Mars InSight Aracının Fırlatılışı (CANLI YAYIN) #insightMarsaGidiyor

Mars InSight Aracının Fırlatılışı (CANLI YAYIN) #insightMarsaGidiyor

5 Mayıs 2018 ·Canlı yayın·1 sa 3 dk YouTube'da izle

Mars'ın iç yapısını incelemek üzere ilk kez bir araç gönderiliyor. TSİ 13.30'dan itibaren Mars InSight aracının 6 ay sürecek Mars yolculuğunun başlangıcına canlı yayında birlikte tanıklık edeceğiz.…

Özet

Mars'ın iç yapısını incelemek üzere ilk kez bir araç gönderiliyor. TSİ 13.30'dan itibaren Mars InSight aracının 6 ay sürecek Mars yolculuğunun başlangıcına canlı yayında birlikte tanıklık edeceğiz.…

Tam metin Otomatik metin (yapay zekâ, hatalı olabilir)

İntro, Kaliforniya. You're watching live launch coverage of NASA's interior exploration using seismic investigations, geodesy and heat transport or INSIGHT spacecraft to study the interior of Mars. Hi, I'm Stephanie Martin and thanks for joining us. NASA's INSIGHT mission is the 20th mission to Mars. Previous missions have taught us a lot about the planet's surface. Atmosphere and Ion. Herkese merhaba arkadaşlar.

Canlı yayınımız başladı. NASA'nın Inside adlı uzay aracı az sonra Mars'a gönderile cek. Ben de bir yandan sizlere canlı yayını Türkçeleştirerek akt armaya çalışacağım. Bu arada Kaliforniya'da şu anda roketin fırlatıldığı yerde sabaha karşı 3.30, gece yarısı 3.30 saatler. Ve NASA'da çalışan astrofizikçi arkadaşımız Umut Yıldız da az sonra olay yerine gidecek ve bize bir yandan bu konuyla ilgili bilgiler verirken bir yandan da bu roketin fırlatıl ışını eğer fırlatılabilirse hava şartları müsait olursa fır latılırsa roketin fırlatılışını bize canlı yayında ayrıca gösterecek.

Yani bu sadece NASA'nın yaptığı yayın değil, aynı zamanda Umut Yıldız'ın katkılarıyla onun cep telefonundan yaptığı bir yayın olarak da aktarılmış olacak. Bu arada altta da görüyorsunuz, Insight Mars'a gidiyor etik etiyle sorularınızı sorabilirsiniz. YouTube'da bulunanlar sohbet bölümünden, chat bölümünden sorularını yöneltebilirler. Şu anda merhaba abi şeklinde sizin yorumlarınızı da gör üyorum. Bu arada teknik olarak bir sıkıntı varsa lütfen beni uyarın .

Seste, görüntüde bir problem varsa sohbet bölümünden yaz abilirsiniz. Gelelim canlı yayınımıza. Şu anda görev hakkında bilgiler aktarılıyor. Ben de notlarım var. O notları size aktaracağım. Şu anda aracın nasıl indirileceğine ilişkin animasyon gösteriliyor. Yaklaşık bir yarım saat kadar sonra fırlatılması planlan ıyor. Yani saat Türkiye saatiyle 2-5 geçe fırlatılacak büyük bir ihtimalle. Şu anda sağ üst köşedeki ekrandan da görüyorsunuz görev hakkında bilgiler aktarılıyor.

Bu görev ilk kez Mars'ın iç yapısına ilişkin bir araştırma amacıyla yapılıyor. Ve gönderilecek araç daha önce gönderilenlerden farklı olarak bir rover değil. Rover dediğimiz hani şu tekerlekli gezen araçlar. NASA 1976 yılından beri Mars'a araç gönderiyor. Bu araçlar kimi zaman tekerlekli rover oluyor, kimi zaman lander oluyor, kimi zaman flyby ya da orbiter denilen farklı türlerde araçlar oluyor. Bu gönderilecek olan araç bir lander yani indiği yerde kal acak.

Ve sondaj aletlerini kullanan 2,5 metre uzunluğunda bir robot kolu var. Bu robot kolu sayesinde Mars'ın iç yapısı, kabuğu hakkında hatta çekirdeği hakkında bize bilgiler aktarmaya başlayacak . İki yıl planlanan bir görev bu. Evet SpaceX ile ilgili bir yorum geliyor. Bu misyonun, bu görevin, bu fırlatışın SpaceX ile bilgisi yok. Bunu notlarıma bakıyorum. Lockheed Martin firmasının da yer aldığı United Launch Alliance diye bir özel şirketin desteğiyle NASA kontrat yapmış.

Onlarla fırlatacak. Şu anda Atlas V roketini görüyoruz. Sağ üst köşede az sonra hava konusunda son bilgilendirme yapılacak. Bunun uyarıları gönderiliyor şu anda. Batuhan Bey, Bayezadioğlu insan ne zaman gönderilecek? Mikrofon biraz patlıyor hemen uzaklaştım. Ne zaman gönderilecek diye soruyor. Valla o konuda SpaceX çok iddialı. Elon Musk'a göre 2024 yılında ilk insanlı Mars misyonu gerçekleşecek gibi gözüküyor.

Ama Elon Musk bu belli olmaz yani. Onun planları bazen ertelenebiliyor. O çok iddialı, çok hevesli bu konuda ama bu görevler çok zor arkadaşlar. Şöyle söyleyeyim size. Mesela şu anda izlediğimiz fırlatış eğer olursa aslında 2 yıl gecikmeyle olmuş olacak. Normalde bu araç 2016 yılında gönderilecekti. Fakat teknik aksaklıklar nedeniyle araçla gönderilecek olan sezmik alette bir sıkıntı yaşandığı için, bir problem yaş andığı için maalesef 2 yıl ertelenmek zorunda kaldı.

Neden 2 yıl? Çünkü Mars'a gidebilmek için, Mars'a hızlıca gidebilmek için Mars'la dünyanın birbirine en uygun konuma gelmesi gerekiyor ve bu da 2 yılda bir olabiliyor. Dolayısıyla bu da mesela şu anda yanılmıyorsam 8 Haziran'a kadar fırlatıldı, fırlatıldı. Yoksa artık bir iki yıl daha beklemek zorundayız. Mars 2020 şeklinde değiştirilebilir. Hava durumu gelmeye başladı. Bu rakamlar tabii bize temperature low 50 degrees diyor ama Fahranayat cinsinden bu.

Dolayısıyla şu anda her şey yolunda gibi gözüküyor. Ben bir yandan sohbet bölümünden sizin notlarınıza bakmaya devam edeceğim. Saat kaçta fırlatılacak? Türkiye saatiyle 14.05 olarak planlanıyor. Lockheed Martin uçak fabrikası ama arkadaşlar bunlar roket de üretiyorlar. Uçaklarda da, uçak motoru da ürettikleri için uzun zamandan beri, bu ilk kez değil, uzun zamandan beri aynı zamanda uz ay konusunda da çalışmalar yapan bir şirket.

Elon Musk'tan çok daha önce vardı Lockheed Martin. Ne zaman Mars'a ulaşır diye bir soruyu yakaladım. İsimlerinizi okuyamıyorum. Çok hızlı akıyor sohbet bölümü. Planlanan 6 ay, 26 Kasım hatta tam olarak tarihini de plan lamış durumdalar. 5 Mayıs itibariyle bugün eğer fırlatılırsa 26 Kasım'da Mars 'a inmesi bekleniyor. Şöyle yapalım. Bir yandan sorularınıza dikkat etmeye çalışıyorum. Elon Musk'ın testasıyla çarpışmasınlar diye bir yorum gelmiş.

Güzel espri ama tabi uzay çok büyük olduğu için çok küçük bir ihtimal bu. Evet, Mars'ta yaşam var mı? Herkesin merak ettiği sorul ardan bir tanesi de bu. Şu anda bizim bildiğimiz anlamda henüz böyle bir kanıt bulunamadı. Ama bu araştırmaların bir amacı da insanların Mars'a yerleş ip yerleşemeyeceğini incelemek. Aslında biraz da şu, özellikle güneş sistemimizin iç gez egenleri adını verdiğimiz işte Merkür, Venüs, Dünya, Mars gezegenlerinin bunlar kaya ağırlıklı bir yapısı var.

Gaz gibi değil diğer dış gezegenlerde olduğu gibi. Bunlardan neden sadece dünyada yaşam var fakat diğerlerinde yok? Bu farklılıklar da anlaşılmaya çalışılacak. Bu göre, bu fırlatıştaki amaçlardan bir tanesi aynı zamanda bu. Evet şu anda ekranda gördüğünüz röportajda sağ taraftaki kişi bu görevin önemli mühendislerinden bir tanesi. Ben daha önce görev hazırlıkları sırasında da onun yaptığı yayınları takip edebilmiştim.

Bu fırlatılışın bir farklılığı var. Çok önemli bir farklılık. Hani bizim için ne kadar bir şey ifade eder bilmiyorum ama siz de duymuşsunuzdur. Genellikle Florida eyaletinden yani Amerika'nın doğu taraf ından roketler fırlatılıyor. SpaceX'in daha önce benim yaptığım canlı yayınında da Cape Canaveral uzay üstünden fırlatılmıştı. Orası hem ekvatora daha yakın o yüzden fırlatma için daha uygun bir bölge olarak kabul ediliyor.

İlk kez bugüne kadar ilk kez doğu yakasından pardon batı yakasından Kaliforniya eyaletinden Los Angeles'ın biraz daha kuzeyinden bir bölgeden şimdi bu fırlatılış yapılacak. İlk kez diyorum ama daha küçük roketler fırlatılmıştı. İlk kez gezegenler arası bir görev amacıyla bir roket gö nderilecek bu bölgeden. O yüzden Kaliforniyalılar ekstra heyecanlı. Umut Yıldız, NASA'da çalışan astrofizikçi tam olarak da bu aracı hazır layan bölümde çalışıyor. Yani NASA'nın Jet Propulsion Labor atories adlı bölümünde çalışıyor.

O da kendi çalıştığı yerin arkasında dağlık bir bölge var. Oraya doğru ilerliyor. Gece yarısı sabah saat şu anda orada 4'e yaklaşıyor. 4'e 20 var. Ve oraya vardıktan sonra Skype bağlantısı kuracak. Bir yandan ben sizin sorularınızı onunla da paylaşacağım y orumlarınızı. Birlikte bu canlı yayını yapmaya gayret edeceğiz. Onun bulunduğu yerden roketi çıplak gözle de fırlatılırken görebilmek mümkün olacak.

Uzaktan da olsa umarım cep telefonundan da bu görüntüleri size yansıtmayı başarabileceğiz. Evet yine sohbet bölümüne bakmaya devam ediyorum. Bir yandan hani orada eğer sorularınız kaçıyorsa Twitter'd an Barış Özcan'a mentionlayarak veya daha da iyisi Inside Mars'a gidiyor. Şöyle tekrar gösterelim etiketimizi. Inside Mars'a gidiyor etiketiyle daha kalıcı olarak da sor ularınızı sorabilirsiniz. Eğer bu yayında yakalayamazsak Umut'la birlikte bu sorulara cevap vermeye çalışırız.

Daha kalıcı olması açısından hemen kontrol edelim bakalım Twitter'dan neler gelmiş. Yağmur Pekşen Twitter'dan sormuş. Insight'ın yanında küpsat fırlatılacağı söylendi. Onlardan da bahsedebilir misiniz? Evet onlardan da bahsedebiliriz tabii ki. Ben bir yandan mesajlarıma. Evet Umut'tan mesaj geldi. Işık az ama hazırım artık diyor. Hemen ben de ona mesaj yazayım. Evet şu anda aracın nasıl hazırlandığını görüyoruz.

Birazdan belki bunları Umut'a da sorarız. Acaba ben özellikle neden bu kadar doktor hassasiyetiyle gi yinerek hazırlık yaptıklarını yöneltmek istiyorum. Kendi fikrim var tabii ki ama. Bizzat bakın burada ayakkabılarından üzerindeki maskeye kadar tam anlamıyla bir ameliyat titizliğinde hazırlanıyor bu araçlar. Bu görevin bütçesi hakkında bir notum var. Yaklaşık 675 milyon dolar olarak planlanmış. Fakat 2 yıl kadar önce dediğim gibi bu fırlatma ertelenmek zorunda kaldı bugüne.

Ve o da bir 150 milyon dolar daha ekledi maliyete. Yani gönderememek de çok büyük risk. Dolayısıyla şu anda toplam 830 milyon dolarlık bir görevden bahsediyoruz. 2 yıl boyunca devam edecek olan bir görevden bahsediyoruz. 20 dakika kaldığını söylüyorlar. Bu kadar az bir zaman kaldı. Hava şartları çok aniden değişmezse büyük bir ihtimalle gerçekten de fırlatılacak. Şu anda Umut bağlanıyor. Hemen cevap vereyim.

Evet. Merhaba Umut. Şu anda canlı yayındasın. Seni görebiliyoruz. Sen beni göremiyorsun biliyorum ama sesimi duyduğunu tahmin ediyorum. Umut sesimi duyabiliyor musun? Umut beni duyamıyor galiba. Televizyonlarda yaşadığımız şeyi biz de yaşıyoruz şu anda. Umut beni duyabiliyor musun? Gel sen sen buraya ya. Umut beni duyabiliyor musun acaba? Bir gel. Evet Umut. Duyamıyorum. Bir dakika. Umut beni duyamıyor anladığım kadarıyla.

Ben bir yandan yazışıyorum kendisiyle. Duyamıyorum ya. Duyamıyorum. Yok ben duyamıyorum. Umut şu anda beni duyabiliyor musun acaba? Bir ayar daha yapmaya çalıştım. Evet şimdi tekrar bir deneme yapıyoruz. Umut beni duyabiliyor musun şu anda? Duyamıyorum yok. Şu anda da duyamıyorum. Tekrar bir ayar yapıyorum. Şu anda tekrar bir ayar yapmaya çalışıyorum. Acaba duyabilecek mi acaba beni diye bakıyoruz.

Eğer bunu başarabilirsek arkadaşlar bundan sonra Skype yay ınları da yapabileceğiz demektir. Ama Umut beni hala duymuyor gibi hissediyorum. Başka bir ayar daha yapacağım şimdi. Umut şu anda uzaktan da olsa beni duyabiliyor olman lazım. Duyabiliyor musun acaba? Şu anda beni uzaktan da olsa duyabiliyor olacağını ümit ediyorum. Elimdeki bütün mikrofonları kullanarak sana ulaşmaya çalış ıyorum. Şu an ses gelecek sanki de hışırtı var.

Yok gelmiyor, ses gelmiyor. Hiç de bir hışırtı var. Hışırtı var, şu anda ses gelmiyor diyorsun. Peki. Şu anda aslında o gelecek yok ama hışırtı var. Tamam biraz... Az önce duydum ses. Tamam, biraz zorlayalım o zaman. Şöyle yapalım. Biz senin görüntünü görebiliyoruz bu arada. Beni gürültünü mü duyuyorsunuz? Hayır, seni gayet net duyuyoruz, görüntünü de görüyoruz. O yüzden soruları yakaladığın anda affetme cevapla.

Tamam ama bir şey yapabilir miyim? Bir daha açıp kapatalım mı bu arada ya? Tamam son bir kez daha o zaman. Son bir kez daha dinleyelim Mars'ı. Çünkü çok az duyuyorum ben sizi. Evet son bir deneme daha yaptık şimdi. Sanırım bu hışırtıyı çözemeyeceğiz daha. Bu kadar bari de d uralım yani. Olduğu yerde duralım. Evet tamam. Biz seni gayet iyi görüyoruz ve duyuyoruz. Ben şu anda sohbet bölümüne bakıyorum.

Arkadaşlara da kusura bakmayın diyorum. Böyle teknik aksaklıklar televizyonlarda bile yaşanıyor. Biz elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz. Dün akşam aslında kendi aramızda gayet başarılı deneme de yaptık ama canlı yayınlarda böyle olabiliyor. Umut şu anda tek problemimiz Umut beni çok zor duyuyor tah min edebiliyorum ben. İçinde bulunduğu şartlar da zaten görüyorsunuz. Şu anda orada sabah saat 4'e 10 var değil mi?

4'e 9 var. 4'e 10 var şu anda. Zaten 10 dakika kaldı. Ben şu anda nerede olduğumu söyleye yim en azından. Şu anda JPL'i gören bir tepedeyim. Hatta kamerayı o iki tarafa çevireyim. Ben o tepenin gündüz çekilmiş olan fotoğrafını da bir y andan gösteriyorum arkadaşlara. Aynen o şekilde gösterebilirseniz. Burası JPL'in aslında uzaktan gören bir tepe. Şu bütün gördüğünüz ışıklı olan yer tamamen JPL. Yani aslında senin çalıştığın yer orası değil mi? Onu da belirtmek lazım.

Burası benim çalıştığım yer gördüğünüz gibi. JPL aslında öyle küçük bir yer değil. Bayağı yani bütün olduğu gibi şuradan şuraya olduğu gibi b ayağı büyük bir alan. İşte 6500 kişi çalışıyor şu anda burada. Ve Insight'ın yapıldığı yer de burası. Insight misyonu da buradaki tesislerde yapıldı. Evet. Evet. Şeyi de biliriz. 2010 yılından beri bu hazırlıklar yapılıyor ve 2016'da ert elenmişti galiba. O konuda bize istersen biraz bilgi verebilirsin Umut.

Evet, burada şöyle bir sorun oluyor genelde. Yani Mars'a gidiş her 26 ayda bir yapılmak zorunda. Yani Mars'ın dünyayla Mars'ın dönüşleriyle alakalı bir şey. Şimdi yani örneğin Güneş buradayken, Dünya buradayken, Mars da buradayken. Yani bir tarafta Mars olduğunda bir tarafta çok öteki yak ada Dünya olabiliyor. Onun ayarlanması, ikisinin benzer yakın yerlere gelmesi her 26 ayda bir denk geliyor. O nedenle bütün Mars fırlatmaları şu anda bu şekilde yapıl ıyor.

2016'da böyle bir fırsat vardı. 2016'da bir fırsatı kaçırırsak, 2018'de kaçırırsak, 2020'de olacak. Ya da 2020'de zaten Mars fırlatılacak. Hatta burada böyle bir olay var. Bugün itibariyle saat Haziran, bugün işte Haziran, Mayıs, buranın saatiyle saat 4.30, 4.50 itibariyle fırlatma dönemi başlıyor. Yani ve önümüzdeki 2 saat içerisinde her an fırlatılabilir. Aslında yani bir fırlatma saati var ama önümüzdeki 2 saat içerisinde her an fırlatılabilir.

Ve eğer ki olur da bir sorun olursa bugün, yarına yine bu saatlerde, ondan sonra çünkü yine bu saatlerde ama birkaç dakika geriye giderek de böyle sanırım 8 Haziran'a kadar herhangi bir gün fırlatılabilir. 8 Haziran'a kadar fırlatıldı, fırlatıldı. Fırlatılamazsa 2020'ye kadar. 2020'ye ertelenecek yani. Ha, 2010 adlı da böyle bir sorun olmuştu. Bir tane yani parçalardan birisi işte bir Fransız yüklenic inin yaptığı bir parça vardı.

O parça tam yetişmedi. Yani yetişecek gibiydi ve yetişmedi. Yetişmeyince de kaldı. Yani plazma dönümü geçtikten birkaç ay sonra bitirdiler buy urduk söylüyorlar. Ama artık iş işten geçiyor. İki sene mecburen depola yapmak zorunda kaldı. Yani şu anda hazır her şey. Umuyoruz ki bir şey olmaz. O nedenle her şey çok kesin bir net konuşuluyor. Saat 4.05 geçe şuradan fırın alacak diye net konuşulab iliyor.

Peki diyelim ki gönderildi saat 5, Türkiye saatiyle 2'yi 5 geçe fırlatma gerçekleşti. Ne zaman, ne kadar sürecek bir yolculuk? Bütün yolculuk 6 ay civarı sürüyor. 26 Kasım'da orada olacak. 26 Kasım'da Mars'a iniş yapacağız. Zaten 26 Kasım'da bir yayın daha yaparım. O zamanki yayını herhalde umarım bu şekilde zor bir yerden yapmayacağım. Bu kadar karanlık ve zor bu mekandan olmaz. 26 herhalde. Ne oldu bir ses mi duydun?

I'm live streaming, that's why. Sorry about that. Yeah, we'll try. I'm sorry about that. Arabanın ışıklarını yaktık da beni gösterilmek için. Tamam, turn off the light. Evet, görüyorsunuz çok zorlu şartlar altında bu yayını gerçekleştiriyoruz. Aslında gecenin bu saatinde buraya gelen bir sürü insan var . Şu anda bu fırlatmayı Lötancalı semalarından izlemek iste yen. Onun için şimdi millet arabanın parlarını yaktık da.

Anladım. Etrafı mahvediyorsunuz görüntüyle, ışıkla falan diye şikay et ettiler. Neyse, ışıkları kapattık. Artık benim fenerimde biraz şey bir görüntüyle yapacağız. Korku filmi gibi yalnız öyle de. Aptan vurunca. Aynen ya, ben bir dahaki sefere daha güzel bu ışık falan bulayım. Bir dahaki şunu şöyle yapayım. Neyse, çok dağıtmayalım şeyi. Dedim ki 6 ay falan, 6 ay civarında sürecek. Şöyle yapabilir miyiz?

Şöyle yapayım. Tamam, şöyle yapalım. 6 ay civarında sürecek gidiş ve şu anki fırlatma en son Marco denilen küp saatlerinde roketin ayrılması yaklaşık 1, 5 saat sonra sürecek. Yani kısacası 1,5 saat sonra bugünkü mevzu tamamen bitmiş olacak. Anladım. Yani fırlatma zaten birkaç dakika sonra hemen yukarı çık ıyor zaten uzaya çıkmış oluyor. Ondan sonra şeye gidecek yani. Peki herkesin merak ettiği soru şu.

Bu araç ne yapacak orada? Yani amacı ne? Orada ne gibi araştırmalar yapacak? Bize bir faydası var mı? Bize çok fayda. Yani şimdi insanlar işte Mars'taki depremleri araştırsak ne olur falan diye merak ediyor. Bu aracın aslında bütün amacı Mars'taki, Mars'ın iç yapıs ını anlamak. Mars'ın iç yapısını anlarken işte şey diye işte Mars'taki depremleri araştırmak diye reklam yapılıyor. Mars'taki depremler ne işe yarar?

İşte dünyadaki depremleri anlamamıza da yardımcı olur. Yani bunun aslında en büyük sebebi, bunu anlamamızın en büyük yöntemlerinden birisi de, Mars'ın iş yapısının anlamamızın en büyük yöntemlerinden birisi de, işte dediğim gibi deprem araştırmaları. Şimdi deprem olduğunda ne oluyor? Deprem bir dalgadır değil mi? Yani deprem dalgaları zaten bir aralar Türkiye bayağı dep rem konusunda bilgiliydi. Yani çok güzel bir şey.

Uzun zamandır deprem olmadı Türkiye'de. Ama deprem dalgaları diye bir şey var. Deprem dalgaları öyle bir şey ki bütün gezegene bir baştan bir başa gezebiliyor. Yani içinden geçmiş olabiliyor. Ve biz herhangi bir Mars depremi yakaladığımız anda Mars'ın iç yapısından geçeceği için. Yani Mars'ın herhangi bir yerinde olsa da olur. İlla ki şeyde değil. Yani illa ki o an, o InSight'in bulunduğu yerde olmak zor unda değil.

Mars'ın arka yakasında da olmuş olabilir. O deprem dalgaları sonuçta bütün gezegen boyunca zaten hare ket ediyor. Hareket ettiğinden dolayı zaten biz de iç yapısının nasıl olduğunu anlayabiliyoruz. Yani daha bir kayaç bir yapıda mı, daha sıvı bir yapıda mı ne var içinde onu anlayabiliyoruz. Zaten bütün amaç Mars'ın iç yapısını anlamaya çalışmak. Evet, peki bir başka soru daha var. Mars'ın iç yapısını anlamak dedik.

Bu araçla beraber küpsat denilen bir şey de gönderiliyor galiba değil mi? Onunla ne gibi incelemeler yapılacak? Aslında küpsatlar şöyle bir şey. Şimdi küpsatlar benim ikinci heyecanlandığım şey. Çünkü küpsatlar, küpsat yani çok küçük küp şeklinde. Yani daha... Ben şu anda o ekranda gösteriyorum. Dolayısıyla arkadaşlar görüyorlar. 10 cm x 20 cm x 30 cm. Büyüklüğünde bir küp aslında bu. Ve bunun olayı da şu.

Şimdi çok farklı amaçları var. Şimdi öncelikle biz örneğin şu an üniversitelerde küpsatlar yapabiliyor ve dünyanın çevresinde dolanabiliyor. İşte sanırım İstanbul Teknik Üniversitesi yapmıştı örneğin. Türkiye'den de bir küpsat. Ve artık üniversiteler seviyesinde yapılabilen bir şey. Küpsatı yapıyorsunuz. Bir tane fırlatıcı buluyorsunuz. Yukarı fırlatıp dünyanın çevresinde dönüyor. Markoların olayı bugüne kadar yapılan ilk gezegenler arası küpsat.

Yani sadece dünyanın çevresinde dolanan değil, dünyanın çev resinin yörüngesinden kurtulup artık başka bir gezegene gide cek bir küpsat. Dediğim gibi eğer ki bu başarılı olursa, özellikle şu anda en önemli amaçlarından birisi iletişimi sağlayabilmek. Derin uzaylı iletişimi sağlayabilmek. Eğer ki bu başarılı olabilirse, bunun gibi üniversitelerde artık küçük küçük küpsatlar yapıp, örneğin bir astroloyda gönderebilir, örneğin Mars'a göndere bilir, örneğin başka bir yere gönderebilir, İşte Jüpiter'e gönderebilir.

O tabii uzun sürer ama yani. Bu şekilde görevler yapılabilir. Marco'nun görevi şuydu. 2016'da fırlatılacağı zaman tam fırlatma, tam Mars, işte In Sight Mars'a vardığı anda Mars'ın, işte bu aslında onu da 26 Kasım'da anlatırız diyelim. Mars'a tam iniş yaptığı anda, ideal dediğimiz bu tam Mars'a iniş sahnesi vardır. İniş sahnesi o kadar tehlikeli bir saatedir ki 7 dakika sür er. Hatta arkadaşlar YouTube'de 7 minutes of terror Curiosity landing diye böyle bir araştırırsa eskiden Mars'a giden, 2011 yılında Mars'a giden Curiosity' nin 7 dakika süren inişinin nasıl tehlikeli ve nasıl zor bir şey olduğunu görürler.

O sahneyi, o 7 dakika süren sahneyi izleyip dünyaya gönderm ekte. Yani Marco'nun tek tek görevi Mars'a kadar gidip Mars'ta inside aşağıya inerken Marco yukarıdan bakacaktı. Yani Marco yukarıdan aşağıya doğru bakacaktı. Artı inside tam aşağıya inerken iletişimi yani bir relay satellite dediğimiz şey vardır. İşte iletişimi bir oradan oraya verir oradan oraya hoplatt ırır oradan da dünyaya gönderir. Öyle bir amaç yaşıyorduk.

Evet. Şunu söyleyeyim şunu söyleyeyim. Şimdi 2016'da Markoların yapılmasının sebebi InSight'ın aslında Mars'ın arka tarafına düşüyor olması. Ve bizim bu iniş sahnesini hiçbir zaman göremeyecek olmamız da. Yani Mars'ın arka tarafına düşecekti. InSight inmiş oluyordu. Markolar da yanda bir yerlerde olacaktı. İniş sırasında sinyali Marko'ya gönderip Marko'dan da düny aya getirecekti. Şu anda 2018 inişinde böyle bir sorun olmayacak.

Yani yine Mars'ın gördüğümüz tarafına inmiş olacak. Aslında markolara gerek olmayacak ama markolar zaten yapıld ığı için ve artık dediğimiz gibi başka testlerde yapılması finallandığı için şu anda bu gerçekleşmeye devam ediyor. Evet bu arada geri sayım başladı. Başladı mı? 2,5 dakika. Ben göremiyorum artık ben de diyemeyeceğim onu. Ben yönlendireceğim seni. 2,5 dakika kaldığını söylüyorlar şu anda.

Benim elimde bir not daha var. O da şu. Bu NASA tarafından bir misyon olarak hazırlanmış durumda. Ama ekipte Almanya'dan, Avusturya'dan, Fransa'dan özellikle , Belçika, Kanada, Japonya, İsviçre, İspanya ve Birleşik Kr allık'tan bilim insanları da var. Değil mi? Yani bu aslında çok uluslu bir görev diyebiliriz. Yani zaten her misyon bu şekilde oluyor. İki dakika kaldı kamerayı da şey yapabilirsem. Zaten her misyon bu şekilde oluyor.

Yani genelde bir Avrupa Uzay Ajansı'ndan ya da Avrupa'daki partnerlerden mutlaka yardımlar oluyor. Dediğim gibi az önceki en büyük yardımlardan birisi Fransa' ydı. Başka bir tane daha ülke vardı ama çok olan. Onu unuttum şu anda. Yani iki ülke zaten, iki tane Avrupa ülkesi özellikle bu bilim enstrümanlarına çok destek vermiş. Özellikle bu sismograf tarzındaki enstrümanlara. Ve onunla beraber bir dakika kaldı.

Evet. Döndüreceğim. Ben... Sence zemalarında da gözükecek diye. Çünkü umarım ben de burada yürürüm. Tamam. Umut şöyle yapalım. Ben şimdi sen hattasın. Önemli bir şey olduğunda yayına katılabilirsin ama ben şu anda canlı yayını tam ekran olarak vereceğim. Bir yandan da önemli bilgileri ben tercüme edeceğim. Bir şey olduğu zaman sen de devreye girersin. Tamam. Evet şu anda 50 saniye kalmış gözüküyor.

Az sonra geri sayım başlayacak. 15 saniye kaldı. 4, 3, 2, 1 ve roket ateşlendi. Şu anda yükselmeye başladı. Bu kez Kaliforniya'dan fırlatılıyor dediğim gibi. Normalde Amerika'nın doğu yakasından, Florida'dan yapılırdı fırlatmalar. Fakat ilk kez gezegenler arası bir görev için ilk kez Amerika'nın doğu yakasından, Los Angeles'ın kuzeyinden ro ket yükselmeye başladı. Az sonra Umut'un cep telefonundan da gözükebileceğini tah min ediyoruz.

Evet sağ tarafta Umut'un cep telefonunun görüntüsünü gör üyorsunuz şimdi. Ortada da NASA'nın yaptığı canlı yayın. Şu anda her şey yolunda gözüküyor diye anons ettiler. Evet şu anda gözükmeye başladı galiba. Evet karşımızda gözüküyor şu anda bizim. Teyit etmiş olduk. Bir o taraftan bir bu taraftan gerçekten fırlatılıyor bu. Sağlamasını yaptık arkadaşlar. Gerçekten fırlatıldı bu. Laboratuvar şartlarında değil yani.

Şu anda yükselmeye devam ediyor. Evet. Bu ilk aşama zaten tamamen programlı olarak yapılmış. Bunu anons ettiler. Yani önceden bilgisayarla her şey hazırlanıyor. Ve insan eli değmeden. Bu arada ben gönderilen araçla ilgili kısa bir bilgi vere yim, küçük bir bilgi vereyim. Çünkü bu araç küçük bir araç. Insight aracı. 360 kilo ağırlığında. Daha önce gönderilenlere göre çok daha hafif. Çünkü 1 tonluk roverlar da gönderilmişti daha önce.

Evet şu anda ekranınızın ortasında, yakın çekimde ve sağ tarafta Unut'un cep telefonunda da roketin yükselişini iz leyebilirsiniz. Dükselmeye devam ediyor. Şu anda bulutların arasına girdi. Evet, biraz bulutlu herhalde Kaliforniya'da. Aslında bulutlu değil de, yani bizim üstümüz bulutlu değil de çok uzakların üstü bulutlu. Bir sis var. Yani okyanusun üzerinde şu anda, okyanusun baya uzaklar üzerinde.

O taraflarda biraz bulutlu. SpaceX'in yaptığı halinin olmasını bekliyordum ama o olmadı ya. SpaceX'in roketi fırlatıldığında baya büyük bir hale oluş muştu. Evet, şu anda ayrılacak herhalde araç, kapsül. Evet, ikinci aşamaya geçildi. Şu anda animasyonla da görüyorsunuz. Alt tarafta California haritası gösteriliyor, rotası. Şu anda güneye doğru ilerliyor. Evet şu anda 100 mil yaklaşık 160 kilometre yüksekliğe ulaş tı.

Saatteki hızı da 11 bin mil yani 16-17 bin kilometre civar ında. Şöyle size timeline'ı da gösterelim. Henüz timeline'ın zaman çizelgesinin çok başındayız. Evet Türkiye'den bizim evden görünüyor diyenler var. Evet Umut'a soralım bu arada. Evet biz geri dönebiliriz. Evet sana doğru geri döndürebilirsen eğer. Ya şimdi sen nasıl da çalışıyorsun ayıp olmazsa bir şey diyeceğim. SpaceX fırlatmaları daha heyecanlı aktarılıyor.

Canlı yayını görmedim şu anda. Yani ben sana öyle bir yorum yapayım. Arkadaşlara söylersen eğer. Mesela bu yayını yapan arkadaşlara. SpaceX artık özel şirket olduğundan mı bilmiyorum. Biraz daha böyle heyecanla aktarıyorlar. Bu arkadaşlar belki de şeyden olabilir tabii. Şimdi orada sabaha karşı uyku mahmurluğuyla birazcık heyec ansız aktarıyor olabilirler. Onlar heyecansız olunca ben de heyecansız heyecansız öyle bakıyorum sadece.

Herhalde kimse uyumadı herhalde o bölgede. Uykusuzluktan diyorsun. Şimdi bu araç içerisinde Insight'ın robotik bir kolu olduğunu ben okudum. Bu arada sen de Türkiye'de Popüler Bilim Dergisi miydi? Bir dergiye makale yazdın galiba bununla ilgili değil mi? Evet evet yani Popular Science Türkiye Dergisi'nin bu ayki sayısında Insight'ın bir misyonu ve amacı ve işte neler ol acağıyla alakalı. yazdım. Bu aracın içerisinde 2.4 metre uzunluğunda bir kol olduğu söyleniyor.

Bu kol hangi amaçla kullanılacak? Ne kolu dediniz? 2.4 metrelik bir robot kol. Şimdi robot kol tamam. Robot koldan tamam. Robot kol şöyle bir şey. Anladım. İki tane enstrümanı var Bir kapsül düşünün. Kapsülün tepesinde iki tane bilim enstr ümanı var. Bu bilim enstrümanları bu Insight yere konduktan sonra oradan çıkarılıp daha da yere konması gerekiyor. Ve bunun amacı, bu robot kolun amacı işte kol çıkacak, çıkt ıktan sonra sismografı alacak ve yere koyacak.

İkincisi de bir tane daha şey var, bir araç daha var. O da heat transfer diye bir tane şey. Isının nasıl transfer edildiğini araştıran bir enstrüman var. O enstrümanı da alacak ve aşağıya koyacak. Şimdi buradaki bu aşağıya koymadaki amaç çok ilginç. Daha önceden Viking diye bir tane bir misyon fırlatılmıştı. Mars'a gitmiş. 1976'da yıllardı. 76'da Mars'a inmiş. Viking'in üzerinde de şey vardı. O aslında 1996'da Mars'a oluyor muydu, olmuyor muydu o zaman anlayıştı.

No, we are just over nine minutes into the flight. Why are we? O gün 1976'da çıkartamadığımız sorunun cevabı ta 2018'e kaldı. O gün sismografı Viking Landon üzerine koymuşlar. Üzerine koyunca yani o şeyde o araçta çalışınca hani elekt ronikler çalışınca bazen böyle hani buzdolabı çalışınca tit retir ya buzdolabına. Onun gibi bir şey yani ve makine çalışınca Viking çalıştık ça sismografı da titret etmiş.

Zaten o kadar hastas ki zaten sen çok düşük depremleri tes lim etmeye çalışıyorsun. Ve sismografda hareket edince doğal olarak hiçbir depremden güvenilir bir veri elde edememişler. Şimdi bu hatayı yeniden yapmak istemiyorlar. Onun için sismografı o robot kolla alıp yere koyacaklar. Direkt yere koyacaklar. Artık yer tespitlediğimizde ancak o zaman Mars depremini gerçekten tespit ettiğimizde emin olacağız.

Daha önceden ki Viking Lander'da da zaten şey yapılmıştı. Yani bir şeyler tespit edilmişti ama bu elektronik gürültüs ünden mi yoksa şeyden mi, elektronik diyorum sistemin gürült üsünden mi yoksa gerçekten Mars depremi miydi? O yani hiçbir zaman ayırt edilemedi ve o sorunun cevabı ta 76'dan bugüne kaldı. Bir soru gelmiş bir de Twitter'dan Inside Mars'a gidiyor et iketiyle soru ve yorum topluyorum ben.

Ki bu yayından sonra sen de aynı şekilde oraya soru soran arkadaşlara eğer bu yayında cevap veremezsek cevap verebile lim diye. Alper Öztürk demiş ki bu Lander yani insan kaç metre derine kadar örnek alabilecek? Kaç metre derine şey yapacak? O kol ne kadar girecek içeri ye? Az önce sanırım sorular da çok güzel sırayla geliyor. Ya da sen ayarlıyorsun mutlaka. Önce sisografı koymuştuk yere, ikinci bilim enstrümanında dedik, işte bu ısı, ısının ölçümünü yapacak olan araç.

Bu da şöyle bir şey, bir çekiş gibi bir şey düşünün. Bir çekiş ve çivi gibi bir şey düşünün. Mars'a yere konduktan sonra, yüzeyine konduktan sonra, çekişle tık, böyle tık diye bir tık edecek, ondan sonra aş ağıya delik edecek. Ondan sonra bir tık daha, biraz daha, bir tık daha, biraz daha, biraz daha, biraz daha. 5 metreye kadar inecek. 5 metre derinliğe kadar inecek. Yani diyorsunuz ki ya acaba yolda taş falan yani toprağın altında eğer taş amaşa falan denk gelirse ne olacak falan diye.

Yani bunun en azından çok yoğun bir kaya parçasına denk gel medikten sonra yani tahmin edildiği kadarıyla o delik delin meye devam edilecek. Ve her aşağıya indikçe o çubuk aşağıya indikçe o bölgenin sıcaklığını ölçecek. Ne kadar aşağı indiyse sıcaklık değişimi ne kadar, biraz daha aşağı indiyse oradaki sıcaklık ne kadar, biraz daha aş ağı indikçe sıcaklık ne kadar. Ve bu şekilde 5 metreye kadar sıcaklık değişimini örtmüş olacak.

İşte dedik ya, işte Mars'ın iç yapısını araştıran bir araç diye. Mars'ın iç yapısına doğru sıcaklığın artışını ya da azalış ını artık ne kadar arttığını öğrenmeye çalışacak. Böylelikle iç yapısıyla alakalı modellemenin daha da iyi yapılacağı düşünülüyor. Yani böyle bir araç var. İkinci bir araç var. Bizim aracı var. Bir soru daha Twitter'dan Zehra sormuş. Projenin iki yıl gecikmesiyle Marco küp uydularına aslında artık ihtiyaç olmadığını ama görevlerini yine de yerine getireceklerini okumuştum diyor Zehra.

Bunun nedeni Dünya ve Mars'ın birbirine göre konumları mı? Az önce söylediğim şey aslında, az önce bundan bahsetmiştim . 2016'da Mars'ın Insight, biz Mars'a baktığımızda, Mars'ın sonuçta bir tarafını, bir yakasını görüyorsunuz. Malum Mars da küreyle, düz değil. Mars zaten küre, herkes anlaştığı bir şey orası. Yani biz dünyadan baktığımızda Mars'a arka tarafına iniş yapacaktı Insight. Arka tarafına iniş yapacağından dolayı biz nasıl bir iniş yaptığını hiçbir zaman göremeyecektik.

Sadece daha sonra Mars tekrar geri döndüğünde yani Mars son uçluğun kendi eksiline tarafına dönüyor. Döndüğünde artık işte 24 saat 40 dakikada bir dönüyor. Döndüğünde bizim tarafımızda döndüğünde ancak anlayabile cektik. Bunu bu şekilde gecikmeni olarak anlamak yerine Mars'a ind iğini hemen anlayabilmek için Tam burada iniş yaptığı anda Mars'ın öteki yakasında yani Mars'ın öteki yakasında bulunacaktı Marko'da.

Tam iniş sırasında buradan sinyal iniyor. Ondan sonra direkt Marko'ya geliyor. Marko'dan da bize girecekti. Yani bir üçgen çizmek için. Şu anda neden ihtiyaç duyulmadı ? Şu anda Insight bizim gördüğümüz tarafa iniş yapacak. Ondan dolayı aslında ihtiyaç yok. Yani biz zaten Insight inişi sırasında sinyal alabileceğiz. Evet. Şimdi Twitter'dan bir soruyu daha aktaracağım. Eminim sen böyle yüzlerce soru alıyorsundur ama bir kere de bizim canlı yayınımızda cevap vermeni isteyeceğiz.

Recep Karayanık sormuş. NASA'da mühendis olmak için nasıl bir eğitim almak gerekiyor diye. Nasıl bir süreç, mesela siz nasıl bir süreçten geçtiniz diye soruyor. Seni kastederek olmak. Nasıl ne için? NASA'da mühendis olmak için. Mesela sen nasıl NASA'da çalış maya başladın? Türkiye'de genç arkadaşlarımız böyle bir kariyer yapmak isterlerse neler yapmalılar? NASA'da mühendis olmak için. Herkesin yolu farklı, herkesin buraya giriş yolu gerçekten farklı.

O nedenle tek bir yol diye bir şey söyleyemem. Ama eğer Amerikan vatandaşı değilseniz, Amerikan vatandaş larından da farklı bir şeyler yaptığınızı göstermeniz gereki yor. Bu da genelde özellikle doktoradan sonra olmuş oluyor. Neden diyeceksiniz? Yani lisans bitiren NASA'ya giremez mi? Çok kolay değil. Çünkü Amerika'da zaten çok iyi üniversiteler var. Ve çok iyi üniversitelerden mezun olduktan sonra zaten NASA 'ya onlar da girmek istiyorlar.

Onlar alır. Ya da master bitirsem olmaz mı? Master bitirsem de zor. Çok fazla iyi üniversite var Amerika'da ve çok iyi ünivers itelerden de şey yapabilirsiniz. Yani buraya giren insanlar, çok girmek isteyen insanlar çok var. O kadar da yurt dışından insanlara tercih edilmek zorunda değil. Doktora'da ne oluyor? Doktora'da aslında, Doktora sizin aslında gerçekten bugüne kadar hiç yapılmamış bir araştırma yaptığınızı ve bunu bağımsız olarak yaptığ ınızı gösterir.

Ve bugüne kadar hiç yapılmamış bir neredeyse bir keşif ya da bir incat gibi bir şey yaptığınızdan dolayı, siz kendinize farklı olduğunuzu gösteriyorsunuz. Yani dünyanın neresinde olursanız onun farklı bir şey yapt ığınızdır. Şimdi doktor tezir ederken farklı bir şeydir. Farklı bir şeydir. Yani bu ne kadar yapılmamış bir şeydir. Siz o farklı şeyi yaptığınızda kendinizin farklı olduğunuzu göstermiştiniz.

Bu yaptığınız şey ne kadar iyiyse ona göre dünya çapında olmuş olursunuz. Dünya çapında iyi bir şey yapmış olursunuz . Benim yaptığımda öyle bir şeydi. Benim Hollanda'da yaptığım doktorat tezi yani iyiydi, güzeldi. Yani güzel araba, güzel sonuçlar bulmuştuk, güzel makaleler elde etmiştik. O makalelerden iyi sonuçları elde ettiğinden dolayı da bir şey buradaki insanlarla iletişime geçmek diye bir fırsat ortaya çıkmıştı.

Zaten burada da birisiyle beraber uzun zamanlar çalışıy ordum. O şekilde bir kontağım olmuş oldu. Yani yabancı vatandaşlar için doktora gerekiyor diyebilirim yani. Ama Amerikan vatandaşları distanstan sonra da girebiliyor tabii ki. Şimdi bir soru daha var. Daha doğrusu yorum var. Senden de ben bu yorumu çeşitlendir meni isteyeceğim. Çünkü ben de duydum bunu. Çok da ilgimi çekti açıkçası. Osman Balcı yazmış Twitter'dan.

NASA'nın yaklaşık bir yıl önce bu yolculukta gönderilmesi için insanların isimlerini girebileceği bir sistem oluştur duğunu söylüyor. Ve bir mini depolama aracının içerisinde o isimler de bu yolculuğa eşlik ediyor diye bir yorum yapmış. O bir rakam vermiş ama o aslında daha yüksek. O 1.3 milyon gibi bir şey vermiş. Benim bildiğim şu anda 2,4 milyon, 2,5 milyon yakın isim var değil mi? Evet. Bu nasıl oluyor?

Aslında her NASA misyonu uzun zamandır yapılıyor. Benim artık ta neredeyse 2000'lerden 98'lerden beri şeyler im vardır. Bu NASA misyonlarının isim gönderme şeylerini hep takip ederim. Yani bayağı böyle bir yerde ayağı Mars'ta bilmem sağa sola böyle ismini göndermişimdir. Ve artık zaten Twitter'dan da şey yapıyorum. Takip edenler en azından fark etmişlerdir. Sürekli bu tür fırsatlar ortaya çıktı. Ben de duyuruyorum.

Bu şöyle bir şey. Yani gidip de herkesin ismini böyle elle birileri yazıp da kilopu 4 milyon kişinin ismini böyle elle falan yazılma diye bir şey yok. Bir tane çipe, yani bütün isimler bir çipin içerisinde to planıyor. Çipin boyutluğu da şöyle bir şey. Küçücük bir çip. Bu çip, bütün isimlerin olduğu bu çip şeye yapıştırılıyor. Uzay aracına yapıştırılıyor. İstirildikten sonra da artık nereye gidiyorsa gidiyoruz, gittiği yerde de aşağı inmiş oluyor.

Hatta Mars Inside'ın özelliği, dediğim gibi ben aslında 2016'daki Flash Işın'da da isim göndermiştim. Bir baktım, 2016'da da gönderdiğimi fark ettim. 2018'de de gönderdim. Yani yine o zaman da sign up yapmıştım. Esas o zaman sign up yapmıştım. Yani o zaman ismimi göndermiştim. Buradaki güzel taraf özellikle isim gönderme tarihi kapanm adan önce bayağı reklam yaptım. Türkiye'nin katılım oranı bayağı yükseliyordu, sürekli yük seliyordu.

Ve şu anda sanırım dünyada en çok isim gönderen 5. sırada Türkiye oldu. Özellikle insan misyonuyla maruz edebilirim. Önce ismimiz gitsin, namımız yürüsün sonra kendimiz de gideriz. Böyle bir amacı var herhalde bu çip göndermenin. Zaten aynen. Birinci Amerika gönderdi en çok. İkinci Çiğn göndermişti. Arada İngiltere vardı zannedersem. Ya aslında sanırım ki okullar böyle aktiviteler yapıyor bu tür ülkelerde.

Özellikle İngiltere Amerika'da. Haydi hep beraber öğrenciler hep beraber adımızı Mars'a gö nderip aktivitesi yapıyorlar. Okullarda böyle tık tık. Çünkü Amerika'dan bir 600 bin civarı bir isim gitti yani. Baya bir isim aslında. Peki bunu ilk kez. Bunu ilk kez duyanlar için o zaman ben hatırlatayım. Umut Yıldız özellikle Twitter'da çok aktif. Kendisini aratırsanız çok rahat bulursunuz. Takip edin. Ben de takip ediyorum ve ondan bu tür bilgileri öğreniyorum .

Sanırım Mars 2020 için de böyle bir şey yapılacak. Böyle bir isim toplama organizasyonu yapılacak. O zaman o bilgiyi de oradan alırsınız diyorum. Valla şu anda NASA'nın canlı yayını röportajlara döndü Umut . Aynen öyle. O yüzden ben yavaş yavaş yayını kapatmayı düşünüyorum. Sen de orada çok zor koşullarda sonuçta şey yapıyorsun. Senin söylemek istediğin, aktarmak istediğin son bir şey varsa onu da alayım.

Ve yavaş yavaş kapatayım yayını. Bu Mars zaten dediğim gibi şu anda artık yola çıkmış bir, Atlas yolcu bir durumdayız. Daha yeni gitti, yeni yola çıktı. Uzun zamandır, çok uzun zamandır beklenen bir şeydi. Mars'a 26 Kasım'da varacak. Esas o zaman yani tamam bugün roket patlamadığı bir sorun yok. Gidiyor ona eminiz artık. 26 Kasım'da vardığı zaman o iniş anını zaten çok daha heye canlı olacak. Çok en büyük risk yani.

Zaten bugüne kadar Mars misyonlarının en büyük riski fırlat ma falan değil. Çünkü fırlatma artık rahatlıkla yapılabiliyor. Mars'a iniş diye bir sorun var. Mars'a iniş sorumunu, yani geçen de biliyorsunuz daha yeni Avrupa Uzay Ajansı 2016 yılında düşürmüştü şeyi, iniş yapıl mamıştı. Şimdi bu sefer bizimki de çıktı, bakalım bizimki de inecek mi? Ama NASA'nın özellikle JPL'in gerçekten bugüne kadar hep sü rekli başarı şeyi var.

Sadece bir kere zaten Mars'a düştü diyelim. Onu da zaten biliyorsunuzdur. Hani dedikodusu çok yapılıyor. NASA'da işte metrik sistem, inçler kullanılıyormuş da Avru pa'dakiler metrik sistem kullanılıyor. Onun uyuşmazlığından dolayı yanlışlık oldu. Böyle bir olay var. Mars Polar Lander dediğimiz bir şey. ve ondan dolayı da böyle bir düşüş yaşanmıştı. Tabii yine de NASA'nın kontraktör dediğimiz uzaktaki başka bir şirketin bu ayarlamaları yapmamış olması.

NASA zaten her zaman metrik sistem kullanıyor ve ondan do layı da böyle bir şey olmuştu. Yani umuyoruz ki 26 Kasım'da başarıyla iniş yapacak. Ondan sonra zaten bilim şeyleri gelecek, bilim cevapları gelecek, sorularının cevapları gelmiş olacak. Ve her türlü zaten veriler halka açılıyor benim süre sonra. Yani 3 ay ile 6 ay arasından sonra zaten halka açılıyor. Eğer ki Mars'la alakalı araştırma yapmak isteyen böyle bir aşkınız, şevkiniz ya da bir araştırmacıysanız ya da örneğin lisans yapıyorsunuz bir tez yazmak istiyorsunuz ya da master tez yazmak istiyorsunuz.

Mars'la alakalı bütün NASA verileri halka anında açıyor. Anında da olmasa da yani 6 ay sonra açılıyor. Bunları alabilirsiniz ve siz de bilim yapabilirsiniz. Evet bu çok önemli bir bilgiydi. O yüzden tekrar ediyorum. Umut Yıldız'ı özellikle Twitter'da aktif takip ederseniz hem bu kaynaklar konusunda. Instagram'da da aktif olmak istiyor. Instagram'da da aktif olmak istiyor. Onu biraz teşvik edelim Instagram'da da aktif olsun bize biraz fotoğraf paylaşsın.

Bu bilgi çok önemliydi bence de. Yani bir önceki soruyla birleştiriyorum ben bunu. Yani NASA'da çalışmak sadece NASA değil uzayla ilgili kari yer yapmak olarak daha geniş okumak lazım bu isteği. bu soruyu. Uzayla ilgili kariyer yapmak için artık hiç olmadığı kadar bence şartlar eşitlenmiş durumda. Dolayısıyla siz de bu verileri inceleyerek kendi yaptığınız araştırmalarınızda çalışmalarınızda kullanarak doktora çalışmanızı özellikle farklılaştırarak bu tür çalışmaların bir parçası haline gelebilirsiniz. Sonuçta bunlar multinational ekipler tarafından yapılıyor.

Umut Yıldız NASA'da çalışan bir astrofizikçimiz olarak gurur duyduğumuz bir Türk olarak orada görev yapıyor. Bu tek olmak zorunda değil. Sizler de yapabilirsiniz bunu. Bugünkü canlı yayınımıza katkısından dolayı ben çok teşekkür ediyorum. Gerçekten büyük bir fedakarlık örneği göstererek sabahın o saatinde ve olumsuz başlangıçta birazcık da teknik aksaklıklar yaşamamıza rağmen bu yayını gerçekleştirebildik. Değerli izleyicilerimize de sabırlarından ötürü katılıklarından ötürü teşekkür ediyorum.

İlgilerinden ötürü en başta bilime ve uzaya duydukları ilg ilerinden ötürü. Valla kısmet diyelim 26 Kasım'da inişini de belki canlı olarak birlikte yayınlarız. Söz vermeyelim ama elimizden geleni yapma gayretini göstere ceğimizi söyleyebiliriz herhalde. Evet arkadaşlar Umut bugün katıldı bize. Kendisine teşekkür ediyoruz. Ve ben de tekrar teşekkür ediyorum sizlere. Şöyle onu yayından da aldım. Bu günlük yayınımızda NASA'nın Mars Insight adlı aracının uzaya ve Mars'a yolculuğuna birlikte tanıklık ettik.

Bu yolculuğun şöyle bir farkı var. Normalde 20. kere gönder iliyor Mars'a bir araç. Bunun en büyük farkı Mars Insight aracı adı üzerinde Ins ight içine dair Mars'ın kabuğuna mantosuna çekirdekle kabuk arasında kalan kısma ve Mars'ın çekirdeğine ait bir takım bilgiler elde etmek. onun sıcaklığını ölçmek, sismografik hareketlerini ölçmek, Mars depremlerini ölçmek. Daha önce Ay'a da Apollo 12, 14, 15 ve 16 misyonlarıyla böyle sismograflar yerleştirildi.

Ve Ay'da 5.5 Richter ölçeğine göre 5.5'den daha şiddetli depremler olduğu tespit edildi. 28 farklı deprem tespit edildi. İşte benzer bir şey şu anda Mars içinde yapılacak. Sadece depremler değil meteorların da oraya çarpması on ların yüzeye olan etkileri araştırılacak. Ekvatora yakın bir bölgede inecek Mars Insight aracı 26 Kas ım tarihinde. Ve aslında bütün bunlar bir gün belki de Mars'ta bir koloni kurulması insanlığın Mars'a yerleşmesi konusunda belki de ilk adımlar.

Oradan alınacak bu bilgilere göre Mars'ın hangi bölgesinde ne tür bir yerleşim yapılabilir bilgileri elde edilmiş olacak. Bilimsel olarak yapılan o teorik bulguların pratikteki son uçlarını düşündüğümüzde karşımıza böyle şeyler çıkıyor. Heyecan verici anları yaşıyoruz şu anda. Uzay konusunda yapılan çalışmalar geçen yüzyılın ortalar ında böyle heyecanlı bir hale gelip sonra sönümlenmişti. Şimdi tekrar canlanmaya başladı.

Gerek özel sektör gerek NASA gibi devlet kurumları, devlet destekli ajansların çalışmalarıyla artık uzay çalışmaları yeniden bir heyecanlanmaya başladı. Yeniden bir hararetli hale gelmeye başladı. Umarım bunlar özellikle genç arkadaşlarımızın da ilgisini çeker. Çünkü yorumlarınızda sorularınızda görüyorum neden biz böyle şeyler yapamıyoruz diye. Bunlar önce vizyonla başlar arkadaşlar. Vizyon görmektir, ilgisini çekmektir insanların.

Benim yaptığım sadece bu canlı yayınlarla veya videolarla sizlerin ilgisini çekebilmek. Eğer bu ilgiyi bir çabaya dönüştürebilirsek ne mutlu bize. Ben eminim bu çaba sayesinde bugün bir Umut Yıldız çalış ıyor ama belki bundan birkaç yıl sonra çok daha fazla kişiyi bu konularda çalışma yaparken görmeye başlayacağız. Ve ileride ben çok ümitliyim o konuda. İşte bu Almanya, Avusturya, Belçika, Kanada, Fransa, Jap onya, İsviçre gibi ülkelerin arasında bizim ülkemizde bu kon ularda aktif araştırmalar yapan, ekipler kuran, bir takım araçları, bir takım küçük de olsa parçalarını imal eden ve bu araçların içerisine yerleştiren bir hale gelecektir.

Bu işler önce ilgiyle başlar, daha sonra çabaya dönüşür ve sonra da sonuç alınmaya başlanır. Katıldığınız için çok teşekkür ediyorum. Gerek YouTube'daki sohbet bölümünden gerek Twitter'da ki Inside Mars'a gidiyor etiketiyle. Bu yayını daha sonra izleyenler de aynı etiketle soru ve y orum göndermeye devam edebilirler. Gerek ben ama daha da çok Umut Yıldız bu konuda zaten uzman da olduğu için bu sorularınıza elimizden geldiği kadar cev ap vermeye çalışırız.

Bugün cumartesiydi. Benim şimdi hemen bu yayını kapatıp yarınki videoma hazır lık yapmam lazım. O yüzden fazla uzatmak istemiyorum. Katıldığınız için tekrar teşekkürler diyorum. Ve yayınımıza bir son veriyorum. Hoşçakalın diyorum.