4 ASTRONOT AY'A GİDİYOR! CANLI YAYIN
50 yılı aşkın bir süreden sonra ilk kez insanlı bir uzay aracı Ay'ın etrafından dolanacak. Ve biz bunu canlı yayında birlikte izleyeceğiz! 21. yüzyılın en önemli uzay görevlerinden biri için…
50 yılı aşkın bir süreden sonra ilk kez insanlı bir uzay aracı Ay'ın etrafından dolanacak. Ve biz bunu canlı yayında birlikte izleyeceğiz! 21. yüzyılın en önemli uzay görevlerinden biri için…
Bu video, Artemis 2 fırlatma günü (0. Gün) canlı yayınının tam metnidir. İçeriği oldukça uzundur (yaklaşık 161 KB, 8 bölüm). Tam metin Google Doc'ta mevcuttur; docId: 1a_9m6oTdo3Q69Rch9pRCZuiQRwLNwqpHwc9W3uovGPY. Ana bölümler: HIZLI REFERANS, TICKER, BÖLÜM 1: AÇILIŞ & BAĞLAM (54 yıllık sessizlik, Apollo 17'den bu yana 19.474 gün, neden şimdi, Artemis nedir, Artemis'in hikayesi), BÖLÜM 2: MÜRETTEBAT (Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch, Jeremy Hansen, Rise sıfır yerçekimi göstergesi, karantina), BÖLÜM 3: ROKET — SLS NEDİR? (rampadaki canavar, SLS'in kökeni, roketin anatomisi, RS-25 motorları, katı yakıt roketleri, çekirdek kademe, ICPS üst kademe, fırlatma rampası, sorunlu geçmiş, güvenlik), BÖLÜM 4: ORION — UZAYDA EV (Integrity, anatomi, günlük yaşam, tuvalet, hijyen, egzersiz, radyasyon, ısı kalkanı, O2O lazer iletişim, kader), BÖLÜM 5: GÖREVİN FİZİĞİ (sapan hikayesi, Apollo 13 kazara kırılan rekor, görevin 8 aşaması fırlatmadan splashdown'a, Van Allen kuşakları, neden Ay yörüngesine girilmiyor, yörünge mekaniğinin şiiri), BÖLÜM 6: BİLİM (AVATAR organ çipleri, ARCHeR uyku/stres, immün biyobelirteçler, radyasyon haritalama, astronot sağlık veritabanı, CubeSat'lar, Ay bilimi), BÖLÜM 7: BÜYÜK RESİM — YENİ AY YARIŞI (Çin, Isaacman'ın aciliyeti, SLS'in geleceği, SpaceX ve Blue Origin, Çin karşılaştırması, İTÜ Bellatrix Uzay Takımı), BÖLÜM 8: GERİ SAYIM & FIRLATIŞ (son saatler, mürettebatın günü, White Room, geri sayımın dili, hava durumu, son geri sayım, fırlatma anı, abort senaryoları, kapanış). NOT: Tam ham metin context sınırı nedeniyle bu alanda kısaltılmıştır; eksiksiz metin için yukarıdaki docId üzerinden read_file_content çağrılabilir.
Tam metin Otomatik metin (yapay zekâ, hatalı olabilir)
Herkese merhabalar. 1 Nisan 2026, şaka gibi bir gün ama gerçek bir roket dur uyor karşımızda. Her zaman olduğu gibi bir uzay yayınında sizlerle birlikte olmanın bu tarihi ana, bu kez gerçekten de çok büyük bir tarihi öneme sahip olan bir fırlatmaya eşlik etmek, yorumlamak, birlikte heyecanlanmak üzere hazırlıklarımızı yaptık. Uzun bir gece olacak. Ben epeyce bir not biriktirdim. Şu anda izlediğimiz görüntüler NASA'nın eş zamanlı olarak yayınladığı pek çok görüntüden biri.
Ama asıl resmi yayınları eğer değişmezse 8 dakika sonra baş layacak ve ben de o yayını sizlere aktaracağım. Tahminen 6 saat civarında sürecek bu yayın. Belki biraz daha uzun sürebilir. Aşağıda ben bir takım bilgileri derledim. Onlar akıyorlar ticker'dan. Gerektiğinde onları kaldıracağım, güncellemeler yapacağım. Evet bakın live event starts soon diye bu akışta döndü. Biz hemen başka bir kameraya dönelim.
Elimizde bol miktarda kamera görüntüsü var farklı açılardan . SLS roketini rampada tarihi 39B rampasında yükselmekteyken görüyoruz. Şimdi az sonra başlayacak olan canlı yayında astronotların hazırlıklarını bize gösterecekler büyük bir ihtimalle. Ve o hazırlıklar neticesinde işte şu anda rampada bulunan roketin üzerindeki Orion kapsülünün uzay aracının içerisine yerleşmelerini göreceğiz hep birlikte.
Ardından bu tarihi yolculuk başlayacak. Gerçekten de çok büyük öneme sahip bir yolculuk bu. Benim gözüm bir yandan resmi yayını bekliyor. O başlayınca onu da aktarmaya başlayacağım. Ama ben öncesinde sizlere bir takım bilgileri baştan vermek istedim. Elimden geldiği kadar onların yaptığı yayında aktarılan bil gilere sadık kalıp onları yorumlayıp sizlere aktarırken bir yandan da eğer böyle şey boşluk anları kalırsa kendi notlarıma dönüp oradan size bilgileri aktarmaya devam edeceğim.
Sesimi böyle kullanıyorum çünkü 6 saat yayıncılık açısından bir maratonun bile ötesinde bir şey. İki maraton falan. O yüzden ben de çok heyecanlı birisiyim. O heyecanımı asıl fırlatmaya saklamayı düşünüyorum. 2 saatlik fırlatma penceresi Türkiye saatiyle 1.24'te açıl acak. O 2 saat içerisinde fırlatmaları gerekiyor. Şu anda son hava durumu raporları çok olumlu. %80 olasılıkla o 2 saatlik pencere içerisinde roketimiz iç indeki 4 astronotu aya ve ötesine götürüp geri getirmek üz ere yola çıkacak.
10 günlük bir yolculuğa çıkacak. Ben notlarıma bakıyorum teknik bilgileri baştan bir aktar ayım size derli toplu bir şekilde. Ardından akışa kendimizi kaptırır ve o şekilde devam ederiz . Bu görevin teknik adı insanlı bir flyby. Yani yanından uçup dönüp geri gelme görevi. Ay Flyby, Moon Flyby görevi. Ayın etrafından dolanıp geri dönecek bu dört astronot. İniş yapılmayacak. Artemis 3'te yapılması planlanıyordu.
Onu da bu yıl yapmayı planlıyorlardı ama hiçbir şey plana göre gitmedi. Sürekli ertelemeler, gecikmeler, yakıt tankında bir takım s ızıntılar vesaireler nedeniyle bu gündelere kadar geldik. Son gelişme olarak da şunu söyleyeyim. Geçen hafta yapılan bir basın toplantısında NASA'nın şu an ki başkanı Cered Isaacman artık daha sık ve daha fazla sayıda görevi yapma stratejis ini benimsediklerini söyledi.
Bu durumda normalde Ay'a iniş için Artemis 3 görevi hedefl eniyordu. Öyle olmayacak. 2028'de hedefleniyordu. Onun yerine 2027'de bir yıl sonra Artemis 3 görevinde yör üngede kenetlenme manevralarını test edecekler. Bu da bir test uçuşu bu arada. Ve 2028'de de Ay'a inişi, insanlı inişi hedefliyorlar Artem is 4 göreviyle bu kez. Bu bir neredeyse tırnak içinde son dakika gelişmesi. 10 yıllar boyunca süren bir görev için son dakika bu kadar oluyor.
Geçen hafta dediğim gibi bu gelişmeler bir basın toplantıs ıyla duyuruldu. Az önce de söylediğim gibi fırlatma penceresi buranın yerel saatiyle 18.24'te, 6.24'te güneş batmak üzereyken gerçekleş mesi planlanıyor. O zaman açılıyor pencere ve 2 saat içerisinde göndermeleri gerekiyor astronotları bir aksilik çıkmazsa. Fakat aksilikler olabilir yedek tarihler var 10 Nisan'a kadar 4 farklı fırlatma penceresi ihtimali var.
Ama bugün %80 olasılıkla hava koşulları el verdiği ölçüde son dakikada bir arıza çıkmadığı müddetçe her şey yolunda gibi gözüküyor. Bu arada ben buranın sabah saatlerinden beri yaklaşık 6-7 saat önceden beri onların yayınlarını ve kendi iç diyalog larını takip etmeye çalışıyorum. Şu anda hiç böyle aksi bir durum gözlemedim açıkçası. Dolayısıyla bugün çok büyük bir ihtimalle ayın da ötesine 4 astronotu göndermeyi başaracaklar diye umuyoruz.
Burası şu anda izlediğimiz yer Florida'da meşhur Kennedy uz ay üssü ve oradaki yine meşhur tarihi öneme sahip. Launchpad 39B'ye bakıyoruz. Launchpad 39B burası bir de 39A var. Orası da çok tarihi bir öneme sahip ama NASA orayı SpaceX'e kiraladı. Uzun vadeli bir kiralama sözleşmesi yaptılar. Falcon roketleri oradan şu anda fırlatılıyor. Falcon 9'lar ve Falcon Heavy'ler. 39A'dan fırlatılıyor. Bu 39B.
Her iki roket neden tarihi öneme sahip diyoruz. Çünkü 1969-72 yılları arasındaki Apollo görevlerinde de bu rampalar kullanıldı. Ve o zaman Satürn 5 roketi buradan fırlatıldı. Yine aynı yerden yapılıyor fırlatma. Bu görev toplam yaklaşık 10 gün sürecek. Astronotlar ayın çevresinde ve uzayda, derin uzayda bu kez yaklaşık 10 gün geçirecekler. Eğer bugün fırlatma gerçekleşirse işte 10 Nisan tarihinde bu kez Atlas Okyanusu kıyısında burası diğer okyanusun Pas ifik Okyanusu kıyılarında San Diego açıklarında Hawaii ile San Diego arasında Pasifik Okyanusu'na splashdown yapacak lar.
Neden önemli bu uçuş? Çünkü altta da geçiyor işte 54 yıl sonra en son 1972'de aya iniş yapan 6. Apollo görevinden sonra Eugene Kernan en son ayrıldı aydan ve o günden beri a ya gidilmedi. Yarım asırdan uzunca bir süre yani bu yayını izleyen 54 yaş ından daha genç olan herkes için hayatında görebileceği en önemli uzay ölçüşü diyebiliriz bu bakımdan. Hatta 60 yaşına kadar bile çıkartabiliriz. Evet şu anda fondan şeyde gelmeye başladı ben o yayını da buraya aktarayım bir yandan.
Müzikler eşliğinde henüz yayın başlamadı bu arada ama atıp şunu da şuraya alırsak eğer. başlayınca biz de konuya gireriz. Evet dediğim gibi 60 yaşına kadar olan neredeyse iki nesild en beri insanların derin uzaya gittiğini görmedik. Hiçbir ulus, hiçbir uzay ajansı, astronotları derin uzaya göndermedi. Bugün bu anlamda yarım asırı aşkın bir süreden beri gerçek leşecek çok önemli bir ilk olacak. Daha birçok ilk var.
Hem alttaki bantta, tikkırda bunları belirttim. Hem de yayın akışı sırasında muhtemelen NASA'da bunları siz lere aktarırken ben de tercüme edeceğim sizlere yorumlay acağım. Mesela mürettebat, ilginç bir mürettebat var karşımızda. Bugüne kadar ayın çevresine, şimdi 4 kişi gönderiliyor, 24 kişi gitti o bölgeye. Fakat bu giden 24'ten sadece 12 tanesi iniş yaptı. Bu 24 kişinin ve ayın üzerinde yürüyebilen 12 kişinin tamam ı erkek, tamamı beyaz, tamamı askeri pilot ve Amerikalı.
Bütün özellikler böyle şablon gibi yani bir prototip gibi o görev için böyle bir o dönemin şartları bunu gerektiriyordu . Bu görevde ise bir kere her seferinde her gidişte de en fazla 3 kişi gitti. İkisi iniş yaptı birisi ayın çevresinde onları bekledi. Bu kez 4 kişi gidiyor bir kere. En kalabalık mürettebat. Daha büyük bir kapsül, daha büyük bir uzay gemisi var ve canlı yayın başladı. NASA'nın broadcasti.
Evet. Az önce söylediğim gibi yarım yüzyılı aşkın bir süred en beri ilk kez gidiliyor. Şimdi Artemis'le ilgili bir tanıtım videosunu da yayına so ktular. 39B'yi gösterdiler. NASA'nın resmi yayını da başlamış oldu. Neden A'ya gidiyoruz? Çünkü bu aslında Mars'a gidiş için çok önemli bir kilometre taşı. Christina Cook'u gördük. William Grover, Victor Grover. Birazdan bu astronotların astronot kıyafetlerini, giyişini de umuyorum ki gösterecekler bize.
Hazırlıkları gösterecekler. Aileleriyle vedalaşmalarını gösterecekler. Bu görevin bir başka farklılığı. 1969-1972 arasındaki Apollo programında sadece Amerika Bir leşik Devletleri'nin kaynakları kullanılmıştı. Oysa bu kez uluslararası bir program yürütülüyor. Başta Avrupa Uzay Ajansı ve Kanada Uzay Ajansı olmak üzere. ...farklı ülkeler de katkı sağlıyorlar. Ne tarihi bir gün. Ve sunucuların tam arkasında biraz rüzgar var sanıyorum Florida'da.
10 günlük bir uçuş testi için hazırlanmakta olan ve evet astronotlarımızı canlı yayında görüyoruz. Uçuş komutanını ve uçuş pilotunu görüyoruz şu anda. Bu görevin ilklerinden biri ilk kez siyahi bir astronot, ilk kez kadın bir astronot, ilk kez Amerikalı olmayan Kanad alı bir astronot. Derin uzaya gidecekler, ayın çevresinden dolanıp gelecekler . Görevin bilimsel gerekçelerini şu anda sunucu konuşuyor.
Ayı tanımak çok önemli. Bu güneş sistemindeki gök cisimlerinin, gezegenlerin nasıl oluştuğunu anlayabilmek çok önemli bilim açısından. 8 küsur milyon pound'lık bir itki gücüne sahip roket. Şu anda operasyonel olarak dünyanın en güçlü ve en büyük ro ketini fırlatılışını göreceğiz. SLS roketi Space Launch System roketini göreceğiz. Bir yandan sunucuları, bir yandan da kıyafetlerin giydirild iği astronotları canlı olarak izlemekteyiz şu anda.
50 yaşındaki komutan Reed Wiseman ve Christina Cook, görevd eki tek kadın astronot. Benim favori astronotum bu arada kendisi. Çünkü diğer tüm astronotlardan daha tecrübeli. Uzayda neredeyse diğer tüm astronotların kalış süresinin toplamı kadar kalmış birisi. Bir yıla yakın süre ISS'de görev yaptı. Bu anlamda uzaya en alışkın astronot Christina. Şu anda gördüğümüz kişi uçuş direktörü. O da bir kadın.
O da bir ilk bu arada. 1969-72 Apollo görevinde. O kontrol odasında sadece bir kadın vardı. Şu anda o odayı yöneten kişi de bir kadın. Değişen zamanlar ve bu zamana adapte olan bir uzay ajans ının yaptığı hazırlıkları görüyoruz şu anda. Evet bakın orada mikrofonları da bağlıyorlar şu anda astron otlara. Bu arada bu görevi 7.24 yayınlamak istiyor NASA. Öyle bir plan yaptı. Yani bir 10 günlük görev boyunca ben de en önemli kilometre taşlarında yine canlı yayınlar açacağım.
Ama bunun dışında sürekli olarak görevi farklı yerlerden takip edebilmemizi sağlayacaklar. Bunun için özel teknolojik bir takım şeyler, geliştirmeler yaptılar. Mikrofonu görüyoruz şu anda. Christina'nın eldivenleri de giydiriliyor. Bu kıyafetlerin de bir özelliği var bu arada. Sunucular bundan bahsetmiyorlar ama bu kıyafetler herhangi bir aksilik yaşanması durumunda astronotları 6 gün boyunca koruma özelliğine yani yaşamsal faaliyetlerini devam ettire bilme özelliğine sahip.
Allah korusun bir şey oldu. Şimdi bulundukları Orion kapsülünde bir arıza meydana geldi . Mesela Apollo 13'te olmuştu böyle bir arıza. Oksijen tankı patlamıştı. Buna benzer bir şey olursa giydikleri astronot kıyafetleri de bir anlamda uzay aracı gibi düşünülüyor. Ona göre tasarlanıyor. Ve işte kafalarına taktıkları kastan üzerlerini koruyan ş eye kadar farklı koruma özellikleri var. Yayın ekibini görüyoruz farklı yerlerdeler.
Evet, farklı bilgileri vermek üzere bir ekip toparlanmış. Bu fırlatma Florida eyaletinden yapılacak ama fırlatma yap ıldıktan sonraki diğer görev yönetimi Texas'taki Houston'dan yapılıyor. Meşhur Houston, we have a problem denmişti yine Apollo 13't e. Bir problem olursa Houston'a dönecekler. Amerika Birleşik Devletleri haritasına bakarsanız eğer ar alarında binlerce kilometrelik bir mesafe farkı var.
Şu anda fırlatmanın yapıldığı yer Florida'da Kennedy Uzay Merkezi. Evet rüzgar var biraz saatte 15-20 mil hızında. Sıcaklık. Evet yani şu anda her şeyi yine Amerikan sistemine göre ver miş olmalarını büyük bir amatörlük olarak nitelendiriyorum ben. Madem uluslararası bir görev niye bize bu bilgileri kafamız dan çevirmemizi sağlayacak şekilde böyle veriyorsunuz diyorum. Galon ne ya? Evet şu anda krayojenik yakıtlar deniyor bunlara.
Çok soğuk görüyorsunuz işte. Eksi 297 Fahrenheit derece. Yani eksi 250 civarında santigrat. Ben onu hesaplamıştım yayın öncesinde. Evet. Güzel. Şimdi Artemis 1'de, 2022'de onun yayınını yapmıştım. Bundan bir önceki test uçuşu insansız yapılmıştı. Orada yakıt sızıntısı tespit edilmişti. Şu ana kadar bir yakıt sızıntısı oluşmamış. Özellikle bu depoları doldururken o yakıt sızıntılarına bak ıyorlar. Bu roketin kronik bir sorunu bu arada. Çok da eleştiriliyor bu yüzden SLS roketi. Yani o sıvı hidrojen ve sıvı oksijen dolduruluyor yakıt olarak. Bu ortadaki turuncu gördüğümüz yere dolduruluyor bu arada. Yandaki boosterlar, beyaz yer ler katı yakıt kullanıyor. Ortadaki sıvı yakıt. Fakat o sıvı yakıt o kadar küçük ki tabii helyum molekülleri ve hidrojen molekülleri en ufak bir yerden bile sızabiliyor.
Sızarsa da görev tehlikeye giriyor. O yüzden zaten normalde Şubat da ilk fırlatma penceresi. Konuda bir video hazırlayıp duyurmuştum ben de ama Şubat'ta gerçekleşmedi. O yüzden yine böyle rampaya taşınmıştı. Roket geri çekildi. Onu taşımak bile zaten bir gün falan sürüyor yani. 12-13 saat falan sürüyor. Tamir ettiler. Sonra bir tekrar çıkarıp tekrar geri aldılar. Bu üçüncü artık Şubat'ta olmadı, Mart'ta olmadı.
Nisan'da da olmazsa zaten bu yılı unutmak gerekiyor ama bu kez olacak gibi gözüküyor. Şu anda her şey yolunda. Sürekli bunun raporunu veriyorlar. Gerek hava durumu, en belirlenemeyen şey hava durumu. Bir de uzay hava durumu var. Ondan da bahsedeceğiz. Uzaya çıktıktan sonra özellikle derin uzayda uzay hava dur umu her şeyden daha önemli. Güneşte meydana gelebilecek bir patlamanın meydana getirece ği bir radyasyon rüzgarından da korunmaları gerekiyor.
Buna ilişkin kalkanlar var o rayon kapsülünde. Az önce de söylediğim gibi bakın şu anda kostümlerinin yan ına böyle mikrodalga büyüklüğünde cihazlar bağladılar ve onunla basınçlandırıyorlar. Yani uçağa bindiğinizde de hani bir basınçlama olur ya bas ınç sizin orada sizin atmosferinizi sizin havanızı kontrollü bir hale getirir. Bir balon gibi adeta içini şişiriyorlar kıyafetin ve onun içinde bir uzay gemisinin içindeymiş gibi aslında güvende olabiliyorlar ve 6 güne kadar da onları yaşatabilecek şekilde tasarlanmış bu özel uzay kıyafetleri.
Aynı anda 4 astronotumuzu da görüyoruz şu anda. Evet, kostümlerin kıyafetlerinde de herhangi bir sızıntı var mı? Onun kontrollerini yapıyorlar şu anda. Astronotların kendisini nasıl hissettiğini izliyorlar. Evet, Victor'u görüyoruz şu anda. İlk siyahi astronot. Kendisi dün yapılan bir basın toplantısında şöyle bir şey söylemişti. Dünyada ondan önceki gün, artık hatırlayamıyorum. Günlerdir her gün basın toplantısı yapıyorlar. Hepsini tak ip etmeye çalışıyorum ben de.
Keşke bu görevde benim ilk siyahi astronot olduğum gibi bas it bir meseleyi, işte 21. yüzyıldayız artık konuşmak zorunda kalmasak, işin daha bilimsel kısımlarını konuşsak, çünkü kendisi çok tecrübeli bir test pilotu ve görevin ilk gününde, yani fırlatma bugün gerçekleşirse ilk 25 saat içerisinde hemen Ay'a gitmeyecekler. Daha önce dünyanın etrafında bir 25 saat geçirecekler. O sırada kendisi pilot ve bu görevin de pilotu manuel olarak kontrolleri ele alıp yakınlaşma ve uzaklaşma hareket leri yapacak.
Bu çok önemli çünkü eğer herhangi bir aksilik çıkarsa şu anda her şey otomatik tabii. Otomatik pilotla adeta uçacaklar önce ama o proximity operations denilen işlem manuel olarak bu pilotun o uzay k apsülünü ilk kez test ettiği an olacak. Bugün ilk kez test edilecek ve yakınlaşma uzaklaşma sanki kenetleniyormuş gibi yapma gibi bir takım şeyleri test ede cekler. Aya gitmeden önce epeyce bir işleri var.
Aya giderken bir takım işleri var. Mesela yanlarında küpsat uyduları taşıyorlar. Evet şimdi astronotlarımızı tek tek tanıyalım bölümüne geçt ik. Komutanımız Reid Wiseman, Baltimore'luymuş. Evet kendisi yine eski askeri kökenli birisi ama daha sonra işte bilim dünyasına katılmış ve çok kısa sürede 300'den fazla bilimsel deneyin uzayda gerçekleştirilmesine katkı sağlamış. Onun bu görevdeki ana 50 yaşında eşini yakın bir zamanda kaybetmiş dul birisi.
Bunu niye söylüyorum? Çünkü astronotluk çok tahmin edebileceğimiz gibi çok zor bir meslek. Ve bunu yaparken bir yandan da dul bir baba olarak iki kız çocuğunu yetiştirmeye çabalaması çok takdire şayan ve zor bir iş. O da verdiği demeçlerde buna benzeyen şeyler söylemişti. Yani Victor'u görüyoruz şu anda o da 49 yaşında. Victor'un bir başka özelliği aynı zamanda siyasetçi yani hem bilim hem askeri kökenli yine o da hem de siyasi kesişimi de olan birisi.
Dört çocuğu var onun da. O da denizci, kökenli, tıpkı uçuş un komutanında olduğu gibi. Pilotumuz da öyle. Dört çocuk bol miktarda enerji diye yorum yapıyor sunucularda. Sunucularda. He's a great guy, evet. Hepsi hakkında olumlu yorumlar yapılıyor astronotlar hakk ında. Hepsi de bu görevi hak etmiş nitelikli adaylar arasında seç ilmiş kişiler. Bunların tabii dört tane yedeği de seçildi. Onlar da bekliyorlar.
Hatta bir takım işlemleri onlar yaptılar sabahtan. Bu astronotlar yeni uyandılar. Ben de ki notlara göre günde 8 saatlik uyku almalarını çok önemsiyor. Nasıl? Ve bu arada şu geri sayımı görüyoruz. Bakın L eksi 5 yazıyor. O L fırlatmaya kalan zaman değil. O L lounge window yani fırlatma penceresine kalan zaman. Türkiye saatiyle 1.24'e doğru mu sayıyorlar diye bakalım kalan zaman. Yani o sıfırlandıktan sonra bu kez T'ye döneceğiz.
Time'ın T'si, zaman sayım. Orada yeni bir geri sayım başlatacaklar. O geri sayımın ne zaman başlatılacağını bilmiyoruz şey olarak. Yani kaçtan başlayacağını bilmiyoruz ama maksimum 2 saat sü recek o da. Çünkü fırlatma penceresi o kadar. Christina'yı gösteriyor şu anda. Çok enteresan bir karakter. Evet, bir sürü hobisi var. Bir kere surfçu, kaya tırmanışçısı. Benim favori olarak gördüğüm yaptığı şeyler arasında Antark tika'da Güney Kutbu'nda kışın bir 3-4 ay geçirmiş orada bil imsel deneyler yapmış.
İzolasyona çok yatkın birisi. Ve dediğim gibi diğer astronotlardan çok daha tecrübeli. İkisinin biraz önce gördüğümüz komutandan ve pilottan topl amından daha fazla neredeyse uzayda zaman geçirmiş. ISS'te yanlış bilmiyorsan eğer bugüne kadar en uzun süre kalan kadın astronot Christina. Aynı zamanda bilime çok meraklı. İçlerinde bilime en yakın kişi diyebiliriz. O yüzden benim favori astronotum Christina.
Ve şimdi Kanadalı astronotumuza geçtik. Kanadalı astronotla ilgili en ilginç bilgiyi söyleyeyim mi arkadaşlar? Kendisi uzaya ilk kez çıkıyor. İlk kez. Uzayda geçirdiği süre sıfır. Yani şansa bakan bu nasıl bir baldır böyle? İlk çıkışta uzaya değil Ay'a gidecek gelecek falan yani. 2009'da astronot olmuş. O zaman da haberi tabii simülasyonla binlerce saat geçirmiş . Yani bu anlamda bir teorik tecrübesi var ama Aya değil uzaya ilk kez giden birisi de var bu ekipte.
Tabii bir başka özelliği Kanadalı olması. Yani Amerikalı olmayan, birçok ülkeden, bizim ülkemize de dair olmak üzere uzaya çıkan oldu. Ama hepsi alçak yörüngeye gittiler. Yani derin uzaya değil. ISS'e gittiler. Yani 400 kilometre yukarıya gittiler. Bunun da şöyle bir benzetmesini yapabilirim. Hani bu görevin farkı ne diğer fırlatmalardan? Hazırlık yaparken onu hesaplamaya çalıştım. Şimdi ISS yapılan fırlatmalarda yaklaşık 400 kilometre.
Yaklaşık diyorum çünkü onun da irtifası sürekli değişiyor. Yani 380'e de düşüyor, 457'e de çıkıyor. Ama alçak yörüngede dünyanın üzerinde, etrafında dönüyor 25 yıldan beri. ISS, Uluslararası Uzay İstasyonu. Orada sürekli astronot var. Sürekli astronotlar gidip geliyorlar. Ama evinizden çıkıp da sokağın karşısındaki bakkala gitmek gibi bu görevle kıyasladığımızda onu öyle düşünün. Evinizden çıktığınız sokağın karşısındaki bakkala gid iyorsunuz.
Bu görevdeki astronotlar o evden çıkıp Türkiye, Taa Diyarb akır falan oralara değil daha da güneye gidin. İran, Tahran'a kadar. Mesafe yaklaşık bu kadar kıyasladığınızda gidecekler. Hani diğer astronotlarla bu astronotların farkı bu. Bugüne kadar insanlık tarihinde oraya kadar gidebilen 24 kişi oldu toplamda. Bunlardan 12 tanesi iniş yaptı. Şimdi yeni bir 4 tanesi daha gidiyor. İniş yapmayacaklar ama 4 tanesi daha gidiyor.
Ve büyük bir ihtimalle bunlar hepsinden daha ileriye gide cekler. Yani ayı da geçip bir 7-8 bin kilometre daha ötesine geçe cekler. Yaklaşık 405 bin kilometre uzaklaşacaklar dünyadan. Şu anda gördüğümüz bu dört astronot insanlık tarihinde düny adan en uzak noktaya giden insanlar olarak rekor kıracaklar. Büyük bir ihtimalle. Her şey yolunda giderse. Umuyoruz ki tekrar görev komutanını görüyoruz şu anda Reid.
Şimdi sosyal medyadan topladıkları soruları cevaplandıracak lar. Yani great question dedi ama soru değil, yorum aslında. Yani kesin açık olalım bu iniş olmayacak değil mi? Çevresinden dönecekler. Evet sunucular da bunu eski Apollo göreviyle tabii doğal olarak kıyaslıyorlar. Bu Apollo 8 görevi gibi diyorlar. Aslında teknik olarak Apollo 8 gibi de değil bence de. Çünkü Apollo 8'de ayın çevresine çok yaklaşmışlardı.
Burada bir flyby görevi var. Yani bir sapan etkisinden yararlanacaklar. Ayın fırlatma etkisinden yararlanacaklar. O yüzden biraz daha açıktan dönecekler. Ayın hemen çevresinden çok yakınından değil. Bir işte 5-6 bin kilometre hatta bazı açılarda 7 bin kilometre kadar yakınından gidecekler. Daha önce şöyle bir benzetme yapmışlardı. O benim aklımda kaldı ve bence güzel bir benzetme. Çıplak gözle ayı sanki ellerinde bir basket topunu tutuy ormuş ve ona bakıyormuş gibi görecekler.
Öyle hayal edelim bizde elimizde bir basket topu var. O Orion kapsülünün penceresinden bakıyoruz. Ayın bir de karanlık hani karanlık olmayan ama bizim taraf ımızdan görünmeyen diğer tarafına da geçecekler. Orayı bunların göreceği perspektiften hiçbir insan evladı görmedi şimdiye kadar. O da çok ilginç bir ilk olacak. Ama gördükleri şey bir elde tuttukları bir basketbol topu gibi. Ayı bütün olarak görecekler böyle.
Bizim görmediğimiz tarafından üstelik. Yeni bir soru aldılar. Ay'a ulaşmaları ne kadar sürecek ve toplam görev ne kadar sürecek? Evet şöyle görev hakkında bilgiyi veriyorlar şu anda. Yapacakları şey önce şu anki fırlatmadan sonra dünyanın et rafında bir dönecekler 24 saat 25 saat civarında. Bu dediğim bir takım görevler var onları test edecekler. Her şey yolundaysa 25. saatte translunar injection denilen bir işlem var.
Yani özel bir rotaya kendilerini çevirecekler. Burası çok hassas bir bölüm. Orada çok doğru bir açıyla ateşleme yapmaları gerekiyor ve doğru bir güçle. Onu yaptıkları anda dünyanın çekim etkisinden kurtulup ayın çekim etkisine gelecekler. Ondan sonra iş ayda. Ay bunları kendine çekecek ama öyle bir açıyla çekecek ki y andan sapan etkisiyle çevirip hula hop gibi daha sonra geri gönderecekler. Bu anlamda o 25. saatten sonra Ay'a gidiş bir 3-4 gün süre cek.
3,5-4 gün çünkü direkt gitmiyorlar yani şöyle gidip dönüyor lar etrafından. Sonra dönüşte yine bir 4 gün falan. Dolayısıyla toplam görev süresi yaklaşık 10 gün. Ay'a gidiş bunun içinde 3,5 gün. Ama etrafında dönmeyle beraber bir yarım gün falan daha sonra bir üç buçuk dört gün daha dönüş şeklinde gerçekleşe cek. Baya bir celebrity de meşhur şöhretleri de ayarlamışlar ar alarda. Evet onlar da yorumlarını katacaklarmış.
Tabii kamuoyunun ilgisini çekmek istiyorlar. Kolay değil şu ana kadar 35 milyar dolara yakın para harcad ılar bu iş için. Bakın sadece bugün izleyeceğimiz fırlatmanın maliyetini söyleyeyim mi siz arkadaşlar? 4 milyar dolar. Benim dudaklarım titriyor. 4 milyar. Milyon değil milyar doların yanışını göreceğiz birazdan. Kolay paralar değil vergilerle ödeniyor bu paralar. O yüzden başka bir benzetme yapalım.
İşte SpaceX gibi, Blue Origin gibi özel şirketler zaten bu miktarları aşağıya çekmeye çalışıyorlar. Bizim astronotumuzun gönderildiği görevin mesela maliyeti 60 milyon dolarlara inmişti. O civarlardaydı. Şu anda Falcon fırlatmaları 60, alçak yörüngeyi tabii onlar . 60-70 milyon dolarlar seviyesinde. Ama bu fırlatma 4 milyar dolara mal oluyor. Bütün geliştirme 35 milyar dolar filan. Bir başka şey daha söyleyeyim.
Apollo programının toplam harcanan miktar o dönemde zaten o yüzden zaten başarılmış o kadar kısa bir sürede o kadar büyük bir şey. 400-500 milyar dolarlardı. İnanılmaz bir bütçe açmışlar kesenin ağzının sonuna kadar. Onlara göre yine hani birazcık daha şey gitmeye çalış ıyorlar ama kamuoyunun ilgisini çekmek istiyorlar. Çünkü o kamuoyu, onların vergileri bu uçuşu finanse ediyor. Ve şu anda kongre, mesela Trump yönetimi de kesenin ağzını kapatmak için çok hevesli.
Artemis 3'ü iptal edelim falan gibi böyle bir takım şeyler söylediler. Neyse ki kurtardılar şu anda Artemis 3 ve Artemis 4 kurtuld u. Aralarda ben de ağzımı dinlendirmek istiyorum, ses teller imi. Eğer çok önemli bir şey söylerse sizlere aktaracağım bu y orumları. Şu ana kadar her şeyin yolunda olduğunu yine raporlayan bir konuşma duyuyoruz. Evet, az önce söylediğim şeyi tekrar hatırlattı o da. Bakın yukarıda L'yi görüyoruz.
L eksi 4 saat 57 dakika. Bu fırlatma penceresine kalan zaman. Yani hazırlıklar için kalan zaman. Gerçek T zamanı, yani fırlatmaya geri sayım diyeceğimiz geri sayım, T minus diye geçiyor, T minus diye duyuyoruz zaten o fırlatmalardan önce de. Şu anda L, lounge'un L'si, fırlatma penceresindeki fırlatma lounge, onun L'si. Ama asıl geri sayım ne zaman ve saat kaçta tam olarak, kaç tan geri sayarak başlatacağımızı onlar da bilmiyorlar.
Bu tamamen fırlatma kontrolünün inisiyatifinde, her an her şey olabilir şeklinde onlar da bakıyorlar. Ama sonuçta bu L'den geri sayım yapabiliyoruz şu anda. T'd en geri sayımı henüz belirlememişler. Yayına yeni katılanlar için şu anda astronotların hazırlık larını canlı olarak görüyoruz. Bunlar video kaydı değil can lı aktarılan görüntüler. Bir yandan rampadaki roketi görüyoruz. Az sonra oraya gide cekler.
Bir yandan da kıyafetlerini giydirdiler. Biraz önce bir bas ınç testi yaptılar. Basınçlandırdılar. O kıyafetlerde tarihi görüntüleri gösteriyorlar şu anda bakın. Benim bu oraları gezme fırsatım oldu birkaç kez. En büyük şu anki değişimi ekranlarda görüyorum doğal olarak . Artık çok daha büyük ekranların içine bölerek bir sürü ek ran görüntüsü yerleştiriyorlar. O zamanlar tabii böyle imkanlar yok. Ve o yüzden böyle küçük küçük ekranlardan bir sürü var.
Şu anki burada da öyle ama bakın arka tarafta uçuş komutan ının yanındaki ekranlar böyle yüz ekran televizyonları koyup onun içini bölmüşler. Burası Florida'daki fırlatma merkezi. Bu görüntüler banttan. Burada ben de bir ara vereyim. İzlediğiniz için teşekkür ederim. İzlediğiniz için teşekkür ederim. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Evet şimdi Houston'daki merkeze bağlandık. Bütün misyon, bütün görev aslında 10 günlük görevin tamamı buradan yönetilecek.
Fakat fırlatma bugün gerçekleşecek olan kısım Kennedy Space merkezinden Florida'dan yapılıyor. Onlar daha sonra fırlatma başarıyla gerçekleştikten sonra buraya atacaklar. Şu anda Capcom'u görüyoruz mesela, iletişim bölümünü. Astronotlar bir yandan uçuş öncesi, son fotoğrafları ver iyorlar. Her konusun özelliği bir özellikli bir ürünün. Bu bir kısım, bir kısım, bir kısım, bir kısım... Houston uzay merkezindeki masaları bir yandan anlatıyor ama tabi oranın görüntüsünü vermiyorlar.
Oradaki her bir masa bir uzmanın sorumluluğunu temsil ediyor diyor. Houston'un görev kısmı da ekip dünyaya gelip splashdown den ilen o okyanusa düşüp oraya gönderilen gemi tarafından kurt arıldığı zaman sona erecek. O zamana kadar bütün sorumluluk Houston'da. Herhangi bir problem olursa bu arada ne yapıyorlar şu anda? Evet ben şey bekliyorum aslında bir Nisan şakası yaparlar mı diye bekliyorum ama.
Öyle bir gelenek var. Astronotlara prank. Bizdeki eşek şak ası mı diyelim artık? Şaka yapma geleneği var. Bugün bir de 1 Nisan üstüne üstlük. Evet. Evet. Victor kazanmış bir kart oyunu oynuyorlar şu anda. Bu tarzıları çok seviyorum. Evet, bu tarzıları çok seviyorum. Çünkü bu kadar da güzel bir gün. Bence onlar çok şaşırıyor, ama çok fokussu. Ama bu tarzıları girecekler, şaşırıyor, şaşırıyor. Gerçekten çok çok çok çok çok çok çok çok gün.
Evet, uzun bir gün onları bekliyor gerçekten de. Çok kritik aşamalardan geçecekler. Önümüzdeki 24 saat boyunca sürekli tetikte olmaları gereki yor. Onun öncesinde öyle rahatlatıcı oyunlarla biraz daha insani yönlerimizi hatırlatıyorlar bize. Bu insani yönler demişken gerçekten kendim onlarla empati kurmaya çalışıyorum. Onların yerine koymaya çalışıyorum. Az önce söylemiştim uçuş komutanı. Dul bir erkek.
Eşi vefat etmiş ve iki kızına bakıyor. Bir yandan da astronotluk yapıyor ve komutan olarak yapıyor üstelik. Onlarla vedalaşırken işte bu benim vasiyetim falan diye ver miş mesela. Direkt açık açık konuşmuş. Çünkü çok riskli bir görev. Anlaşılabileceği gibi. Düşünsenize yani zaten anneniz yok. O kızların adına düşünüyorum şu anda. Bir tane babanız var. O da Aya gidecek. Ve başına her şey gelebilir. Ve size işte vasiyetini söylüyor.
Eğer hani dönemezsem şunları şunları yapın falan gibi şeyler söylüyor. İnsan olduklarını unutmamak gerekiyor. Her ne kadar astronotluk eğitimi çok zor bir eğitim olsa, bu anlamda çok nitelikli şeyler yapsalar da, en sonunda insanız. İnsan olmanın gereği olarak heyecanlanıyoruz, üzülüyoruz, seviniyoruz. Beyaz kıyafetli kişiler o kıyafetlerin teknisyenleri, suit technician diye geçiyor. Bakın ilerleyen kişi.
Her bir rastronutun bir suit teknisyeni var. Ve o suit teknisyeninin bütün kontrolleri yaptıktan ve hiçbir problemin olmadığından emin olduktan sonra imzalam ası gerekiyor. Her aşamada sorumlular var. Hani bir aksilik yaşanırsa geri dönüş nerede hata yapıldığı konusunda daha rahat tespit edilsin diye. Şimdi bu kıyafetleri tasarlayan kişilerle ilgili bir şey g irecekler, bir görüntü girecekler. Evet, bol miktarda çocuk, genç göreceğiz bu yayında. Daha önceki uzay yayınlarında da olduğu gibi.
NASA'nın misyonlarından birisi sadece ayağa ya da uzaya, derin uzaya insanları, robotları göndermekten ibaret değil. Aynı zamanda yeni nesilleri bu tür görevlere hazırlamak. Nitekim Christina Koch, bugünkü görevdeki tek kadın astron otumuz tam böyle bir etkinlik sırasında bunu kafasına koymuş . O zaman ekilmiş kafasına astronot olmak gibi büyük bir hay alin tohumları. Aynı şeyleri söylüyor Kids So Important dedi sunucu da.
Bu anlamda Artemis nesli de deniyor zaten. Altta da görüyorsunuz işte neredeyse iki nesil geçmiş artık Ay'a giden insanlardan. Bugüne bir boşluk var. Dolayısıyla yeni bir nesilde yeni bir heyecan yakalama çab ası aynı zamanda bu. Evet şu anda mesela ben de bu vesileyle bir başka şey akt armak istiyorum. Şu an Kennedy Uzay Merkezi, burası turistik diyebileceğimiz , böyle herkesin gezebileceği bir yer.
Orada bir takım bilgiler veriliyor ama hazır gençlerden, çocuklardan bahsetmişken, ben Amerikalı gençler ve çocukların yanı sıra bizim Türk gençlerimizden, Türk çocuklarımızdan, onların başarılarından da söz etmek isterim bu vesileyle. Çünkü İstanbul Teknik Üniversitesi ITÜ'nün Bellatrix Uzay Takımı benimle yayın öncesinde irtibata geçti ve kendi hikayelerini aktarmak istediklerini söylediler. Bir video da hazırlamışlar aslında ama seste falan böyle çok problemler olduğu için onu veremiyorum şu anda.
Sağlık olsun. Ben yine de onların niyetini, iyi niyetini buraya taşımak isterim. Bir öğrenci takımı, İTÜ, İstanbul Teknik Üniversitesi Bell atrix takımı, bir öğrenci takımı ve NASA'nın Human Exploration Rover Challenge yarışmasına kat ılmışlar. Görevleri ne diyeceksiniz? Ay yüzeyini simüle eden bir parkurda gidebilecek tamamen me kanik bir rover tasarlamak. Yani bir yer aracı. Bir jip gibi düşünün.
Tasarlamak. Sadece o da değil ama bunu belirli bir ölçüdeki bir küpün içine sığacak kadar yapmak. Yani taşıması da kolay olmalı. Böyle bir yarışmaya katılıyorlar. Ve tam Artemis ruhuna uygun bir şey söyleyebiliriz. Bu yarışmaya katılırken tabii zorluklar klasik. Ülkemizin zorlukları ne bir atölyeleri var ne yeterli imkan ları var. Sponsorlarını ikna etmeye çalışıyorlar. Önce sponsor bulmaya çalışıyorlar.
Türkiye'den bir takımın bunu gerçekten başarabileceğini, Amerika'ya gidip ülkemizi temsil edebileceklerini falan in andırmaya çalışıyorlar. Bu bile başlı başına bir mücadele gerçekten. İlk yıl bunu başarıyorlar katılmayı. Ama asıl hikayemiz bundan sonra başlıyor. Katıldıktan sonra, ülkemize Türkiye'ye döndükten sonra Kendi edindikleri bilgi birikimi ve tecrübeyi Taşra'daki ok ullara aktarmak için bir inisiyatife girişiyorlar.
Ve Malatya Doğanşehir'deki bir okula gidip orada yüzlerce öğrenciye bir bilim ve uzay şenliği düzenliyorlar. Onları eğitmeye çalışıyorlar. Bunlar da öğrenci zaten ama da kendilerinden daha küçük öğrencileri bu şekilde eğitmeye çalışıyorlar. Bir sistem çalışması yapıyorlar. Ve bu yaptıkları çabayla katıldıkları NASA yarışmasının 30. yılına özel olarak ilk kez verilen Artemis Educator yani eğ itimci ödülünü kazandırıyorlar Türkiye'ye.
Çok büyük bir başarı. Tebrik ediyorum. Çünkü ilk ve tek Türk takımı bu ödülü kazanan. İkinci yıl bitmiyor hikayeleri. İkinci yıl Rover'ı baştan tasarlıyorlar. Her şeyini optimize ediyorlar. Daha hafif malzemeler, daha verimli güç aktarımı yapacak şekilde falan dizayn ediyorlar. Ama yarışma sırasında maalesef bir aksilik meydana geliyor. Ortadan kırılıyor yaptıkları rover. Pes etmiyorlar. Hemen onu tabii Türklerin pratik zekası bir şekilde şey yap ıyorlar.
Kaynakla birleştiriyorlar ve yarışmaya devam ediyorlar. Ve bu şekilde bile dördüncü oluyorlar. Avrupa'da birinci oluyorlar. Şu anda da Almanya'da uluslararası bir robotik yarışması organizasyonunun kurucu takımlarından biri haline gelmişler . Gelecek hedefleri arasında roketler, uydular var tabii ki. Tebrik ediyorum bu gençlerimizi de. Bundan bahsetme sebebim işte nasıl orada verdiler öğrencileri, onların heyecanını, isteğini. Bizde de var aynı istek. Bizde de bu şey var.
Ve sadece bir NASA'nın, sadece Amerika'nın hikayesi olarak bakmamak lazım konuya. Bu uluslararası bir çaba. Şimdi mesela RS-25 roketini gösteriyorlar, roketin alt ındaki motoru gösteriyorlar. Bunlar ta uzay mekiğinden kalma bu arada antik diyebile ceğimiz motorlar. Ama hala kullanıyorlar mesela. Artemis bir ruh olarak düşünülmeli ve o ruha aslında bizim gençlerimiz de yetkin bir şekilde Böyle şey değil hani sadece özenme veya şey anlamında değil başarılı bir şekilde yetkin bir şekilde katkı sağlayabile ceklerini gösteriyor.
Itubalatrix uzay takımı bunlardan bir tanesi ben daha bek çok örnek olduğunu biliyorum. Gayet istekli bir ülke gençlere sahip olduğumuzu da bili yorum. O yüzden bunu da böyle belirtmek istedim. Yani Malatya Doğanşehir'deki bir köy okulundan tutun da, işte İstanbul'daki teknik üniversitemizin o güzide gençler ine kadar, Türkiye'nin ve dünyada da pek çok yerde çalışan, yaşayan Türklere kadar biz de bu tür hikayelerin aktif bir er katılımcısı, başarılı birer temsilcisi haline gelebiliriz , geliyoruz.
Gelmememiz için önümüzde hiçbir engel yok. Yeter ki isteyelim, yeter ki meraklı olalım ve bu tür şey leri takip edelim. Ben elimden geldiğince, dilim döndüğünce 10 yılı aşkım bir süredir. Bu heyecanı yaratmaktan fazla bir şey yapmıyorum ama işte asıl bu gençlerimiz bunu yaptıkları şeylerle başarabiliyor lar. Bir kez daha Itubelatrix uzay takımını tebrik etmiş olayım. Ve eminim başka uzay takımlarımız, başka başarılı lise ya da üniversite öğrencilerimiz hem şu anda böyle şeyler yapıy ordur hem de gelecekte çok daha iyilerini yapacaktır.
Bu koridor çok meşhur bir koridor. Ben de yürüme şansını elde etmiştim. Dört astronotumuz kıyafetleri test edildikten sonra giyild ikten sonra artık rampaya doğru yola çıkıyorlar. Asansöre bindiler bir fotoğraf daha bir fotoğraf daha. Bindikleri asansörün diğer ucunda onları taşıyacak olan Van bekliyor. Bu kalabalığın arasında onların ailesi de olmalı ya da oral arda bir yerlerde bu kapıdan çıkacaklar.
250 yazısını görüyoruz. Bu yıl ABD'nin kuruluşunun 250. yıl dönümü 4 Temmuz'da kutlanacak. O yüzden Amerika açısından bir tarihi önemi daha var bu uçuşun. Aslında plan 250'de ay 'a tekrar iniş yapmak. Bu kez kalıcı olarak iniş yapmak vardı. Daha aslında o tem sembolik olarak güçlü bir mesaj olacaktı ama beceremediler. Aksilikler birbiri ardına geldi ama ben bunu bir mühendisl ik başarısızlığı değil, siyasi bir probleme bağlamayı daha uygun görüyorum.
Mühendislik açısından birçok problem daha işte 50 küsur yıl önce çözülmüş durumda. Ama siyasi irade, ekonomik tabii bütçe problemleri çok daha önemli. O yüzden 250. yıla yetişmedi. 250. yılda sadece ayın çevresinden dolanıp gelebilme sembol ünü gerçekleştirmek gibi bir hedefi yapabilecekler. Az sonra o kapılardan son kez ayrılacaklar ve bu Van'a bin erek flatma rampasındaki rokete yerleşmek üzere yola çıkacak dört astronotumuz.
Ve ailelerine de son kez oradan veda edecekler dünya gözü yle 10 günlük bir görev öncesindeki son hoşçakallarını yap acaklar burada. Astronotlar bu arada zaten 2-3 haftadan beri karantinadayd ılar. Yani aileleriyle hep böyle bir camın arkasından görüşebild iler ya da işte telekonferans yoluyla görüşebildiler. Önce Houston'da karantinaya alındılar. Daha sonra jetlerle buraya, Florida'ya taşındılar. Burada da beklerken yine karantinada kalmaya devam ettiler.
Çok normal, 4 gün boyunca sıkış tepiş bir alanda kalacak bu kişiler ve bir hastalık bulaşırsa eğer, onun ortaya çıkması için böyle bir bekleme süresine ihtiyaç var. Hasta hasta gönderilmemeleri gerekiyor uzaya. Evet şimdi ben söyleyecektim sunucular söylediler. Şimdi bakın burada van'i görüyoruz. Sanırım Mercedes. Evet eskiden Airstream karavan kullanıyorlardı. Airstream'leri ben çok seviyorum. Onlarla astronotları bakın burada da görüyoruz.
Ama şimdi bu Astrovan deniyor buna da. Yıldızlara gidecek van. Aslında gitmiyor tabii de yıldızlara gidecek olana götür üyor. Dünyada kullanılabilecek son araç bu olacak. Şimdi ne bu ya kasap şey gibi. Bence öbürü çok daha kişilikli karakter sahibi bir araçmış. Niye kaldırdılarsa artık onu. Astro Ven'imiz eskiden daha iyiydi. Şimdi daha sıradan bir araca dönüşmüş durumda. Tabii SpaceX'in görevlerinde görüyoruz.
Onlar Model X kullanıyorlar. Gerçi Model X'i de üretimden kaldırma kararı aldı Tesla. O da çok havalı ve çok futuristik bir araçtı. Falkın kanatlarını fidan açınca böyle. NASA'da Airstream geleneği var. Airstream karavanlarını kullanıyorlar. Ona Astrovan diyorlardı. Ama artık o da yok. 20 saniye kadar sonra astronotlar kapıdan yiyecekler. Tarihi görüntülerde de hep bu kapıdan çıkışlarını görürüz astronotların.
Filmlere de yansır hatta buradaki yürüyüş. Ve evet kapılar açıldı. Aya kadar gidecek olan astronotlarımız, komutanımız, pilot umuz ve görev uzmanlarımız belirdiler. Çok mutlu bir şimdiler. Çok mutlu bir şimdiler. Çok mutlu bir şimdiler. Çok mutlu bir şimdiler. Çok mutlu bir şimdiler. Oradaki kalabalıkta ona en yakın kişiler, aileleri, san ıyorum Reed'in kızı oradaydı. Victor'un siyahi astronotumuzun dört kızı var.
Jeremy'nin de iki kızı bir oğlu varmış. Kendinize iyi bakın, çiçekleri sulamayın, unutmayın. Filan gibi şeyler mi söylüyorlar bilmiyorum. Evet, bütün astronotların morali gayet yerinde gözüküyor. Neşeliler, gülücüklerle kalpler yolluyorlar ailelerine. Evet, Reed'in iki kızıymış gerçekten onlar. Az önce size an lattığım hikaye Reed'in eşi yok orada çünkü vefat etmiş 2020 yılında ve kızlarını kendisi bir yandan hem astronot kom utan hem de kızlarını büyütmeye çalışıyor ve ayrılmadan önce vasiyetini eğer dönemezsem neler yapmaları gerektiğini de kızlarına aktarmış.
Bana çok dokunmuştu bu an. Çünkü bir şey gelirse başına artık yakın ailesinden hiç kim sesi kalmayacak o kızların. Diğer tabii astronotların da çocukları var, eşleri var. Ama komutanın durumu birazcık daha farklı. Komutanın görevi bu arada hani bir şey komutan deyince böyle bir şey yapmayacak o. En önemli sorumluluğu bir aksilik çıkarsa iptal emrini ver mek. Ki bu aksilik birazdan da çıkabilir. Ay'a giderken de çıkabilir, dönerken de çıkabilir, her an çıkabilir.
Bütün sorumluluk onda yani bu anlamda. Niye vermedin, niye verdin falan gibi bir sorumluluk taş ıyor. Siyahi astronotumuzun işi ise pilotluk. Yani uzay aracını gerektiğinde kontrol etmek. Proximity Operations'ı zaten fırlatmadan sonraki ilk 24 saat içinde yapacak. Evet. Selfiler alındı, fotoğraflar çekildi. Ailelere son vedalar da yapılıyor şu anda. Evet. Evet, Mavi Ceketli de oradaki NASA'nın görev yöneticiler inden biri.
O da son vedasını yaptı, fotoğrafları çekti ve şu anda Ast rovan'a biniyorlar. Artemis 2 görevini gerçekleştirecek olan 4 astronot, tarihi fırlatma rampası 39b'de onları bekleyen, Şu anda dünyanın operasyonel olarak en büyük ve en güçlü ro ketine doğru yola çıkıyorlar. Şimdi biraz önce İTÜ Bellatrix takımından bahsetmiştim. Not geldi eşimden. Onun da arkadaşının oğlu lise öğrencisi Kuzey Torlak. Kadıköy Anadolu Lisesi 11. sınıf öğrencisi.
NASA International Space Apps Challenge'da ikinci olmuş. Onu da tebrik edelim. Dediğim gibi birçok gencimiz, birçok öğrenci kardeşimiz zaten bu konulara çok meraklı. Eminim bu fırlatmayı da takip ediyorlar. Ve umuyorum inşallah bir gün onlardan bazılarını da böyle önemli uzay görevlerinde sadece takipçi olarak değil bir ön cü olarak izleyeceğiz. Gurur duyacağız. Şimdi de gurur duyuyoruz elbette yaptıklarıyla.
Ama bu merak, bu istek oldukça yetkinlik açısından hiçbir e ksiğimiz olmadığından ben adımdan daha fazla eminim. Bu astronotlardan, bu potansiyelden eksik hiçbir şeyimiz yok. Önemli olan motivasyon, önemli olan istek, daha da önemli olan bir vizyon, bir ilham. Buna sahip olmak her şeyden daha önemli. Bu en büyük motor. RS-25'den, RS-25'den daha güçlü bir motor. Astrovan'a yerleşti astronotlarımız. Birazdan...
Evet, siyah ceketli kişi de Jared Isaacman. Yani şu anki NASA'nın başındaki kişi. Kendisi bir milyarder bu arada. Bir ara görevden alındı Trump tarafından. Kendi görüşlerine yakın olmadığını düşündüğü için. Sonra tekrar geri getirildi. O da bir astronot bu arada. O da uzaya çıkmış birisi. Ve genç birisi, 40'lı yaşlarında yanlış bilmiyorsam eğer. NASA'nın bütün sorumluluğu onun üzerinde. Özellikle bütçeyi yönetmek bu tür insanların en önemli problemidir.
Yani senatoyla ve siyasetçilerle anlaşmak. Şu anda bakın orada takım elbise, siyah takım elbiseyle olan kameraya doğru yüzlü dönmüş olan kişiden bahsediyorum. Ve çok önemli bazı kararlar açıklamak durumunda kaldı. Mesela benim için en hayal kırıklığı veren şeylerden bir tanesi daha yapım aşamasındayken görmek şansını da elde ettiğim Lunar Gateway projesi iptal edildi geçen hafta. Yaptığı bir basın toplantısıyla Jared böyle bir karar aldı.
Lunar Gateway bizde dünyanın etrafında dönen ISS'in ayın et rafında dönecek versiyonuydu. Fakat bütçe kısıntıları ve odak kaymaları nedeniyle işleri yavaşlatacağı gerekçesiyle Lunar Gateway'i iptal ettik lerini açıkladı. Bu tabii çok büyük bir hayal kırıklığının ötesinde aynı zam anda stratejik açıdan tartışılmaya açık bir karar. Bence de bu konunun uzmanlarınca da. Çünkü az önce de söylediğim gibi artık iş sadece NASA'nın yani sadece Amerika Birleşik Devletleri'nin görevi olmaktan çıktı.
Artemis bir akort. Artemis Akords diye bir sözleşme var ve Türkiye maalesef yok o sözleşmede. Ama 50'ye yakın böyle Katar filan gibi çok şey ülkelerde dahil olmak üzere yetkinliği tartışılabilecek ülkelerde olmak üzere 50'ye yakın ülke var Artemis Accords'a imza at mış. Bu ülkelerden bir kısmı sadece prensipte katkı sağlıyor ama bazıları burada olduğu gibi astronot dahi gönderiyor Kanada 'da olduğu gibi.
Ama asıl mesele Japonya ve Avrupa uzay ajansları çünkü önemli uzay ajansları onlar. Ve onların Lunar Gateway ile ilişkili birçok projesi askıya alınmış oldu ve onlara sormadan askıya aldılar. Bu da çok tartışma yarattı, haklı olarak yarattı. Ama işte ayda kalıcı bir üs kurmak için buna mecburuz yoksa bu iş çok uzayıp gidecek, Arap saçına dönecek falan gibi şeyler söylediler. Biraz böyle şey yapıyorum, politik doğurucu olmadan konuş maya çalışıyorum.
Ama geçen hafta yaşanan benim açımdan hayal kırıklığı yarat an tartışmalı konulardan biri bu mesela. Jared Isaacman'ın yaptığı icraatlardan biri olarak bunu da yeri gelmişken sözünü geçirelim. Şimdi astronotların kişisel görüşlerini yansıtan bir vide oyu yayınlamaya başladılar. Küçüklük halini falan gördük. Komutanımız Reed'in konuşmasını dinliyoruz. Denizci olarak başlamış kariyerine. Askeri gemilerde test pilotu olarak başlamış.
Daha sonra astronotluğa dönmüş. Bu anlamda klasik bir astronot petini takip ediyor. Bir yandan da helikopter ya da drone ile Astrovan'ın ramp aya doğru ilerleyişini görüyoruz. Evet test pilotu yaptı. Uçakları gösteriyorlar bir yandan u çuş komutanının. Evet, komutan Reed Wiseman bir yandan kendi uçuş tecrübeler ine dair görüntüler eşliğinde bu konudaki merakını anlatıyor . Şimdi de ISS'deki görüntülerini verdiler.
Korkularından söz ediyor. Ben yüksekten korkuyorum mesela diyor. Ben de insanım. Ama Uluslararası Uzay İstasyonu'na gidince şöyle yükseklik ten dolayı bir korku meydana gelmedi. Ya da düşmekten korkmadım. Çok güzel bir duyguydu. O yüzden çok heyecanlıyım diyor. Benim sabah kalktığım zaman aklıma gelen şey iki kızım var. Onları bir yandan yetiştirmeye çalışıyorum. Bir yandan da işimi yapmaya çalışıyorum.
Ve bir yandan yolculukları devam ederken astronotlarımızın havadan görüntüler eşliğinde astronotlarımızı kendi sözleri yle tanımaya devam ediyoruz. Şimdi uçuş pilotu Victor Glover'a sözü verdiler. Evet, Victor da daha önce uzaya çıktı. Hatta belki hatırlayanlarınız vardır. Dragon kapsülü, SpaceX'in gönderdiği Dragon kapsülünün iç indeydi o. 2020 herhalde değil mi? Onu da canlı yayınlamıştım. Orada da Victor vardı.
Gönderdiğimiz astronotlar içinde. Ben hatırlıyorum yani o günleri. Dolayısıyla ISS'e gitmiş uzayda vakit geçirmiş. Tecrübeli bir astronot kendisi de. Evet, Amerika'da siyah olmanın tabii zorluklarına dolaylı y oldan değiniyor. Ailesinden üniversiteye giden ilk kişiymiş. Bu anlamda kendi camiası için, kendi tanıdıkları, eşi, dost u, akrabası açısından tabii çok rol bir modele dönüşmüş bir öncü olduğunu söyleyebiliriz.
Sadece üniversiteye değil, bir de üniversiteye gidip bir mü hendislik derecesiyle mezun olmak hayal bile edemeyeceğimiz bir şeydi diyor. Bu tabi ki Apollo projesinin bir devamı gibi ama ben bu pro jenin aynı zamanda kendi başına da bir anlam ifade etmesini isterim diyor. Evet kendi görevinden bahsediyor. Ben uçuş pilotu olarak manuel olarak 1,5-2 saatlik bir süre boyunca bu uzay gemisini kontrol edeceğim.
Dünya yörüngesindeyken. Dünyayı öyle görecekler bu arada. Çok daha küçülmüş bir şekilde bir bilye kadar falan herhal de kalacak diye tahmin ediyorum. Ayın arkasına geçtiklerinde. Ve bunları HD kalitesinde bize gönderecek bir teknolojiyle donanımlı şekilde gönderiyorlar. Yani o ilk ay görüntüleri gibi bulanık da olmayacak bu kez. Net bir şekilde canlı yayında izleyeceğiz diye düşünüyorum. Artemis 1 görevinde de göstermişlerdi zaten insansız bir görev olarak.
Evet şimdi astronotlar Kennedy Uzay Merkezi'nde böyle özel bir yer var. Orada karantina altındaydılar. Hazırlık binasından çıktılar biraz önce. Şimdi yol kenarında birikmiş insanları selamlayarak iler liyorlar. Ben de gitsem mi gitmesem mi diye çok arada kaldım oraya. Ama gitseydim bu yayını yapamayacaktım. O yüzden yayını yapmanın daha önemli, daha faydalı olabile ceğini düşünerek buradan takip etmeye karar verdim.
Ama muhteşem bir his olduğunu da tahmin edebiliyorum. Tabi orada bulunmanın ayrı bir heyecanı, ayrı bir şeyi var. Yine de tabii 5 kilometre filan öteden izleyebiliyorsunuz. Yani o kadar da yakından göremiyorsunuz. Şu anda Vehicle Assembly Building denilen dünyanın en büyük monoblok yapılarından biridir. Hatta birincisiydi ama galiba başka birisi o unvanı aldı. Onun yanından geçtiler. Yıllardır orada hazırlanıyordu içine binecekleri roket.
Oradan itibaren herhalde bir 5-6 kilometre daha yolları var . Rampaya kadar. Şimdi diğer astronotları tanımak için herhal de ara verirler diye düşünüyorum. Çünkü bir 5-6 kilometre daha yolları var. Arka arkaya en uzun süre uzayda kalmış kişi unvanına sahip, uzayda kalmış kadın astronot unvanına sahip Christina Koch' un hikayesini dinliyoruz şimdi de. ...his daughter that's actually going there. And I think that long arc is something that we can all learn from. The idea that the seemingly impossible becomes possible if you just believe in it and are willing to work hard and come together to achieve it.
My name is Christina Koch and I'm a mission specialist for NASA's Artemis 2 mission. Christina Koch diyesi geliyor insandan ama Koch diye okunu yor. ...my dreams as a kid. I definitely never thought I would actually get here. I was very pragmatic. Çok ilginç mesela yani küçükken, gençken hiç hayal bile ed emezdim böyle bir şeyi yapabileceğim. Çok özenirdim ama hayal edemezdim diyor. Çünkü ben çok pragmatik birisiyim.
Ama çok aktifimdir, çok outdoorsy bir tip, dışarıda vakit geçiren bir tip. İşte az önce de söylemiştim güney kutubunda kışın kalmış. Özellikle kışın güney kutubunda kalmak yani dünyada 200-300 kişinin yaptığı bir şey. O yüzden çok önemsiyorum onu. İzolasyonu bilmek gerekiyor. Biraz sert olmak gerekiyor. Aynı zamanda dağcı, sörfçü. Burada evet fotoğrafları da geldi zaten. Kaya tırmanışı falan yapıyor.
Yani hani öylesine bir dağcı değil. Yürüyüş yapmıyor dağda. Bayağı tırmanıyor. Ve ekip içindeki bilime en yakın kişi diyebiliriz Christina için. Birçok bilimsel deneyi uzayda ve dünyada gerçekleştirdi. Zaten yine o da sistem derecesiyle mezun oldu. Bu ne kadar da? Korkularımı nasıl açıyorum sorusuna çok güzel bir cevap verdi. Size inanan insanlar olduğunu fark edip bunu aklınızda tut maya devam ederseniz eğer diyor, o zaman o korkuların üstesinden gelmek daha bir kolay hale geliyor.
Yanınızda, arkanızda sizi destekleyen, sizin o işi yapabile ceğinize inanan insanlar varsa. Bu mesajı ben çok benimsiyorum, çok önemsiyorum. O yüzden sürekli söylüyorum. En azından Barış abiniz, gençler, öğrenciler yanınızda size inanan daha birçok insan var. O yüzden bu yayını izlerken sadece özenmekle kalmayın. İnanın sizde de bir potansiyel olduğuna, sizin de çok büyük işler başarabileceğinize. Bunların sadece uzaydan ibaret olmak zorunda düşünmeyin.
Hangi alanda kendinize bir hedef seçtiyseniz, ideal belir lediyseniz, O ideale ulaşma konusunda size inanan insanlar var. Bunun farkında olmak, önünüze çıkacak engelleri aşma konus unda, korkularınızı giderme konusunda sarılabileceğiniz en önemli düşünce mekanizmasını da size sağlıyor. Bunu unutmamak lazım. Kanadalı astronotumuza geçtik. İlk kez Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı olmayan bir astronot olarak derin uzaya gidecek.
ABD'den sonra derin uzaya ulaşan ilk ülke Kanada olacak. Bu arada bir bilgi daha vereyim. Bir ağaç evin falan vardı diye yine gençliğinden, çocukluğ undan falan bahsediyor. Şimdi yanında Kanada lezzetleri götürecekmiş. Böyle bir gelenek de var. Ben o yüzden bizim astronotumuz giderken baklava falan göt ürmesini çok istemiştim. Bu gelenek doğrultusunda akça ağaç şurubu vardır. Zaten o Kanada bayrağındaki yaprak da oradan gelir.
Maple shroop da deniyor. Ondan filan götürüyormuş. Hani 10 gün boyunca zaten küçücük bir şeye sıkışıp kal acağız. Bari yemeklerimizin biraz tadı tuzu olsun filan diye herhal de. Bu arada çok uzun bir yayın olacak arkadaşlar. Ben aralarda böyle bir şeyler atıştıracağım kusura bakmaz sanız. Kan şekerimi vesaireyi kontrol etmek için. Eşim sağolsun besliyor. Şimdi akçağa çuruba falan deyince acıktım biraz.
Bir şeyler atıyorum. Müzik Çok güzel şeyler anlattı o da. Kanada'daki indigenius yani Kanada yerlileri. Biz genelde kızılderili diyoruz genel olarak. Yanlış bir tabirle bu yerlilerine, Kuzey Amerika yerlilerine kızılderili diyoruz ama indigenius people, Kuze y Amerika yerlilerinin folklerinden bahsetti. Yani dünyada çok farklı kültürler var. Bütün bu kültürlerin ortak özelliği hepsi aynı aya bakıyor.
Ama hepsinin yorumlayış şekli farklı. Hepsinin kendi yerel hikayeleri birbirinden farklı. Bunu vurguladı. Çok ilginç bir bilgi olarak bunu verdi. Bu bakımdan o hikayelerde anlatılan aya gidebiliyor olmak kendisini heyecanlandırıyormuş. 4. astronotumuzun, görev uzmanımızın videosunda da onun gen çliğini, onun bu göreve ilişkin görüşlerini aktarmış oldular . Bakın arkada başka bir fırlatma rampası daha var.
Kennedy Uzay Merkezi böyle okyanus kıyısında çok geniş bir bataklık alana yayılmış durumda. Ve bizim astronotlarımızın geldiği yer 39B. Eğer bir gün yolunuz ABD'ye, Florida'ya düşerse mutlaka Kennedy Uzay Merkezi'ne gelin. Gezdiriyorlar. Bazı günler açık oluyor böyle tur otobüsler ine bindirip buralara getiriyorlar. Tam rampaya kadar getirmiyorlar maalesef ama benim şöyle bir şansım olmuştu. NASA'nın davetiyle bir kez gitmiştim ve rampaların içindeki havuza kadar göstermişlerdi.
Ama o otobüslü turlarda filan da birçok yerini gösteriyor lar. Eğer imkanınız olursa ve Florida'ya özellikle geldiyseniz mutlaka oraya gidin. Orlando'da zaten Disneyland vesaire var. Hani en turistik yerler. Oraya bir 45 dakika falan burası da. Herkesin görmesi, ilham alması gereken yerlerden biri bence . Evet, sabahtan beri böyle arada bir yağmur serpiştiriyor. Yine yağmur yağabilir ama böyle gök gürültülü sağnak yağış falan ya da şimşek çakmalı falan görevi zona sokacak falan bir durum yok.
Evet rampanın asansörüne bindiler şu anda. Kameralara el sallıyorlar. Yanlarında erzaklarını aldılar. İnanamıyorum yani şu anda bunlar Ay'a doğru gidiyorlar. Her şey yolunda giderse bu dört kişi, turuncu kıyafetli d ört kişi, kameralara bakıp bize gülümseyen bu dört kişi, bugüne kadar dünya üzerinde yaşadığı tahmin edilen 110 mily ar insandan, 114 arasında tahmin ediliyor. Bütün herkesten bahsediyorum bu arada tarih boyunca. Şu and aki 8 milyardan değil sadece.
O dört kişi en uzak yere gidecekler ve geri dönecekler. Geri dönerken, dünyaya dönüş yaparken, dünya tarihindeki yine herkesten daha büyük bir hıza ulaşacaklar. Saatte 40 bin kilometre hıza ulaşacaklar. Ve 13 dakika içinde 40 binden sıfıra inecekler. 13 dakikada saatte 40 bin kilometre hızla giden bir aracın içinden çıkacaklar 13 dakika sonra. Yani inanılmaz bir yolculuk bu. Bu tür detaylar aklıma geldikçe herhalde, ben onların yer inde olsaydım şu an sürekli bunları düşünürdüm diye tahmin ediyorum.
Onlar tabii başka şeyleri de düşünüyor olabilirler bilmiyorum ama görev açısından bence bunlar gerçekten çok heyecan verici şeyler. 400-405 bin kilometre kadar uzağa gidecekler dünyadan. Dünyaya baktıkları zaman bizim ayı gördüğümüzden bile küçük görecekler belki pencerelerinden bakınca. İnanılmaz bir şey ve onun dışında baktıkları her yer derin uzay. Güneş sistemi ve onun ötesinde diğer galaksiler, samanyolu başta olmak üzere.
İnanılmaz bir deneyim. Ve işte onları götürecek olan roketimizi de görüyoruz. Yayın ilerledikçe tabii ana yayıncılarda bilgi verecektir ama şimdi ben hemen söyleyeyim. İlk iki dakikada o yandaki beyaz katı yakıt boosterları ayr ılacak. 8. dakikada da ortadaki turuncu çekirdek kademe ayrılacak. Olay zaten ilk 8-9 dakikada bitecek. Yani bitecek derken yörüngeye çıkma olayı bitecek. Ve saatte 29 bin kilometre hıza ulaşacaklar yolculuğun baş ında.
Genelde öyle oluyor. ISS'e gittiğiniz zaman 27 binlerde kalıyorsunuz. 27-27 bin 500 kilometre. Ama bunlar ISS'den daha geniş bir eliptik yörüngeye otur acaklar. Yani dünyadan böyle bir 2-3 bin kilometre kadar uzağa gide cekler. Dolayısıyla ISS 400 kilometrede öyle düşünün. Bayağı daha yukarılara çıkacaklar. Onun için 29 bin kilometre hıza ulaşmaları gerekiyor ve o roketler bunu sağlayacak işte. Uçuş direktörümüzü konuşurken görüyoruz şu anda.
Bütün ekibini de toplamış bir mesaj veriyor. Evet bunlar fırlatmayı gerçekleştirecek olan ekip, Florida 'daki ekip şu anda kontrol merkezinde büyük bir heyecanla geri sayımı yöneten ekipti. Zorlu gecelerin, gündüzlerin, çalışmanın, emeğin sonucudur, bu ekip yapmıştır şeklinde mesajlarını verdiler. Evet, insanlı uzay ölçüşü en büyük herhalde takım oyunudur dünyada diyorsunuz. Jular da arkadan öyle yorum yapıyorlar.
Evet, şimdi sağdaki kuledeki kulenin içindeki astronotlar asansörle yükseliyorlar. Birazdan o köprüden geçerek roketin üzerinde konuşulanmış olan Orion kapsülüne yerleşecekler. Bakın kapsülün üstünde böyle ince uzun bir kule var. O da kurtarma mekanizması. Launch Abort System. LAS yanlış hatırlamıyorsam kısaltması. Yani read eğer yanlış bir durum olursa abort, iptal tuşuna basınca şey gibi hani uçaklarda oluyor ya fırlatma mekaniz ması.
Koltukla beraber pilotu fırlatabiliyor. Bu dört kişi birden fırlatabilecek şekilde dizayn edilmiş. Allah korusun bir yanlış bir şey olur, bir problem çıkarsa öyle bir mekanizma da var. Bu iyi bir şey. Orada çok daha teorik bilgiler vardı bu arada. Yani wormhole'lar teorik hala. Gerçek bir şey yok. O yüzden Interstellar kadar olmasa da ona yakın son 10 yıl ın en iyi uzay bilim kurgu filmlerinden biri.
Görüşümü ben savunmaya devam ediyorum. Project Hail Mary filmi konusunda. Buraya nereden geldik? Fist bump yapıyorlardı. Oradan geldik. Orada da vardı ya öyle bir espri. Fist my bump ayrı bir şey oluyor. Fist bump. Şunu yapıyoruz. Evet, they want to protect the suits while walking out and up to the white room and now they'll finish reassembling those suits. Put the boots on, put the gloves on. You see they're working their com caps now and they'll work the helmets eventually as well.
ınca y recuerdan WATF'sa toplamı vyanda hızla Önceyeokuyor کہ deshalb gemedim sixen training oyuna evet Karena Sahneleri, kıyafetlerin kısımları, kıyafetlerden daha zor olabilir. Kıramı, kıyafetlerden bahsettiğimi, kıyafetlerden bahsetti ğimi, Evet, bu sahneleri aslında yayının başında da gördük. Binanın içinde test etmişlerdi kıyafetlerin bu kısımlarını. Şimdi son kez artık yerleştiriyor suit teknisyenleri, beyaz kıyafetli kişiler.
Her astronotun kendi suit teknisyeni var. Ve testler yapılmıştı başta. Şimdi o testler tamamlandığı için artık göreve hazır hale getiriyorlar. Kapsüle giriş yapmadan önce bakın kapsülün kapısı açık sold a görüyoruz. Orion'ı kıyafetlerini hazırlıyorlar, mikrofonları takıldı. Sunucular da sosyal medyadan gelen soruların cevaplarını veriyorlar. Cevapladıkları soru şuydu. Göreve hazırlıktaki en zor durum nedir?
Ve fırlatma gününde en zor şeyden, her şey çok zor ama her halde en zor bu astronotların aileleri açısından geçiyordur diyorlar. Çünkü astronotlar zaten görevin bilincindeler, riskin fark ındalar ve işin içinde o adrenalinle herhalde pek fazla bir şey düşünemiyorlar. Sadece görevlerine odaklanmış durumdalar. Ama aileler öyle değil. Ailelerin tek işi var endişelenmek şu anda. O yüzden bu güne hazırlık aşamasındaki en zor yük ailelerin sırtında.
Ben açıkçası bu işi çok meraklı bir şekilde takip eden benim gibi insanların da hem heyecanlı hem de tedirgin olduğunu düşünüyorum. Gerçekten de ben yaş itibariyle daha önce iki tane faciayı canlı yayında izledim. Bir tanesi 1986 Challenger faizyası 7 astronot fırlatmadan 2 dakika sonra meydana gelen bir patlama nedeniyle hayatını kaybetmişti. Ki şu anki fırlatma roketinde hala onun izleri var. Yani o Space Shuttle'dan mesela RS-25 motorları kullanıy ordu o zaman da.
Şimdi de öyle. Aradan kaç sene 40 seneye yakın vakit geçmiş hala aynı şey leri kullanıyorlar. Bir başkası da 2003'tü yanılmıyorsam yine hafızdan beni yan ıltmıyorsa 2003 Kolombiya faciası. O da atmosfere giriş sırasında kalkanlardan meydana gelen bir problem nedeniyle maalesef yedi astronot daha hayatını kaybetmişti. Zaten o yüzden uzay meki programı iptal edildi daha sonra Obama yönetimi tarafından.
Ondan önce George W. Bush yönetimi tarafından iptal edildi. Ve yeni bir proje Constellation projesi başlatıldı. Constellation aslında bir anlamda bu projenin, yani Artemis projesinin öncülü diyebiliriz. Obama 2011'de onu iptal etti. Tümüyle değil ama roket kısm ını iptal etti. Orion kısmı kaldı. İşte şimdi Orion o kapsül. Oraya girecek bu astronotlar. Yerine Artemis projesini başlatmış oldular. Artemis 2011-2013 o civarlarda başladıktan sonra işte bug üne kadar geliyor.
Normalde 2019'da ilk Artemis görevi gerçekleşecekti ama olm adı. Sonra zaten malum Covid ortaya çıktı derken 2022'ye kadar s arktı Artemis 1'i. 2022'de ben de canlı yayında sizlere aktarmıştım. İnsansız olarak aynı bu konfigürasyon hiçbir farkı yok. Hatta Oray'ın kapsülünün içinde astronot yerine dummiler var. Yani mankenler var, ağırlıklar var. Ayın etrafından dönüp geldi o da. Bunu yaptılar yani 3-4 yıl kadar önce.
Şimdi ama insanlı tabii bir test uçuşu bu. Dolayısıyla çok daha heyecanlı, çok daha tedirgin edici. Hazırlık aşamasında sadece aileleri değil, biz izleyenleri, meraklıları da, uzay meraklılarını da bir yandan heyecan landırırken bir yandan tedirgin edici hale getiriyor. Dediğim gibi ben bizzat canlı yayında Challenger faciasını, Kolombiya uzay mekiği facialarını izlemiş biri olarak bur adaki şeyi de görebiliyorum açıkçası.
SLS hani çok da kronik arızalar meydana getiren bir roket sistemi. Gerek helyum gerek hidrojen sızıntıları nedeniyle. Daha da ilginç bir şey söyleyeyim. 2022'deki o Artemis bir görevi dönüşünde Orion roketi yine bir setme hareketiyle giriş yaparken kalkanlarında bir arı za meydana geldi. Ve o arıza bir yandan dinliyorum önemli bir şey söylüyorlar mı diye. O arızayı NASA 2022'den çok sonra açıkladı.
2024'te falan açıkladı. Şimdi onu düzeltmek için giriş açısını değiştirecekler dön üşte. O yüzden çok hızlı girecek. Yani 40 bin kilometre rekorunu rekor olsun diye kırmıyorlar . Bir sekme hareketi yapacaklardı. Hatta ben videomda da öyle anlatmış olabilirim. Şimdi o plan değişti. Çok dik bir açıyla girecekler ki atmosfer evet çok sürtün meden dolayı çok ısınacak. Bir fırın gibi olacak içi. Böyle 4-5 bin derece sıcaklıklara falan gelecek.
Ama onun süreyi minimum düzeyde tutmak için daha dik sok acaklar dünya yüzeyine. Bu 10 günlük görevdeki en tehlikeli, en riskli kısım o kıs ım olacak. İniş. Ben uçaklara, uçağa binerken ve inerken de zaten kalkış bir heyecanlıdır. Biraz insan tedirgin olur falan. Kalktıktan sonrası daha kolaydır. En çok inişte heyecanlanır ve biraz da tedirginlik duyarım. Aynı şey uzay ölçüşleri için de geçerli. Dönüş aslında en riskli kısım.
Yani 10 gün sonra, 10 Nisan'da onu da canlı olarak yayınlay acağım. girecekleri zaman en riskli, görevin en büyük, en önemli yerlerinden, en zor yerlerinden biri olacak. Fırlatma ondan sonra bence ikinci sırada. Üçüncü sırada da bu ranking tamamen bana ait bu arada. 24 saat, 25 saat sonra dünya yörüngesinden ayrılıp Ay'a doğru translunar injection yaptıkları Ay rotasına girmek üzere ateşleme yaptıkları an olacak ama onu bilgisayarlar yapıyor.
Büyük bir ihtimalle hata olmaz orada. Olursa da zaten bu Orion roketinin altında servis modülü var. Avrupa Uzay Ajansı yaptı o modülü. İçinde 33 tane motor var, bir ana motor var, bir 8 tane yardımcı, 24 tane de yönlendirme motoru var. 33 ediyor değil mi? 24-8, evet. 33 motoru var. O 33 motorla böyle pst pst falan diye böyle küçük küçük şeyler yapabiliyorlar. Yani sapma falan olursa onu düzeltebiliyorlar.
O yüzden onu 3. sıraya koyuyorum risk olarak. Yani nispeten daha kolay uzaya çıktıktan sonra. Uzayda tabii beklenmeyen riskler oluşabilir. Ne gibi? Güneşte bir patlama oldu diyelim. Bunu öngöremiyorsunuz çünkü. Yani hava durumu nasıl öngörülemezse dünyada. Uzayda da uzay hava durumu var ve güneş özellikle burada sadece güneş değil iki tane şey orada da önemli bir güneş tabii ki bize en yakın yıldız olarak önemli orada meydana gelebilecek bir patlamadan sonra oluşacak bir rüzgar güneş rüzgarı radyasyon açısından açısından çok büyük riske sok abilir onun tatbikatlarını yaptı bu astronotlar bir su depos u gibi bir şey var içeride onunla kalkanların arasına falan girecekler mesela öyle koruma tedbirleri aldılar Van Allen kuşakları var işte biliyorsunuz dünyanın manyetik alanının etrafında iki tane kuşak var.
O kuşakları hızlıca geçecekler. Oralar nispeten kolay kabul ediliyor. Yani orada maruz kalınan radyasyon, tabii yine dünyada bir yıl bizim maruz kaldığımız radyasyonun birkaç katı falan ama insan sağlığını tehdit edecek kadar da büyük değil. Asıl onu geçtikten sonra başlıyor. Orada çünkü bir de kozmik ışınlar var. Kozmik ışınlardaki problem şu, her yerden geliyorlar. Yani onun çünkü evrendeki bütün yıldızlardan yola çıkmış olabilir.
Her yerden partiküller geliyor. O partiküllerden korunmak için de kalkanı var tabii ki oray ının. Ama işte bir aksilik çıkarsa, bir problem meydana gelirse oralarda da belli riskler var. Apollo 13 görevinde ki Tom Hanks'in oynadığı bir filmi de yapılmıştı. Belgeselleri falan da var bol miktarda orada. Hani Houston, we have a problem sözünün söylendiği görev o. Onlar da aya gidiyorlardı. Fakat yolda oksijen tüpü patladı . Şimdi onları test edecekler mesela. İçeri girince. Girmiş zaten bak Viktor oturmuş bile yerine. Sağ ön koltukta kom utan oturacak. Önce o girer diye ben tahmin ediyordum. Önce Viktor girmiş oturmuş koltuğuna. Sol ön koltukta. Yani o taraftan bakınca sol. Pilot var. Uçuş görevli uzmanları ark ada oturacaklar.
Neyse buradaki şeyleri test edecekler şimdi. Oksijen tankı var yani yaşam destek sistemleri deniyor. O yaşam destek sistemlerini test edecekler. Her şey yolunda mı çalışıyor mu falan diye. Oksijen tabii ki en önemli yaşam destek sistemi. Azot tüpü falan gibi şeyler de var ama. Oksijen tüpü patlamıştı Apollo 13'te. Ve öyle olunca aya inmeyi iptal ettiler o görevde. Ve ne oldu biliyor musunuz? Çok inanılmaz bir başarı o da işte Apollo 13 filmini izley enler hatırlar.
Ya da izlemediyseniz izleyin tavsiye ederim. Tam şu anda bu astronotların gideceği rotayı planlamamışl ardı. Öyle bir rota planladılar hemen orada. Ve o pıs pıslarla öyle bir yörüngeye soktular ki şey o Apollo modülünü. Ayın etrafından dönüp o sapan etkisiyle dünyaya geri döndür meyi başardılar. Normalde çok daha fazla aya yaklaşacaktı çünkü iniş yapacak lardı aya. Onu iptal ettiler. Dediğim gibi ayın etrafından dönüp geri geldiler.
Hatta orada işte Tom Hanks'in sahnesini falan hatırlıyorum. Böyle parmağını koyuyor falan. Çünkü çok istiyorlar. Düşünsenize o kadar hazırlanmışsınız. Ay'a ineceksiniz. Ve iptal oluyor yolda. Beklenmeyen bir şey yüzünden. Tabii hayatları kurtuldu. Dünyaya dönüş yapabildiler. Burada planlı bir şekilde aynı rotayı takip ediyorlar. Hatta o Apollo 13 görevinden dönen. Şu anda adını hatırlamıyorum. Notlar arasında var ama.
Astronotlardan biri. Christina Koch'a şey demiş. Koç diyorum bak hala. Kuka. karşılaştıklarında siz bizim rekoru kıracakmışsınız galiba demiş. Çünkü aynı rotayı takip ediyorlar. Bunlar daha da uzağa gidecekler. Şu anda ekrana getirdikleri astronotlar yedekler. Yedek Asya Notları tanıtıyorlar bir yandan. Ben yine kısa bir ara vereceğim. Yayına devam ediyoruz bu arada da. Yayını direkt yansıtacağım. Bir iki dakika.
İkişte bir şey. Oh my. Şimdi şimdi orion. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. O'yanın oriyan. İzlediğiniz için teşekkür ederim. ve her şeyin de çok büyük bir şeyin de. Yani hiçbir şeyin kaybettir. Yani, ve Jerem'i ve Reed'e iyi bir saniye geçenler ve sani ye geçenlerle birlikte, ve Daryl'e önce söyledi, o zamanlarımızın izin vermesini deneyelim.
O zamanlarımızın izin vermesini, oriyan-1'i oriyan'a bir bir saniye geçenler. ...yeni katılanlar için zaten altta bilgileri veriyorum. Bu arada gerçek fırlatmaya yaklaştığımızda hem kendimi hem o görüntülerin hepsini kaldıracağım merak etmeyin. Şu an ek ran bayağı bir karmaşık bir yandan ona bakıyorum bir yandan. Öyle olmayacak. Daha var zaten vaktimiz biraz. Ne gördüğ ümüzü anlatayım. Bakın iki farklı açıyla veriyorlar şu anda.
Ve büyük bir ihtimalle bu 10 gün boyunca, yani neredeyse tamamen sürekli olarak kapsülün içinden böyle bir yayın da yapacaklar. Şu anda 4 kişilik bu kapsülün içine yerleştiler. Yerleşiyorlar daha doğrusu. Ben birkaç ilginç bilgi vereyim. Şimdi Apollo görevinde 3 astronot böyle bir kapsülün içine giriyordu. Bu kapsül, düşünün ondan %60 daha büyük tasarlandı. %60 daha büyük. Yani o daha bunun yarısından bile daha küçük bir kapsülün içinde 3 kişi 10 gün geçiriyorlar falan yani öyle 10 gün.
Hatta son Apollo görevi 17'de işte Eugene Kernan falan ind iği görevde 72 saat 75 saat ayda kaldılar sadece. Yani düşünün 3 günden uzunca bir süre ay yüzeyinde kaldılar . Ve o sırada arkadaşlar o görevlerle ilgili en büyük benim ilgimi çeken şeyi söyleyeyim size. Kapsülün içinde tuvalet yok. Astronotlar da aynı şeyi söylüyorlar. En hatırlamak istemediğimiz anılar kısmı başlığı altında. Tuvalet yok.
Tuvalet olmadığı için tabii 3'ü erkek böyle işte road trip 'te ne yaparız? Çişimiz gelirse onu yapıyorlar kapsülün içinde. Büyük tuvaletlerinin 2 numarayı da şeyde yapıyorlar. Böyle poşetlere falan yapıyorlar. Resmen böyle ilkelliğe bakar mısınız? Bu kapsülle ilgili en büyük ilerleme olarak astronotları en çok mutlu eden şey olarak söylenen tuvalet var burada. Zaten kadın astronot falan da var içeride.
Bir mahremiyet var. O kadar küçük bir alanın içine bir tuvalet gibi bir şey yap mayı başarmışlar. ISS'de kullanılan tuvalete benzeyen bir şey yapmışlar. Böyle vakumlu. Yaptığınız zaman huş diye çekiyor böyle uçaklardakine benze yen bir sistem diye anladım ben. Teknolojik olarak 50 yılın ardından yarım asırı geçen bir şeyin ardından en büyük yenilik, astronotları en büyük yenilik, mutlu eden yenilik bu olmuş.
Tuvaletinin olması. Bu koltuklar bu arada portatif, böyle uçuş, yörünge yerleşt ikten sonra kaldırıyorlar. Birazcık daha geniş bir alan falan oluşuyor içinde. Çünkü astronotların uzayda egzersiz yapması lazım. ISS'de mesela günde 2 saat zorunlu. Çünkü kaslar o mikrogravity ortamında. Dur bir dakika şimdi yayından. Evet şimdi astronotlar merkezle bağlantılarını test ettiler . NASA'nın yayınında bir resmi sunucu yayını var.
Bir de doğrudan ekiplerin kendi arasındaki iletişim otelsiz den yaptıkları konuşmaları da veriyorlar arada. Capcom'u gördük biraz önce o fırlatma merkezinde. Comcheck dedi, Communication Control yani iletişim kontrolü . Evet, başarılar, iyi şanslar mesajları iletildi. Ne diyorduk? O koltuklar portatif böyle katlanıp şey açılab iliyor, yer açıyorlar. ISS'de iki saat günde egzersiz yapmaları zorunlu.
Bunun için hatta böyle baya büyük araçlar falan var. Böyle görmüşsünüzdür koşuyorlar falan böyle astronotlar içinde. Tabii burada o kadar yer yok. Tuvalet için işte küçük bir yer ayırmışlar sadece. Bu kadar yani toplam alan. O yüzden koltukları kaldıracaklar. Biz görebilecek miyiz buradan emin değilim ama o kapa şu anda açık olan kapının ya üstünde ya altında bir yerlerde bir alet yapmışlar özel böyle.
O alet direnç gösteriyor. Ben şöyle bir şey diye yo-yo aleti diye geçiriyorlar şeyde. Onu böyle böyle yaparak falan kaslarını çalıştıracaklar. Günde yarım saat, 8 saat uyumaları gerekiyor doktor tavsi yesiyle. Yarım saat egzersiz yapmaları gerekiyor kısa bir görev olduğu için. 10 günde kaslar o kadar etkilenmez. Ama Christina mesela 6 aya yakın kaldı yani şeyde ISS'te. O zaman mutlaka günde 2 saat kasları çalıştırmaları gereki yor.
Burada egzersiz yapacaklar, deney yapacaklar, yemek yiyecek ler. Evet, sunucu buradaki çalışmayı F1 yarışlarındaki ekibe ben zetiyor. O kadar hızlı değiller tabii de. Bunlar 2 saniye de küçük lastikleri değiştirebiliyorlar. Ama buradakiler de gayet ne yaptığını bilen, defalarca bunun ıslak provaları yapıldı, tatbikatları gerçekleştirild i. Ne yaptıklarını gayet iyi biliyorlar. Ve astronotları bu zorlu ve riskli göreve hazırlamak için ellerinden geleni yapıyorlar.
Evet, daha bir 4 saate yakın vaktimiz var. Yukarıdaki geri sayım bittikten sonra fırlatma geri sayımı başlayacak. Evet, Christina da kalp yaptı bize. Biz de ona yapalım. Ve kapsüle en son binecek kişi mi olacak? Göremedim ben. Jerem'e girdi mi? Victor'u görüyoruz şu anda, uçuş pilotumuzu. Bakın kıyafetlerin arkasında böyle iki tane fermuarlı yer ler var. Onlarla uyku nasıl olacak diyeceksiniz yerçekimsiz ortamda.
Havada süzülmemek için kendilerini böyle fermuarlarla uyku tulumlarının içinde sabitlemek zorundalar. Yoksa havada çarpışırlar uyurken. Şu anda zaten kamera görüntüsünden de anlayabiliyoruz. Bakın şöyle sırtları yere doğru yani yüzleri gökyüzüne doğru fırlatılacaklar. Onun sebebi de müthiş bir ritmi itki gücüyle 8.8 milyon poundluk bir itki gücüne maruz kalacakları için vücut açıs ından en düzgün ve güvenli pozisyon bu olduğu için bu şekilde yatık gönderiyorlar.
Şöyle bir şey söyleyeyim arkadaşlar. Yani orada hani ziyaret ettiğimde havuzları falan görme ş ansını elde etmiştim demiştim. Bakın platformun en altında devasa bir havuz var. Beton kısmı görüyor musunuz? O betonun içinde böyle bir çukur gibi bir yer var. O havuz şu anda boş. Fırlatma anında oraya birkaç saniye içinde çok miktarda böyle havuzlar dolu. 13 havuz falan miktarında su püskürtüyorlar. Sebebi şu, o motorların meydana getirdiği titreşim, ses titreşimi, ses o kadar güçlü ki elektronik cihazları boz abilecek derecede o ses titreşimini yalıtabilmek için oraya su fışkırtıyorlar.
Zaten böyle dumanlar falan çıkıyor. O dumanların sebebi oraya anında fışkırtılan suyun ateşle buluştuktan sonra bir su buharına dönüşmesi. Sadece yakıttan dolayı değil. Çoğunlukla su buharı o. Ve oradaki o sarsıntıyı engelleyebilmek için sadece yapılan şey bu. Suyla yalıtmaya çalışıyorlar havuzlarla. Bu arada ben Artemis tişörtümü 2019'da filan almıştım. Bu program başladığında bugüne imiş kısmet giymek.
Gecike gecike öyle tutuyoruz biz de gardıropta giymeden. Ama işte bakın şuradaki A'nın üçgen şeklindeki kısmı bir anlamda gateway, o geçiti temsil ediyor gibi geliyordu bana . O gateway'i iptal ettiler. İçimiz kan ağlıyor yani. Orion deyip duruyoruz bu kapsülün adına. Aslında teknik adı o ama her görevde bunlara bir de özel is im veriliyor. Bu kez verilen isim integrity, bu mürettebat seçmiş. Integrity Türkçe tek kelimeyle çevrilemiyor.
Böyle bütünlük demek. Ama nasıl bir bütünlük ne demek yani? Ahlaki bir bütünlük. Dürüstlük. Bu gibi anlamlara geliyor. Integrity demişler. Orion kapsülünün bu görevdeki adına. Gerçi bu kapsüller de tek kullanımlık. Yani öyle zaten o yüzden çok pahalı. 4 milyar dolar olmasının sebebi. Heh, celebrityler çıktı. Ben hiçbir kimseyi tanıyamadım bu selebritilerden ama bu benimce ahiliğim olabilir. Bunlar selebriti değil de ekipten üyeler galiba.
Grand Canyon'dan atmış mesajı. Evet bunlar NASA çalışanlar imiş ben selebriti zannettim önce. Çok keyif ya. En son mesajı veren San Diego'dan verdi. Çünkü San Diego'ya çıkacaklar. Onun yakınlarında Pasifik Okyanusu'na düşecekler. Oradan gemiyle San Diego'ya döndürecekler. Gelince karaoke yaparız diyor. Şimdi birçok ekip gördük. Bunlar Amerika'nın dört bir tarafına yayılmış olan ekipler. Yine ilginç bir bilgi vereceğim.
O yüzden böyle hazırlık yapıyorum şu anda yeri gelmişken. Şimdi bu SLS roketinde kronik bazı problemler var dedim. Peki niye devam ediyorlar buna? Mesela bu soru çok makul bir soru değil mi? 35 milyar dolara yakın para harcanıyor. İşte her fırlatma 4 milyar dolar. Ama öte yandan işte SpaceX gibi Blue Origin gibi özel şir ketler bu maliyetleri zaten çok aşağılara çekmek için birb irleriyle yarışıyorlar bir de.
Bu anlamda gerçekten hani hantal işleyen hükümet mekanizmal arı, devlet yapıları ile kıyasladığımızda özel sektör, özel şirketler çok daha hızlı hareket edebiliyor. O zaman bu niye devam ediyor? Bunun sebebi arkadaşlar tamamen siyasi. Yani senato yasa çıkarttı bunun devam edebilmesi için. Çünkü o senatodaki milletvekilleri, senatör aslında da hani ben bizim şeyimize çevirerek konuşuyorum. Her... Ay canım benim.
Neyse. Milletvekilleri, işte Amerika Birleşik Devletleri diyoruz ya eyaletler, devletler var. Aslında 50 tane devlet var diyebiliriz. Avrupa Birliği'ndeki devletler gibi düşün ün. Dışarı karşı tek bir ülke gibi gözüküyor ama içeride ül ke gibi davranıyorlar resmen. Ve her biri bir milletvekili, bir temsilci gönderiyor mecl ise. Meclisteki kişiler de diyor ki, ya iyi de diyor, NASA'nın yüklenicisi bir sürü firma var bizim eyaletimizde.
Mesela Mississippi'de, Alabama'da vs. bir sürü böyle en fak ir eyaletlerde devasa şeyler var. Satürn'ün parçalarını falan yapmış tesisler var. Oranın ekonomisine güç katmak için yapılmış bir de bunlar. Şimdi bunları iptal ederseniz burada bir sürü insan işsiz kalacak falan diye baskı yapıyorlar senatörlerine, milletve killerine. Milletvekilleri de gidiyorlar, diyorlar ki yasayla sabittir , bu iş devam edecek.
Yani verimli ya da değil, bu paraları harcayacağız ve bizim eyaletlerimizdeki bu işlerin ölmemesini sağlayacağız. O iş çalışanların, ailelerinin geçiminin devam etmesini, sü rekliliğini sağlanmasını sağlayacağız diye. bir yasayla, siyasi bir iradeyle devam ettirilen bir yandan bir şey. O yüzden çok da tartışılıyor. Yani işte sağ hükümetler, sol hükümetlerle kavga ediyorlar falan filan böyle. Birisi birisini yasak, birisi birisini yap.
Klasik siyasi politik oyunlar her yerde olduğu gibi dönüyor . O yüzden tüm verimsizliklerine, bir takım aksamalarına rağ men işte bugünlere kadar gelindi. Ve az önce gördüğümüz ekipler de bir anlamda öyle de düşün ün. Yani Amerika'nın en fakir eyaletlerinde kurulmuş yerlerde falan çalışanlar var. Utah'da var, Mississippi'de var, Louisiana'da var, bir sürü . Huntsville mesela çok duymuşuzdur. Biz orada bir uzay kampına gitmiştik.
Yani normalde çok fakir bir eyalet. Görüyorsunuz gittiğiniz zaman etrafta bir sürü o fakirliği gösteren şeyler var. Ama bir giriyorsunuz dünyanın en gelişmiş uzay tesisler inden biri oraya kurulmuş. Ve orada çalışmaya devam ediyor. İşte yazın uzay kampları düzenliyorlar falan filan. O bir bakıma oraya bir can suyu da sağlıyor. O bütçenin oralara da destek olmasını sağlıyor. Bir anlamda sembolik bir faydası da oluyor.
O yüzden devam ediyor bazı şeyler. Verimli olduğundan ya da en doğru yol bu olduğundan değil. Bir de tabii çok büyük bir mekanizma. Apollo döneminde NASA'da 400 bin kişi çalışıyormuş. Yarım milyona yakın yani ailelerin düşündüğünüzde bir mily ondan fazla insanın geçimi sadece o işten sağlanmış. Bunlar muazzam bütçeler, muazzam organizasyonlar. Böyle çok çabuk değiştiremiyorsunuz. Böyle büyük bir gemi gibi düşünüyorum ben.
Transatlantik gemisi gibi falan düşünüyorum. Onların ufak bir yönünü değiştirmek için bile böyle seneler ce, aylarca çaba sarf etmek gerekiyor. Bir yandan bazı dinamikler devreye giriyor. İşte siyasi kararlar, mekanizmalar sizi engelliyor. Ya da bazen önünüzü de açabiliyor tabii. O her zaman aynı değil. Kennedy Uzay Merkezi'ne geldik şimdi yine. Evet, üç boyutlu olarak. Bakın en üstteki küçük Connie'nin içindeler şu anda.
Bu arada iki sesi aynı anda gönderiyorlar şu anda. Benden kaynaklanmıyor bu. Yayında çuvalladılar şu anda. Bir yandan ana komünikasyonu gönderiyorlar. Bir yandan bu sunucu veriyorlar. Evet az önce bahsettiğim LAS sistemi bakın o görev iptal şeyini gösteriyor. Eğer herhangi bir şey olursa o ateşlenecek ve o kapsülü diğer patlama en çok tabii yakıtların olduğu hazneler pat lama riski taşıyor. Oradan anında ejekte edecek fırlatacak ve bu dört astronotu kurtaracak.
Böyle bir kurtarma mekanizması var. En üstteki o füze gibi olan ince şey. Onun altında kapsülümüz var. Şu anda içine yerleşmekte oldukları kısım. Bu bu arada Apollo'da da aynı yöntemle tasarlanmıştı. Aynı konik şekilde. O değişmiyor. Bu alt tarafı Avrupa Uzay Ajansı ESA tasarladı. Servis modülü bu. Dünya yörüngesine çıkınca o güneş şeyleri açılacak, pan elleri açılacak ve elektrik enerjisini oradan sağlamaya baş layacaklar.
Altta bakın ana motoru var onun da. Şöyle konik şekli bir motor o ana motor. Ama toplamda 33 tane motoru var o servis modülünün. Asıl mesele bu üstteki kısımlar yani. I'a gidecek olan o Connie. Connie ve onun altındaki servis modülü. Burası mürettebat modülü. Orion'ın mürettebat modülünün içini görüyoruz. Biz servis modülü bagaj gibi düşünebilirsiniz. Bir kez birbirini duyabiliyor. Evet efendim, konfigür ARS, destek mode per e-proc 10.1.1, crew ingress and vehicle pre-launch config 1.
10.1.1, crew ingress and vehicle pre-launch config, step 1. Şimdi çalışıyor. Mürettebatla fırlatma merkezi arasında geçen konuşmaları dinledik. Burada takip ettikleri bir takım prosedürler var. O prosedürleri fırlatma merkezindeki yetkililer astronot ları hatırlatıyorlar. Astronotlar da hem ellerinde bir talimatname gibi bir şey var. Takip edecekleri şey sırası var. Oradan genelde kontrol yapıyorlar şu anda.
Dediğim gibi çoğunlukla otomatik pilotta gidecekler. Yani astronotların yapacağı tek şey bu kontroller. Her şey yolunda mı? Daha önce insansız olarak gerçekleştirilen bu testi insanlı olarak yapmak ve insan gözüyle. Yanlarında fotoğraf makineleri falan götürüyorlar. Nikon markaymış ona da baktım. Bol bol fotoğraf çekecekler yolda. Hem dünyanın hem ayın. Şimdi Houston'a bağlandık. Houston takım talimatlar veriyor onlara.
Astonotlar duymadı galiba. Sadece sessizlik sinyali geliyor . Evet, Houston'daki görev kontrol merkeziyle astronotlar ar asında iletişim kurmaya çalışıyorlar. Integrity hazır dedi. Integrity Orion kapsülüne bu mürette batın verdiği isim. Dört astronotta sesini kullanarak cevap gönderdiler Houston 'daki görev kontrol merkezine. Evet, CDR herhalde Commander demek. Kısaltmalar kullan ıyorlar bol miktarda.
Çünkü son iki astronot MM1, MM2 dedi galiba. Yani Mission Specialist'lerin kodu herhalde o da diye tah min ediyorum. Herkes iki kez sesini gönderdi ve kontrolleri yaptılar. Ya da yapıyorlar hala. Evet MS diyormuş zaten. Mission Specialist 1, Mission Specialist 2. Houston tamamdır dedi. Biz sesinizi alıyoruz. Siz bizim sesimizi alıyorsunuz. Biraz önce de Florida'ya da yapmışlardı bunu fırlatma merke ziyle.
Ama asıl konuşmaları gereken Houston'u unutmayalım Houston. Eğer bir problem olursa ilk başvurulacak yer. Johnson Uzay Merkezi var orada. Şimdi de ekranlarına görüntülü mesajlar göndereceklerini söyledi. Bunu alıp alamadığınızla bir bakalım. LCC-O-ARS-001 Şu anda yapılan şey onların önündeki ekranlara mesajlar gönderiliyor. Hani bankaya girerken mesaj gönderilir ya bize. PIN kodu gibi bir şey. Onlar da onu sesli olarak okuyorlar. Doğru gitti mi geldi mi falan diye.
Evet 10.1 diye söyledikleri şey. Ellerinde takip ettikleri bakın zaten bir ekran var ve o ek randan prosedürleri takip ediyorlar. Her bir adımı tek tek kontrol edip yanına check atıyorlar. 10.1.1.1.2.3.4. devam edecek ve güvenli bir yörüngeye çıktıktan sonra ayrıl acak. Ayrıldıktan sonra da hemen düşüyor ya böyle dünyaya. Diğer yakıt tankları falan düşecek ama bu hemen düşmeyecek. O ICPS'e işte Proximity Operations'a başlayacaklar.
Manuel kontrollerle. Yayınımızın başında canlı olarak izledik zaten. Üzerlerine giydikleri kıyafetler, suitler de neredeyse bir uzay gemisi gibi tasarlanmış ve bir uzay gemisinin koruma niteliklerine sahip. O yüzden içini basınçlandırdılar, test ettiler, bir sızıntı olup olmadığına baktılar. Bütün bu testlerden zaten geçti. Fırlatmadan sonra ilk 24 saate yakın bir süre dünya yörüng esinde kalacaklar.
ISS'e göre çok daha yüksek bir yörüngede ama eliptik bir y örüngede. Dünyanın etrafında bir dönecekler bir gün boyunca. O sırada tüm yaşam destek sistemlerini uzayda test edecek ler bu kez. Evet az önce söylediğim o ICPS sisteminden ayrıldıktan sonra hemen ondan uzaklaşmayacaklar. Tam tersine sanki kenetleniyormuş gibi yakınlaşıp uzaklaşma hareketleri yapacaklar. Orada pilot Victor manuel kontrolleri eline alacak ve proximity operations denilen kısmı gerçekleştirecek ilk 24 saat içerisinde.
Toplam 1,5-2 saat falan sürecek o işlem. Bu tabii ki test uçuşu. Sunucu tekrar bunun bir test uçuşu olduğunu hatırlatıyor. Yaptıracakları şey Artemis 1'de insansız olarak test ettik leri tüm süreçleri, tüm mekanizmaları, tüm araç gereçleri aynı rota üzerinde yani aydan daha uzak bir noktaya da gide cek şekilde bu kez insanlığı hem de 3 değil 4 insanlığı olarak test etmek bu görevin birinci amacı. Ama bunun dışında yan amaçları da var.
Mesela bir sürü bilimsel ekipman taşıyorlar yanlarında. Bunlar hakkında bilgiler verdiğim bir videoyu Ocak ayında bu yılın Ocak ayında hazırlamıştım bu görevin ilk denemes inin öncesinde. Şubat'ta çünkü gerçekleşecekti. Asıl hedef Şubat'tı. Ben O cak'ta öyle bir videoyla anlattım o bilimsel görevleri. Mesela bu astronotlardan hücreler aldılar ve o hücreleri çi plerin içine yerleştirdiler. İki kopya var. Bu iki kopyanın bir tanesi yanlarında uzaya gidecek ve radyasyona maruz kalacak.
Bir tanesi dünyada kalacak, kontrol grubu olarak saklanacak dünyada. Döndükten sonra her ikisini karşılaştıracaklar. Ve bu karşılaştırma sonucunda şunu öğrenmek istiyorlar. Mesela Mars gibi 6-9 ay falan sürecek olan, hem de tek yö nde, 6-9 ay civarında sürecek olan çok uzun derin uzay görev lerinde, astronot daha yola çıkmadan önce onun dayanıklılığını anlay abilir miyiz? Project Hail Mary'de de hani öyle bir şey vardı ya böyle astronotları seçerken bir funneling yapıyorlar.
Bazıları bu göreve uygun oluyor. Bazıları olmuyor. İşte aslında onun orada kurguydu. Burada bilimini test ediyorlar şu anda bu görevde. Buna benzeyen daha başka şeyler de var. Yanlarında 10 tane küpsat taşıyorlar. Onları yolda saçacaklar. Yani bırakacaklar uzaya. Yörüngelerine yerleşmeleri için. Bir anlar. Çok genel şeylerden söz ettikleri için ben aklıma gelen böyle notlarımdan falan da gördüğüm bazı şeyleri anlatmak istiyorum.
Mesela benim bu gibi konularda bir yayın yaptığımda karşı laştığım en tipik yorumlar, sadece benden ilgili değil bu. Genel olarak bu tür yayınlara gönderilen sorular ve yorum lar arasında. Neden mesela 50 küsur yıldan beri gidilmiyor, da şimdi gid iliyor gibi bir şey var. En sık karşılaşılan sorulardan bir tanesi. Bunun bir kompleks cevabı var ve uzun bir cevabı var. Bir de çok kısa bir cevabı var.
Kısa cevabı tamamen ekonomik. Yani parasal. Yayının başka kısımlarında da söyledim. Apollo görevin sırasında 500 milyar dolara yakın bugünün parasına enflasyon falan uyarlanıldığında çevrildiğinde çok büyük miktarlarda para harcanmış. Halk isyan etmiş hatta sonra. Hatta ilgisi de düşmüş. Öyle bir durum da var. Mesela 1969'dan 72'ye 3 yıl içerisinde 24 kişi aya gönder iliyor. Bunlardan 12 tanesi iniş yapıyor.
6 görevde aya iniş yapılıyor. 6 kere iniş yapılıyor yani a ya. En uzun 75 saat kalınıyor bu görevlerde. Yani 3 günden uzunca bir süre ayda kalınıyor. Ama artık bunu düşünün 3 sene içerisinde o kadar çok yap maya başlamışlar ki halk ilgisini kaybetmeye başlamış. Hatta bazı televizyon kanalları reyting kaygısıyla yayınlam ak falan bile istememiş. Aydan gelen astronotları falan mesela. Yani bir anlamda rutinleşmiş insanoğlu.
Her şeye alışıyoruz yani bir süre sonra. Dolayısıyla ve Vietnam Savaşı falan başlamış tabii o dönem de. İnsanlar harcanan paraların böyle şeylere harcanmaması gere ktiğini falan söylüyor. İyi de niye harcadınız o zaman diyeceksiniz başta. Onun da çok basit bir sebebi var. O zamanki adıyla işte Sovyetler Birliği. SSCB ya da USSR. İngilizce ismiyle. Uzay yarışı var ve Ruslar önde. Her bakımdan öndeler hem de.
Yani ilk mesela Sputnik'i gönderiyorlar. Burada insanlar bir bakıyorlar. Tepelerinden uzaydan ilk kez bir cisim geçiyor ve o cismi Ruslar göndermiş. Amerikalılar Ruslara karşı nasıl bir kaygı ve korku içinde olduklarını filmlerden falan görüyoruz. Hayda biz ne yapacağız uzay konusunda hiçbir şey yapamadık daha. Başlıyorlar haral haral işte çalışmaya falan. Sonra birden Yuri Gagarin uzaya çıkıyor. İlk insan uzaya çıkan.
Yine Ruslar gönderiyor yani. Her şeyde işte başka gezegenlere insansız uzay araçları falan göndermeye başlıyorlar. Baya bir soğuk savaş deniyor ama sıcak bir uzay savaşı diye biliriz buna. Ve işte o zamanki başkan Kennedy meşhur konuşmasını yapıyor . Kolay olduğu için değil zor olduğu için seçtik falan uzaya gideceğiz. Ay'a gideceğiz biz sadece uzaya da gitmeyeceğiz. Çünkü artık her şey yapıldıktan sonra elde ne kalıyor?
Ay. Ay'a ilk biz gideceğiz madem öyle falan diye. Elde avuçta yastık altında ne varsa her şeyi döküyorlar. Deli gibi para harcıyorlar. 10 sene boyunca çalışıyorlar ve Apollo programı. Apollo programı tek değil bu arada. Ondan önce Gemini falan gibi başka programlar var. Ama hepsini çok kısa bir sürede yapıyorlar. 10 sene gibi çok kısa bir sürede yapıyorlar. Sonra amaç ortadan kalkıyor. Eee gidildi tamam bayrak dikildi.
Böyle bir amaçtı zaten. İşte kaya parçaları toplandı, dünyaya getirildi. Lazer yansıtıcıları falan yerleştirildi. İz bırakıldı oraya. O izler hala duruyor bu arada. Çünkü ayda bir atmosfer yok, erozyon yok, rüzgar yok, hiçbir şey yok. Öyle bıraktığınız iz eğer başka birisi üzerini gidip de süp ürmezse, kapatmazsa öyle kalıyor. Ve bir şekilde uzay yarışında bir döneme çatlatılmış oluyor . Sonra savaşlar başlıyor her zamanki gibi.
Vietnam Savaşı bilmem ne vesaire. Ve o iş öyle arada kalıyor. Daha sonra Amerika uzay meki programını başlatıyor. Yani diyor ki böyle sürdürülebilir değil bu. En azından biz alçak yörünge, ondan önce bir Skylab diye bir ISS'in öncülü diyebileceğimiz bir yörüngeye yerleşen uz ay istasyonu geliştiriyorlar. Arkasından uzay meki programını başlatıyorlar. Sürekli uzaya gidip gelmeye başlıyorlar. Düzenli uçak gibi hatta o inişi uçak gibi onun.
Fırlatırken roket gibi. İnerken uçak gibi inebilen space shuttle'ları yapıyorlar uz ay mekiklerini. Onlar Hubble, Mubble falan gibi böyle meşhur teleskopları y örüngeye yerleştiriyor. Onda da bir kanada vinci var. Kapakları açılıyor, içinden şeyler çıkıyor. Onlara 7 kişi falan binebiliyordu bu arada uzay mekiğini. Ardından işte o programda iptal ediliyor ve sonra Artemis programı başlatılıyor. Böyle bir tarihçe verebilirim.
İyi de niye diyeceksiniz? Ne oldu ki hani bunca yıldan sonra? Onun da cevabı çok basit. Üç harfli arkadaşlar Çin. Bu kadar basit yani. Çin 2000 yılından sonra özellikle muhteşem bir atak başlatt ı. Her konuda. Teknoloji konusunda, bilim konusunda, uzay konusunda. Uzay ajansı yoktu. 2002'de mi ne kurdular uzay ajansını? Düşünün yani. O kadar kısa bir sürede. Müthiş bir atak başlattılar ve Çin'in bir özelliği daha var .
Mesela ISS'de Uluslararası Uzay İstasyonu'nda Çin'in astron ot göremezsiniz. Çünkü oraya, onlar yatırım yapmadılar. ISS ile uluslararası 17 ülkenin imza attığı bir anlaşma aslında. Çinliler yok orada. Çünkü o kurulduğunda Çinlilerin uzay ajansı bile yoktu. Fakat öyle bir atak yaptılar ki Çinliler uzay istasyonu kur dular. Şu anda uzay istasyonları var. Alçak yörüngede, ISS'in dışında alternatif. Ve kendilerine bir hedef daha koydular.
Amerika sırf o yüzden şu anda gidiyor diyebilirim neredeyse . 2030'da Ay'a iniş yapacağız insanlı. Çin'in hedefi bu. 2030'da ya da 2030'a kadar kaldı şurada 4 sene. 4 sene içinde Çin'in hedefi Ay'a insan indirmek. Bu hedef doğrultusunda peki öyle birden gidilemiyor Ay'a. Ne yaptılar? Başka hiç kimsenin yapamadığı bir şey daha yaptılar. Ay'ın karanlık yüzü dediğimiz yanlış olarak bizim göremedi ğimiz diğer tarafına çünkü Ay öyle bir dönüyor ki dünyanın etrafında hem kendi ekseni etrafında hem kendi etrafında.
Şu dünya olsun bu da Ay. Ay'ın gördüğümüz yüzü. Hep aynı görürüz biz Ay'ın yüzünü. Bir yandan kendi etrafında dönüyor ama bir yandan da düny anın etrafında dönüyor ve Tidal Lock deniyor buna. Öyle bir açıyla dönüyor ki hep bu tarafını görüyoruz ayın. Yani o kendi etrafında böyle dönmesine rağmen bu tarafını göremiyoruz, öbür tarafını. Bu astronotlar görecekler. Çinliler oraya insansız robot indirdiler ve oradan örnek to playıp dünyaya getirdiler.
Böyle sene de başarılı şeyler yaptılar ve gözlerini güney k utbuna diktiler. Güney kutbuna gözünü diken başka hangi ülkeler var diyeceks iniz. Tabii ki Amerika ve Rusya gibi ülkeler hepsi de orada şu anda bir şey kurmak istiyor, bir üst kurmak istiyor. Artemis'in tabii ki bilimsel falan bir sürü şeyi var ama it ici gücü de bu. Yeni bir geçen yüzyılın soğuk savaşı ya da belli açılardan çok sıcak savaşı Amerika-Rusya arasındaydı.
Şimdi aynı savaş Amerika-Çin arasında. Bu kadar basit. Ve yoksa kimse 4 milyar dolarını öyle yakmaz. Kimse 30 küsur milyar dolarını bu iş için geliştirmek için harcamaz. Yine bir yarış var. Ve bu yarışta, bunu da şunun için söylüyorum. Biz mesela saatler boyunca her açıdan her şeyini gösteriyor . Amerikalıların şeyi budur, özelliği. Heyecanını gösterir, bütün açılarını gösterir. Çin tarafında neler olup bittiğini tam bilmiyoruz.
Yani onların yaptığı yayınlarda roketi en fazla bu kadar uz aktan falan görebiliyorsunuz. Böyle içine girmeler vesaireler, astronotlar falan onlar biraz daha gizli yürütülüyor. Tabii ki Amerika'nın istihbarat şeyleri falan bunu bir şekilde haber alıyorlardır, şey yapıyorlar ama kamuoyu açıs ından söylüyorum ben. Kamuoyu açısından biz bir anda Çin ayağı insan indirdi haberiyle uyanabiliriz bir gün. 2030'a kadar, onu bizdeki 3-4 sene içerisinde.
Böyle bir hedefleri var çünkü ve bunu açıkladılar. Amerika, biz onu 2028'de yapacağız diyor şu anda. Yapabilmeleri için de birilerini yine oraya göndermeleri gerekiyor. Bu iniş olmayacak ama en azından oraya kadar gidip geri dön meyi tekrar bu yüzyılda da yenilenmiş araçlarla deneyecekler . Şu anda yapılan şey bu. Seneye kenetlenmeyi deneyecekler. Ondan sonraki sene, 2028'de de ayın güney kutbuna inmeyi deneyecekler.
Bütün bunlar çok daha önce aslında bu yıl ineceklerdi. Ama Covid girdi vesaire birçok şeyden dolayı ertelendi. Bu yıl indime sebebi de Amerika'nın kuruluşunun 250. yıl dönümü kutlamaları vesilesiyle olacaktı falan. Olmadı. 2028'e kısmet diyelim şimdi. Ama yine gecikmeler falan devam ederse 2029'a da sarkabilir . Allah'tan hani Jared Isaacman'ın ben bazı icraatlarını eleş tiriyorum ama oldukça genç, dinamik bir adam.
Ve hani o yaparım dediyse ve buna göre de bir takım şimdi düzenlemeler de yapıyorlar. Yapabilirler. Siyasi çelmeler takılmazsa eğer. Bir yandan röportajlar falan yapılıyor. Hani aktarmaya değer bir şey olursa ben zaten yayınla paral el bir şekilde aktarmaya devam ediyorum. Bir yandan da diğer anekdotları yani yayında onların söyle meyecekleri ya da çok daha kibar şekilde farklı bir dille ç erçeveleyerek ifade edecekleri bilgileri de yorumlarımla akt armaya çalışıyorum.
Oray'ın içini gösteriyorlar şimdi Kennedy uzay merkezinden. 3 metreye 4 metre. Şimdi ben kafadan çevireyim bunu. 3'e bölüyorsunuz. Yaklaşık 3'e bölüyorsunuz. 3.3 bir fit. Bu sakinlerden çıkan bir süreç, bir süreç ve bir süreç. Ama bu sakinlerden bir süreç. Bu sakinler için daha fazla bir süreç. Sakinlerden bir süreç, çok fazla şey yapacaklar. Birisi, Orion'un olarak olarak manuel olarak ulaşacaklar.
Evet Orion kapsülünün içinde neler yapacaklarından söz ediyor. Yapacakları sistem kontrollerinden söz ediyor. Apollo döneminden bu yana gelişen teknolojiler işte bunlar. Özellikle bu yerçekimsiz ortamda sıvı yiyecekleri tüketmek te zorluk çektikleri için ona uygun seçilmiş yemekleri var. Yemeklerini kendileri seçtiler bu arada menüleri. Kendileri seçiyor astronotlar. Onları küçük bir mutfak yapmışlar. Küçük derken şu kadar küçük falan yani. Hakikaten bayağı küçük bir mutfakları var .
Orada özel bir tertibatta ısıtıp yiyorlar. O da değişti. Es kiden böyle diş macunu gibi şeylerden yiyordu astronotlar. Şimdi birazcık daha yemeğe yakın bir deneyime çevirebilmiş ler onu da. Şimdi servis modülünü göstermeye başladı. Orada burası bagaj kısmı gibi değerlendirebiliriz. Hem destek sistemleri orada, oksijen tüpleri vesaireler, hem de elektrik tertibatını, işte güneş panellerinden elde ettikleri elektrik enerjisini, sisteme mürettebat modülünü aktaran bir mekanizmaları var.
İki bölümden oluşuyor. Asıl Ay'a gidecek olan şey, bütün bu 33 katlı binanın içinde, böyle bir iki katlı bir bina kadar. Evet, uçuş komutanımızı görüyoruz. Bunlar da diğer ona bağlı çalışan yetkililer. Evet bu konuşan kişi hayatta kalmalarını sağlayan o suitler başta olmak üzere bütün ekip ve ekipmanları hazırlayan ekibin başında. Bu da o işte bütün simülasyonları, eğitimleri sağlayan ekibin başında.
Aylardır bu eğitimleri alıyorlar. Astronot sınıfına 2010'lu yıllarda seçilmişler düşünün. Ama Artemis ekibi herhalde 2023'te falan açıklandı. O zamandan beri bu eğitimleri almaya devam ediyorlar. İşte okyanusa iniş sistemlerini test ediyorlar. 10 gün sonra Pasifik Okyemusuna böyle düşecekler. Az önce gördüğümüz bina VAB, Vehicle Assembly Building. Dünyanın monoblok en büyük yapısı ya da en büyük yerinden biri.
Helmetler ve kılavlarına gelip, veyahutlara dağlarına gelip, uçuşlarına gelip, uçuşlarına gelip, kru modülü açtığında. Bu nedenle, bu insanların bilgilerini öneririm. Eğer ben de bir şey yapabilirim, yapmak istiyorum. Uçuş direktörü, uçuşlarına gelip, uçuşlarına gelip, bu dizi var. Bu kadından o aklıma geliyor çünkü. Orada böyle bir uçuş direktörü olma yolunda ilerleyen bir kadın vardı. Ona bir şekilde benziyor da yani tip olarak da.
Tabii bu gerçek uçuş direktörü. Bütün bu odanın komutanı o. Yani şu andan itibaren izlediğimiz bütün operasyonları o yönetiyor. Ta ki fırlatmadan sonra 8. 9. dakikaya kadar yörüngeye kadar çıktıktan sonra görevi başka bir eyaletteki, başka bir kentteki Houston'd aki Johnson uzay merkezinde bulunan görev kontrol devralıyor . I am Artemis. Yani ben Artemis'im diye kampanyada başlatt ılar sosyal medyada.
Bu paylaşımların yapılmasını sağlamak istiyorlar. Böyle bir bilinç aşılamaya çalışıyorlar. Artemis isim olarak Yunan mitolojisinden geliyor. Tıpkı Apollo gibi. Yunan mitolojisinde Apollo erkek kız kardeşi de Artemis. Geçen yıl erkek görevi yapıldı. Şimdi onun kız kardeşi Artemis'in görevi gerçekleştiriliyor . Ve kendine güvenen falan bir tanrıça Artemis. Tapınağı falan da var ya Artemis tapınağı falan.
Bu görevin adı aslında o görevin devamı gibi ismi de devam ettirilmiş bir anlamda. Batı toplumlarında tabii doğal olarak böyle bir isimlendir me yapıldığında referans kaynağı genellikle Greco-Romen kültürü ve medeniyeti oluyor. Çıktı Scarlett Johansson. Hadi bakalım. Bu arada celebritilere soru sorduruyorlar. Ayın hangi kısmına gideceksiniz diye bir soru sordu. Evet ayın tabii öbür tarafına geçeceğiz. Daha sonra orada bir üst kuracağız. Mars'a gitmek için bir adım vesaire gibi klasik cevabı verdi.
Ama şöyle bir şey de söylüyor. Yani Uluslararası Uzay İst asyonu'na falan yani yakın uzaya birçok insan yük falan sü rekli gönderiliyor. Ama dünyadan uzaklaşma mesafesi arttıkça düşünmemiz gereken şeyler de artıyor. Yani görev daha bir komplike hale geliyor. Dolayısıyla bu görevin öyle bir farklılığı var. Evet bakın böyle bir görüntü görecekler işte. Ayın bizim göremediğimiz tarafı çok daha kraterli gör üyorsunuz.
Ve o deniz deniyor geniş ovalar var. Burada öyle değil daha fazla bombardımana, meteor, asteroid çarpmalarına maruz kaldığı için. O taraf daha yaralı bereli bir yapısı var. Biz onun öbür tarafından uydularla görebildik ayın o taraf ını ve haritalandırdık tabii ki bütün ayrıntılarıyla. Az önce de sözünü ettiğim gibi mesela Çinliler o bölgeye insansız bir uzay aracı bile indirdiler geçtiğimiz yıllarda .
Ancak mesela Apollo görevlerinde aya gidildi ama bizim görd üğümüz tarafa inildi. O tarafa değil. Elbette o sırada ayın çevresinden döndü. Mesela yukarıda kalan, yörüngede kalan bir astronot her zaman oluyor o görevlerde. O beklerken ayın etrafında tur atıyor böyle. 15-20 kere falan tur atıyor. Ve bu turu atarken ayın karanlık yüzünün üstünden de geç iyor ama çok yakından geçiyor. Yani birkaç yüz kilometre üstünden.
O derece. Dolayısıyla şey gibi görüyor. Bizim uçağa bindiğimizde dünyayı gördüğümüz gibi görüyor. Her yerini göremiyor. Fakat bu astronotlar öyle değil. Bu astronotlar öyle bir açıdan görecekler ki biraz önce bize gösterdikleri simülasyondaki gibi ayın karanlık yüzünün tamamını bir basketbol topu büyüklüğ ünde ve aynı anda görebilecekler. İnsan gözüyle bu ilk kez görülecek öyle bir mesafeden. Söylediğim sebeplerden ötürü aya daha önce yapılan iniş lerin tamamı bizim tarafımızdaki farklı bölgelere yapıldı.
Bundan sonra kalıcı olan üst güney kutbunda olacak. Arka tarafında yani bizim göremediğimiz diğer yüzünde bir şey planlanmıyor şu anda. Ama bu görevin rotası işte öbür tarafı görecek şekilde plan landı. Ve böylece çıplak gözle görüp gösterecekler. Tam dünyanın arkasına geçtiklerinde bir 30 ila 50 dakikalık bir iletişim kesintisi yaşanacak. Oradan sinyal geçmiyor. Ay engeli oluyor çünkü. Fakat o 30-50 dakikalık kısım dışında da sürekli bizimle irtibat halinde olacaklar.
Hatta canlı olarak yayınlayacaklarını ben tahmin ediyorum. Ve tıpkı burada olduğu gibi diğer bütün mission critical durumlarda o yayınları da ben size canlı olarak aktarmaya devam edeceğim. Şimdi Amerikan Milli Marşı'nı söyleyecek bu hanım. Evet, Amerikan Milli Marşı okundu. Burada genelde spor müsabakalarında da uygulanan bir gelen ek bu. Hani marş gibi değil de böyle şarkı gibi falan icra ediyor lar.
Super Bowl'da falan da böyle sanatçılar çıkıyor gitar eşliğ inde. Bazen caz yorumlayarak falan böyle farklı makamlarda yani söyleyebiliyorlar. Tabii bu Amerika'nın ulusal marşıydı ama sunucular da şu anda belirtiyorlar. Bu sadece bir ülkenin değil başka ülke lerin de desteğiyle hazırlanmış bir görev. Aktif desteği var . Güney Amerika ülkeleri bile var mesela buna destek olan. Z aten astronotlardan bir tanesi Kanadalı. Kanada Uzay Ajansı' ndan, CSA'dan.
Avrupa Uzay Ajansı'nın çok kritik bir rolü var. Yani gönder ilen o uzay aracının neredeyse yarası Avrupalılar tarafından yapıldı. Avrupa Uzay Ajansı tarafından geliştirildi. Bu arada az önce Scarlett Johansson çıktı ne alaka derken eşim bir not yazmışım. Apple TV'de bir filmi var Fly Me to the Moon diye. Beni Ay'a götür diye. Ben unutmuşum. Seyrettim o filmi de. Çok iyi bir film değildi. Aklımdan çıkmış.
O vesileyle de onu seçmiş olabilirler bilmiyorum. Genel olarak Ay'a meraklı birisi de olabilir. Başka selebritilerin de olacağını söylediler sonuçta. Evet. Evet birkaç tane böyle arka arkaya kapaklar kapanacak şimdi . Şu anda kapattıkları mürettebat modülünün kapağı, onun üst üne bir de kabuk kapağını kapatacaklar. Astronotlar artık 10 gün boyunca o kapsülün içinde kalacak lar. Artık bir daha Pasifik Okyanusu'na düşünce açılacak onlar.
Şu anda Fıratma Rampası'nın köprüsündeki teknisyenleri gör üyoruz. Kapakları kapatmaya devam ediyorlar. Bakın şimdi bir mürettebat üyesi daha var. Rise diye bir oyuncak ve onu tasarlayan çocukla röportaj yapıyorlar şimdi. Lee Martin ile. Tasarımın hakkında bize şeyler söyler misin? Evet. Evet bakın arkasında Earth Rise diye bir fotoğraf var. Rise yükselmek demek. Sun Rise mesela İngilizce'de güneşin doğuşu demek, güneşin yükselmesi.
Bu arkadaki fotoğraf çok meşhurdur, Earth Rise diye. Sadece o fotoğraf için bir video yapmışlığım vardır. Apollo görevleri sırasında, işte ayın yörüngesinden döner ken, güneş doğmuyor, dünya doğuyor, dünyanın doğuşu, Rise, Earth Rise. Bu amaçla işte bu öğrenci arkadaşımız ve arkadaşları, neler hissettin diyor, böyle küçük bir oyuncak tasarlamış lar, adı Rise, yükselmek demek. Ve şu anda o kapatılan hatch'in içinde arkada büyüğü de var bakın.
O oyuncak var. Bu da bir gelenek. Atmosferden çıkıp da yörüngeye çıktıklarında yani micrograv ity oluştuğunda ona zero-g indicator deniyor. Yer çekiminin ortadan, kütle çekiminin ortadan kalktığı bir noktada görsel olarak havada uçmaya başlıyor doğal olarak yer çekiminin etkisi zayıfladığı için. Ve böyle oyuncaklar kullanılıyor genelde bu iş içinde. Sert olmayan yumuşak peluş oyuncaklar kullanılıyor.
Bu görevde de var. Adı Rise. Az önce gördük. O çocuk tasarlamış mesela onu. Mesajlarını alıyorlar ama çocukların kafa başka yerde her halde. Go Artemis. İyi yolculuklar. Evet, az önce anlattığım şeyleri söylüyor. Zero G indicator 'ı bu. Genelde bir oyuncak oluyor. Sembolik bir şey oluyor. Yumuşak bir şey oluyor. Jenny dediği yanlış bilmiyorsam eğer, Kanadalı astronotun y edeği o peliş oyuncağı dün gidip kapsülün içini o monte et miş bir yerlere takmış.
Birazdan ona da bağlanacaklar herhalde. Baya road trip gibidir diyor, yol yolculuğu gibidir. Yemeğiniz olur, bagajınız olur, haritanız olur önlerinizde, oyuncaklarınız olur. Onun gibi bir şey. Farkı Uzayda Piknik yapacaksınız. Uzayda Piknik diye bir kitap var. Çok iyidir. Onu da tavsiye edeyim. Yeri gelmişken böyle geçirdim, mentionladım. Hatta Tarkovski ondan bir film de yaptı daha sonra. Bunlar da Uzayda Piknik yapacaklar işte yani.
Şimdi oyuncağı nasıl seçtiklerine dair bir şey var. Orada da bir yarışma yapmışlar herhalde öğrenciler arasında. Kaliforniya'dan geleni seçmişler ama görüyorsunuz Peru'dan bile oyuncak tasarlayıp gönderen olmuş. Yani bu herkese açık bu tür yarışmalar. Türkiye'den bir tasarım gitseydi ve seçilseydi o gidebilirdi mesela. Evet, RISE ekibin görünmeyen 5. mürettebatı. Teknik olarak uzay terzisi olduğunu söyledi bu arkadaşlarım .
O kabinin içinde diğer şeylere zarar vermeyecek şeyler burada tasarlanıp dikilip hazırlanıyormuş. Peluş oyuncak da dahil. Aşağıdan fermuarı açıp SD kart da takabiliyormuşsun. Bu bir replika. Bu çok havalı. Lucas'a ve his family'a bir ziyaret. Evet, bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey.
Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Bu bir şey. Evet. Güzel hakikaten düşünce. Alt taraftaki o şey. Ayı temsil ediyor. Üste bakın. Şapkanın üstü. Dünya, dünyanın doğuşu gibi gözüküyor. Arada da şu kasket var, orası da yıldızlar var. Uzay, aradaki uzayı temsil ediyor. Yani sadece sevimli bir oyuncak değil sembolik olarak. Anlamı da olan bir şey tasarlamışlar.
Helal olsun diyelim. Yine başka bir şey daha. O SD kart var. Hani fermuarla takılan içinde SD kart. Onun içinde 5 milyon tane dünyadan isim var. Böyle bu tür görevlere bir form doldurup isminizi filan yaz ıp uzaya gönderebiliyorsunuz ya. İşte bu oyuncağın içinde gidecek o isimler. 5 milyona yakın isim. Yani aslında o 4 insan astronotun yadı sıra. Beşinci bir mürettebatımız daha var. Adı Rise, yükselmek demek.
Onun içinde 5 milyon dünya insanının ismi de onlarla beraber yükselip Ay'a gidip geri gelecekler. Baya şiirsel bir anlamı da oldu bak şimdi. Evet, Jenny Kanada Uzay Ajansı'ndan yedek astronot. Eğer Johnson gidemeseydi bu gidecekti. Bu arada onlar da yani en üzüldüğüm astronotlar bunlar çünkü her görevden geçiyorlar. Neredeyse gidecekmiş gibi hazırlanıyorlar. Sadece gitmiyorlar. Dünyada kalıyorlar. Öbür astronotlara bir şey olursa gidiyorlar.
Acaba içten içe şey diye dua ediyorlar mıdır? Karantinadayken bir hasta olsalar da yerine ben geçsem falan diye. Onu bilmiyorum ama. Şimdi yedek astronotları herhalde Jenny ile tanıtmaya baş ladılar. Sosyal medyadan filan da bunların yaptığı şeyleri sürekli tanıttıkları için. İşte şimdi o Rise adlı küçük oyuncağı oraya götürüp bir gün önce yerleştiren kişiyle oymuş. Hala her şey yolunda raporu geldi.
Bir hava balonu göndermişler son anda hava durumunu yeniden en son güncel verilerle toplamak için. Bu gönderdikleri hava balonu atmosferin yüksek değil, daha alçak kısımlarındaki hava hareketliliğini gözlemlemek için gönderilmiş. Sebebi de eğer görev iptal edilirse fırlatmadan kısa bir sü re sonra en yukarıda bir tane küçük roket gibi bir şey var demiştik. Abort dışına bastığında komutan o onları ejekt ediyor.
Yani kapsülü aşağıda son derece patlayıcı olan o katı yakıt ve sıvı yakıt haznelerinden uzaklaştırıyor. Bunu yaptıkları zaman da tabii hava durumu buna elverişli mi? Kontrol etmek için bir hava balonu uçurmuşlar az önce. Şöyle söyleyeyim şu anda gördüğünüz şu anda beyaz katı yak ıt hazneleri. Bu arada onların her biri özgürlük heykelinden daha yüksek. Sadece yandaki beyaz küçük şeylerden bahsediyorum.
Katı yakıt olduğu için bir özelliği şu katı yakıt tankların ın. Onları bir kere ateşlerseniz geri dönüşü yok. Yani durduramıyorsunuz ateşlemeyi. O şey gibi, dinamitte de böyle şeyi yakınca gider ya. Bitene kadar yanıyor. Yani ya fırlatacak, atmosferin üstüne çıkartacak ya da orada yanıp kül olacak, patlayacak vesaire. O yüzden şöyle bir şey olacak fırlatma sırasında. Önce 7 saniyeye kala bir ateşleme göreceğiz.
Onlar RS-25 motorları ateşlenecek ve 7 saniye boyunca orada bir motor kontrol bilgisayarı var. Ve altyazılarda geçirdim onu özellikle. Belki denk gelmişsinizdir, okumuşsunuzdur. 1990'lardan kalma bir Apple G3 işlemcili PowerBook ile aynı işlemciyi kullanıyor. Yani 90'ların bilgisayar teknolojisi. Hala onu kullanıyor. Çünkü hıza ihtiyaç yok bu kontrolü yaparken. Güvenilirliğe ihtiyaç var ve o mekanizma defalarca Space Shuttle programında test edilmiş.
Çalışan bir mekanizma. 7 saniyeye bayınca kontroller yapıyor. Her şey yolunda mı kontrolü? Bilgisayar tarafından yapılan bir kontrol. Yolundaysa sıfırlandığında bu katı yakıt motorları da ateş leniyor. Değilse iptal edilebilir hala. Yani o sıfır noktasına ulaşmadan önceki 7 saniyede bile bil gisayar abort yapabilir. İptal edebilir sistem çalışmıyorsa. bir aksaklık tespit ederse, bir erör bulursa, bulmazsa ve bunu bulan şey dediğim gibi 90'lı yıllara ait bir bilgisay ar teknolojisi, işlemcisi.
O zaman şu anda gördüğümüz o beyaz katı yakıtlar da ateşlen iyor ve sıfır noktasına ulaşıyoruz. Yavaş çekimde böyle nazlı nazlı yükselmeye başlıyor diyelim roket. İlk iki dakikada o katı yakıt kendini bitirip tüketiyor zaten. İki dakikada bitecek o yakıt ve onlar ayrılacaklar önce. Sonra ortadaki sıvı yakıtlar devam edecek. Onlar 8 dakikaya kadar yanacaklar. Toplamda 8 dakika içerisinde. Yani bütün bu gördüğümüz şeylerin %80, %90'ı ilk 8 dakika için.
4 milyar doların neredeyse büyük bir kısmı o ilk 8 dakikada yanıp bitip kül oluyor. Bütün bunlar aya kadar gidebilmesi için bu 4 kişinin gerek li enerjiyi sağlamak üzere, Dünyanın devasa muazzam kütle çekimini aşabilmek için gerek li olan enerjiyi üretmek üzere yapılmış bir şey. Dünyanın gerçeği bu. Uzay yolculuklarının gerçeği bu. Bunu aşmanın şu anda bildiğimiz bir yolu yok. O yüzden şu anda dünyanın en büyük bu operasyonel roketi, en güçlü operasyonel roketi de bu yöntemlerle çalışıyor.
Ve bu yöntemlerle bu 4 kişiyi ayın da ötesine dünyadan en uzak 405 bin kilometre uzaklığa eriştirmek üzere yola çık acak. 2,5 saat sonra falan başlıyor yani geri sayım. Onu da hatırlatayım tekrar. Yukarıdaki L launch window için geri sayım. Fırlatma için değil. Fırlatma geri sayımı ayrıca başlayacak. 2,5 saat sonra fırlatma penceresi açılıyor. O pencere 2 saat. Yani hemen başında 2,5 saat sonra fırlatma olmayabilir.
Olabilir. Şu anda onu zaten değerlendiriyor fırlatma kısmı. Burada bayağı bir güneş oldu bu arada. Hey Megan, we are monitoring here in Mission Control Houston. Flight controllers are looking at data from Integrity in the Space Launch System during the countdown. We're looking at some of the events happening in the White Room now and just making sure that all criteria is met to commit to launch and Ascent today.
It's the team you see in this room that would be looking after Ascent, which is a very dynamic phase of flight. And after Solid Rocket Booster ignition of the Space Launch System, it's this team that takes over control of the mission. Bu sorunla ilgili bir tanıdık, her zaman bu sorunla ilgili olan, bu sorunla ilgili bir tanıdık. Bu sorunla ilgili bir tanıdık. Bu sorunla ilgili bir tanıd ık. Bu sorunla ilgili bir tanıdık.
Bu sorunla ilgili bir tanıdık. Bir tanıdık, bu sorunla ilgili bir tanıdık. 30.000 km'dir. Bu sorunla ilgili bir tanıdık. Şu anda sunucu bu fırlatma kontrol merkezindeki departman ların fırlatma sonrasında ve öncesinde neler yapacağını anlatıyor. Hani böyle şeylerde de görürüz ya go go go go o sesleri duy acağız her bir departmandan. Bu arada o yandaki katı yakıt beyaz booster'ın üzerinde de 8'er tane motor var.
Yani her yer motor dolu. Çünkü şeyden şöyle ayrılmaları için o motorlara ihtiyaçları var. Bir tanesinde 8, bir tanesinde 8 tane olmak üzere şöyle açılmasını sağlayacak. Çünkü onun da eğer ayrılamamak gibi bir durum, şöyle düşün elim, saatte birkaç bin kilometre hızla atmosferin üzerinde yukarı doğru çıkarken bir yandan sürtünme olurken birbirine bağlı üç şey birbirinden ayrılacak. Yani o hızda ve o sürtünmede bunları düşündüğümüzde bunun içinde bir motor sistemi geliştirilmiş.
Ve işte o boosterlar o 8'er motorunu ateşleyecekler 2 dakika sonra. Ve yanlara doğru güvenli bir şekilde ayrılmalarını sağlay acaklar. Öyle hani orada bir kilit var onu açalım da o kendiliğinden düşsün yaparsa birbirine sürtünür. Ve o sürtünmeden dolayı bir kıvılcım çıksa sıvı yakıt roket i patlar mesela. Bunu sağlamamak için güvenli bir şekilde ondan hemen kend isini uzaklaştırması lazım. Bunun için de işte yine böyle motorlu bir mekanizma tasar lamışlar.
Dolayısıyla o ilk fırlatmada saniyelerin bile bir önemi var . Nitekim işte ilk Challenger Space Shuttle kazası 1986'da o ilk iki dakikada falan oldu. Yani o fırlatma boosterlarında kaynaklanan bir civata hatas ından meydana geldi. Epeyce riskli bir şey bizi bekliyor yani o ilk fırlatmada. Şimdi Miko'dan bahsediyor. Main engine cutoff'un kısaltılmışı yani ana motoru kapatma 8. dakikada meydana gelecek o da o civarda.
İzlediğiniz için teşekkür ederim. Şu anda konuştuğu kişi Kanada Uzay Ajansı'ndan biri yetkili ve işte Jeremy Hanson, Kanada Uzay Ajansı'nın bir astronotu olarak bu göreve katılıyor. Onun duygu ve düşüncelerini almak üzere canlı yayına katıl ıyor. Bu ilk bir spaceflight. Yani neydi bu Artemis 2 kruğu'na bir şey gibi görünüyor? Ben, ben size söyledim. Jeremy'i 2020'ye tanımıştım. O bir kolon, bir savaş pilot, bir ay.
Ve gerçekten çok dedikodular. Evet, Jeremy'nin dedikodularını yaparken ben en çok ilgimi çeken bilgiyi tekrar ederek vereyim. Jeremy, bu görevdeki dört astronottan uzaya ilk kez çıkan kişi. Hayatında hiç uzaya çıkmamış. Hiçbir bu konuda saha tecrübesi yok. Ve ilk uzaya çıkışında ISS falan değil, Aya gidip gelecek. Gerçekten çok şanslı. Ama işte Kanada Uzay Ajansı'nın başkanı konuşuyor şu anda. 2020 yılından beri onu tanıyormuş.
Bütün hayatı boyunca zaten bu göreve hazırlandı diyebilirim diyor. Bütün teorik hazırlığını yapmış, simülasyon hazırlığını yapmış, Uzun yıllar boyu süren eğitimlerin hepsini başarıyla tamam ladıktan sonra yani hak ederek buraya gelmiş. Ama yine de ilk uçuşunda Ay'a gitmek gerçekten. Gerçi Ay'a ilk gidenler de ilk uçuşunda Ay'a ilk gitmiş oluyorlardı. Onu da unutmamak lazım ama uzaya ilk çıkan birisi olarak diğer astronotlardan ayrılıyor.
Uzayda hiç vakit geçirmemiş birisi olarak. Diğer astronotların yüzlerce günlük toplamda 660 günlük bir eğitimleri, tecrübeleri var uzayda geçirilen. Zaten kadın astronotumuz Christina Koch orada neredeyse bir yıla yakın süre aralıksız kalarak, 330 küsur gün kalarak bu konuda en uzun süre kalan kadın rekorunu elinde tutuyor şu anda dünyada. Kapsülün içinden kapsülün içinden Christina'nın sesini duy duk.
Her görev uzmanının sorumlu olduğu bazı şeyler var. Onun görevi de basıncı gözlemlemek. O kapağı kapattıktan sonra basınçta bir küçük düşme meydana geldi. Çünkü kabinin basıncını sabit ve stabil tutmaları gerekiyor . Bunu raporladı az önce. Fakat nominal değerler arasında kaldığı için, içinde kald ığı için problem görülmedi. Sadece bu bilgiyi vermesi gerekiyordu, onu vermiş oldu. Dediğim gibi onların görevi Mission Specialist diye geçiyor , görev uzmanı.
Ve oradaki ekranlara bakarak kabinin içindeki araç ve gereç lerin durumunu gözlemleyerek rapor etmek. Hepsinin kendi sorumluluğu var. Bunları rapor ediyorlar. İlk kapak kapatıldı Orion kapsülünde. Şimdi bir kapak daha var. F1 ekibine benzetmişlerdi. Yarış arabalarından geliyorlar ya şöyle çık çık çık falan şeklinde. Onlardan çok daha yavaşlar ama tabii yavaş olmaları gereki yor. Tıpkı kullanılan o eski bilgisayar işlemcisinin de yavaş ama güvenli olması gibi.
Genel olarak uzayla ilgili görevlerde asıl önemli olan gü venilirlik, reliability, redundancy yani yedeklenebilirlik. O yüzden astronotların bile yedeği var. Her şeyi en az 2-3 tane çalışan sistemi hazır edecek şekilde birisinde arıza çıkarsa anında diğerine geçiş yap acak şekilde ayarlamak, hazırlamak zorundalar. Buraya bağlanınca böyle bir fon müziği duyuyoruz. İşte o Kennedy Uzay Merkezi içinde dolaşılabilen turist lerin de gezebildiği bir yer olduğu için.
Burada böyle işte çekici ekranlar üzerinden, simülasyonlar üzerinden insanlara bilgiler veriliyor. Sunumun bu kısımlarında biz de 3 boyutlu ortamda onu gör üyoruz. Evet bakın alt tarafta böyle bir boşluk var. Orası havuz. Oraya suyla dolacak. Şimdi test amaçlarından söz ediyor. Evet, güvenlik için bazı sepetler var ve orada bir iple aş ağıya bağlı. Yukarıdan aşağıya hemen saniyeler içinde gönderebiliyorlar gerektiğinde.
Şu anda zaten bu test görevi başlamış durumda. Her ne kadar fırlatmaya, geri sayım yapılmaya devam etse de az önce Christina'nın yaptığı raporlama bu görevin bir parç ası olarak yapıldı. Ve şu anda en çok iletişim ve güvenlik konusundaki testleri gerçekleştiriyorlar o kabinin içinde. Bir de yaşam destek sistemleri var onları da test etmeleri gerekiyor. Alt tarafta şu anda birbirine bağlı gördüğümüz o konik yapı mürettebatın içinde olduğu kısım.
Onun altındaki silindirik yapıysa servis modülü. Altında güneş panelleri de var bu modülün. Yaşam destek sistemleri o modülün içinde. Eğer bunu gerçekten biz aya gidip piknik yapacak bir road trip olarak düşünüyorsak orası gittikleri o karavan benzeri aracın bagajı diyebiliriz. İşte sular orada, oksijenler orada, elektrik, akü makü falan hep orada. Evet bu da gidecekleri yolun haritası. Buradan fırlatıldıktan sonra atmosfere girip işte en son kı smı bu.
Şu anda Amerika'nın diğer tarafından fırlatılıyor ama öbür tarafına iniş yapılıyor. San Diego açıklarında Pasifik okyanusuna iniş yapacak 10 gün sonra. 2 saat 24 dakikaya geldik. Yedi sayımda fırlatma penceresinin açılmasına 2 saat 24 dakika kaldı. Kennedy Uzay Merkezi'ndeki misafirlerle röportajlar devam ediyor. Bunlar da bayağı uzaktan gelen misafirlermiş. Japonya'dan, Meksika, Almanya. Bakın bu kız da işte NASA'nın Rover Challenge'ına katılan, hani ben biraz önce bahsettim ya İTU'nun Bellatrix diye bir takımı da katıldı Türkiye'den diye.
Aynı yarışmaya katılan çocuklardan, gençlerden biri de buy muş. Evet tabii o yarışmaya da katıldığı için Ay'a dönüyoruz, biz de buna hazırlık yapmak için buradayız diyor. Bunların bir kısmı belki de ileride NASA'da çalışmaya baş layacaklar. Bu görevlerde aktif rol alacaklar. Kimisi astronot olarak, kimisi yer kontrolde komutanlık yap arak ya da başka başka görevlerde sorumluluk alacaklar. Evet Japonya'dan gelen misafirimiz.
JAXA, Japon Uzay Ajansı da bu projeye belli yerlerinde dest ek oldu. Meksika'dan gelen misafir. O kapsülün içinde bir kadın olması hakkında ne düşünüyorsun diye bir soru sordu sunucu. Bu çok ilham verici bir şey dedi o da Meksika'dan gelen mis afirde. Evet az önce 10-1-1 demişlerdi. Şimdi o prosedürleri devam ettiriyorlar. Onlar konuştukça belki önemli bir anons yapılır düşüncesi yle resmi yayındaki sunucular da konuşmalarını kesip kulak kesiliyorlar.
Aslında bu açıdan iyi anlayabiliyoruz. Bakın orası yaklaşık 3,5-4 kilometre uzaklıkta. Arkada turuncu roketi ve rampayı görüyoruz. Zaten etrafındaki 3 kilometrede herhangi bir canlıya izin verilmiyor. Uçan kuşa tabii nasıl engel olabiliyorlar bilmiyorum ama güvenli bir şu an en yakın oldukları mesafe bu kadar olab iliyor. Dolayısıyla oraya izlemeye gidenler evet oradaki enerji, he yecanı alıyorlar ama bizim buradan yaptığımız yayındaki o kameralardaki yakınl ığı vesaireyi tabii görme şansları yok.
Ama böylesine güçlü bir roketin çıkarttığı o... Çünkü önce ışıklarını görüyorsunuz sesi hemen gelmiyor. Işık sesinden çok daha hızlı ilerlediği için. Sonra bir süre sonra gelmeye başlıyor ve böyle şey gibi. Hani sesi yavaş yavaş açıp yükseltip sonra göğsünüzde filan hissetmeye başlar gibi. Kabin sızıntısı olup olmadığının kontrolleri devam ediyor şu anda. Evet, bu çok iyi bir şey. Kruyu sormak ve uçanla çalışmaya çalışmaya çalışmaya çalışmaya çalışmak için.
Ve bu çok güzel bir şey, NASA'nın azalatlar, ama yine de M ün'e basit bir süre. Bu yüzden şimdi Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan mesajlar geliyor. Şimdi Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan mesajlar geliyor. Bu tarzı bir uygulamış testiyle birlikte. Mikrogravity'ye sahip olaylarımızda, biz de üstlerimizde de üstlerimizde. Bunlar tabii şu anda da ISS'de hala astronotlar var. Onlar da oradan izleyecekler.
Ve hani oradaki mikrogravity'yi göstermek için de bu şekilde bir sunuş yapmayı tercih etmişler. Hatta biraz önce bir espri de yaptı. Biz mikrograviti ortamında gerçekten koltuğumuzun kenarında heyecanla böyle bekleyebiliyoruz diye. Evet ISS ekipleri mesajlarını verirken ben yine bir 1 dak ikalığına ayrılıyorum. Döneceğim. ve bu konuda daha fazla bilgilerin artyazı. Çünkü bu konuda bir test flight değil, bir konuda daha fazla bilgilerle alınca, ve bu konuda yaşayanlar ve araştırma ve araştırma.
Bu konuda yaşayacak bir şey. Bu konuda NASA'a başladığı için artyazı. Artyazı 2'a başladığı bir konuda, ve arayın arayın arayın arayın. Bu konuda, bu konuda çok iyi bir şey. Bir de çok şeyin de bu müşterilerin bir şeyin de bu müşter ilerin artyazı. Bu da bu müşterilerin artyazı. Bir de çok şeyin de bu müşterilerin artyazı. İnsanlar arayacak bir şeyin artyazı. Açıklar arayacak bir şeyin arayacak. Bu müşterilerin arayacak bir şeyin arayacak.
Bu müşterilerin arayacak. İçin arayacak bir şeyin arayacak. İçin arayacak bir şeyin arayacak. Evet şimdi Çünkü radyasyon tehlikesinden ve riskinden söz etmeye baş ladılar. Buna karşı aldıkları önlemleri anlatıyorlar. Bu az önce size bahsettiğim avatar bilim projesi. Astronot lardan alınan doku örnekleri o çipin içine yerleştirilmiş durumda. Ve bunları uzaya götürecekler. Radyasyona olan dirençlerini ya da radyasyonun o hücrelere olan etkilerini karşılaştır acaklar dünyadaki kontrol grubuyla.
Bu sayede gelecekteki daha derin uzay görevlerinde Mars'a filan gidildiğinde astronotları daha belki de seçim aşamas ında eleyebilecekler veya uygun olan adayları daha kolay bel irleyebilecekler. Evet aynı zamanda bağışıklık sistemini de anlamaya çalış ıyorlar. Bunun için tükürükten alınan örnekleri kullanacaklar. Hem mikrogravite yani oradaki yerçekimi, yerçekimsizlik hem de radyasyon gibi derin uzaya ilişkin etkiler anlaşılmaya çalışılıyor bu tür görevlerde, bu tür test görevlerinde.
Özellikle ayın bizim göremediğimiz tarafına ilişkin yapıl acak bulgular, keşifler sadece aya ilişkin değil, aynı zam anda güneş sistemine, güneş sistemindeki gök cisimlerine, asteroidlere, ay gibi uydulara ya da gezegenlerin yapısına, onların nasıl doğduğuna ilişkin çok değerli bir takım bilg ilerin sağlanmasına yol açabilecek. Evet küçük ayakkabı kutusu büyüklüğünde CubeSat uyduları görüntüleri geldi.
10 tane bakın onları yerleştiriyorlar şeyin içine. Onları da yolda dağıtaklar. Yörüngelerine yerleştirecekler, bırakacaklar. Dört ülkenin uydusu var orada. Çok kısaca bilimsel görevlerden de bahsetmiş oldular. Evet şimdi NASA'nın bu bilimsel görevlerinin başındaki kişi yle bir röportaj yapmak üzere oraya bağlandılar. Benim de en çok heyecanlandığım kısmı söyledi. Onlarla gerçek zamanlı olarak iletişimde kalabilmemizi çok heyecan verici buluyorum dedi.
Ve ayın diğer tarafından geçerken işte hiç insanların daha önce görmediği perspektifleri, ışık gölge oyunlarını, dolay ısıyla derinlik gibi bir takım bilgileri çıplak insan gözü yle dahi elde edebileceğiz. Bilimsel araçlarla yapılan ölçümler elbette veri anlamında çok değerli ama insanın da sezgisel olarak bir takım şey leri görmesi, orada deneyimlemesi son derece önemli. Bu insanlık adına büyük bir tecrübe aslında, deneyim kaz andıracak.
Evet, gelecekteki şeylerden bahsetti. Ayda bir üst kuru olacaksa oraya yük ve erzak taşımak gerekiyor. Bunu da özel sektör yüklenicileri sağlayacak. Space X gibi veya Blue Origin gibi. Blue Origin'in geliştirdiği Blue Moon, Mavi Ay diye bir uz ay gemisi var. O uzay gemisi mesela işte Ay'a yükleri taşıyıp indirecek. Şimdi önümüzdeki yıllarda bir de bunlar test edilmeye baş lanacak. Evet, 2028'de insan indirmeyi düşünüyorlar ama bu sefer sadece oraya bayrak dikip taş toprak toplamak için değil.
Bu zaten yapıldı. Artık oraya bir üst kurmak gerekiyor. O üst kurulması için de bol miktarda git gel olacak. Ve bu sırada da NASA tabii her seferinde 4 milyar doları yakamaz. Onun için özel sektör yüklenicilerine ihtiyaç var. Ve başta Elon Musk'ın SpaceX'i ve Jeff Bezos'un Blue Origin firmaları olmak üzere büyük bir hazırlık yarışı da devam ediyor. Bu kez yarış özel sektör içinde de var yani bir başka deyiş le.
Sadece uluslararası değil, şirketler arası bir yarışma, bir rekabet de söz konusu. Eski yükleniciler, mesela bu SLS roketini geliştiren Boeing , Lockheed Martin gibi firmalar var. O firmalardan özellikle Boeing'in sicili son yıllarda biraz cık lekelendi açıkçası. Uçaklarında bile 737 Max'lerde bile bir takım problemler ve arızalar çıkmaya başladı. Şimdi yeni nesil başka şirketler o görevi devralacak gibi gözüküyor.
Evet, insan gözü, az önce söylediğim şeyi söylüyor bu sunuc uda, insan gözü bazen kameraların, çünkü insan gözünden daha gelişmiş bir kamera hala yapılamadı, kameraların ya da bil imsel enstrümanların yakalayamadığı perspektifleri, açıları, bilgileri yakalayabilir. O yüzden insan gözüyle oraları görebilmek ilk kez olacağını söyledim. O perspektif ve o mesafeden son derece önemli. Yani bilimsel deneyleri sayarken oradan başlıyor herkes dikkat ederseniz.
En önemli deney insanları oraya göndermek. İnsanların orada bir deneyim kazanmasını sağlamak. Elbette yanlarında kameralar götürecekler, fotoğraf makin eleri bilimsel ölçüm sistemleri götürecekler ama bir insanın denetiminde bunun oluyor olması, Hele ki şu anda otomasyonun, robotların, yapay zekanın bizi korkuttuğu günlerde hala insana bu kadar muhtaç olmamız bir yandan da sevindirici bir gelişme bence.
O konuları henüz robotlar çözemiyor gördüğünüz gibi. Dünyada da uzaydadır. Yine soruları topluyorlar sosyal medyadan, farklı yerlerden . Ama gelmedi soru. Rüzgarın sesi mikrofona da yansıyor. Yaklıklarla dolu bir bölge olduğunu söylemiştim. Bakın burada da o şeyi görüyoruz. Böyle su birikintileri var. Orada muhtemelen tim sahlar falan da var. Soru şeydi bu arada. Ne kadar bir G kuvvetine maruz kalacaklar?
Yani, you get set back in your seat and the G-Forces are into your chest. CDR OTC on Earth 1. Elite, the cabin is going to be vented to flight pressure momentarily. Christina'nın sesini duyuyoruz bu arada, integrity'nin iç inden. Ve içerideki basınçlama sonucunda oradaki basıncın stabil h ale geldiğini, onu koruduğunu ifade etti kendisi. Yani bir sızıntı falan yok herhalde. G-Force'u göğsünde hissedersin diye sorunun cevabını ver meye devam ediyor bu arada sunucu.
Böyle çok net rakamlar vermekten çekindi anladığım kadar ıyla. 4-4.5G kadar bir şey. Biliyorsunuz jet pilotları mesela 8-9'lara kadar çıkab iliyor. Hatta Top Gun filminde 10 falan G'yi geçmişlerdi. Burada daha 4-4.5 civarında olacak diyor. Daha dayanılabilir ölçülerde yani. Ama daha çok o sarsıntı, gürültü vesaire gibi dış güçler et kili olacak. Astronotların üstünde ilk 8 dakikada özellikle atmosferin yoğun olduğu alt tabakalarda.
Evet yine konuklara dönüyoruz. Bu kez oranın yerlileriyle orada oturuyorlarmış bunlar. Onlarla konuşuyorlar. Merit Adası'nın lisesinden bir öğretmen ya da müdür, bilmiyorum. Konuşuyor şu anda ve orada, o fırlatma merkez ine en yakın lise Merit Adası'nda ki lise, Kendi müfredatına yeni programlar dahil etmiş Florida'da bir ilki olarak. Ve bu programlar doğrudan bu NASA'nın Kennedy Uzay Merkezi' ndeki şeyleri destekliyor.
Yani bizdeki meslek lisesine benzeyen bir program geliştir iyorlar diyebiliriz. Böylece daha lise çağından öğrenciler oraya feed edebilecek ler. Yani oradan mezun olunca farklı kademelerde görev alabile cekler. veya daha sonra üniversite eğitimiyle pekiştirecekler orada öğrendiklerini. Tabii sahada çok yakın oldukları için diledikleri zaman or aya gidip orada uzmanlardan ders alabilirler, onları davet edebilirler.
İmkanları çok orada. Evet. Evet, uzay programlarında kullanılabilecek metallerle ilgili ve bilgisayar programcılığı ile ilgili konularda kendimizi geliştirmeye çalışıyoruz dedi. Evet, bu öğrenciler de bir tanesi havacılık, bir tanesi müh endislik konularında öğrendiklerinin kendilerini çok heyecan landırdıklarını belirttiler. Bazı tasarımlar yapıyorlarmış derslerde uygulamalı olarak. Bu konuları uzay mühendisliği, metalürji, bilgisayar programcılığı ve havacılık gibi alanlarda müfredata dahil edilen yeni programlarla bir proje üzerinde aktif olarak çalışarak kendilerini geliştirmeye çalışıyorlar.
Arkalarında tabi medya mensupları var. Onlar da kameralar ını yerleştirmiş durumdalar. KELIE yer rice pedalımıza mesela bu da play only O zamanlarımızın başında, her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, ve her zamanlarımızın başında, Bu aralıklarda ben de biraz sesimi dinlendirmeye çalış ıyorum.
3,5 saati aşkın bir süredir yayındayım. Daha bir 3 saat falan en az buralardayım. Sürekli konuşmak seslerlerini de ister istemez yoruyor. Bir de ben heyecanlıyım. Daha da böyle bir yüklenebiliyorum. O yüzden böyle sakin tempoda durmaya devam ediyorum ama bir yandan gözüm sayaçta 2 saatten daha az bir süre kalacak fır latma penceresine birazdan. Bunlar yine NASA'nın yöneticileri farklı kademelerde böyle hiç size aktarmadığım özel bir bilgi vermiyorlar.
Belli şeyleri tekrar ediyorlar. Mesela bu hanımefendi az önce o Launch Abort System denilen Orion kapsülünün bile üstünde yer alan, eğer görev iptal ed ilme gibi bir durum olursa, astro notları güvenle kapsülü yakıt tankından uzaklaştır acak olan sistem hakkında ve diğer teknik sistemler hakkında kendisi ve ekibi geliştirdiği için bilgiler veriyor. İzlediğiniz için teşekkür ederim. Bir saat 59 dakika kaldı fırlatma penceresinin açılmasına.
Bu da yakınlarda bir park. Kennedy Uzay Merkezi'nde biletle girip izleyebiliyorsunuz. Biraz önceki misafirler öyleydi. Burası normal sıradan halk plajı ve parkı gibi bir şey. Böyle farklı izleme noktaları var. Yol kenarına park edip ya da bu parklara gidip çoluk çombol ak doluşup bu heyecana katılabilmek de mümkün. Eğer şu anda Florida civarındaysanız geç kalmadınız yani. Orlando'dan bir 45 dakikada arabaya atlayıp oraya gidile bilir.
Hatta şu anda bu geri sayımla Florida'nın herhangi bir yer inden bile kalkıp yetişilebilir. Cape Coral filan gibi yerlerden, Sarasota filan gibi yerler den, Tampa'dan filan rahatlıkla yetişilebilir yani. Amerika'dan izleyen varsa Florida'dan atlasın gitsin bence derim. Bu tarihi ana oradan tanık olabilirler. Yine Houston'a bağlandık şimdi. ve bir birçok bir çalışma var. Bir bir NASA'a bir NASA'a bir çalışma var.
Bir NASA'a bir çalışma var. Bir NASA'a bir çalışma var. Bir NASA'a bir çalışma var. Bir NASA'a bir çalışma var. Bir NASA'a bir çalışma var. Bir NASA'a bir çalışma var. Bir NASA'a bir çalışma var. Bu görevle ilgili belirlenmiş 5 tane Bir tane objektiv amaç var. İlki mürettebat, onların güven liği. Bu amaçlar, bu hedeflerin gerçekleştirilip gerçekleş tirilemediğine göre bu görevin başarısı ölçülecek.
ve aracılıkta aracılıkta yöntemler için daha fazla ilişkin izde daha fazla ilişkinizde. Örneğin, Ömerkenlerden birçok yapıcı olmalı. Örneğin, FTC'nin de yöneliklerinde de ulaştığı ve aracılık ta, aracılıkta, aracılıkta, ve aracılıkta. Örneğin, buçok yapıcı olmalı. Örneğin, buçok olmalı. Örne ğin, buçok olmalı. Örneğin, buçok olmalı. Örneğin, buçok ol malı. Evet, beş tane görevi amacı, görevin amacını sıraladı.
İşte donanım var dedi, acil sistemlerin kontrol edilmesi, yani tatbikat yapacaklar aslında. Subsystemların, alt sistemlerin test edilmesi gibi farklı farklı objektivleri, amaçları, hedefleri var. Bu görevin başarısı, bunların hepsinin tek tek yapılması başarıyla gerçekleşmesine bağlı kılınmış. İnteklerinde çok insanların ve insanların ve insanların bir yerlerinden birleştirilmiştir. Açıklarla çok işlerlemiştir. Açıklarla ilgili bir hareket lerle ilgili olan bir hareketlerle ilgili.
Açıklarla ilgili bir hareketlerle ilgili. Açıklarla ilgili bir hareketlerle ilgili. Herkesin bu araçları için de bu araçlarla ilgili bir hare ketlerle ilgili. Ve bu araçlarla ilgili bir hareketlerle ilgili. Bu araçlarla ilgili bir hareketlerle ilgili. Her şey yolunda gözüküyor. Biraz bulutlar görüyorum ben orada ama zaten yağmur geçişleri olacağı rapor edilmişti ha va durumu uzmanları tarafından. or the ground systems.
But the launch team has been made aware of an issue that the range is working. And currently they're monitoring that work that is going on over at the range. We understand that that issue is related to the flight termination system. Now the flight termination system, just to give you a quick explainer, every rocket has a flight termination system. It's the system that the eastern range here uses in order to send a destruct signal to a rocket in case it veers off path.
So it's a very critical, important safety component in terms of how the range keeps the public safe here. We understand that the flight termination system, they're working an issue. And so as they continue to work that issue, they've asked for some assistance from the launch team ve verifiyatı da çalışmaların sonuza da çalışmaların. Bu durumda bir durumda var. Bu konulmaktadır, bu konulmaktadırlar var.
Bu konulmaktadırlar, bu konulmaktadırlar, Bu konulmaktadır, bu konulmaktadırın bir yerine yaptığı için, ve bu konulmaktadırın bir yerine yaptığı için, ve bu konulmaktadır, ve bu konulmaktadır, ve bu konulmaktadır, ve bu konulmaktadır, ve bu konulmaktadır, ve bu konulmaktadır, ve bu konulmaktadır, So, so with this piece of equipment, this console operator who works FTS was granted permission to go over to the VAB next door and get this equipment that he's very much aware of and used during the space shuttle era.
Evet özellikle dinledim çünkü önemli bir açıklama yaptı. Yapmaya devam ediyor. Flight Termination System yani fırlatma esnasında bir şey yolunda gitmezse onu iptal edecek olan sistemde bir durum t espit edilmiş şu anda. Bu sistemde ta Space Shuttle uzay mekiği döneminden kalma bir sistem. Biraz eski bir sistem. Fakat öyle bir durum ki bu uçuşun iptalini gerektirmiyor. Üzerinde çalışıyorlar zaten o yüzden geri sayımı falan da durdurmadılar.
Ama hani sabahtan beri ya da yayının başından beri her şey yolunda, her şey yolunda diyorduk. Şu anda bir şey no go durumunda. O şeyde FTS yani Flight Termination System uçuşu iptal etme sistemi. Evet. Evet. Evet. Yani, yani, yani, you launch a rocket, you have to clear the airspace, right, in the launch corridor. Yani, where the rocket's flight path is going to go, you have to make sure that whole airspace is clear.
And so, we actually have assets, you know, the Space Force helps us out with this one, but, you know, we want to make sure that there aren't airplanes in the way and there aren't other, you know, maritime assets in the way or things like that. So that there's a whole group of people. Evet şimdi de Range hakkında konuşuyorlar yani menzil. Bu fırlatma gerçekleştiği sırada ilk anlarda tabii dünya atmosferinin içinden geçiyor olacak.
O atmosferin içinden geçen o sırada başka cisimlerde olabilir mesela uçaklar olabilir. O geçiş koridorunun boşaltılması lazım. Range derken kast ettikleri şey bu. Ve orayı boşaltmaya, boşaldığından emin olmaya. Çünkü boşaltmak için zaten gereken hazırlıklar ve tedbirler alınmıştır diye tahmin ediyorum. Son kontrolleri yaparak, yani evet boşaldı, bunların uçacağ ı rota üzerinde herhangi bir şey yok konusunda bir şey yap ıyorlar şu anda.
Evet bu videoyu da daha önce vermişlerdi. Şimdi tekrar veriyorlar. Uçuş komutanı Reed'in kendi sözleriyle geçmişinden bugün lere nasıl geldiğini anlattığı bir video bu. Ben notlarımdan orada anlatılmayan şey var mı diye bir bakayım. Evet var. Onları biraz aktarayım. Wiseman bir donanma pilotu. Buradaki fotoğraflardan da gör üyorsunuz. Kendisi 50 yaşında. Görevi komuta edecek olan kişi. Uçuşta sol koltukta oturan kişi.
Fırlatma sırasında uçuş tamamen otomatik demiştik ama yine de bir şeyler ters giderse O abort, iptal tuşuna basan o komutu verecek olan, bundan sorumlu olan kişi. Bir donanma pilotu uçakları görüyoruz kardeşiyle beraber her zaman uçak gösterilerini filan seyrediyorlarmış. Bir F-18 savaş uçağı uçurmuş. Test pilotluğu yapmış ki pilotluk konusundaki en zor şeydir herhalde test pilotu olmak. 2009 yılında astronot olarak seçilmiş.
2014'te Uluslararası Uzay İstasyonu'nda yaklaşık 6 ay geçir miş. Uzay tecrübesi var 165 günlük bir uzay tecrübesi. Yani tekn ik olarak gayet deneyimli, arkadaşları tarafından sakin ve metodik biri olarak tarif edilen birisi. Beni ailem böyle yetiştirdi diyor şu anda kendi sözleriyle anlatırken. Kendi hayatı açısından en trajik şey 2020 yıl ında eşini kaybetmesi olmuş. O zamandan beri iki kız çocuğunu tek başına büyütüyor. Az önce gördük onlarla vedalaştı.
Ve bunu dünyanın en talepkar işlerinden biri olarak nitel endiriyor. Bir röportajında söylediği bir şey not almışım. Astronot olmak herhalde en çok ailelere bir stres yüklüyor demişti orada. Bu görev tabii ki beni heyecanlandırıyor. Az kişiye nasip olan bir şey ama aynı zamanda bir çeşit bencillik de hiss ettiriyor. Çünkü sevdiklerimin üzerine ağır bir yük bindiriyorum şekl inde bir şey yapmış. O kızlarıyla da çok açık bir ilişki kurmaya çalışıyor.
Bazen hatta işte az önce de söylediğim gibi sert bir yüzleş meyi de gerektirebiliyor bu açıklık. İşte eşini kaybettiği eşinin görselini görüyoruz. Nitekim bu görev öncesinde bu kızlarına karşısına alıp Texas AYM'e gidiyormuş bak onlar da. Vasiyetim şurada. Size vasiyetimi veriyorum. Kendinizi eğer ben dönmezsem güvence altına alabileceğiniz belgeler falan burada artık herhalde banka hesapları ves aire gibi şeyleri veriyor.
Bana bir şey olursa size ne olacağını bu belgelere bakarak bulabilirsiniz şeklinde bir şey yapmış. Şimdi pilotumuza geçtik. Victor Glover o da 49 yaşında bir yaş küçük komutandan. Alçak dünya yörüngesinin ötesine geçen ilk siyahi astronot unvanını kazanacak bu görevde. 1961'den beri insanlar uzaya gidiyorlar. Yuri Gagarin ile başladı bu macera. Ama dünyanın manyetosferinin ötesine yani gerçek anlamda o derin uzaya çıkabilen her insan ki 24 kişi bunlar hep beyaz bir Amerikalı erkekti.
İşte bugün bu hem bir kadının hem bir siyahi birisinin hem de Kanadalı birisinin geçmesiyle değişecek. Glover'da bir donanma kaptanıymış. F-18 uçaklarını o da uç urmuş. Savaş görevi görmüş. 24 kez muharebeye katılmış. 40'tan fazla uçak tipi uçurmuş. Yani gerçekten iyi bir pilot. 3500 saatten fazla uçuş deneyimi var. Ama astronot olmadan önce ilginç bir kariyerinde bir nokta var. ABD Senatosun'da yasama danışmanı olarak çalışmış.
Yani hem siyaset hem uzay bilimi konusunda tecrübeli bir pilot kendisi. 2013'te bu astronot sınıfına seçilmiş. 2020'deki SpaceX'in Dragon uçuşu benim de canlı yayınlad ığım uçuştaki astronotlardan bir tanesiydi kendisi. Ve uzayda toplam 168 gün geçirmiş. 4 kez uzay yürüyüşü yapmış. Ve işte bütün bu deneyimler onu bugünkü göreve Artemis 2 görevine hazırlamış. Kendisi bu görevde en kritik şeylerden birini yapacak.
Bu fırlatmadan sonra dünya yörüngesindeyken Orion uzay arac ını elle manuel olarak kullanacak, kontrol edecek. Yaklaşık 2 saatlik bir pencerede SLS'in biraz önce terk ett ikleri bir kademesini, ISPS kademesini yaklaşıp uzaklaşarak Proximity Operations adlı bir görevi gerçekleştirecek. Bu Orion'ın bir insan tarafından kullanıldığı ilk an olacak bu arada. Daha önce hep bilgisayarlar tarafından kullanıldı.
Bir magazinel bilgi Glover her hafta pazartesi günleri iki tane şarkı dinlediğini söylüyor. Onu not etmişim. Bir tanesi 1970 tarihli Whitey on the Moon adlı parça. Bir tanesi de Marvin Gaye'in Make Me Wanna Holler'ı. Bu ilk parça Whitey on the Moon'un sözlerinde şöyle bir şey var arkadaşlar. Beyaz adam aya gidiyor ama benim mahallemde fareler dolaş ıyor. Bu şarkıyı dinliyor her hafta. Beyaz adam aya gidiyor ama benim mahallemde fareler dolaş ıyor.
Kız kardeşim hastane parasını ödeyemiyor. Özellikle siyahi ya da azınlık diyebileceğimiz Amerikalı ların maruz kaldığı o fakirlik, o yoksulluk duygusunu söz lere taşıyan bir parçayı her hafta kendisini hatırlatmak için, nereden geldiğini unutmamak için dinliyormuş pilot umuz. Bu arada Christina'ya geçtik. Benim favori astro notuma 47 yaşında. O da birkaç gün içerisinde ayın öte tarafına bile geçen ilk kadın olacak.
Ayağa en çok yaklaşan kadın olmuş olacak. Hep koç diye isim geliyor kendisine. Christina koç değil, kuk diye okunuyor soy ismi. Görsellerden de gördüğünüz gibi outdoor'u, dışarıda yapılan sporları seviyor. Ve öylesine sporlar değil, kaya tırmanışı da dahil olmak üz ere baya sert sporlar yapıyor. Sörf yapıyor. Amerika'da kışın vakit geçirmiş, güney kutbunda büyük bir izolasyon ve son derece sert hava koşullarına dayanıklı, aynı zamanda bilimsel konularda da en deneyimli, uzayda en uzun süre kalan bu mürettebatın üyesi.
328 gün geçirmiş ISS'de. 2019-2020 döneminde. Bir kadın tarafından gerçekleştirilen en uzun kesintisiz uz ay görevi bu. Onu tamamlamış. Defalarca kez uzay yürüyüşü yaptı o görevi sırasında. O bir röportajında şey diyor yani bir yıllık uzay yolculuğ undan sonra bu 10 günlük görev benim için tatil gibi bir şey diyor. Beni bozmaz diyor yani bakın bu görüntüler hep ona ait. Benim için ay tarihi simgeleyen bir şey diyor şu anda.
Ve korkuları aşmak için size inanan insanların olduğunu bil mek en etkili yöntemdir mesajını da veriyor. Ve görevimizin dördüncü astronotu Kanada'dan. Kanada Uzay Ajansı'ndan Jeremy Hansen. 50 yaşında kendisi. İlk uzay uçuşu hep bunu söylüyorum. Uzayda geçirdiği süre sıfır. Hiç gitmemiş uzaya. İlk gidişinde nerelere kadar gidecek? Bu dizinin betimlemesi için teşekkür ederim. 2009 yılından beri de astronotluk yapıyor.
2017'de NASA'nın astronot sınıfını yöneten ilk Kanadalı olmuş. Büyük bir onur kazanmış bu sayede. Ve 2023'de de, 3 yıl kadar önce de Artemis II mürettebatına atanmış. Şimdiye kadar bu arada 15 tane Kanadalı uzaya çıkmış. Hanson, I'a giden ilk Kanadalı olacak. Kanada için çok gurur verici bir gün bugün yani o yüzden. Kanada'nın tek katkısı astronot göndermek değil. ISS görevlerinde, ondan önce uzay mekiği görevlerinde görd üğümüz meşhur Canadarm, Kanada kolu diye tercüme edebile ceğimiz bir winch kolu var.
Onunla çok övünüyorlar, çok işe yarayan bir kol. Hem ISS'de hem uzay mekiklerinde vardı, Hubble'ı yörüngeye yerleştirdi. Şimdi onun üçüncü versiyonunu geliştiriyor Kanada. Bu kez Ay'daki Üs için. Hansen'in de bir oğlu ve ikiz kızları varmış. Hepsi üniversite çağındaymış. Onlarla bu da Hanson da çok açık konuşmuş. Yani bu büyük ihtimalle döneriz ama bu gidiş in dönüşü olmayabilir. Böyle bir ihtimalle düşük de olsa var . Bu olursa kendinize iyi bakın. Mürettebatlar kaybedile bilir ama önemli olan sizin hayatınıza devam etmeniz şekl inde soğukkanlı bir konuşmayı o da ailesiyle yapmış. Ağır konuşmalar bunlar.
Dediğim gibi benim sevdiğim taraflarından bir tanesi yan ında Kanada lezzetleri götürüyor olması. Meşhur akça ağaç ürünleri var, maple şurupları var onların. Bir de somon parçaları ve curry götürecekmiş. Evet böylece mürettebatı tekrar bize hatırlatmış oldular. Türkiye'de şu anda gece yarısına yaklaşıyor herhalde. Sabırla bu yayını izleyen herkese selamlarımı, sevgilerimi göndereyim. Sabrınızdan dolayı da teşekkür edeyim.
Uzun ve zorlu bir yayın bu. Ama uzaya olan merakımız bu tarihi görevi takip etmekten bizi alamıyor diye tahmin ediyorum. Bir gecelik geç yatmanın bir zararı olmaz herhalde. Az kaldı şurada bir buçuk saat sonra fırlatma penceresi açılacak ve Benim yaşadığım dönemdeki en önemli fırlatma gerçekleşecek. İçinde 4 insan ilk kez ayın öbür tarafına kadar gidecek. Dünyadan en uzak noktaya erişecek. Orada büyük meşhur yine o geri sayım saati de var.
Bu da çok eski. Yıllardır orada. Uluslararası yayıncılar da tabii oradan kendi kitlelerine yönelik yayınlarını gerçekleştiriyorlar. Buna parmak bastı sunucular. Evet ülkenin farklı yerlerinde watch partiler yani izleme partileri düzenleniyor şu anda. Burası ta Washington Seattle. Ülkenin resmen çapraz olarak diğer ucundalar. Kanada yakınlarında. Museum of Flight burayı ben ziyaret etmiştim. Boeing fabrikasının yakınlarında bir yer.
Evet tam burada fotoğrafım da var hatta. Bu Satürn 5'in roketi. Burada biz uzay kampına katılmıştık ailece. Hansville, Alabama. Anılar, anılar. Evet şu anda yayındalar. Ayağa kalkın diye oradan bakın şey yaptı sunucu. Sallıyorlar bize. Bu gördüğümüz görüntüler birbirinden binlerce kilometre uz aktaki farklı farklı kentlerden, merkezlerden görüntüler. Seattle ile Huntsville arasında herhalde bir 3-4 bin kilometre vardır en az.
Belki daha fazla. Ve şimdi de Florida'dayız tekrar. Tarihi fırlatma rampası 39B'nin üzerinde SLS roketi ve onun üzerinde de içinde dört astronotun az önce kitlendiği Orion ya da onların koyduğu isimli Integrity adlı. Uzay gemisiyle, uzay aracıyla birlikte. Evet, tekrar Kennedy uzay merkezinin içine girdik şu anda. Evet, şimdi rotayı görüyoruz. Yeşil kısım yolculuğun ilk kısmı, mavi kısım dönüş. Evet bakın orada diğer noktalar ilk iniş noktalarıydı Ay'a.
Şimdi ise Güney Kutbunu çevirdi ve Ay üssünün kurulması ol ası olan orada donmuş su rezervleri var. H2O'yu o yüzden yazdı ekrana. Ve bunlar da sanıyorum Hindistan'ın orada bir çok yüksek ç özünürlüklü fotoğraf çekebilen bir uydusu var. Onunla çekilmiş olan yüksek çözünürlüklü görüntüler. Bakın o gölgede kalan kısımların bazıları yüz binlerce yıld ır gölgede. Orada donmuş su rezervleri var dediğim gibi. Su çok önemli.
Hem orada üs kurmak için hem ileride Mars'a aktarma yapmak için, yakıt üretebilmek için gerekli olan rezervler orada. O yüzden üst güney kutbuna kuruluyor ayın ve dediğim gibi k utupta olduğu için bazı vadiler, bazı bölgeler sürekli karan lıkta kalabiliyor. Muhtemelen o karanlıkta kalan yerlerin hemen sınırında ya da kıyısında bir üst kurulacak. Bu sarıyla işaretli yerler o olası hedefledikleri noktalar.
Ama tabii önce insanlı inişler gerçekleştirilecek oralara ki en doğru, en avantajlı bölge tam olarak tespit edilebils in. Düşünebiliyor musunuz? Yani bir ev alıyormuşsunuz gibi düşünün bir yerlerden. Çok uzak bir ülkeden. Ama o ülkeye gidiş çok zor. Ve gitmeden işte yukarıdan fotoğraflarla falan acaba hangi bölgesine yerleşeyim mi seçmeye çalışıyorsunuz. Aslında onun gibi bir şey gösterildi az önce bize.
Tabii bunlar 2030'lu yıllar ve sonrası için planlar. 2030'a kadar bakalım aya yeniden inişi kaç tane ülke yapabilecek? Şu anda en iddialı adaylar Amerika Birleşik Devletleri ve Ç in. Peki bunlardan hangisi ilk indirecek? Hani ilk derken tabii Amerika daha önce bir rekoru var el inde ama kalıcı bir üst kurmak için bu kez sadece erkekleri iyi kadınları da indirmek ve orada sürekli gitgellerle yer leşmek gibi bir niyet var.
Sadece Amerika'da değil Çin'in de bir üst niyeti var. Sen önünde, aranında ve işin Banone Yapmги bakınla geçişiz. İ cụç, haç passayanła onların gelip çizmeye говорилğide bir prosa closely şu anła kullanmaya çalıştı. haltenlarını iyileştirmelerde że özel raket siye, ise sizeostağ od� ağları yapılmalı. Son action согласiyeling allowed kul sal atay биört bas agenda ve bu kebeti... Nasıl bir mil bisk ya, Bu, sonraki bölümde başlamaya başlayacak.
Ve sonra, karmanlisinin arasında 100 kilometre noktası var. Bir sonraki bölümde başlayacak. Ve sonraki bölümde başlayacak. Ve sonraki bölümde başlayacak. Bu, sadece bir mekanizmizde başlayacak. Ve sonraki bölümde başlayacak. ve all sorts of different data points to make sure the crew is safely getting to orbit. And once they are safely to orbit, then we will get rid of that launch abort system. And it looks like they're putting all these parts that they 're removing from around the crew module hatch into a bag because they have to take this out with them once they leave the pad, right?
Yes. We don't want anything left up there in the white room, and especially because that crew axis arm will move away from the capsule and the rocket. Yani bu oran kuru, kuru modülü, kuru için bir kuru yok. Yani bir safe lunch. Bu oran kuru, kuru modülü, kuru modülü, kuru'nun içine bir kuru verilir. Ve şimdi yine... Şu anda hala bakın oradaki geçici olarak yerleştirdikleri şeyleri söküp ayrıştırıyorlar.
Çünkü ikinci bir hatch kapısı var, onu kapatacaklar. Turuncu bir hortum görüyoruz. O içeriye şu anda hala o dest ek mekanizmasını açmadılar. Oksijen çok değerli orada. O yüzden nefes alabilecekleri havayı o turuncu tüple içeriye vermeye devam ediyorlar hala dünyada iznede olsa. Evet şimdi geleneksel rozet tasarımı hakkında konuşmaya baş ladık. Ben bu bir tasarımcı olarak, benim asıl mesleğim tasarımcıl ıktan geldiği için, tabii çok keç buluyorum bu tasarımları ama sonuçta asfronutların kendisi tasarlıyorlar ve onlar profesyonel tasarımcı değiller.
Ve şöyle bir şey var, hem overall Artemis görevini yansıt ması lazım hem de spesifik olarak bu görevi yansıtması lazım . Şimdi Artemis'in normal şeyinde bakın genel şeyde dünya ön planda. Onların tasarladığında ay ön planda. Çünkü ayın öbür tarafına geçip o açıdan görecekler. Ama bir yandan Artemis'in ağası var. Yanına Roma rakamı ile iki yapmışlar. Öyle bir rozet tasarımı gerçekleştirmişler. Bugüne kadar gerçekleştirilen bütün uzay görevlerinin kend ine has böyle tasarlanmış bir rozeti var arkadaşlar.
Görevleri işte herhalde bir 60-70 yılı aşkın bir süreden beri devam ediyor. En başından itibaren düşünecek olursak. Bu süreçte birçok gelenek oluşmuş durumda. Bu geleneklerin bir uzantısını görüyoruz. İşte içerideki o peluş oyuncak Zero G Indicator'dan tutun da göreve ilişkin özel rozetlere kadar, kötü tasarlanmış olsa da bu logolara kadar her şey bu gel eneğin bir parçası. Astronotların kendine has bir takım özel eşyalar götürüyor olması yine başka bir gelenek.
Çünkü görev ne kadar bize şey gelse de, ya bunlar profesyon el diye düşünsek de insan sonuçta ve o kadarcık bir alanda 10 gün boyunca hani neydi o biri bizi gözetliyor muydu? Öyle yarışmalar falan yapılıyordu. Belki hala yapılıyordur bilmiyorum. Küçücük bir yere dört insanı kapatırsanız ve riskli bir görevde bunu şey yaparsanız, evet bakın rozetleri imzalam alarını da gösteriyorlar şu anda. Tabii bu gerçek zamanlı değil.
Evet, kendi tasarladıkları rozeti bu şekilde imzalamışlar. Ne diyorduk? Öyle bir ortamda psikolojik olarak insanların gerginleşmem esi zaman zaman mümkün değil. O yüzden onları rahatlatabilmek için kişisel eşyalarını göt ürmek gibi, zaman zaman kendi aileleriyle irtibat kurmalar ını sağlamak gibi birçok şeyi de düşünüyorlar. Şu anda sırtlarının arkasında gördüğümüz yerler işte o yaş am destek sistemlerinin bulunduğu yerler.
Evet bakın o turuncu hortumu da çektiler. Şimdi dizindeki tablet cihazından bahsediyor. Uçuş bilgisayarından. Ama bir yandan klasik kağıt ve kalemden de vazgeçemiyoruz. Video görüyorsunuz. Bulabilecek miyim? Astronot kalemi de var. O da özel, meşhur hatta hikayesi de vardır. Bir video yapmıştım bundan ilgili. Şöyle bir kalem. Buna Space Pen deniyor. netledi mi? Evet netledi. Şöyle bir kalemimiz de var.
Kalemi çıkartmışım içinden sadece kutusu var. Neyse. Biliyorsunuz işte yerçekimsiz ortamda o mürekkep her yere gidebilir sıvı olduğu için. Bu kalem özel tasarlanmış ve dikey olarak falan her türlü yazabiliyorsunuz. Öyle bir özelliği var. Muhtemelen o kalemden kullanıyor çünkü bayağı meşhur bir uzay kalemine dönüşmüş durumda bu. Evet bu göreve ilişki yine şiirsel, dramatik, duygusal mes ajlar veriliyor.
Bu bir takım işi, çok mükemmel bir takımımız var. Sadece takım da yetmez. Bu uluslararası ortakları olan bir proje. Esa'yı gösterdiler. Bu aynı zamanda özel sektör, endüstriden de partnerleri olması gereken bir proje. Lockheed Martin falan gösterdiler. Bütün bunların bir de bütüncül olarak çalışmasını gerekt iren bir proje. Yani Integrity'ye ihtiyaç var dediler. Ki Orion kapsülüne bu görev için verilen isim.
Integrity. Bu şekilde toparlıyorlar şimdi mesajları. Evet. Starship'i de gördük orada. Normalde Ay'a iniş yapan bir araç olarak düşünülen araçtı. Normalde diyorum o da son zamanlarda fırlatma testlerinde beklenen sonuçları vermedi ve testler de yavaşladı dikkat ettiyseniz. Elon Musk giderek dikkatini de biraz siyasete falan dağıt mış durumda, kaybetmiş durumda odağını. Umarım SpaceX ekipleri onun bu şeyinden etkilenmezler fazla ve bu son dönemde özellikle sekteye uğrayan gelişim süreci devam eder.
Çünkü Ay'a bir üst kurulacaksa eğer bu hem SpaceX'in Stars hip ile olacak hem de Blue Origin'in, Blue Moon gibi özel se ktörün geliştirdiği araçlarla olacak. Bu ekosistemle NASA'nın bir ekosistemle bir ekosistemle. Evet. Bu sadece ekonomik ve ekonomik hakkında, bu ekonomik hakkında, ve öğrenciler hakkında, ve bu ekonomik hakkında, ekonomik hakkında, ekonomik hakkında, ekonomik hakkında, ekonomik hakkında, ekonomik hakkında, evet, bu videonun arkasından, onlar da videoda verilen mesajları pekiştirici şekilde konuşuyorlar.
Hem ekonomik olarak bir ekosistem yaratıyor NASA, o ekosistemin parçası, hem de bilimsel olarak çok önemli veriler elde ediliyor. Bilimsel gelişimimizi hızlandırıyor bu tür görevler. Evet sunucularımızdan yan tarafta sağ tarafta oturan da boş değilmiş gördüğünüz gibi Nicole. Onun kariyerinden bahsediyorlar. Uzayda vakit geçirmiş bir sürü bilimsel deney falan yapmış. O yüzden gelen sorulara falan cevap verirken sağdaki Nicole uzman görüşünü veriyor aslında.
klasik sunucu. Öyle bakmak lazım. Evet fırlatma penceresi yerel saatle 6.24'de, 18.24'de başl ıyor. Yani güneş ufukta alçalmaya başladı, hatta batmaya başladı. Florida enneminde herhalde batmak üzere de olacak. Ben biraz daha kuzeydeyim. Burada biraz daha geç batıyor ama orada daha da erken alçalıyor olabilir şu anda. Dolayısıyla çok güzel manzaralar göreceğimizi düşünüyorum. Eğer fırlatma penceresinin başlarında gerçekleşirse, son ları da gerçekleşirse karanlıkta gidiyor olacaklar.
Yine Houston'a bağlandık bu arada. Evet burada anlattığı şeyleri ben notlarıma çünkü teknik şeylerden bahsediyor. Notlarıma bakarak yanlış yapmamak için aktaracağım. Çeşitli aşamalardan geçecek bu uçuş. Birazdan ne izleyeceğimizi aslında anlatmış oluyoruz bir y andan da. İlk aşamada X 8 dakikayı kapsıyor bu aşama. Katı yakıt roketleri ateşleniyor. Artık bundan sonra geri dönüş yok. İlk 2 dakikada roket saatte 5000 km hıza ulaşacak.
İlk 2 dakikada yani katı yakıtlarla. Şu anda gördüğümüz o beyaz boosterlarla. Ve 48 km yükseğe çıkacak. 2 dakikada gideceği yer burası. 48 km uzayın sınırı 100 km olarak kabul edilirse eğer. Onun yarısı kadar. Daha bir şey değil yani. O 2 tane katı yakıt sadece oraya kadar çıkartabiliyor. O katı yakıt booster roketlerinin yanlarında 16 tane motor olduğunu söylemiştim. Bunlar aynı anda ateşlenecek ve güvenle uzaklaşmasını sağ layacak.
Bu arada çekirdek kademe yani ortadaki turuncu kısım yan maya devam ediyor. İçindeki sıvı yakıtları yakmaya devam ediyor. 8 dakikanın sonunda Niko denilen bir şey var. Bu teknik bir deyim ama bilinmesi gereken bir şey olduğu için söylüyorum orijinalini. Main engine cutoff bunu duyacağız çünkü anons edecekler. Yani ana motorların kapanma komutu bu. O sırada roket saat te 29 bin kilometre hıza ulaşmış durumda.
Ve çekirdek kademe ondan sonra ayrılacak, okyanusa düşecek. Orion bir kademe daha var. ICPS deniyor oraya da. Üst kad eme bu. Ve onunla birlikte eliptik dünya yörüngesine girecek. Ne demek bu eliptik dünya yörüngesi? ISS'in döndüğünden daha da yüksek ve zaman zaman dünyaya yaklaşıp zaman zaman uzaklaşan bir yörünge. Bu olduktan sonra dolayısıyla mesela en yüksek nokta, Apo gee denilen bir nokta da olacak.
O noktada elipsin uç noktasını düşünün. O sırada dünyaya uzaklı 2200 kilometre falan olacak. 400 kilometrede ISS uçuyor. Yani onun 5-6 katı uzağa kadar gitmiş olacak ilk 24 saat içinde. O sırada görev komutanı Reed Weissman bunları kendi koltuğ undan izlemeye devam ediyor. Uçuş otomatik gerçekleşiyor ama acil bir durum olursa diye bir eli iptal tuşuna gitmek üzere bekliyor. Birinci görevi bir şeye ters giderse o fırlatma iptal sistemini devreye sokmak.
İkinci aşamaya geçersek eğer, dünya yörüngesindeki aşama bu artık. 8. dakikadan itibaren başlıyor. İlk 24 saat boyunca eliptik dünya yörüngesinde neler olacak ? Biraz işler yavaşlayacaktır. Bu kadar hızlı değil. Mürettebat yaklaşık 24 saat boyunca, hatta 24,5 saat süre boyunca güvenlik tamponu için düşünmüşler. Normalde eski ay görevlerinde doğrudan aya gidilen durumlar da olmuş. Ama burada işi garantiye almak için bir güvenlik tamponu oluşturuyorlar.
Çünkü Orion'in yaşam destek sistemleri ilk kez insanlı olarak test ediliyor. Bu bir test demiştik. Belki diğer uzay ay görevlerinde bu aşama daha hızlı geçile bilir ama bu kez... Bir saniye. Yine Christina'ya sordular PSI okuması, basınç okumasını s ordular. Evet. Şu ana kadar yine olumlu mesajlar gelmeye devam ediyor. Christina basıncın stabil olduğu bilgisini verdi. Az önce bir okuma daha yaptılar.
Bir saniye şimdi. Burası önemli. Flight Termination System'da bir konu bulunmuştu. Yayında olduğunu biliyor mu acaba? Bir dakika bekleteceğim diyor. Heyecanlı kısımlar. Şu ana kadar yayındaki heyecanlı kısım bu kısım. O adam bize önemli bir bilgi veriyor. Tamam. No go'ydu. Flight Termination mekanizması ve Range menzil. Yolun boşaltılması. No go'ydu ama üzerinde çalışıyorlardı. çalıştıkları başarılı olmuş ve menzilin boşaldığı bilgisi ve Flight Termination sistemin çalıştığı o eski antik donanımla çalışan Flight Termination yani uçuşu iptal etme mekanizmasının da sağlıklı bir şekilde çalıştığı onayı verilmiş.
Menzil açıldı, herhangi bir kısıtlama yok. Bu uçuş bugün olur arkadaşlar, ben size söyleyeyim. Tek problem buydu çıkan şimdiye kadar. Hava durumu %80 elverişli. Hala elverişli durumunu sürdürüyor. Bütün sistemler çalışıyor. Christina içeriden basıncın stabil olduğu bilgisini ara ara okuyarak veriyor. Kapaklar kapatılmaya başlandı. Her şey yolunda. Bir tek Flight Termination System ki Legacy yani çok eski bir sistemle çalışan, ta uzay mekiği döneminden kalan bir sistemle çalışan kısım da bir şey bulmuşlardı.
Test ettiler ve No Go'dan Go'ya dönüştü o da. Sarı ışık yeşile döndü diyelim. Evet, yerel saatli 18.24'den 20.24'e kadar. 2 saatlik bir fırlatma penceresi sırasında hava durumundan gelen son bilgi de %80 elverişli olduğu yolunda. %80 çok iyi bir şey. Yani %100 bir şey olmuyor zaten hava bu sonuçta. Durumu her zaman değişebilir. Her şey yolunda. Bu raporu da aldığınız iyi oldu. Bu sonunlar. İzlediğiniz için teşekkürler.
Çok teşekkürler. Çok iyi bir şey. Ve evet, sadece sonunlarla görebiliyorduk. Benim sözüm aşamalarla ilgili neler göreceğimize dair yarım kaldı farkındayım. Ben orayı bir yere pinledim. Uygun bir arada dönüp devam ederim oradan ama bir yandan canlı yayını da kaçırmayalım. Uzay Merkezi'nde izlemeye elverişli tribünlerde konuşulan mış misafirleri gösteriyorlar bir yandan. Bir yandan da fırlatma rampasındaki ekip.
Heci kapatmak üzere bakın. Kapağı kapatmak üzere. Dış kapağı bu sefer. İçerideki zaten kapanmıştı bir saat kadar önce. Evet, Range menzil açıklandı deyince burada da büyük bir M eksika dalgası yapıldı. Herkes heyecanlandı, sevindi. 11 yaşındaymışlar ve birisinin doğum günüymüş bugün. Doğum gününü kutlamak için ne güzel bir gün. Evet sen 10 günlüğüne aya gidiyor olsaydın, yanına 3 kişi alsaydın kimi alırdın?
Annemi, babama alırdım. Kardeşimi, da işte en iyi arkadaşımı falan alırdım herhalde diyorlar. Bu arada o röportajları yaparken bakın kapak kapatıldı. Birazdan bu arada o köprü de oradan çekilecek. Rokete yükselme imkanını sağlamak açısından. Ekipler işlerini tamamladıktan sonra. Evet, Remzi Usta'yı görüyoruz. Karşımızda tek bir senedense Remzi Usta diyesim geldi. Orada son hazırlıkları yapıyorlar. Orada bir vana kapatılıyor.
Evet buradaki bölgeye de White Room deniyor. Beyaz oda. Hala orada 4-5 kişi çalışmaya devam ediyor. Çok ağır bir kapı olduğunu söyledi Natalie yanındaki yorum cu astronotumuz. Evet tabii ayrılırken orada hiçbir şey olmaması gerekiyor. Birazdan dört astronot orada tek başlarına kalacaklar. Bu ekip oradan kilometrelerce uzağa gitmek durumundalar. İşleri bittikten sonra. Fırlatma penceresine neredeyse bir saat kaldı.
Ben yükseklik korkumdan bahsettim ama şu anki mürettebatın da çoğu yüksekten korkuyor diyor. Hmm, enteresan bir bilgi. Tabii biz o açıdan göremiyoruz ama içerideki mürettebat da buradaki yapılan işleri görüy ormuş bir kamerayla. Böylece onlar da bilgi sahibi oluyorlar. Hazırlıklar ne ale mde diye. Tabii biz buradan izliyoruz güzel güzel. Onlar içeride bilg isiz kalmıyorlar. Onlar da görüyorlarmış. Evet, içinde tozları vesaire olmasın diye iyice izole ediyorlar hortumların uçlarını.
Evet ilginç bir bilgi daha. Bakın 3 numaranın arkasında, gerçi 5 numara da yapmamış mesela onu. Şapkası iple şeye bağlı, kıyafetine bağlı. Bir rüzgar eser, yanlışlıkla şapka bir yerlere gider, asılı kalır falan mesela onu bile düşünmek zorundasınız diyor. Evet, o rayının içini görüyoruz. Ayakkabılar güzelmiş. Evet Reed benim yaptığım yorumu yaptı. Ayakkabılarını gördüğümüz Reed böyle ayaklarını çapraz koy muş.
Rahatlamış herhalde. Keyiflerine bakıyorlar şu anda. Birazdan tarihe geçecekler. Ayın öbür tarafına gidecekler böyle bir yolculuğun önces inde. Evet neredeyse bir saat kaldı. Evet yani bir kısa bir uyku uyuyacaklar ama tam bir gece uy kusu biraz zor diyor ilk 24 saatte. Evet Orion'ın içinde hayat nasıl geçecek şimdi onunla ilgili bir video hazırlamışlar gösteriyorlar. Apollo programından beri ilk kez böyle bir kapsülün içinde insanlar yolculuk yapacaklar.
İnanılmaz ya gerçekten birazdan gidecek olan insanların 3-4 gün sonra yani 4-5 Nisan civarında 6 Nisan galiba yine not larımda yazmıştım. 6 Nisan'da en uzak noktaya ulaşacaklar dünyadan. Yani dünyadan 405 bin kilometre kadar uzağa gidecekler. O gittikleri yerden baktıklarında ay bile küçük gözükecek, dünya onun arkasında minicik kalacak. Resmen derin uzayda yolculuk yapan dört kişiden söz ed iyoruz.
İnsanlık tarihindeki tüm insanlardan daha uzağa gidebilmeyi başaracaklar. Her şey yolunda giderse. Yolculuk sırasında planlar değişebilir tabii ki. Ama şu anki hedef başta mürettebatın güvenliğini sağlamak olduğu için her şey yolunda gider ve bu güvenlik endişesi de izale edilirse bir şekilde. Böyle bir rekoru da kıracaklar. Evet bahsetmiştim kapının yakınlarında böyle bir aletle çalışacaklar diye.
Bu uyku tulumlarında uyuyacaklar. Onlar da iliştirilmiş durumda kenarlara gördüğünüz gibi. Tuvaletten bahsettim. Bu yolculuğun en büyük astronotları sevindiren şeyi adam gibi bir tuvalete sahip olmaları. Poşet kullanmak zorunda kalmamaları. Radyasyon sığınağı da yapabilir durumdalar mobilize bir şekilde. Bu ne demek yani mesela neden kendileri o sırada yapıyorlar ? Bundan da bahsetmiştim. Güneşin yönü belli.
Ona karşı zaten kalkanları var dışarıda. Ama güneşten değil galaksinin her yerinden, uzayın her yer inden kozmik ışınlara maruz kalacakları anlar olacak. Ve o anlarda kendilerini koruyabilmek için yönünü bilmedik lerinden, ölçüm aletlerinden gelen, üzerlerinde zaten şey var, radyasyon ölçücü var hepsinin üzerinde ayrı ayrı. Mekik şey, kapsülün içinde de var. Yönüne göre kendilerini bir sığınak da oluşturabilecekler gerekirse kapsülün içinde.
Evet, menüyü görüyoruz. Kendileri seçtiler bu menüyü. Neler varmış bir bakalım. Ondan fazla içecek varmış bir kere. Kahve var. Mangolu şeftalili, çabuk geçirmeyin ya bir baksaydık şöyle, gösteriyor şu anda. Kennedy Uzay Merkezi'nde satıyorlar zaten büfede bu uzay yemeklerini ben almıştım bir kere. Oradan içebilirsin diyor. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda da bu menü bu arada. Bu tür yemekler bu yöntemlerle tüketiliyor diyor.
Bunların hepsi son ay görevinden sonra geliştirilen teknolo jiler. Yani yemek, yeme teknolojisi bile gelişiyor tabii. Eskiden diş macunu gibi işte ağızlarına sıkarak yiyorlarmış mesela. Bütün o yiyecekler karışık bir şekilde. Sadece hayatta kalmak için yiyorlarmış. Lezzet için falan değil. Şimdi öyle değil. Mesela domates çorbası falan bile var. Tarnım acıktı bak ya. Bizim yer destek sistemi eğer izliyorsa buradan mesajımızı da iletmiş olalım.
Yemekleri görünce acıkan bir bünyemiz var. Evet, kozmik brownie gösterdi kek. Bunu çıkartıyorsun. Hafifçe ısıtıyorsun. Çok fazla bölünmüyor demişken bölündü aslında. Onlar da şaşırdılar bu duruma. Çünkü o düşen parçaların hepsi orada havada uçuşmaya başl ıyor. Ben başka bilgiler vereyim. Bu arada merak ettiğim için araştırmıştım. Tuvaletleri var ama mesela duşları var mı diyeceksiniz. Yok tabii ki.
Ama özel bir şey varmış böyle su, sıvı sabun falan gibi bir şeyle vücutlarını herhalde sürerek bütün vücutlarını hijyen ik olarak temizleyebiliyorlar mı? Şöyle bir şey yapacaklar büyük bir ihtimalle. Komedyen ve aktör olan bu meşhur kişilik de soru olarak yan larında ne tür yiyecekler? Götürecekler ve lazanya götürecekler mi? Lazanya varmış bu arada Uluslararası Uzay İstasyonu'nda. Ya yemekten bahsetmeyi bıraksanız artık başka konulara mı geçsek?
Christina'nın favorisi Mac and Cheese'miş. Evet, yerel saatle artık fırlatma penceresine çok yaklaştık . Bir saatten az bir süre kaldı. Evet. İçeride bir anlaşılma. Bu doğru. Bir sonraki zaman insanlarının ilk defa görmek için çok önemli. Ve bir kere daha sonraki daha sonraki daha fazla aktivit eler... Aslında bu fırlatmaya Pink Floyd'dan Dark Side of the Moon albümü iyi yakışırdı ama telif hakları nedeniyle vere miyorum.
Geçenlerde onun çalındığı bir konsere gitmiştim, yine hatır ladım. En favori albümlerimden bir tanesi Pink Floyd, Dark Side of the Moon. Ayın karanlık yüzü anlamına geliyor. Ama tekrar edelim ayın karanlık bir yüzü yok. Bizim göremediğimiz diğer tarafı var. Ve bu görevde biz göremeyeceğiz ama gönderdiğimiz bu dört astronotun gözüyle göreceğiz. Sanırım yine Huntsville'e ve tekrar Seattle'a orada izleyic ilere dönmüş olduk.
Amerika'nın farklı noktalarında izleme partileri yapılıyor şu anda. Fiziksel olarak Florida'ya gidemeyenler. Bulundukları yerlerde düzenlenen bu tür merkezlerden büyük ekranlarla izliyorlar bu heyecana. Dahil oluyorlar. Uçuş Müzesi Seattle, Washington eyaletinde . Washington eyaleti Amerika'nın ta öbür ucunda. Batı, kuzeybatı ucunda. Ama biz şu anda güneydoğu ucundaki Florida'dan fırlatmayı izliyoruz.
Yayınımızın başında canlı olarak takip ettiğimiz sahneleri herhalde yayına yeni katılanlar için hatırlatma amacıyla videodan gösteriyorlar şu anda. Astronotlar kostümlerini giydiler, test ettiler. Hatta kart oyunu bile oynadılar İskambil kağıtlarıyla. Bu çok meşhur kapıdan çıkış sahnesi. Daha sonra Astrovan'a binecekler buradan. Arkada görüyoruz Astrovan'ı. Bütün tarihi uzay görevlerinde bu görüntüleri izlemişsiniz dir.
Filmlerde bu sahneler hep yansıtılmıştır. Bunları bugün canlı yayınımızda bizler de izledik ve aktard ık. Ve tarihi fırlatma rampası 39 Bey'in üstüne çıktılar. Oradan köprüden kendilerini ayağa götürüp getirecek olan Orion ya da onların verdiği isimle Integrity içerisine yer leştiler. Koltuklarındalar şu anda sırtları yeryüzüne yüzleri ayağa bakacak şekilde gökyüzüne bakacak şekilde fırlatmayı bek liyorlar.
Yukarıda gördüğünüz yayına yeni katılanlar için bir açık lama yine. Geri sayım T geri sayımı değil, time geri sayımı değil. Launch window yani fırlatma penceresinin geri sayımı. Ama şu ana kadar her şey yolunda gittiği için fırlatma pen ceresinin başlarında fırlatılacağını tahmin edebiliriz. Fırlatılmasa bile 2 saat içerisinde fırlatılmaları gereki yor. Bu geri sayım bittikten sonra 2 saatlik toplam bir süre var .
Benim tahminim bir 30-40 dakika içerisinde bu sayaç bittik ten sonra yeni bir sayaç açarlar ve 30-40 dakika içerisinde fırlatma gerçekleşir diye tahmin ediyorum. Belki daha bir de hızlı olabilir bilemiyorum. Şu anda izlediğimiz görüntüler her şeyin yolunda olduğunu teyit ediyor görsel olarak. Artık son rötuşları yapıyorlar. an issue there was reported out with the LAS. At least there's an issue apparently with a battery on the LAS. The engineer who is in charge of the launch abort system sits on console reported that a temperature for one of the two L AS batteries is out of range and although it's not a constraint for launch right now it would be when that temperature Yine bir sorun çıktı. Dinleyeyim, anladığım kadarıyla anlat ayım.
Evet meseleyi anlatayım arkadaşlar. LAS denen bir sistemden bahsetmiştim. Yani Launch Abort System. Bu konik şekilli şu anda gördüğümüz Orion'ın üstünde füze gibi duruyor böyle. Bakın en uçtaki sivri uç. O aksilik halinde abort iptal tuşuna basılırsa küçük roketler var. Her şeyin üzerinde roket var bunda. Ateşleyecek ve o kapsül içinde astronotları taşıyan kapsülü hızla patlama riski olan yakıt şeyinden uzaklaşıp fırlat acak başka bir yere.
Buna LAS deniyor. Launch Abort System. Uçaklardaki jet uçak larında pilotları fırlatan hani düşerken fırlatan ve onları kurtaran sistemin çok daha gelişmişi diye düşünebiliriz. Çünkü 4 kişiyi birden kurtaracak. Onun üzerindeki pillerden birinin ideal sıcaklığına ilişkin verilerde çok ideal olmayan bir durum tespit edilmiş. Bu ne kadar önemli? Sensörden mi kaynaklanıyor? Uçuşa engel olur mu? Konusu şu anda değerlendiriliyor.
Küçük bir konu daha var. Umarım çok önemli değildir. Son pil hakkında pillerle ilgili problem çıktı. Hep bu piller de çıkıyor zaten ya. Bilgiyi verecekler. Evet beyaz odayı yani bu teknisyenlerin çalıştığı bölmeyi şu anda artık toparlamaya başladılar. Çünkü çekecekler kenara doğru. Evet bizim yaşam destek sisteminden de destek geldi sağ olsun teşekkür ediyoruz. Ben bir ara böyle bir dakika falan çekilip burada akşam y emeği işlerini halledeyim.
Asıl önemli olan geri sayım başlamadan. Açık bir şey yok. Sence bir şey yok. Haşı hızı hızlı bir şey yok. Evet. Bir sonraki de bir kapselin var. Bir sonraki bir şey yok. Bir sonraki bir şey yok. Bir sonraki bir şey yok. Bir sonraki bir aromasi var. Bir sonraki bir aromasi var. Bir sonraki bir aromasi var. Bir sonraki bir aromasi var. Bir sonraki bir aromasi var. Bir sonraki aromasi var. İzlediğiniz için teşekkür ederim.
İzlediğiniz için teşekkür ederim. Ve şimdi bu araçlarımızın adına baktığında, bu araçlarımız ın aramalıkları. Bu araçlarımızın, aramalıkları aramalıkları. Bu araçlarımızın, bu araçlarımızın adına baktığında, bu ara çlarımızın adına baktığında, bu araçlarımızın adına baktığında. Bu araçlarımızın, bu araçlarımızın, bu araçlarımızın, bu araçlarının adına baktığında, İni İzlediğiniz için teşekkür ederim.
İlk başta, İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. İlginçlerle birçok. Kristina'a yaptı bilir space science instruments ve leden birçok field work ve en son de de remote environment on the planet.
Her hobbies include surfing, rock climbing, community service, yoga, and photography. A couple of suppressed overvolt messages. We're going to go ahead and clear those off your screen. We copy. Alright. NASA test director. We're still working here, trying to get through everything. So we're getting close and then trying to talk about other issues Evet, astronotları tekrar tanıttılar bu yayında. Bu arada 5 saate yaklaşıyor benim yayınım. 3. kez tanıt ıyorlar.
Ama şu anda yerleştikleri noktada. Şimdi sağ altta sürekli ayakkabısının altını gördüğümüz kişi. Ha bitmemiş bu arada astronotları tanıtmaları. Jeremy Hansen'a geçtiler şu anda. Kanadalı olan astronotumuza. Az önce gördüğümüz görüntü de sol altta böyle kaskından yüz ünü göremediğimiz kişi. Tabletiyle sürekli notlar alan mission specialist yani göre v uzmanı olan kişi Jeremy Hansen. Bir çiftçi çocuğu.
Kanada'nın tarlada büyüdükten sonra işte buralara kadar gelmiş. Şu anda aya kadar gidiyor. Bakın sol altta şu anda elleriyle bir şeyler yapan GoPro gibi bir kamera tutuyor anladığım kadarıyla. Kendi bakış açısıyla. Vlog mu çekecek artık ne yapacak bilmiyorum. Sağ alt köşede ayaklarını sürekli gördüğümüz kişi uçuşun komutanı. En rahat en sakin kişi oymuş zaten. O yüzden orada çilliyor kendisi. Onun hemen yanında diğer sağ üst köşedeki kişi pilotumuz Victor Glover.
Ay'a giden ilk siyahi insan olacak. Ve sol üst köşede Christina var. O da ilk kadın olarak tarihe geçecek. 1961'e gittik. Bakın bu işte Mercury ilk program uzayla ilgili. Demek ki 61 demiştim ben de doğru söylemişim. Sonra Gemini, Gemini programı başlıyor. 1965'te sonra Apollo'a başlayacak. Olayın tarihçesini. Evet Apollo başladı şimdi de 1968. Üç programı birden yürütüyorlar. Biri başlıyor, diğeri bit iyor.
Ve Ay'a gidişi o şekilde hallediyorlar. SDS dedi Space Shuttle programı. Ve ardından ki NASA SpaceX Demo 2'dan itibaren ben zaten bütün bu uzaydaki gelişmelerin hepsini sizlere canlı olarak aktardım. Hatırlayacaksınız. Bu da NASA'nın Boeing ile yaptığı uçuş testi. Farklı yüklenicilerle çalışıyor. Zero Gravity. Tiker'ımızı da girelim alttan yine. Bunca yılda bu test ettiğimiz yedinci araç diyor. Toplamda yedi tane uzay aracı geliştirmiş NASA.
İzlediğiniz için teşekkür ederim. Tamamlanmış. Yani az önce gördüğümüz o teknisyenlerin çalış tığı yer. Kapatılmış. Acaba köprünün çekilişini falan gösterirler mi diye bekli yorum. Evet ekip asansörden aşağıya iniyor. Ghostbusters gibiler ya. Hayalet avcıları gibi. Asansörü çağırdılar, bekliyorlar. Evet, yine bir VTR'ye girdi eski adıyla. Neden Ay'a gidiyoruz sorusunun cevabını veren bir video bu. Ay'a gidiyoruz çünkü Mars için bir önceki adımın bu olması gerekiyor.
Asıl amaç daha büyük yani. Bütün bunlara rağmen bu bir test misyonu. Dolayısıyla her türlü olasılığa hazırız. Test pilotluğu yapacaklar aslında. Test astronotluğu yapacaklar. Evet bu görüntüler bu arada Artemis bir görevinden insansız olarak gerçekleşmişti o görevi 2022 yılında. Ay arkasında dünya, onun arkasında güneş şeklinde bir görü ntü vardı. Muhteşem bir görüntü. İşte o görüntüyü kendi gözleriyle görecek bu dört astronot.
6 Nisan'da en uzak noktaya ulaşacaklar. Sanırım yerel saatle, öğle saatlerinde, Türkiye saatiyle herhalde akşam 6-7 civarında olur. Bu 10 gündük görevin bütün aşamalarını, kritik aşamalarını tabii canlı olarak sizlere aktarmaya devam edeceğim arkadaşlar. Birkaç kritik aşama var. Aya doğru ateşlenecekleri 24-25 saat sonra bir görev var. Ay'a tabii ki yaklaştıklarında bir an olacak. Ayın tam arkasındayken bir 30-60 dakika iletişim kuramad ığımız bir dönem olacak.
Muhtemelen orayı da yayınlayacaklar ve iletişimin geri gel mesini falan böyle hep beraber kutlayacağız. Ve nihayet görevin en riskli kısmı dünyaya dönüş. Atmosfere giriş saatte 40 bin kilometre hızla girerken o kı smı da yayınlayacağım 10 Nisan tarihinde. Bütün bunlar tabii 39 dakika sonra asıl geri sayımın başlay ıp da 2 saatlik fırlatma penceresinde başarıyla fırlatılmas ının ardından meydana gelecek olan süreç.
Florida'da baya bir rüzgar var hala. Saatte 15-20 mil hızla esiyor. Görevi engelleyecek bir şey değil. Arkaya RS-25 motorlar ından birini sergileme amacıyla koymuşlar. Şimdi Houston'a bağlandık. Bir parazit geliyor. Komutan Reed Wiseman'ın sesini duydum dedi. Evet büyük bir ihtimalle asıl geri sayım 30 dakikadan baş latılacak. Yani bu sayaç bittikten sonra 30 dakika artık geri sayım, gerçek geri sayım yani.
Launch window için değil, fırlatma penceresi için değil, fırlatma için artık bir geri sayım başlatılacak. 30 dakikadan. Yani yaklaşık bir saat kadar sonra bu tarihi anı göreceğiz gibi gözüküyor. Tabii ki o fırlatma penceresi içerisinde zaman zaman geri sayımların durdurulduğu oluyor. Belli kritik dönemler var. Umarım her şey yolunda gider ve hiçbir şey aksamadan ve geri sayımı durdurmadan fırlatma gerçekleştirilir.
Ondan sonra da bir 8 dakika kadar daha izleyeceğiz fırlatm adan sonra. En kritik aşamalar, en heyecanlı kısımlar orada gerçekleşe cek. Ve yörüngeye yerleştikten iki saat sonra da NASA'nın yine y eryüzündeki yetkilileri tarafından bir basın açıklaması to plantısı düzenleneceğini açıklamışlardı bu yayından önce. En beklenmeyen ya da en beklenen her türlü senaryoyu olasıl ığı değerlendireceğiz. Bu bir test uçuşu olduğu için hepsine hazırlıklıyız mesajı veriliyor.
Zaman için hiç bu kadar heyecanlanmamıştım. 36 dakika kaldı fırlatma penceresinin açılmasına. Rotayı görüyoruz. Sonsuzluk işareti ya da 8 şeklinde yan yatmış. İlk 10 dakikada neler olacağını anlatacaklar şimdi. Ana motor kapatması yani Miko, itki gücü görevlerini artık bu aşamadan sonra ana içinde bizim astronotlarında olduğu k ısma yönetecek. İşaretlediği yerde ICPS denilen bir şey var, bir motor var.
Üst kademe de deniyor buna. Bu aşamanın amacı yeryüzüne böyle paralel olarak yörüngede dönmekteyken daha üst kademelere çıkartmayı sağlamak uzay aracını. 24 saat geçirecekler dünya yörüngesinde. Eliptik bir yörüngeye oturup birkaç tur atmaları gerekiyor. Bütün iletişim sistemleri, yaşam destek sistemleri o zaman işte o 24 saat içerisinde test edilenecek tekrar bu kez uz aydayken. Ve ardından bu ICPS denilen modül üst kademe ayrılacak.
Şimdi sağ tarafta iki modülü birleşik görüyoruz şu anda. İçinde astronotları taşıyan mürettebat modülüyle onun alt ındaki servis modülü. Ve bakın şimdi ayrıldıktan sonra ICPS hemen uzaklaşmayacak. Zaten uzaydalar. Uzaklaşması için ekstra bir çaba sarf etm eleri lazım. Onun yerine Victor, siyahi astronotumuz, manuel kontrolleri ele alacak. Ve o biraz önce terk ettikleri ICPS modülü sanki başka bir uzay aracıymış gibi ona kenetlenme manevraları yapacak.
Gerçekten kenetlenmeyecekler. Proximity Operations, yakınlaşıp uzaklaşma işlemleri yap acaklar. Yani pilot ilk kez kullandığı bir aracı manuel olarak kullanmayı öğrenecek aslında, test edecek. Öğrendi tabii ki yani simülasyonlarda falan eğitimlerini aldı bunun ama gerçekten kullanmaya başlayacak orada ilk ke z. İlk 24 saatin en heyecanlı kısmı o kısmı olacak. Ve gördüğünüz gibi işte bu iki modül beraber gidiyorlar.
Altta servis modülünde bagajda yani her şey. Güneş panelleri vesaire elektrik üretiyor. 24 saat 25 saat boyunca böyle dünyanın etrafında bakın Türkiye Afrika gözüküyor. Oralarda dolandıktan sonra 25. saat civarında yeni bir ateş leme yapılacak. O çok kritik bir ateşleme doğru açıda doğru zamanda doğru güçle yapılması gerekiyor. Bütün bileşenlerin çok iyi hesaplanarak yapılması gerekiyor . Çünkü öyle bir şekilde gönderecek ki aya bırakacak artık.
Ay çekmeye başlayacak bunları. Arkasından çevirip tekrar dünyaya gönderecek. Bunu doğru açıyla yapmazsanız ve ayın çekiminin dışına biraz giderseniz derin uzaya doğru bir daha geri dönüş olmayacak şekilde kaybolabilirler. Tabii ki yılların birikimi ta Isaac Newton'un bulduğu fizik yasalarından beri hesaplamalar buna göre yapıldığı için o hesaplamalara güveniyoruz. Ve o hesaplamalar doğru yapıldığı müddetçe böyle bir şey gerçekleşmeyecektir.
Bu anlamda en risksiz kısımlardan biri bile diyebiliriz. Ama yine de ince bir hesap var orada ve ta işte birkaç yüzy ıl öncesinden yapılan bilimsel, fiziksel yasaların keşfine dayalı geliştirilen matematiksel formüller kullanılacak orada. Ve onunla ayın kütle çekim etkisi sayesinde bir sapan etk isiyle onun etrafından dönüp fırlatılıp tekrar dünyaya döne cekler. Scarlett Johansson. Stanley Tucci bu da.
Evet, şöhretleri kullanarak halkın ilgisini yine uzaya yön etme çabaları olarak okuyabiliriz bu segmentleri. Profesyonel basketbol oyuncusu Victor Van Van Yama. Arkasında da ISS'in yeryüzündeki maketi var. Gerçek boyutlu maketi var. Modülleri açık bir şekilde görüyoruz. Hey Ryan Gosling! Ryland Grace! Hail Mary, Fist My Womp. Yine profesyonel bir beyzbol oyuncusu Isaac Madsen. Hepsi heyecanlandırıcı mesajlarını veriyorlar.
Tabii oyuncuların verdiği mesaj biçimiyle sporcularınki ar asında bir fark oluşuyor ister istemez. Aktörler rol yapmaya da uygun oldukları için çok daha geçir iyorlar mesajları. Bu da bir komedyendi yanlış hatırlamıyorsam. Onu tanımıyorum ben bunların ama sporculara karşı bir özel bir şeyim de yok zaten. Ama Scarlett Johansson ve Ryan Gosling'i almış olduk. Birisi Scarlett Johansson Fly Me to the Moon diye bir film de oynadı geçtiğimiz sene galiba.
Çok iyi bir film değildi ama Ryan Gosling şu anda hala gösterimde olan Project Hail Mary and the Viren aynı isimli romanından uyarlanan bilim kurgu filmi. Project Hail Mary en son yayınladığım videoda da olumlu görüşlerimi belirtmiştim. Heyecan verici son 10 yılın en iyi bilim kurgu filmlerinden biri olarak belirtmiştim. Onu da oynamıştı. Mesajlarını aldık. Kennedy Uzay Merkezi'nde izleyici tribünlerinde dünyanın ve ABD'nin dört bir tarafından gelen misafirlerle röportajlar devam ediyor.
Buradakiler NASA'da bu göreve destek olan çalışanlar. NASA'nın farklı birimlerinde, departmanlarında bu görev için çalışmış olan kişiler yıllarca verdikleri emeğin karş ılığını izlemek üzere tribünlerde yerlerini almışlar. Bizim gibi heyecanla bekliyorlar. Herkes kendi ismini ve görevini geldiği departmanı anlattı, söyledi. Hep beraber bir mesaj verecekler. Go Artemis diyecekler her halde. Evet, Go Artemis yine bir uzay geleneği olarak.
Godspeed, Go! Herkes cheerleaderlık yapmaya başladı. Heyecan artıyor. Fırlatma penceresinde 30 dakikadan az bir süre kalmış durum da. Güneş alçalıyor ufukta Florida semalarında. Bakın bu açılarda tabii birazdan orada çok güçlü bir roket ateşlemesi yapılacağı için özel koruma şeyini de görüyoruz. NASA Başkanı şu anda Jared Isaacman'la kısa bir röportaj yapacaklar. Oldukça genç bir yönetici bir kez görevden alındı ve siyasi görüşleri şu anki yönetime yakın olmadığı için sonra tekrar getirildi.
Yetkinliği olduğu için mecburen. Genç bir milyarder kendisi ve aynı zamanda uzaya da çıktı. Şu anda NASA'nın başında. Çünkü bu NASA'nın gelecek planlarından bahsediyor. 2027'de Ay'a iniş araçlarını test edeceğiz. Kenetlenmeyi test edeceğiz. 2028'de Ay'a ineceğiz ve bunlarla esramanlı olarak da şu anda Ay üstünü yapmaya devam ediyoruz. Bu fırlatmadan sonra en önemli kısım iniş. Bununla ilgili en büyük çıkarımımız çok büyük bir kendimize güven elde ediyoruz bu Orion uzay aracılığına ilişkin olarak.
Bizim için de yeni bir alan bu. Birçok şeyi yeni yeni öğren iyoruz, keşfediyoruz. Oldukça genç bir izleyici kitlemiz var. Çocuklar, gençler koşturuyor etrafta. Bu bir başka bir kısım var. Bu bir kısım var. Bu bir kısım var. Bu bir kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var.
Bu kısım var. Bu kısım var. Bu kısım var. İki tane KPI'yımız var. Yani key performance indicator'ımız var. Başarı ölçütümüz var diyor. Bir tanesi elbette aynı anda eş zamanlı olarak ne kadar çok astronotu uzayda çalıştırabiliriz. İkincisi de ne kadar çok çocuk Halloween'de astronot olmak için kıyafet giyer onları ne kadar özendirebiliriz. İki tane başarı ölçütümüz var. O yüzden bu koşturan çocuklar, gençler bizim için son dere ce önemli.
Army demese mi acaba takım diyelim bir ordu kadar insan çalıştırdık diyor da. Şu anda bu görevle ilgili çalışan herkese ayrı ayrı en iç ten dileklerimi sunarım, teşekkürlerimi sunarım. Artemis 2 göreviyle ilgili doğrudan çalışmayan herkes de Artemis 3 geliyor. Orada da işimiz bitmeyecek. Evet, bu da sonra tekrarlar. olarak özellikle özel sektörle bağları çok sağlam. Dolayısıyla oradaki iş disiplinini özel sektörden kamuya da , hükümete de, hükümet çalışanlarına da, uzay ajansına da taşır.
Şimdi Amerikan tarihine ilişkin bir kısım girdi. Amerika'nın bu yıl 250. kuruluş yıl dönümü. O yüzden bu kurucu, babalar dedikleri kişilerin tablolarını gösteriyorlar. Evet burada milliyetçi bir takım mesajlar verilmeye devam ediyor. Nereden nereye geldik anlamında Edison, icatlar, Wright kardeşler, uçak, uçuyoruz deyip bir anda uzaya zaten gittik . Ve şu anda da artık gökyüzünün ve dolayısıyla bilinmeyenin limitlerini zorlamaya başladık.
Ay'a da bayrağımızı diktik. Şimdi de Artemis'le artık orada üstümüzü kurup kalıcı hale geleceğiz şeklinde mesajlar sıralandı. Perseverance'ı gördük. Ingenuity'yi gördük. Mars'ta ilk uçan drone. Mars'a canlı olarak sizlere aktardığım inişini, rover. Artemis 1'den görüntüler. Uzay mekiğinden görüntüler. Ve şu anda Orion'ın içindeki astronotlar, ISS'in içindeki astronotlardan görüntülerle artık fırlatma penceresine yak laştığımız bu son dakikalarda yayına yeni katılanları herhal de heyecanlandırmak için böyle bir şey yapılıyor.
Amerikan halkının kamuoyunun bu uzayla ilgili olaylara yönl endirilmesini çok kritik buluyor NASA. Çünkü bütçeyi ancak bu şekilde onaylatabiliyorlar. Bu fırlatma, daha doğrusu genel olarak Artemis programının bütçesi şu anda 35 milyar dolara yaklaştı. Milyardan bahsediyorum. Sadece bu fırlatma 4 milyar dolara mal oluyor. Az sonra 8 dakika içerisinde yakılan 4 milyar doları izleye ceğiz. Ve o 4 milyar dolar işte bu ilgisi çekilmeye çalışılan Amer ikan halkının cebinden vergileriyle ödeniyor.
O yüzden onların kamuoyunun pozitif onayını almak son dere ce mühim. Onları heyecanlandırmak için ellerinden gelen çabayı gerek şöhretleri işin işine dahil ederek, gerek çocukları, genç leri katarak sağlamaya çalışıyorlar. Keşke bunlara ihtiyaç kalmasa, keşke bilim için, yeni ufuk ların keşfedilebilmesi için gereken motivasyon, gerek ekonom ik, gerek insani kaynak olarak çok daha rahat sağlanabilse, Keşke savaşlara, insanları yok etmeye, öldürmeye para har camak yerine çok rahatlıkla hatta bunun yüzlerce katı parayı akıtmak yerine böyle anlamlı görevlere para harcanabilse.
Ama maalesef bunlar böyle naif dileklerden öteye geçemiyor. Biz yine de bardağın dolu tarafına odaklanalım. Kendi odağımızı, kendi psikolojimizi doğru olana, güzel ol ana, iyi olana, genç olana geleceğe yönlendirelim. Benim yaklaşık 6. saatine yaklaşan bu yayında genel olarak vermeye çalıştığım mesaj da bu olsun. Çünkü bizler de ülkemizi seven, gençlerimizi seven, onların iyi şeyler yapacağına inanan insanlarız.
Ve bu tür yayınları aktarırken sadece çevirme rolünün ötes ine geçmeye, aynı zamanda bir ilham vermeye, aynı zamanda yüksek hedeflere bakmanın önemini bir kez daha vurgulamaya çabalamamız da bundandır. Evet, herkes artık toplanmaya başladı. Bu son derece önemli . Bu yayını izleyen 60 yaş ve 6 herkes için herhalde bundan daha önemli bir an yok. Hani 60 yaşındaki insanlar belki kendileri 6 yaşındayken falan hatırlıyor olarsa eğer 1972'de aydan son dönen Apollo 17 görevini izlemiş olabilirler.
Bilemiyorum o zamanlarda tabii Türkiye'de televizyon ne kadar vardı yaygındı. Çok eski zamanlar 1972'den söz ediyoruz. O yüzden bizim yaşadığımız zamanlar için en önemli uzay görevi bu işte ve kaldı 19 dakika fırlatma penceresine. Bundan daha önemli bir uzay görevi henüz olmadı biz yaş arken. O yüzden biz de heyecanlanmakta sonuna kadar haklıyız. Huntsville, Alabama. Ailece uzay kampına gidip orada üç gün kaldık.
O roketin altında biz de ne öyle yemekleri yedik. Heyecanlıyız. Şimdi roketin üstündeki Orion kapsülünün içinde sağda ayakk abıları gördüğümüz kişi, uçuş komutanımız Reed Wiseman. Altta tableti kullanan Kanadalı astronotumuz, onun hemen yanında kadın astronotumuz Christina ve arkada göremedi ğimiz siyahi astronotumuz Victor uçuşun pilotu. Yerlerini aldılar. Onlar da bizim kadar heyecanlıdır herhal de.
Biz tabii dışarıdan bakan insanlar olarak bence bir tık daha heyecanlı olabiliriz. Onların işi gücü var çünkü. Bir takım kontroller yapmaya devam ediyorlar. Elbette kontrollü bir heyecan yaşıyorlardır ama bizim aç ımızdan heyecan çok daha büyük. Acaba bir şey olur mu? İnşallah olmaz tabii. Acaba yolun her şey yolunda gider mi? Pil meselesi vardı ne oldu? O yüzden böyle ekibin arasındaki telsiz konuşmalarına kulak kapartmak gerekiyor.
Evet şu anda öğrendiğimiz her şeyi işte integrity adını verdik. Dürüstlük demek, bütünlük demek bunların hepsini kapsayıcı bir anlamı var. Integrity anlam olarak. Tarih kitaplarına sadece uzay tarihi değil bu uçuş sadece uzay tarihine değil tüm tarih kitaplarına geçecek. Bundan emin olabilirsiniz. 1 Nisan artık sadece şakalarla değil aynı zamanda insan ların Ay'a ikinci gidişiyle de anılmaya başlayacak.
Hani 1969 tarihi aklımızdadır hep. 2026 tarihi de öyle olacak. Yayını yeni açanlar için Artemis 2 ay'a gidiyor. Fırlatma penceresi 16 küsur dakika sonra açılacak. 2 saat içerisinde gönderilmeleri gerekiyor artık. Bu kişinin söyleyecekleri çok önemli. Kulak kabartalım. Şimdi gösterecek LAS'ın yerini bakın. Launch Abort System en uçtaki bakın sivri yer. Orion onun altındaki konik kısım. Astronotlar onun içinde.
Rokette bir arıza çıkma ihtimalinde o ateşlenecek ve onun içindeki iki pil var. iki pilden birinde sıcaklık okumalarıyla ilgili bir durum t espit edilmişti. Ama bunun enstrümanlardan kaynaklı bir arıza olduğu bulgus unu açıklıyor şu anda. Neyse ki o da instrumentation failure yani işte bir enstrü mana dayalı bir aletin hata yapmasından kaynaklanıyor. Pilde bir problem olmadığını düşünüyorlar. Dolayısıyla uçuş kriterini etkilemiyor. Yani hala olumlu diyebiliriz bu yayın boyunca iki kere yüreğimiz ağzımıza geldi.
Acaba iptal edilir mi diye ikisinde de problemlerin çözül müş olduğunu görüyoruz. Yani no go durumu hep go'ya doğru gidiyor şu anda. Birazdan zaten tek tek son onayları da alacaklar. İzlediğiniz için teşekkür ederim. 2 sene ile 23 sene. NASA test directori bunu konuşur. NASA test director Jeff Spaulding'in hazırlıyoruz. Evet, 156 tane kağıt gösterdi. Onun üzerinde 156 tane kata ğıt noktası var diyor.
Ve bu 2 saatlik fırlatma penceresinde 16 dakika elverişli olmayacakmış. Bu 156 katağıtun da karşılanması gerekiyor. Yani bu 14 dakikalık geri sayım bitip de fırlatma penceresi %80 hava durumu açısından elverişli hale geldiğinde de 16 dakikalık bir süre başında mı sonunda mı onu bilmiyoruz ya da ortasında mı. Bu anons çok önemli. Diğer kontrol astronotlarla konuştu. NASA'nın test yöneticisinin takımındaki her bireyden ayrı ayrı onay gelmesi gerekiyor. Onu bekliyoruz şu anda.
Uçuşu yöneten kişinin onay vermesi için bu bilgilerin ona gitmesi gerekiyor. Şu anda onu bekliyoruz. Tek tek insanlardan go'yu duyuyoruz. Evet, uçuş direktörü iyi haberi aldık dedi. NASA'nın yönetiminden tek tek test uçuş takımından tek tek bireylerin gönderdiği go'ları aldı. Artık söz. Uçuş fırlatmasını yönetecek olan direktöre geçiyor. İzlediğiniz için teşekkür ederim. İki tanı bir şey. Evet bakın oradaki saati 10 dakika kala bir durdurdular.
Hala Go durumundalar ama geri sayımı durdurdular. Üste de geldi şimdi. Ben bu arada yavaş yavaş hem kendi görüntümü hem alttan geç en yazıları azaltacağım kademeli olarak. Önemli bilgilerin size daha kesintisiz gelmesini sağlamak için. Şu anda bu arada bu tür geri sayım durdurmaları da çok bek lenen bir şeydir. Bir tavsiye niteliğinde durduralım bir bakalım dediler. Ne kadar süre boyunca durduracaklarını bilmiyoruz.
Evet şu anda launch window'un açılmasına normalde 9 dakika kaldı. Yukarıdaki geri sayaçta L harfi kalktı dikkat ederseniz T harfi var şu anda. Yani asıl geri sayım bu. 10 dakikadan geri sayacağız. Ama zaten ona başlamak için de biraz vaktimiz var şu anda. Benim saatime göre 8-9 dakika var. Gerçi bu da geri sayım olacağı için eğer şimdi başlatsalar bile pencerenin içinde olmuş oluyor. Evet, ellerinde bir sürü prosedür var ve herkes işte olaçan bir durumu mesela bir şeyi ihlal ediyor mu diye kontrol ediyorlar.
Konuşan kişileri de görüyoruz şu anda. Yayına yeni katılanlar için saatlerdir devam eden bir geri sayım var. O fırlatma penceresine yapılan geri sayımdı. As ıl geri sayım T- diye geçen şu anda dondurulmuş olan 10 dak ikada geri sayım. Go'ları yine duymaya başladık. Evet, tavsiye Go yönünde. Go'lar verildi. Eğer başka bir şey yoksa geri sayımı başlatabiliriz diyor lar. Heyecan verici 10 dakika kalacak eğer başlatırlarsa.
Pırlatmaya 10 dakika kalacak. O da konfirmasyon aldılar. Şu anda artık hiçbir tereddütümüz kalmadı açıklaması geldi. Evet, söz şu anda konuşan kişide. Bütün go'ları duyduk. Evet, şu son konuşan kadın uçuş direktörüydü ve şu anda bütün go'ları aldım. Konuşan kişiyi görüyoruz şu anda. Uçuş direktörümüz. Turun cu Saçlı Hanım. Hava durumu da Go geldi. Evet Reed sendeyiz. Evet astronotlardan da sesi duyduk.
Bütün insanlık için gidiyoruz dedi Kanada'dan astronotumuz Jeremy Hansen. Evet içeriden görüntüler de geliyor. Bu geri sayım başlayacak arkadaşlar. Ben size söyleyeyim. Hazırlanın. Şu anda bu gözler hepimizin gözleri tarihi izleyecek. İyi şanslar. Tanrı yolunuzu açık etsin. Hadi başlayalım. Hadi başlayalım ama. Geri sayım başlamadı henüz. Evet başlıyor şimdi geri sayım. Evet toplamda hepsini duymadık ama 156 tane noktadan go al ınması gerekiyor bu uçuş için.
Tekrar ediyorum artık fırlatma penceresi değil. Fırlatmanın kendisine geri sayım başlatılacak ve 10 dakika kalacak başladığında. Fırlatma penceresi zaten 2 dakika sonra açılıyor. O pencerenin içinde 10. dakikada fırlatılma gerçekleşebilir bu durumda eğer şimdi başlarlarsa. Kennedy Uzay Merkezi'nde sahadaki tarihi geri sayım aracını da görüyoruz. Bütün dünya şu anda nefesini tutmuş bir şekilde bu uçuşu iz liyor.
Bu, sadece biraz dakika başlıyor. 6.24 p.m. Eastern Time. 8.24 p.m. Eastern Time. Ecl-NTD'nin bu kısımın verifikasyonunu bekliyor. Ecl-NTD' nin bu kısımın verifikasyonunu bekliyor. Ve bütün personel, bu kısımın verifikasyonu bekliyoruz. Bizi verifiyorduk, bizizlikle geçiyoruz. Ve sonra terminal kısımla devam edeceğiz. İntrolen bir şekilde uçuş direktörü konuşmasına rağmen hala geri sayımı başlatmadılar.
Normalde o konuşmanın ardından hemen geri sayım başlıyor olması gerekirdi. Ama herhangi bir hata da yok gibi gözüküyor. Bir dakika içinde başlatacaklar galiba. Evet, parklardan, plajlardan görüntüler de aktarılıyor bir yandan. Şu anda tarihi fırlatma rampası 39B'de yükselmekte olan yak laşık 33 katlı bir bina yüksekliğindeki NASA'nın SLS roketi ve onun üzerindeki Orion uzay gemisinin içinde 4 astronot fırlatılmayı bekliyor aya.
İniş yapmayacaklar, 10 günlük bir görevle dünyadan en uzak noktaya gidip gelecekler. Evet, bu geri sayımla ilgili şimdi konuşmayı yapıyor. Öyle bir şey ki bir orkestranın şefi gibi yüzlerce farklı noktayı tetikleyeceği için şu anda o geri sayımı başlatmak sadece saymıyoruz. Aynı anda birçok şeyi otomatik olarak tamamen bilgisayar kontrolüyle tetikleyecek bir dizi işlemi başlatıyor. O yüzden herhalde henüz hala başlatamadılar ama 1-2 dakika içerisinde başlayacağını tahmin ediyorum ben yapılan konuş malardan anladığım kadarıyla.
Bütün cutoutlar tamamlandı. Hemen hemen. Başladık. 10 dakika diye göstermişlerdi. 26 dakikadan başlattılar. Geri sayımı. Diyecektim. Yanlış vermişler. Bakın alttaki sayaç normal 10 dakika gösteriyor şu anda. Düzelteceklerdir birazdan. Evet aşağıda gözüken sayı. Bu sayıcın doğru olduğunu tahmin ediyorum. Bu tarihi bir sayaç. Türkiye saatiyle 1.35'te fırlatma gerçekleşecek. Evet şu anda hani fırlat diye bir düğme yok artık diyor.
Bu şu andan itibaren her şey otomatik olarak işlemeye baş ladı. Ama bir tane düğme var iptal etmek üzere var. Herhangi bir şey olursa o düğmenin bir ucu şu anda gördüğ ümüz roketin turuncu kısmının üstünde konik durumda olan o rayının içinde yer alan uçuş komutanının elinde. Bir de tabii ki yer kontrolde, yer ucuda. 8 dakika artık bundan sonrası yani aslında ateşleme tuşuna basıldı diyebiliriz neredeyse.
7 dakika sonra tarih yazılacak. Mürettebatın erişimini sağlayan köprünün ayrılışını görüyor uz. Şu anda orada hiçbir canlı yok etrafta. O 4 astronot dışında dualarımız onlarla. Umuyoruz ki başarılı bir fırlatma gerçekleşir. Hiç kimseye bir şey olmadan yola çıkarlar. Görevlerini yapıp geri dönerler sağ salim. Kameralar farklı açılardan vermeye devam ediyor. Bundan sonra artık her şey otomatik pilota bağlanmış durum da dediğimiz gibi.
Evet gerçekten çok güzel. Geri sayımı da görmeye devam edelim bir yandan. Bu mikrofon sesi benden gelmiyor. Orijinal yayından geliyor bu arada. Beni de rahatsız ediyor biraz eğer size de geliyorsa. Evet. Her şey go. Hava durumu %80'den %90 elverişliliğe çıktı. İzleyicilerin nefesini tutmuş bir şekilde. Rampaya baktıklarını görebiliyoruz buradan. ve orta neskıda bu ilişkilerin yerine başlıyor. Çünkü o da neskıda neskıda bu ilişkilerin içindeki o kısım dan da neskıda.
O zaman, bu ilişkilerin yerine baktığı için bir süreçte bir süreçte. Şimdi, bu ilişkilerin yerine baktığı için bir süreçte veriş iz. Bu, bu ilişkilerin yerine baktığı için, bu ilişkilerin yer ine baktığı bir süreçte. İçinlikle, bu ilişkilerin yerine baktığı için. İllişkilerin. TLS verifiye, last capability available. CDRD copy. Copy, last available. Bu güzel news, ve bu NTD'nin bu konuda veripiyle bu konuda.
TLS'in go'u FTS-ARM. Bu konuda aramın alınan bir süreçteni. Bu konuda aramın bir süreçteni. Bir süreçteni. Bir süreçteni. Bir süreçteni. Bu konuda aramın alınan alınan alınan. LH2'in bir süreçteni. Bu konuda aramın alınan alınan. 10 derece heyecanlı anlar. Ben birazdan kendi görüntümü tamamen çekeceğim ve uçuşu NASA'nın kameralarıyla aktarmaya devam edeceğim. Şu ana kadar bütün teknik şeylerden tek tek geçmeyi başardı ve yaklaşık 3 dakika sonra insanlık yarım asırı aşkın bir süre gitmediği bir yere daha da uzağına gidecek.
Bu kez 3 kişiyle değil tek seferde 3 kişi gidebiliyordu esk iden. 4 kişiyle bu kez sadece beyaz Amerikalı erkekler değil, içinde kadın, siyahi, Kanadalı insanların da olduğu bir mü rettebaatı taşıyarak Artemis 2 insanlı kadına hayırlı olur inşallah ve gerçekten güzel gelişmelerin, büyük bilimsel ke şiflerin yapılmasına öncü olur. Gerçekten çok etkileyici anlara tanıklık ediyoruz. O filmlerde, belgesellerde gördüğümüz Saturn V açısı bu bakın.
Saturn 5'ten %15 daha büyük bir rokete bakıyoruz şu anda. Şu anda operasyonel olan dünyanın en büyük ve en güçlü ro keti bu SLS roketi. Onun üzerinde NASA logosunun olduğu yer, ESA logosunun olduğu yer, RIN üzerindeki CONI'de astronotlar var. 4 kişi ve birazdan 10 günlük yolculuk için buradan fırlatıl acaklar Kennedy Uzay Merkezi'nden Florida'dan. Evet, RS-25 motorlarının hareketlerini görüyoruz. Uzay Meki programını takip etmeye yaşı elverenler bu motor ları oradan hatırlayabilirler.
Her biri birer araba, küçük bir araba büyüklüğünde bu motor ların. Ve artık son kontroller yapılıyor. Fırlatmaya iki dakika kaldı. Birazdan nefeslerimizi tutarak bu tarihi anı hep birlikte büyük bir heyecanla izleyeceğiz. Şu anki açıda bakın kameranın merceğinin kenarlarında onu koruyan bir mekanizmayı görüyoruz. Az sonra buralar toz duman olacak çünkü. Evet artık bu uçuşu geri sayımı durduracak hiçbir şey kal madı.
Yani bir dakika sonra tarihe tanıklık edeceğiz hep birlikte . Bir dakika anonsu geldi. Harika bir bilgi daha ve artık 30 saniyelik, 30 saniyeden kısa bir süre kaldı. Her şey yolunda. 15 saniye. 9, 8, 7, 6, 5, 7 saniye kalı ateşlendi motorlar söylediğim gibi. Ve 0. Şu anda tarihe tanıklık ediyoruz. Şu anda Artemis 2 mürettebatını 8.8 milyon pound itki gücü yle yeryüzünden onun inanılmaz kütle çekimi etkisinden kurt armaya çalışan boosterların ateşlendiğini görüyoruz.
Hem sıvı yakıt hem katı yakıt boosterları roketleri başar ıyla ateşlendi. Ve şu anda ilk 2 dakikalık kısmı başladı. İkinci dakikada yanda gördüğümüz özgürlük heykelinden daha büyük olan 2 beyaz katı yakıt booster ayrılacak. Her şey yolunda gidiyor. Şu sese bakar mısınız? 3000 km hızı geçtiler şu anda. Herhangi bir telemetri bilgisi yansıtmıyorlar ekrana. Ama inanılmaz yerden iyice yapılan geçekimler harika gözük üyor.
Muhteşem bir görüntü. Tarihe tanıklık ediyoruz. Bundan 54 yıl önce 1972'de en son insanlar aya inmiş ve oradan dönmüştü. İşte yarım asırı aşkın bir süre sonra insanlık tekrar aya ve ötesine gitmek üzere yola çıktılar. Yaklaşık 5000 kilometre hıza ulaştılar şu anda saatte 5000 kilometre hıza ulaştılar. İrtifa bilgisi vermediler ama benim süreye bakarak tahminim . Evet. 2. dakika 9. saniyede 48 km kadar yüksekliğe ulaşacaklar ve yandaki katı yakıt boosterları 16 motorun eş zamanlı ateş lenmesiyle ayrılacak ve ayrıldığı görebiliyoruz şu anda.
Fırlatmadan sonraki en kritik ilk aşama tamamlanmış oluyor. Katı yakıt görüyorsunuz aşağıya doğru süsülüyorlar. Şu anda uzaya giden yolun yarısındalar. Yaklaşık 50-60 km yüksekliğe ulaşmış olmalılar. Büyük bir hızla uzaya doğru tırmanış devam ediyor. Bundan sonraki ilk önemli aşama Miko olacak. Şu anda 50 mil diler yani 70-80 km'ye kadar çıktılar. Biraz dan uzayın sınırını geçecekler. Bir yandan roketten düşen ayrılan parçaları da görmeye devam ediyoruz.
Az önce duyduğumuz ses astronotlardan geldi. Bu arada Houston'la konuştular. Muhteşem görüntüler gerçekten. Yaşamımızda şu ana kadar gördüğümüz en önemli fırlatmayı iz liyoruz arkadaşlar. Tekrar hatırlatayım. Telemetri bilgileri de artık ekrana zaman zaman yansıtıl ıyor bazı açılarda. 8. dakika 2. saniyede 2. önemli aşamaya geçeceğiz fırlatm adan sonra. Miko main engine cutoff. Böylece şimdiye kadar ayrılan o iki katı yakıt tankının boostlarının ardından ortadaki turuncu sıvı yakıt haznesi de artık boşalıyor hızla büyük bir hızla.
O da ayrılmış olacak yaklaşık 3,5-4 dakika sonra. Son duyduğumuz söz yine astronotlardan geldi. Muhteşem güzel bir ay görüyoruz şu anda. Reed Wiseman confirm he can has visuals of his destination. GPS guidance navigation and control software finishes internal destination. Destination hedef için görselleri alıyoruz diyor. Astronotumuz. Bir sonraki aşamaya yaklaşıyoruz. Sekizinci dakika ikinci saniyede fırlatmadan sonra.
Main engine cutoff olacak ve sıvı yakıtı hızla tüketmekte olan turuncu hazne ortadaki kısımda ayrılacak. Sonra ICPS ile beraber yoluna devam edecek Orion mürettebat ve servis modülleri. Gördüğünüz gibi her dakika başında bütün birimlerden onay konuşmaları geliyor. Şu ana kadar her şey yolunda oldu 6. dakikada dendi. Şu anda ekrana artık telemetri bilgileri de verilmeye baş landı. 79 mil yüksekliğe ulaştılar yani teknik olarak uzaydalar şu anda.
100 kilometreden daha yüksek bir irtifaya çıktıkları için artık uzaydalar. Kontrol merkezinden yerden görünüşü görüyoruz. Arkada bı raktığı izi görüyoruz şu anda. Ve main engine cutoff Miko aşamasına yaklaşıyoruz. Her şey yolunda gözüküyor. Bir dakika kadar sonra main engine cutoff yapılacak. Böylece işin tehlikeli kısmı bitiyor aslına bakarsanız. Onun anlamı da o. Çünkü en patlayıcı kısımlar yakıtı büyük bir hızla tükett iler ilk 8 dakikada.
Artık daha az yakıtta ihtiyaç var çünkü uzaydalar. Uzaya çıkmak 8 dakika sürüyor ama inmek 13 dakika sürüyor. Çünkü şimdikinden çok daha hızlı bir giriş yapacaklar. 40 bin kilometre ile dönecekler. Bu da bir rekor olacak. 10 Nisan tarihinizi takvimlerinize işaretleyin. Dünyaya dönüşlerini. 10 saniye kaldı. Birazdan main engine cut off aşamasına geç eceğiz. Aşağıda bakın görüyorsunuz ilerleyişi. Şu anda saatte 25 bin kilometre civarında bir hızla iler liyorlar.
29 bine kadar çıkacak bu hız. Her an gelebilir main engine. Evet main engine cut off oldu. Bakın ayrılışını görüyoruz bile. Muhteşem görüntüler. Ve her şey nominal gözüküyor. Ayrılma gerçekleşti bilgisi geldi. Core Stage Separation. ICPS hala bağlı. ICPS ilk 24 saatte işe yarayacak. Birazdan güneş panellerini açacak. Yörüngede kaldığı yolculuk boyunca aslında bütün elektrik gücünü güneşten elde etmek üzere güneş panellerini Avrupa Uzay Ajansı'nın hazırladığı servis modülünün etrafında dört tarafa doğru açıldığını göreceğiz.
Bu arada sayacın arkasında kalmış Visualization yazıyor. Yani bu görüntüler kamerayla çekilmiyor şu anda gördükler imiz. Uzayda kamera olmadığı için böyle bir açıda. bulunduğu aşamayı temsil eden CGI yani bilgisayarla hazır lanmış görüntüleri aşamaları birebir yansıtacak şekilde yansıtıyorlar. Hız saatte 18.435 mile ulaştı. Kafadan çevirerek 26.000 kilometre gibi hesaplıyorum. Yükseklikte 138 mil yani yeryüzünden 200 kilometre kadar yükseğe çıktılar şu anda.
Two Moon diye bir şey var en sağ altta bakın. 240 bin, yaklaşık 400 bin kilometre yolları var. Dile kolay. Toplamda 900 bin kilometre yol yapacaklar on gün içerisinde . Dünyanın çevresini dolaşmak 40 bin kilometre bu arada. Yani onun 12-13 katından daha fazla bir mesafe kat edecek ler. Şu anda ICPS'i görüyoruz. Sol tarafı gördüğümüz şeyin ICPS. Evet. Evet, bu komünikasyonu yapan kişilerin sesindeki stresin ne kadar azaldığını siz fark edebiliyor musunuz bilmiyorum.
Rahatlama var. Evet, şu anda güneş panellerini açıyorlar anladığım kadar ıyla. İkincisinin yarısına gelmiş durumdalar gibi anladım ben. Dediğim gibi şu anda gördüğümüz şey bir görselleştirme, visualization. Sayacın altında kalmış o yazı. Gerçek zamanlı verilere dayalı olarak 3 boyutlu bir model üzerinde durumu izliyoruz. Telemetri bilgileri de aşağıya yansıtılmış durumda. Evet, kapsülün içerisinde yüzlerini kapatan bir kask giymiş lerdi hatırlarsanız.
Artık onlara gerek kalmadı. O fırlatma sırasında gerekliydi . Astronotlar içeride onları kaldırmaya başlamışlar. Ben hala belki bir görüntü gönderirler diye kapsülün içeris inden bir görüntü bekliyorum açıkçası. Eğer uygun koşullar sağlanırsa bu görüntüleri de izleye biliriz birazdan. Hız ve yükseklik bilgisinin yavaş yavaş stabil bir şekilde arttığını izleyebilirsiniz sağ alt köşedeki verilerden. Şu anda saatte 18.132 mil hızla gidiyorlar.
121'e düştü. 214 mil yukarıdalar. Eliptik bir dünya yörüngesine yerleşiyorlar bir başka deyiş le. Evet bir manevraya 2 dakika kaldığı bilgisi geldi. Evet bakın bu arada gerçek görüntüler ara ara veriliyor. Kesin tili de olsa bu görselleştirmenin yanı sıra. O yüzden ben kapsülün içinden astronotların bir görüntüsünü de hala bekliyorum dediğim gibi. Muhtemelen şu anda kıyafetlerini düzeltiyorlar, kasklarını çıkartıyorlar ve yörüngede kalacakları, geçirecekleri 24 sa ate hazırlıkları tamamlıyorlar.
Evet, sanırım şimdi yer ekibine bir bağlanacaklar. Durumda ben de açabilirim artık. Evet, 14 dakika önce başarılı bir fırlatmaya tanık olduk hep birlikte. Gözlerimizde yaşlar belirdi. Bir astronot olarak, onların giden astronotların arkadaşı olarak neler hissettiğini sordu sunucu. Bir sürü karışık duygu içerisindeyim. Hem gurur duyuyorum, sevgi duyuyorum. Önlerinde çok uzun bir gün var. Ama ne güzel bir fırlatmaydı bu.
50 yıl aşkın bir süreden sonra bu insanlar belki de hiçbir insanın gidemediği kadar uzaklıklara gidecekler. Hiçbir insanın göremediği şekilde ayı ve dünyayı, güneşi iz leyecekler. Yayına belki başlarını izlemeyenler olabilir diye söyl üyorum. Şu anda doğrudan aya doğru gitmiyorlar. 24 saat civarında dünya etrafında eliptik bir yörüngede yol culuklarına devam edecekler. Bu sırada bazı sistemleri test edecekler.
Mesela şu anda arkasında hala bağlı olan ICPS diye bir sistem var. Birazdan o da ayrılacak ve onunla proximity operations yapılacak. Benim notlarımda ilk 24 saat içinde yapılacağı geçiyor. Yani hemen bu yayın içerisinde onları göremeyebiliriz. Ama o ayrıldıktan sonra sanki başka bir uzay aracıymış gibi ona kenetleniyormuş gibi yakınlaşıp uzaklaşma manevraları gerçekleştirecekler. Her şey hazır olduktan sonra da bundan 24 saat kadar sonra, bir gün sonra, bu kez rota aya dönecek.
Ve dünya yörüngesinden, evlerinden en azından bir hafta, 8- 9 gün boyunca ayrılmış olacaklar. Derin uzayda yolculuk yapmaya başlayacaklar. Evet bugün hazırlık aşamasında gerçekten 2-3 kez bir takım sorunlar duyuruldu. Fakat yaratıcı bir biçimde bu sorunların çözüldüğünü de duy duk, işittik. Tekrar mission kontrole bağlanıyoruz. Evet gerçek görüntüler aralarda geliyor. Piller arasındaki bağlantıları kontrol ediyorlarmış ve ener jinin eşit bir biçimde dağılımının sağlanmasına çalışıyorlar mış.
Sadece tercüme yaptığım ne anlama geldiğini ben de bilmiyorum bu arada. Evet. Şu anda hala güneş panellerinin açılması, aşaması var ön ümüzde. Arkasından da eliptik yörüngede dünyadan en uzak olacakları nokta, apagee noktasına doğru bir ateşleme yapılacak. Böylece dünya yörüngesinde ama 2200 kilometre yüksekte olacaklar. Şu andaki yükseklikleri 459 mil civarında ki bu haliyle U luslararası Uzay İstasyonu'ndan çok daha yüksekteler.
Yani yükselmeye devam ediyorlar aslında bir anlamda. Bakın 467, 468 diye böyle her saniye 1 mil yükseliyorlar. 2 kilometreye yakın bir süre. Solar Ray wings are deployed and latched. It gives the flight control teams a little bit more flexibility. B.I. Integrity Houston update on Tidra's handover for your pad. One minute. Evet. Maria Dike is ready to copy. Tidra's handover east to west expected one second earlier at five one minutes to six seconds.
Aslılar o notlarla yapılan konuşmaları dinlemeye devam ed iyoruz. Birazdan. Evet. Güneş panelleri açılmış şu anda. Yükselmek üzere bir manevra ateşlemesi yapılıyor. Evet güneş panelleri açılmış. Oyrangeli bir şeyde. Bu bir de oyrangeliğe yaklaşıklar araya geçerler. Ve bu sattırlarla geçerli. Ve bu sattırlarla geçerler. Bir de oyrangeliğe yaklaşıklar. Bir de oyrangeliğe yaklaşıklar. Bir de oyrangeliğe yaklaşıklar.
Bir de oyrangeliğe yaklaşıklar. Bir de oyrangeliğe yaklaşıklar. Şu anda yeryüzünden neredeyse 600 mil yukarıya çıktılar. İrtifaları neredeyse 1000 kilometre filan civarında şu anda dünyaya göre. Arkada ICPS modülünün arkasındaki tek motor bir manevra yak ması gerçekleştiriyor şu anda. Birazdan onu kesecekler. Evet şu anda görselleştirmeye ilişkin benim size söylediğim bilgileri veriyorlar. Uzay aracından gönderilen verileri 3D olarak buraya gerçek zamanlı olarak yansıtıyor.
Ona göre biz de görüyoruz. O2 sensör dediği oksijen sensörleri herhalde Jeremy Hanson 'dan. İntegre Houston, we are seeing a 7 second miscompare between the MET on Orion and ICPS. We'd like you to read us the MET from your center status bar and for the ICPS on Staxum. We see a completely precise alignment. MET 25, 14, 15, 16. Bir taraf 7 saniyelik bir gecikme var diyor. Bir tanesi muhteşem bir hizalanma var diyor.
Yerde problem çıkıyor. Aslında notlar tarafında hiçbir problem yok. Konfirmasyon tamamen geldi. Yani bu güneş panellerinin dördünün de açılımı tamamlandı. Bağlantıları da yapıldı. Yani elektrik üretebilir hale geldi. Arkada motoru çalışan ICPS modülüyle içinde astronotların yer aldığı ön taraftaki modülün saatleri arasında bir senk ronizasyon problemi var dedi. Yer kontrol 7 saniye kadar. Ama astronotlar yani oradaki veriler mükemmel bir hiza, sen kronizasyon içinde olduğunu belirttiler.
O yüzden yer kontrol şu anda kendilerinde ne gibi bir aksak lık olduğunu kontrol ediyor. Belki bir kecikme mi artık bilmiyorum. Bu saatlerin şeyi uyuşması herhalde birbirlerinden bir ayr ılacakları için kritik bir öneme sahip olabilir. Yeryüzünden 1000 kilometreyi aşkın bir yüksekliğe çıktılar şu anda. 167, 768 diye bir yandan motor çalışıyor, yükselmeye devam ediyorlar. Eliptik bir yörüngede dönecekler dünyanın etrafında ilk 24 saatte.
Birkaç tur atacaklar dünyanın etrafında. Her şeyden emin olmak için. ISS kadar hızlı olmayacak bu turlar çünkü çok daha yüksekt eler. Çok daha büyük bir yörüngeyi takip ediyor olacaklar. Ama yine de yaşam destek sistemlerinin düzgün bir şekilde çalıştığından emin olmak ve derin uzay yolculuğuna başlam adan önce bütün kontrolleri yapmış olmak önemli bu aşamada. Bir de zaten yanlarında götürdüğü bazı bilimsel deneyler var.
Onların bir kısmını bu aşamada yapacaklar. Yerel saatte öğleden sonra akşamüstü 18.35'te fırlatma baş arıyla gerçekleşti. Türkiye saatiyle 2 Nisan 1.35'te. İnteklilik bir şekilde bir şekilde geçiyor. İntegrity, G&C'e geçiyor. İnteklilik bir şansı. Bir sonraki bir şansı. İnteklilik bir şansı. İnteklilik bir şansı. İnteklilik bir şansı. Şansı. Şansı. ve bu konfirmek için beklemenizde bir şekilde görüyoruz.
Bir parayı ve arayla geçebiliriz. Bu konfirmek için 20 minutes daha sonra, bu konfirmek için, bu parayı arayla geçebiliriz. Bu konfirmek için bir parayı arayla geçebiliriz. Bu konfirmek için, bu parayı arayla geçebiliriz. Of course, flight controllers here in Mission Control Houston will continue to evaluate that everything is good before committing to that burn. The perigee-raised maneuver does raise the perigee, the lowest point in the orbit, from 15 to 100 nautical miles.
The 100 nautical mile mark is needed to continue in low Earth orbit and hit the target for the apogee-raised burn. That will put them in a high Earth orbit for the remainder of the day and set them up for or the right position to execute the translunar injection and head to the moon tomorrow. Burn duration of the perigee raised maneuver is 26 seconds. Relatively short burn but it does raise the perigee and do the job to get into the correct position before firing that main engine on the ICPS.
PAD had a TGERS handover. This is the tracking and data relay satellites. Neredeyse bin mile doğru gidiyorlar. Afrika'nın üzerinde il ermiş şu anda. abijay, but what it does is it raises the perigee on the other end of the orbit to 100 nautical miles. The 26 second duration burn does not conflict with the time that they reported of the Tracking and Data Relay Satellite Handover from TGERS East to West.
Again, geosynchronous satellites that are used not only by Integrity Today but the International Space Station as well . And that time of handover is 51 minutes, 26 seconds. Plenty of margin before the perigee raise maneuver cutoff happens. And the trajectory is analyzed to see whether it was a good burn. A good burn means that the burn was performed as expected and sets the trajectory on course for that 100 nautical mile perigee target mark.
Again, for those sticking with us on NASA Plus and following along on our coverage, Evet şu anda birazdan NASA burada yaptığı fırlatma canlı yayınını toparl ayacağını söyledi. Aynı şekilde ben de paralel biçimde kendi canlı yayınımı toparlayacağım. Ama NASA bu görevi 724 kendi YouTube kanalından yayınlıyor. Aynı zamanda NASA Plus diye bir platformdan. Dileyenler, bütün sıkıcı kısımları da izlemek isteyenler or adan izlemeye devam edebilirler.
Ama bazı bölümlerde görevin kritik aşamalarında mesela bund an 24 saat sonra translunar injekşi yapıldığında önemli an lar yaşanacak. O anlarda ben de tekrar canlı yayına gireceğim. 10 Nisan'a kadar devam edecek bu görev. O yüzden ben de mümkün olduğu kadar en kritik aşamaları siz lere canlı canlı aktarmaya devam etmek istiyorum. Şu anda NASA o görevle ilgili bilgileri toparlarken ben de bu yayına katılıp sabırla izlediğiniz, dinlediğiniz için teşekkür ederim.
Sayacımı kontrol ediyorum. 6,5 saate yaklaşmış. 6,5 saatten beri yayındayım ve konuşuyorum. Normal hayatta 6,5 dakika bile kesintisiz konuşmayan biri için bu önemli bir rekor bence. Ama insan yoruluyor haliyle. Bugün bu yorgunluğa değer çünkü yaşayan, bizim yaşadığımız dönemlerin, 21. yüzyılın şimdilik en önemli fırlatmasıydı bu. İçinde dört astronotla beraber aya, insanlıktan, dünyadan en uzak bir noktaya gidiyorlar bu astronotlar.
Ve orada kimsenin görmediği açılardan görüp bize de görüntü leri yollayacaklar. Daha sonra tabii ki insanlı ikinci inişler gerçekleşecek. Bu kez farklı uluslardan insanlar, farklı uzay ajanslar ından insanlar oraya gidecekler. Ve artık ayda kalıcı hale gelenecek. Ay bizim için bir ara istasyona dönüşecek. Mars ve diğer gezegenlere gitmek için kullanılacak, yakıt ikmali için kullanılacak bir şehirler arası değil ama gez egenler arası yolculukta bir dinlenme molasına, bir hazırlık bölümüne dön üşecek.
Bugün izlediğimiz şey işte bu adımların başında gördüğümüz tarihi bir fırlatmaydı. O yüzden herkese katıldığı için, izlediği için, takip ett iği için ama ondan da önce bu konulara merak duyduğu için ben teşekkürlerimi sunmak istiyorum. Ve bu şekilde kendi yayınımı sonlandırıyorum. Dediğim gibi önümüzdeki günlerde eğer takipte kalırsanız ben görevi adım adım bu 724 canlı yapacakları canlı yay ından izleyip en önemli aşamaları kendi kanallarımdan duyur maya devam edeceğim.
Şimdi ilk kendinize iyi bakın, hoşçakalın diyorum. İzlediğiniz için teşekkür ederim.
İlgili
ARTEMIS 2: Tarihin En Hızlı İnsanlı Uzay Uçuşu GöreviVideo · 23 Ocak 2026
İnsanlık Ay’a dönüyor. Bu kez kalıcı olarak!Video · 28 Ağustos 2022
Artemis II - Dünya'ya Dönüş Canlı YayınıCanlı yayın · 11 Nisan 2026
AY GEÇİŞİ ÖZEL CANLI YAYINI - İnsanlık 54 Yıl Sonra Ay Yörüngesine Ulaşıyor!Canlı yayın · 7 Nisan 2026
Artemis 2: Geri Dönüşü Olmayan Nokta (TLI Manevrası) - 1. Gün ÖzetiCanlı yayın · 2 Nisan 2026
2026'da Dünyayı Değiştirecek 5 Büyük TrendVideo · 9 Ocak 2026
Önceki canlı yayınRoket yine yakalanır mı? Starship 6. uçuş denemesi
Sonraki canlı yayınArtemis 2: Geri Dönüşü Olmayan Nokta (TLI Manevrası) - 1. Gün Özeti 






