim dünyadan eklipsleri tutulmaları izlerken yapt ığımız gibi onların da mutlaka orada özel gözlükler kullan arak güneşe bakmaları gerekiyor. Bu birçok saatler, bu birçok saatlerine ilginç vermeye çalışırlar ve diğer planlar var. üzerinden yükselen tozlar, güneş, güneşin kutuplarından çıkan şeyler, koronası.

Şu anda oradaki astronotlar gözlem yapıyorlar ve yaptıkları gözlemleri fotoğraf makinesiyle kaydediyorlar. Aynı zamanda sesli olarak anotasyonlar yapıyorlar. Hem güneş tutulmasını bir bütün olarak yapıyorlar hem de onun parçalarını, güneşin koronasını ve kutup bölgesindeki fışkırmaları akışkanların yükselişini parça parça gözlemlemeye çalışıyorlar. Yine Viktor konuşmaya başladı. Çok güzel anlatıyor.

Güneş ayın arkasında kaybolur kaybolmaz dünya çok Güçlü bir şekilde gözükmeye başladı diyor. Işığını çok güçlü bir şekilde almaya başladık. İnanılmaz gerçekten inanılmaz. Dünyadan bakıldığında da böyle gözüküyor. Şu anda diğer gezegenleri gayet net görebiliyoruz. Yıldızları görebiliyoruz diyor. Gerçekten çok etkilenmiş. Dünyanın özellikle çok parlak bir şekilde diğer taraftan gözükmesinden. Çünkü orası şu anda zifiri karanlık.

Güneş de ayın arkasına geçmiş durumda. Tutulma yaşanıyor. Bu olur olmaz saniyeler içinde diğer taraftan dünya gözüktü dedi. Ben çok kısa hemen şuradaki şeye bakacağım. Evet Oray'ın uzay aracı şöyle bir şey yapmış oldu yani. Şuradan kaybolduğu anda işte dünyada bu tarafta. Güneşin ışığı ayın bu tarafını aydınlatırken bir yandan da üçgen şeklinde bakacak olursak eğer. Dünyayı da aydınlatıyor elbette ve bu görüntünün muhteşem olduğunu ifade etti.

Bizden tabii hiçbir cevap alamayacaklarının bilincindeler. Şu anda tek taraflı bir sinyal kaybı var. Ama biz onların sesini ve görüntüsünü alabiliyoruz. Astronotlardan pilot astronot Victor Glover etkileyici bir şekilde durumu tarif etti. Şimdi tekrar yer ekiplerini görüyoruz ve yine eklipse dönd ük. Bu dizinin betimlemesi için teşekkür ederim. Yüzlerin nasıl güldüğünü görebiliyorum ekiplerde ve bu tut ulmayı bize canlı olarak aktarıyorlar.

Güneşin koronasını gördük şu anda yine görmeye başladık. Ayın arkasında parçalı bir tutulma meydana gelirken orada tabii ölçekler ve uzaklıklar nedeniyle dünyadaki gibi bir tutulma asla olmayacak. Ama gerçi uzay aracı belli bir uzaklığa gider ve onu çok iyi ayarlar arasa neden olmasın diye şimdi konuşurken akl ıma geldi. Olabilir aslında ama tabii ayın yüzeyinden asla böyle bir şey olmayacak. Oysa biz ayın büyüklüğü, güneşin aya ve dünyaya uzaklığı, ayın dünyaya uzaklığı gibi şeyleri öyle bir oranlı bir şekilde ki tam tutulmayı gördüğümüzde, ay güneşin tam önüne geçtiğinde , dünyadan baktığımızda ay güneş büyüklüğünde bize gözüküyor, muhteşem bir görüntü oluyor.

Ama şimdi de işte bu muhteşemliği başka bir gök cisminin perspektifinden yaşıyoruz. Gerçekten bu yayın boyunca birkaç saatten beri rekor üstüne rekorlar kırılıyor. Hiç görmediğimiz kadar kaliteli yayınlarla ayın çevresinde insanların dolaşmasını izliyoruz. Bugün bizim yaşamımız bizim neslimiz için en önemli uzay günü şimdilik. Umuyoruz ki önümüzdeki birkaç yıl içerisinde bundan çok daha heyecanlı yeni görevlerle bu keşifler devam edecek.

Uzay aracının kamerasından artık neredeyse zifiri bir karan lık. Sağ alt köşede ayın ufkundan ufkunun arkasından güneşin kor onasının görülebildiğini fark ediyorum. Sol tarafta parlayan küçük bir nokta var o da uzay aracının bir parçası olmalı. Evet benim yaptığım tahmini söyledi o da. Burası uzay aracının bir parçası olmalı dedi. Ama teyidi almadım. Alınca tekrar söylerim başka bir şey mi yoksa diye.

Ama bence de kameranın konumu, şuradaki ışımanın konumuna baktığımda onun uzay aracının bir parçası olduğunu zannediyorum. ...konuştu yine. Koronanın bir kısmını hala görebildiklerini söyledi. Onların açısından ve onların elindeki kameralarla herhalde çok daha iyi. Ben de çok az görüyorum şu anda ekranın sağ alt köşesine doğru güneşin ucunu ama şimdi artık tamamen karanlığa doğru gidiyoruz. Ay tamamen güneşi kapatmış durumda.

Sunucumuz devir teslim töreni yaparken konuşmaya başladı k estiler. Şimdi herhalde diğer sunucuya devredecek görevini. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim.

Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Bu videoyu izlediğiniz için teşekkür ederim. Evet duyduğunuz gibi hem sunucular birbirlerine göreviyete devir teslim yapıyorlar. Hem de yer ekibi, bakın Jenny yönetiyordu. Onun yanındaki Diana görevi devir teslimi yapacak.

Şu anda mesai değişimine gelmiş durumdayız kısaca. Saatlerdir bu işi sürdürüyorlar. Ve şimdi yeni sunucuyla devam edeceğiz. Ve aynı zamanda görev devir teslimi de yapılacak. Benim tahminim bir veda eder Jenny. Down, loss of signal bittikten sonra bir veda eder arkadaş ların ondan sonra gider diye düşünüyorum. Şu anda bakın aktarıyor bilgileri. Daha sonra bir 8 saat kadar o devam edecek. Artık ben de kimin ne zaman mesai yaptığını falan öğrenmeye başladım. Bu yayınları izleye iz leye. Gündüz yayınlarında genellikle tabii bize göre gündüz, Amerika'ya göre gündüz olan yayınlarda.

Jenny genellikle yerden destek ekibi olarak destek oluyor hep komünikasyona. Bize göre gece, Türkiye'ye göre sabahtan öğleden sonraya kadar olan zamanlarda birazcık daha sessiz, sakin oluyor yer ekibi. Nasıl ya? Venüsmüş orası inanamıyorum. Hangi noktadan bah sediyorlar biz uzay aracı zannettik ama yani benim tahminim şu nokta bunun Venüs olduğunu söylediler. GoPro ile bile yakalanacak kadar demek ki karanlık bir ort am orası en ufak bir aydınlık noktayı yakalayabiliyoruz.

Evet zaten bir ışıltı var yani bir böyle parlayıp şey yapıyor gibi. Bizim de gece gökyüzüne baktığımızda hani gezegenlere, yıld ızlara baktığımızda gördüğümüze benzeyen bir etki. Ben o yüzden uzay aracı demiştim ama uzay aracı değil tabii orada bir ışık kaynağı olması lazım. Bütün ışıkları da kapattılar uzay aracının dışındaki. Dolayısıyla hani bir yerlerden oraya yansıma durumu da yok. Onun Venus olduğu bilgisini aktardılar az önce.

Venus, Mars değil mi? İkilidir bunlar da. İkisi beraber kan ılır. Mars daha böyle savaşçıdır, kızıldır. Venus dişildir, daha böyle kadınsıdır. Ve şu anda biz küçücük sensöre sahip bir GoPro kamerasından bile bunları görebildiğimize göre şimdi dünyayı yakalamak için biraz zorluk yaşadığını söyl üyor. Çok fazla durumda bir değişiklik yok. Onun setupını yapmaya çalışıyoruz. Yani biz görüyoruz ama kameralarla yakalamak biraz zor oluyor.

Ayarlamaya çalışıyoruz diyor. Duymadıysam iki meteor gördük dedi Viktor. Sunucunun sesini bastırarak keserek bilgisi gelir şimdi. Evet, konuşmaya başladığında 39 dakika kaldığında... söyledi ama herhalde şu an 35-36 dakika kalmıştır. Hala eklipsi onlar gözlemlemeye devam ediyorlar. Earthshine yani dünyanın güneşin ışınlarının dünyadan yansıması Earthshine. Bunu çekmeye çalışıyorlar. Konfigüre etmeye çalışıyorlar bir yandan kameralarını.

Ay neredeyse tamamen karanlık ama biz yine de görebiliyoruz ve özellikle güneşten dünyaya oradan da aya ulaşan dünyadan yansıyan diyelim Işınların ayın kenarlarına doğru vurmaya başladığını göreb iliyoruz dedi. Şu anda tek taraflı bir sinyal kaybı yaşıyoruz. Biz onları duyabiliyoruz, görebiliyoruz. Şu anda tabi ekranda görselleştirme var. Çünkü muhtemelen artık GoPro'nun gücü yetmiyor. Tamamen karanlık olduğu için orası.

Onlardan ama ses de alabiliyoruz. Onlar bizi duyamıyorlar. Bir süre daha bu böyle devam edecek planlı bir sinyal kaybı . Tek taraflı daha önce de yaşanmıştı. Bu yayının bir iki saat öncesinde ayın diğer tarafına geçt iklerinde ters taraflı bir sinyal kaybı yaşamıştık. Bu kez biz onları duyamıyorduk. Tabii onlar da bizi duyamıyordu iki taraflı. Şimdi ise tek taraflı bir sinyal kaybı var ve eklipsi göz lemlemeye, görüntülemeye devam ediyor onlar.

Buradan çok çok ilginç fotoğraflar, veriler dünyaya gönder ilecek ve getirilecek. Cuma günkü dönüş sonrasında şimdiden göndermeye başladılar. Tek taraflı bir sinyal kaybı olduğu için onlar bize göndere biliyorlar ama bizi duyamıyorlar. O yüzden dikkat ederseniz Integrity, Houston ve Blind kel imesini körlemesine şu anda size bu mesajı gönderiyoruz'u ek liyorlar her anonslarının başında. Ben bir yandan Arrow'a aracına geçiş yaptım.

Nerede olduklarını görebilmek ve anlayabilmek için şu anda dönüş yolundalar. Bakın yanlış bir ateşleme olsaydı ayla çarpışma ihtimalleri de olabilirdi. Zaten hard crash denilen sert inişler o şekilde yapılıyor. Ama etrafından dolanarak doğru bir zamanlamayla şu anda dön üş yoluna girmiş durumdalar. Ayın sapan etkisi sayesinde. Şu anda tam şöyle bir pozisyonda olmalılar. Güneş arkaya geçti. Hala dünyanın ışığını görüyoruz.

Çok parlak ama ayın arka tarafında artık ışıma eşit olmaya başladı. Bu arada tek taraflı sinyal kaybı bitti galiba. Dünyadan Jenny'nin sesini duydum. Beni duyabiliyormuşsunuz diye sordu. Evet dedi o da. Şimdi bilim ekibine yönlendiriyorum sizi. Onların bazı soruları olacak dedi. Karşılıklı görüşmeye başladılar yine. Evet görselleştirmeyi de verdiler ekrana. Evet ben de merak ediyorum. Meteor gördüklerini söyledi diye duydum ben de Victor'un.

Onu soruyor. Ağızları açık kaldı görüyor musunuz? İnanamıyorlar. Meteorların çarpmasını görmüşler. Ceremi de gördü diyor. Bir kere harika haber. Herkes yerinde zıplıyor burada. Onları neresinde gördünüz ayın? Evet ekipleri gösteriyor burada. Onlar da gerçekten çok heyecan. Herkes ayakta. Evet biz hani kayan yıldız diye adlandırdığımız meteorların atmosfere girip yandığını görüyoruz ya. Onlar da görüyorlar doğal olarak ama orada atmosfer olmad ığı için gidip çarpıyor yüzeye.

Bunu görmüşler. Ayın 3 tane görmüşler bir kere. Bir tanesinin Jeremy'i gör müş. Ekvator yakınlarında. Evet yani ayın bizim tarafından, görünen tarafından gördük leri için şimdi vatandaş bilimciler, yani amatör gözlemcil ere de bakıyoruz. Dünyanın dört bir tarafında amatör gözlem yapanlar da var. Onlar da aynı şeyi gördüler mi diye bakacağız. Ekvator bizim taraftan, görünen tarafından ayın olduğunu görmüşler. Ekvator'a yakın Jeremy'nin gördüğü.

Diğeri de biraz güney dedi galiba. Ayın ortasında biraz daha güneydi. En az 4 tane görmüşler bu arada. Ayın böyle tabii derbeder görünümlü yüzeyiniz bir sebebi ol malı değil mi? Gelen geçen çarpıyor aya. Evet şu anda eklipsi tarif etmeye devam ediyor. Güneş tabii o kadar güçlü ki o kadar uzak olmasına rağmen z ayıf da olsa biz ayın karanlık tarafını görebiliyoruz diyor. Ve bütün ayın etrafında bir ışıma var, bir glow var, bir h ale var.

O güçlü ışık sayesinde. Tabii şu anda bilim ekibi yine sorularını soruyor. Dr. Cass ie Young ve yanında diğer arkadaşı da var. Soru şeydi bu karanlık bile olsa az ışıklı bir ortamdan bak ıyor olsanız bile tanımlayabildiğiniz yüzey özellikleri göre bildiniz mi diye sordu. Cevaben hayır henüz bir şey göremedik yani tanımlayabildi ğimiz bir şey göremedik dedi o da. Güneş tamamen kaybolmadan önce koronasında bir renk farklıl ığı ya da bir yapısal bir farklılık gördünüz mü diye sordu.

Ben bir renk falan göremedim. Böyle uniform bir yapısal özellik de tespit etmedim. Güneşin 3 saat 3 pozisyonunda kısa süreli küçük bir flüm bir akış gördüm. Evet 11 dakika içerisinde yine görmeye başlayacaksınız diye hesapladık diyor yer ekibi. Şimdi yine astronot Jenny'ye döndük. Astronotların yer değiştirmesini hep o hatırlatıyor. Bilim ekibi önce bazı sorular yöneltti. Ardından yer ekibi Capcom devreye girdi.

Ki astronotla konuşan Kanadalı bu arada. Jeremy uzayda ve Jenny yerde. Yedek astronot. Şimdi Jeremy rapor verdiğine göre yer değiştirince bu kez o gözlem yapmaya başlayacak yine. Bize yine bilim ekibi devreye girdi ve dedi ki hazır akl ınızda gördükleriniz tazeyken bunları anotasyon olarak sesli not olarak da kaydederseniz çok seviniriz. Hem korona hakkında hem de ayın etrafındaki şu anda bilgis ayarlarımıza bakmak.

Evet şu anda bilgisayarlarına herhalde ışık nedeniyle bakam ıyorlar. Ama bir sonraki gözlem bloğunda yapacağız dediler. Evet, Jeremy yerine yerleşmiş. Onun için Victor şu anda rapor veriyor. Pozisyonlarını almışlar. Güneşin doğuşunu görecekler ay tarafından. Tutulması ona ermek üzere birkaç dakika sonra bitecek. Şu anda görselleştirme yansıtıyorlar yayına. Çünkü muhtemelen simsiyah bir ekran var. Birazdan güneş aydınlatmaya başlayınca yine görüntüleri ver meye başlarlar.

Evet vermeye başladılar birleşti. Derin uzayda, zifiri karanlıkta bu başka pozisyonlara da gelebiliyorlar. O anlarda normalde uzay aracının etrafında ışıklar var. Bu ışıkları açabiliyorlar ama şu anda hem içinde hem dış ındaki ışıkları kapatmış durumdalar iyi gözlem yapabilmeleri için. Ay geçişini şimdi son gözlem evresine geçiyoruz. Toplam 7 saatlik bir gözlem evresi vardı. Bunun bir saatinde zaten ara verdiler.

Onun dışında bloklar halinde gözlem yapmaya devam ediyorlar ve artık son kısmına geçiyoruz. Evet, Viktor yine konuştu. Viktor'un yorumları çok ilginç oluyor. Yani söyleyeceklerimin bilimsel bir değeri olmayabilir ama bizim gözlerimiz tabii böyle bir şey görmeye alışkın değil. Tarifi gerçekten çok zor dedi. Evet, yine Viktor konuştu ve dedi ki kabinin içindeki bütün ışıkları bilgisayarlarda dahil olmak üzere kararttık.

Şimdi birazdan orada eklipsin sona ermesinden itibaren sona ererken yine öbür taraftan koronayı görmeye başlayacaklar. Ona hazırız dedi. Cahit bir tarif yaptı yine. Yine aynı şeyleri söylüyor. Yani beynimiz iflas etti resmen diyor. Gördüğümüz şeyleri tarif edemiyoruz o yüzden. Çünkü önümüzde kapkaranlık bir ay var ve onun etrafından y ıldızları, gezegenleri görebiliyoruz. Şu anda baş aşağıyız. Saat yönleri falan verdi ama o yönlerde yıldızlar, gezegen ler var.

Turuncu bir şey görüyorum mesela. Gerçekten hani Victor bun ların arasında en karmaşık konuşanı kesinlikle Mars'ı gör üyoruz dedi. Yer ekibi turuncu şeyin Mars olabileceğini söyleyince ve Victor da onayladı kesinlikle o Mars'ın rengi evet evet diye. Turuncu gördüğü şey Mars'mış meğer. Tabii biz de dünyadan çıplak gözle görebiliyoruz bu gezegen leri ama dünya o kadar ışık kirliliğine sahip ki birçok yer inde.

Karanlık dark sky projeleri var. Bazı karanlık noktalardan ancak bunlar görülebiliyor. Çok güzel. Havai'de işte teleskopların olduğu yerlerde falan. Ama orada hiçbir ışık kaynağı yok. Kabindeki bütün ışıkları da kapattılar. Direkt parlaklaşıyor ama bir korona yapısı göremiyoruz diyor. Şu anda en son yaptığı tarifler Starfield yani yıldız alan ına ilişkin tariflerdi. Ve böyle karanlık bir gece gökyüzüne baktığınızda hissettiğ iniz duyguların da ötesinde.

Çünkü biz alt tarafımızda yeryüzü varken bu duygulara kapıl ıyoruz. Onlar dört bir tarafı o karanlık derin uzayla sarmalanmış bir şekilde bunları görüyorlar. Birazdan gerçek yine görselleri göndermeye başlarlar. Görüntüleri görmeye başlarız. Son 5 dakikadır herhangi bir çarpma. Biliyorsunuz en az 4 tane meteor çarpmasından kaynaklı flash görmüşlerdi gözlemlerinin başında. Ama son 5 dakikadır hiçbir şey görmüyoruz dedi.

Yer ekibi de güldü. Baştaki başlangıç bize yeter dedi. Söyledikten sonra bu arada Güney Kutbu yakınları da görmüş galiba. Terminatör çizgisinin Güney Kutbu'na yakın kısmında. Şu anda herhalde aydınlanmaya başladı. Terminatörü görmeye başladıklarına göre. Vay şu anda yer ekibi dedi ki Satürn'ü görebilirsiniz Ay'ın arkasından. Başça yükseliyor galiba ufuktan. Resmen sadece kameralarla değil çıplak gözle oradan gezegen leri, yıldızları, Ay'ı, Dünya'yı ve yavaş yavaş doğmakta olan eklipsin sonlarına yaklaşan Güneş'i inceliyorlar.

Şimdi 5 days, 2 hours and 44 minutes into the Artemis II mission. And we have about 11 minutes remaining in the eclipse at the latter half of the lunar flyby that the Artemis II crew is experiencing on board the Orion spacecraft. We've received several different call downs from the crew and questions up from the science officer here in mission control. One of the things that they said that they were able to see is Mars off in the distance and then the science team also confirmed that they should be seeing Saturn altılarının altı olduğunu düşünüyorum.

Bu konuda görmek için de çok farklı bir şirketler. Bu konuda görmek için de bir şirketlerle ilgili bir şirket ler. Bu konuda görmek için de sonlar, olaçlarımızın altı. Bu konuda Hüseyin, Orbit 1 ve Orbit 2'nin bir şirketlerle ilgili bir şirketler. Bu konuda Orbit 2'nin bir şirketlerle ilgili bir şirketler. Evet, Jenny de görevi devrediyor. Solda oturan kişi Diane yeni görevi devralacak. Jenny de veda edecek büyük bir ihtimalle.

Evet, görüntüler gelmeye başladı. Koronayı mı görüyoruz acaba? Bizde sağ tarafta ayın yuvarlaklığı ufukta gözüküyor. Işık yoğunluğunu artırıyor diyor Viktor'da. Mars hala ufukta gözüküyor ama Satürn batmış ay tarafından. Yine bilim ekibi aldı mikrofonu eline ve lütfen hiçbir şeyi kaçırmayın. her şeyi sesli olarak kaydetmeyi unutmayın diye hatırlattı. Koronaya özellikle onlar şu anda dikkat etmeye çalışıyorlar. Biz de canlı yayında bunları görebiliyoruz.

İyice arttı. Güneş birazdan buraları aydınlatacak. Dakikalar sonra eklips sona eriyor. Tarihte ilk kez insanlar ay tarafından bir güneş tutulmasını canlı olarak yayınladılar ve gözlemliyorlar. Güneş sadece parlaklığını arttırıyor dedi Viktor. Korona gö remiyoruz. Biz size söyleyeceğiz gözlüklerinizi sakın açıkartmayın daha dedi. Birkaç dakika daha. Teşekkür ederim. Hatırlatın bize. Viktor'dan yine orijinal bir benzetme bebek saçı gibi dedi.

Güneşin ay ve ya da işte başka bir gezegenlerin önünden geç erken o oluşturma, karanlık bir halka oluşturmasına bebek saçı kadar bir şey dedi. Bir yandan da dünyanın da ışığı hala yine de güneş yoğunluğ unu arttırsa da Earth Shine'ı da görmeye devam ediyoruz. Yani dünya çok iyi bir yansıtıcı aynı zamanda. Nasıl ay, Dolunay özellikle mehtaplı geceler yaratıyorsa dünyada bunun tersi de ayda geçerli herhalde.

Dünyanın yansıması ve halleri evreleri var. İşte gördük bizde hilal oluyor. Yarım ay gibi tabii yarım dünya oluyor. Dolunay yerine Dolun Dünya mı demeliyiz bilmiyorum. Yine Victor konuştu. Bebeğin saçı büyüyor dedi. Neredeyse hani Venüs'e ve Dünya'ya ulaşacakmış gibi. Ya çok orijinal. Victor'u en iyi yorumları yapan kişi. Bu sefer Las Vegas'ta bir tane şey var. Piramit şeklinde bir otel var Luxor diye.

Onun tepesinden böyle gökyüzüne giden çok güçlü bir ışık vardır. Şu anda imkanınız varsa internetten Las Vegas Luxor diye ar atın. O ışığa benzetti. Con D5'in vizöründen bakamayacağınız kadar parlak olmaya başladı dedi. Toraf çekerken ona göre. Tam konuşurken bize de yansıdı zaten görüntülere. Koronadaki yapıları ayrıntılı bir şekilde tarif etmeye çalışırken Güneş birden eklips gözlüklerini hatırlattığı yer ekibi de.

Şu anda sol tarafta uzay aracının yüzeyinden yansıyan güneş ışıklarını görmeye başladık. Orada olmayı biz de isterdik. Sanırım komutan Reed konuştu Viktor'dan sonra. Evet, 20 yeni sıfat bulacağım yarınki toplantıya. Ona göre hazırlanın. Ekibini görüyoruz, devralmışlar. Jenny kaybolmuş, gitmiş artık. Bir veda bile etmeden. Ekibi hala orada ama orada derken şu anda görüntüde değil ama aynı yerde. Şu anda aya göre güneşin pozisyonunu görselleştirerek ver iyorlar.

Güzel burada metrik sistemi de yansıtmışlar kenara. Miller yerine kilometreler, fitler yerine metreler. Bilimsel ölçüler böyle. Orada merkezi saat ve tarihi de görüyoruz. Türkiye'de artık 7 Nisan'da. Biz ve Yer Kontrol Houston alkışlar duyuyorum, görüyorum. Amerika'da hala biz 6 Nisan'dayız. Görevi evrensel olarak takip ettikleri şey UTC. ...görev kontrol merkezinin bulunduğu koridorun diğer taraf ında bilim değerlendirme odasını gösteriyorlar şu anda bize.

Yarınki toplantıda yeni 20 tane filan sıfat koyacağız sözlü klere hazırlanın dediğine Reed sanırım enerjisinden ve ses inden anlayabildiğim kadarıyla bunu söyleyen komutan. Bilim ekibi çok teşekkür etti. Yaklaşık 7 saat kadar süren gözlemlerinden ötürü. Komutan Reed de bilim ekibine çok teşekkür etti. Bizi çok iyi hazırladınız. Her şey yolunda gitti ve burada biz gözlemleri yaparken de bizi destekled iniz dedi.

Bu şekilde artık ay geçişiyle ilgili gözlem periyotlarının tamamlanmış olduğu bilgisi de verildi. Sanırım bilim ekibi de artık ayrılacak ve gönderilen ver ileri inceleyecek. Yarın bunları açıklayacakları bir basın toplantısı da düzen leyecekler. Evet şu anda gözlüklü doktor Kelsey Young'ı ve yanında Angela Garcia'yı gördük. Her ikisiyle de röportajlar gerçekleştirildi yayın süres ince. Yerdeki bilim ekiplerinin başındaki iki kişiydi.

Bu göreve yıllardır hazırlık yapıyorlardı ve görev süresi boyunca yerden destek oldular, yönlendirdiler. Bu sonun öncesi birçok bir süreçte bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Bir süreçte bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte.

Ve sonun öncesi bir süreçte. Bu sonun öncesi bir süreçte. Ve sonun öncesi bir süreçte. Sunu'un altı bir yeri arayın. İmparasını arayın. İmparasını arayın. İmparasını arayın. İmparasını arayın. İmparasını arayın. İmparasının arayın. İmparasının arayın. Ve Venus'un. İmparasını arayın. İmparasının arayın. Evet sunucu şu ana kadar meydana gelen gelişmeleri aktardı. Bu şekilde onların tabi canlı yayını 7.24 devam ediyor ama ben de şöyle kendi kameramı açayım.

Zaten onların kamerası çok kötü bir açıda şu anda. Görüyorsunuz işte uzayda 3 boyutlu bir ortamda sürekli bu pozisyonları da ayarlamak durumundalar. Güneşin hareketliliğini, dünya ve ay gibi gök cisimlerinden yansıyan ışığı da hesaba katarak. Bugün gerçekten tarihi bir ana, çok uzunca bir süre boyunca tanıklık ettik. Bir 54 yılı aşkın bir süreden sonra ilk kez astronotlar, hem de bu kez 3 değil 4 kişi birden oraya gittiler.

İlk kez bir kadın astronot dünyadan bu kadar uzaklaştı, der in uzaya gitti. Bu dört kişi yeryüzünde bugüne kadar yaşamış herkesten daha fazla uzağa gözlerimizin önünde canlı yayında ulaştılar. Daha önce 1970'de Apollo 13'ün kırdığı mesafe rekorunu kırd ılar. İlk kez ayın etrafından dolanırken bir de güneş tutulması izlediler. 7 saatlik gözlem süresinin 6 saati boyunca vardiyalar hal inde, ikili ekipler halinde gözlemler yaptılar, fotoğraflar çektiler seslerini.

yorumlu olarak kaydettiler ve destek ekipleri aracılığıyla bulgularını, aralarındaki konuşmaları bizlere de aktardılar . Ben kendimi çok şanslı hissediyorum. Hayatım boyunca gördüğüm en önemli uzaya ilişkin görüntüler di bunlar. Bunları sizlere dilim döndüğünce aktarmaya çalıştım. Şu anda kontrol ediyorum. 9 saat 9 dakikadan beri konuşuyormuşum. Hayatımda hiç konuşmadığım kadar bu fırlatmada da 6,5 saat bir yayın yapmıştım ama buna değer.

Herhalde adrenalimden olsa gerek enerjimde de sesimde de herhangi bir problem çıkmadı çok şükür. Bu şekilde sizler asıl eğer Türkiye'den izliyorsanız sabah saat 4.39 şu anda gördüğüm kadarıyla gerçekten büyük bir sabrınız var ve gerçekten büyük bir merakınız var demektir uzaya karşı. Bize en yakın sürekli yerden gördüğümüz hala aralarında an laşmaya devam ediyor. Herhalde reflekt ediyoruz. Düşünüyorsunuz şu anda ne gördüğünüz konusunda diye bir şey yorum gitti ama Şu anda görev yönetimden...

Teknik konuşmalar yapıyorlar. Ben veda konuşmamı tamamlay ayım. Çünkü bir VIP event olacak. Yani bize herhalde kapalı olarak gerçekleştirecekleri bir toplantıları olacak birazdan. Yer ekibi de değişti. Sunucular da değişti. Ama biz izleyiciler olarak değişmedik. Burada sabırla bekliyoruz, onları takip ediyoruz. Fakat bugünlük bu kadar yeter diyorum ben. Şimdi onlar dönüş yoluna girdiler. Birazdan çektikleri görüntüleri downlink yöntemiyle göndere cekler dünyaya.

Ve önümüzdeki saatlerde ve günlerde çektikleri fotoğrafları yüksek çözünürlüklü olarak hep beraber biz de izleyeceğiz. Ben sosyal medyada çok fazla paylaşım yapmıyorum. Zaten NASA yeterince yapıyor ama özellikle Türkçe konuşan izleyicilerime, Türkiye'deki izleyicilerime, dünyanın dört bir tarafındaki Türklere bu bilgileri ve görüntüleri sıcağı sıcağına ve mümkün olduğu kadar genişletilmiş bilgilerle, desteklenmiş bilgilerle birlikte aktarmaya çalışıyorum.

Bu görevin başında 6.5 saatlik fırlatma yayını ardından bir inci gününde 1.5 saatlik başka bir canlı yayın. Bugün 9 saati aşkın bir başka canlı yayın. Ve önümüzdeki cuma günü yeryüzüne iniş yaparken düşerken bir canlı yayın daha yapacağım. Ve bu şekilde 4 canlı yayınla bu 10 günlük görevi cover et meye sizlere aktarmaya çalışacağım. Bunun yanı sıra görevin başlangıcından beri her gün toplam 5 tane özet videosu ve bir tane de röportaj videosu yayın ladım.

Bunları da yine önümüzdeki günlerde yapmaya devam edeceğim. Orada da bütün çıplaklığıyla görevden alınan önemli anları Türkçe açıklamalı altyazısıyla birlikte sizlerle sıcağı sı cağına paylaşacağım. Bu ilginizden dolayı sabrınızdan dolayı teşekkür ederim. Ne kadar sürçülisan ettiysem affola elbette yayında heyecan ıyla yanlış şeyler söylemiş olabilirim. Haddimi aşmış olabilirim bunlardan dolayı da sizleri rahats ız ettiysem, yanlış bilgi verdiysem şimdiden affınızı rica ediyorum.

Bu vesileyle ben de kendi canlı yayınımı sonlandırıyorum. Cuma günü tekrar görüşmek dileğiyle bunun yanında tabii ki ardından bütün sanat, tasarım ve teknoloji, bilim, uzay, felsefe ile ilgili yayınlarımıza, videolarımıza elbette devam edeceğiz. Hoşçakalın, kendinize iyi bakın. Açık bir konferansızla sonraki röntgen, birçok bir dekirme yi ve bu konferansızla birçok birçok kılık. Birçok kılıklarının bilgisinden sonraki röntgen, birçok kıl ıklarının bilgisinden sonraki röntgen, birçok kılıkları konferansızlığı.

Birçok kılıklarına baktığı yaratma, sonraki röntgen, birçok kılıklarına baktığı yerine baktığı. Canon gündem nizleyip gündem Und iç mı