Roket yine yakalanır mı? Starship 6. uçuş denemesi

Roket yine yakalanır mı? Starship 6. uçuş denemesi

19 Kasım 2024 ·Canlı yayın·1 sa 48 dk YouTube'da izle

SpaceX'in devasa Starship roketi, 6. test uçuşunu gerçekleştirdi. 5. denemede olduğu gibi itici roketi yine havada yakalamaya çalışacaklardı ancak fırlatmadan sonra "istenen kriterleri karşılamadığı"…

Özet

SpaceX'in devasa Starship roketi, 6. test uçuşunu gerçekleştirdi. 5. denemede olduğu gibi itici roketi yine havada yakalamaya çalışacaklardı ancak fırlatmadan sonra "istenen kriterleri karşılamadığı"…

SpaceX Starship 6. Uçuş Yayın Metni

Giriş

**SpaceX'in Starship 6. uçuş testine hoş geldiniz!** Bu merakla beklenen test uçuşu, SpaceX'in "insanlığı çok gezegenli bir tür haline getirme vizyonu"nda önemli bir adımı temsil ediyor.

Bugün, şimdiye kadar üretilmiş en güçlü roketin - Starship megaroketinin - Güney Teksas'taki Starbase'den fırlatılışına tanıklık edeceğiz. Bu uçuş, Starship'in yapabileceklerinin sınırlarını zorlayacak ve bizi onun tam potansiyelini görmeye bir adım daha yaklaştıracak.

Görev Özeti

Starship megaroketi, tamamen yeniden kullanılabilir iki parçadan oluşuyor:

- **Super Heavy İtici (B13):** Bu devasa ilk kademe itici, Starship'i fırlatma rampasından kaldıracak ve Dünya atmosferinden geçirecek. - **Starship Üst Kademesi (Gemi 31):** Bu uzay aracı, iticiden ayrıldıktan sonra yolculuğuna uzayda devam edecek.

Bu test uçuşu, 5. uçuşa benzer şekilde yörünge altı bir yol izleyecek. Yani tam bir yörüngeye ulaşmasa da, önemli yüksekliklere çıkacak ve kritik testler gerçekleştirecek.

Fırlatma Penceresi

**30 dakikalık fırlatma penceresi Türkiye saatiyle gece 01:00'de açılıyor.** Bu geç saatteki fırlatma özellikle seçildi, çünkü uzay aracının yeniden girişini gözlemlemek için daha iyi gün ışığı koşulları sağlıyor.

Temel Hedefler ve Öne Çıkan Noktalar

Bu uçuş, heyecan verici hedefler ve teknoloji gösterileriyle dolu. İşte yayın sırasında vurgulayacağımız ana noktalar:

1. **İticinin İnişi:** - Bu uçuşun en merak edilen yönlerinden biri, Super Heavy iticinin Starbase'e geri dönüş denemesi. - İtici, 5. uçuşta gösterildiği gibi, fırlatma kulesinin "çubuk" kolları tarafından yakalanmaya çalışılacak. - Bu, tüm Starship sisteminin tamamen ve hızla yeniden kullanılabilirliğine doğru atılan önemli bir adım. - Yakalama denemesi başarısız olursa, itici Meksika Körfezi'ne kontrollü bir şekilde inecek. 2. **Uzayda Motor Ateşlemesi:** - İticiden ayrıldıktan sonra, Starship üst kademesi altı Raptor motorundan birini uzayda yeniden ateşlemeyi deneyecek. - Bu, motorun gelecekteki yörünge görevlerinde yörüngeden çıkış manevralarını yapabildiğini doğrulamak için kritik bir test. 3. **Isı Kalkanı Deneyleri:** - 6. uçuşta Starship'in ısı kalkanıyla ilgili bir dizi deney yapılacak. - Isı kalkanı, atmosfere yeniden giriş sırasında oluşan yoğun ısıdan uzay aracını korumak için hayati önem taşıyor. - Mühendisler farklı doku ve renklere sahip yeni ısı kalkanı karolarını test ediyor. - Aracın bazı yan bölümleri, korumasız yüzeylerin yeniden giriş sırasında nasıl performans gösterdiğini değerlendirmek için karosuz bırakıldı. 4. **Yeniden Giriş Manevraları:** - Starship, yeniden giriş sırasında bir dizi yeni manevra yapacak, son iniş aşamasında daha yüksek bir açıyla uçuş da bunlara dahil. - Bu, aracın kanatçıklarını ve kontrol sistemlerini limitlerinde test edecek ve gelecek uçuşlar için değerli veriler sağlayacak. - Daha yüksek yeniden giriş açısı aynı zamanda ısı kalkanını daha zorlu koşullara maruz bırakacak. 5. **Okyanus İnişi:** - Yeniden giriş manevralarını tamamladıktan sonra, Starship üst kademesinin fırlatmadan yaklaşık 65 dakika sonra Hint Okyanusu'na inmesi bekleniyor.

Araç Güncellemeleri

SpaceX, 6. uçuş için aracın güvenilirliğini ve performansını artıran bazı donanım güncellemeleri yaptı:

- **Artırılmış Yedeklilik:** İticinin itki sistemlerine ek yedeklilik eklendi, böylece güvenlik ve dayanıklılık artırıldı. - **Yapısal Güçlendirme:** İticinin kilit bölgeleri, fırlatma ve iniş streslerine dayanacak şekilde yapısal olarak güçlendirildi. - **İyileştirilmiş Yakıt Boşaltma:** İticiden yakıt boşaltma prosedürleri kısaltıldı, bu da gelecek uçuşlar için hazırlık süresini iyileştirecek.

Gelecek Planlar

**Bu görev, bir sonraki versiyona geçmeden önceki son Blok 1 Starship uçuşu olacak.** 6. uçuştan elde edilecek veriler, tasarımı iyileştirmek ve daha iddialı görevlerin önünü açmak için çok önemli olacak. Bu görevler arasında:

- **Yörünge Uçuşları:** Gelecek Starship uçuşları yörüngeye ulaşmayı hedefleyecek ve uzun süreli uzay görevleri için gerekli yetenekleri gösterecek. - **Ay Görevleri:** Starship, NASA'nın Eylül 2026'da planlanan Artemis III görevi için ilk mürettebatlı Ay iniş aracı olarak seçildi. Başarılı testler bu iddialı hedefi gerçekleştirmek için çok önemli. - **Mars Yolculukları:** Nihai hedef olarak SpaceX, Starship'i Mars'a insan göndermek ve kalıcı bir yerleşim kurmak için kullanmayı planlıyor. 6. uçuş bizi bu vizyonu gerçekleştirmeye bir adım daha yaklaştırıyor.

Sonuç

**SpaceX Starship 6. uçuşu, en son teknoloji ve iddialı hedeflerle dolu, büyüleyici bir gösteri olmaya aday.** SpaceX, uzay keşfinin sınırlarını zorlayarak, çok gezegenli bir gelecek vizyonuyla dünyaya ilham vermeye devam ediyor. Unutulmaz bir yolculuk için bizimle kalın!

Tam metin Otomatik metin (yapay zekâ, hatalı olabilir)

Herkese merhaba. Yine bir Starship denemesi 6. test uçuşu. Yine heyecan dolu dakikalar bizleri bekliyor. SpaceX'in Starship 6. uçuş testine hoş geldiniz. SpaceX'in logosu resmi yayınından aktarılıyor. Birazdan onlar da canlı yayına başlayacaklar. Bu merakla beklenen test uçuşuna SpaceX'in biliyorsunuz viz yonu insanlığı çok gezegenli bir tür haline getirmek. Şu anda tek gezegenli bir tür olma durumundan çıkarıp önce uzaya, şimdi onu deniyorlar, sonra aya ve ardından da Mars' a hatta orada koloniler kurmaya kadar gidecek.

Çok uzun bir yolculuğun ilk adımlarına hep birlikte tanık olacağız. Bugün şimdiye kadar insanlık tarihinde üretilmiş en güçlü roketin yani Starship adlı şu roketin fırlatılışına bir kez daha tanıklık edeceğiz. Dile kolay 2023'te başladı bu testler ve her birini sizlere canlı olarak aktardım. Tıpkı Starship'ten önceki SpaceX programı Falcon 9 denem elerinde olduğu gibi. Şimdi Falcon 9 artık yolculuğuna neredeyse haftada değil her gün devam ediyor diyebiliriz.

Çünkü sanıyorum bugün ayın kaçı 19'u 19 Kasım 2023-2024'ün sonuna kadar yani bir ay 11 gün içerisinde 26 tane daha uç uş yapacak Falcon 9 roketi. Ama artık biz onunla değil bir sonraki nesil olan Starship ile ilgileniyoruz elbette. Starship daha 2023'te başladı bu tam uçuş denemelerine ve bugün de 6.sı gerçekleştirilecek. Daha neredeyse bir ay önce Ekim ayında 5. test uçuşu gerçek leştirildi. Herhalde bugüne kadar ki en heyecanlı test uçuşu oydu.

Çünkü iki bölümden oluşan o Super Starship Mega roketinin Super Heavy iticisinin, boosterını atmosfere Starship'i çık arttıktan sonra geri döndüğünde o Mecazilla kulesindeki çub uk kollar havada yakaladılar ve resmen bir tarih yazdılar, bir uzay tarihi yazdılar. Bugünkü denemede de yine aynı şeyi yapabilecekler mi? Hep imizin aklındaki soru bu. Bu arada altta bir bant hazırladım. O banttan temel bilg ileri alabilirsiniz.

Gördüğünüz gibi Türkiye saatiyle sabaha karşı saat 1'de fır latma penceresi açılıyor. Diğer önceden gerçekleştirilen 5 denemeden farklı olarak... Evet bu arada resmi yayınımız da başladı. Şöyle bir yandan ona da bakalım. Diğer 5 denemeden farklı olarak bu kez yerel saatle öğleden sonra saatlerini aldılar. Daha önce sabahın ilk ışıklarıyla şafak söker sökmez fırlat malar gerçekleştiriliyordu. İlk 5 denemede böyleydi.

Fakat bu kez saatini değiştirdiler. Yerel saatte şu anda öğleden sonra saat 16.04'de açılacak fırlatma penceresi. Ve güneş batmadan hemen önce fırlatacaklar. Bunun sebebi fırlatmadan 65 dakika kadar sonra tekrar atmos fere Hint Okyanusu Avustralya kıtasının kuzey batı kıyıları yakınlarında inmesi beklenen ya da düşmesi beklenen Stars hip'in gündüz koşullarında incelenmesini sağlamak. Her testte yeni şeyleri deniyorlar. Bu testte de o yüzden zamanlamayı değiştirdiler, fırlatma saatini değiştirdiler ve öğleden sonra bir saatle o yüzden Türkiye saatiyle de sabaha karşı bir saatle bu sağlandı.

Bir başka şey de bu iki parçalı mega roketin super heavy it icisinde booster 13 kullanılıyor. Üst taraftaki ship denilen , gemi denilen kısımdaysa 31 numaralı gemi kullanılıyor. Şimdi birazcık resmi yayına kulak verelim. Evet, dünyanın en büyük roketinin bir önceki denemesinden sadece 40 gün geçti. Az önce size söylediğim şeyleri anlatıyor sunucular. Bu kez saati değiştirdik. Atmosfere girişte gün ışığı koş ullarında Starship'i gözlemlemek istiyoruz.

Sizlere maksimum derecede heyecanı garanti ediyoruz. Bu arada sunucuların üzerinde It's Bananas yazıyor. Muz resmi konulmuş. Onunla ilgili de bir şey söyleyeceğim. Yakın çekimde belki gösterirler. Starship'in üzerine 1.2 metre yüksekliğinde bir muz resmi, ikonu, emojisi yerleştirdiler. O muz da elinde bir başka muz tutuyor. Bananas for scale diye bir meme var. Bir internet meme'i var. Buna bir gönderme.

Ölçeğini gösterebilmek çok zor olduğu için. Şu anda biz buraya bir düzlüğün ortasında baktığımızdan ne derece muazzam büyüklükte bir cisme baktığımızı tam olarak anlayamıyoruz. 122 metre yükseklikte, 9 metre çapında bir bina, 35 katlı bir binaya bakıyoruz aslında biz şu anda. Birazdan bu binayı uzaya gönderecekler, ikiye ayıracaklar ve alttaki büyük binayı dikey olarak aşağı inerken havada yakalayacaklar falan.

Yani böyle şeylerden bahsediyoruz. Bunu buradan bakınca böyle iğne falan gibi gözüküyor belki ama böylesini muazzam bir büyüklüğü ölçeklendirebilmek için bu uçuşta yine bir farklılık olarak bir yenilik olarak muz temasıyla ilerletmişler. Muzun birçok katmanlı anlamı var. It's bananas yazıyor hepsinin üzerinde şu anda gördüğünüz gibi. Çılgınca falan anlamlarına getirebiliriz bunu bir sokak ar go deyim olarak ama asıl bananas for scale mimine bir gönd erme bu.

Birazdan görürüz büyük ihtimalle tam da yukarıdaki ship'in geminin üzerinde S31 yazıyor. Yani ship, 31 numaralı ship. Bunların hepsinin seri numar aları olduğu için 31. ürettikleri gemiyi 6. test uçuşu için fırlatacaklar. Bir kısmı daha yapılırken değiştiriliyor çünkü bunların. Ve tam o yazının yanında bir muz resmini yapıştırmışlar. Hatta SpaceX'in sitesinde o muz resmini satıyorlar poster olarak evinize yapıştırabilirsiniz diye.

Evet şu anda infografikle yakıt yüklenme bilgileri aktarıl maya başlandı. Kolları görüyoruz. Şu anda Starship'in yanında açık bir şekilde duruyor. Ama Starship Hint Okyanusu'na gidecek biliyorsunuz 65 dakika sonra fırlatmadan. Aynı kollar Starship'i üstünde taşıyan iticinin booster'ın yakalanmasını sağlayacak. Umuyoruz ki 5. test uçuşunda olduğu gibi. Evet 5. uçuşu izlediyseniz her şey size de tanıdık gelmiş tir diyor sunucu.

Şu anda tam olarak 30 dakikaya geri sayım ayarlanmış durum da. Elbette son saniyelerde bazı durdurma işlemleri gerçekleş tirilebiliyor. Beşinci de yapılmadı böyle bir şey ama daha önceki uçuş larda yapıldı. Dolayısıyla şu anda fırlatma penceresinin açıldığı ilk daki kaya kilitlenmiş durumdayız. 30 dakika sonra fırlatma gerçekleştirilecek. Tüm koşullar uygun görülüyor bu arada. Hava koşulları gördüğümüz gibi.

Sabahtan farklı olarak tabii ısı farklılığı daha az olduğu için o buharlar daha az gözüküyor. Daha böyle her yere yayılmamış, alttan alttan gidiyor. Neredeyse bulutsuz diyebileceğimiz bir gökyüzünü görüyoruz. Güney Teksas'ta, Bocachica kıyılarında, Meksika körfezinde, Meksika sınırına çok yakın bir yer burası. Evet bu arada ikinci fırlatma rampasından bahsediyorlar. PAD-B bu ve onlar da önümüzdeki yıla hazır olacak.

Böylece yılda yüzlerce roket fırlatabilir hale getirecekler . İnanılmaz bir hızla gelişiyor her şey. Yani ben bütün Starship test uçuşlarını bundan sonra yayın layamayabilirim. O derece hızlı gelişiyor. 2023'te başladılar. 2024'ün sonuna geldiğimizde 6. test uçuşu gerçekleştir iliyor. Ve genelde de regülasyon aslında onları yavaşlattı. Şimdi belki bu uçuşta Amerika'nın yeni seçilen başkanı hen üz başkan olmadı resmi olarak ama Trump da katılabilir diye kulislere dedikodular söylentiler geldi. Elon Musk Trump'ın seçim kampanyasını hem fiziksel olarak hem maddi olarak çok destekledi. 100 milyon dolara yakın civarda bir maddi katkı sağladı.

Dolayısıyla şimdi Trump'ın başkanlık döneminde bu işlerin regulasyona da fazla takılmayacağı yolunda beklentilerimizi ayarlayabiliriz. Bir takım conflict of interest endişeleri taşınsa da yani bir çıkar çatışması durumları gözlense de bundan sonra artık çok daha hızlanacağını tahmin edebiliriz. Bundan sonra ayda bir, ondan sonra 15 günde bir, haftada bir şeklinde giderek hızlanacak diye tahmin ediyorum.

Bu konuda resmi bir açıklama yapılmadı ama konunun uzman ları bunları söylüyorlar, bunları ifade ediyorlar. Evet bu arada insan kaynaklarından gelen notu iletiyor sun ucular. Bizim tesisler gördüğünüz gibi büyüyor. Yani baristaya bile ihtiyacımız var. Hani kahve doldurmak falan gibi işlemler için. Aklınızda olsun diyorlar. Biz de o duyuruyu iletmiş olalım. SpaceX'de çalışmak isteyen varsa şu anda pozisyonlar açıl mış durumda.

Dediğim gibi arkalarına siyasi bir rüzgarı da aldıkları için bundan sonra çok çok daha hızlı bir şekilde ilerleye ceklerini öngörebiliriz. Şimdi tekrar önemli bilgilere geçelim. Az önce de söylediğim gibi iki bölümden oluşuyor. Hepsine Starship deniliyor ama asıl Starship yukarıdaki 50 metre yüksekliğindeki uzay gemisi. Onun altında ise booster yani itici var. Super Heavy adlı booster itici. O da 70 metre küsuratları var.

Toplamda çünkü 122 metreye falan çıktı. Önce 120 metre olarak başlanmıştı. Şimdi 122 metreye kadar çıktı. Bu arada onlar göstermedi ama bakın altta 4 tane böyle bir sehpa gibi bir şeyin üzerinde duruyor. Sehpa gibi olan şey bile 9 metre yükseklikte. Gerçekten burada her şey etrafında başka bir şey olmadığı için kıyas yapamıyoruz. Ölçeyi anlayamıyoruz tam olarak ama muazzam bir gökdelene bakıyoruz şu anda.

Evet şimdi muzu gösterecekler galiba. Bu da küçük bir şey. Bu da küçük bir şey. Bakın oradaki dikeli arkamıza da koyduk diyor. Poster diyelim dikeli içinde. Yapıştırma. Stiker gibi büyük bir stiker. Poster boyutlarındaki stiker. Evet yine yayının başında söylediğim. Biliyorsunuz muzlar bir şeyleri ölçmek için kullanılıyordu internette. İşte muzu görüyoruz. Banana. Evet, minyonlarla falan bir iş birliği bekliyorum artık bundan sonra.

Evet. Gördüğünüz gibi insan taşımıyor ama muz taşımacılığına baş ladılar bile. Evet, şimdi önümüzdeki yıl, önümüzdeki yıl, evet buradan çok güzel bir şekilde Starlink uydularına bağladılar. Çünkü önümüzdeki yıl şu anda bu testlerini izlediğimiz Starship insan taşımaya başlamayacak ama Starlink uydular ını uzaya taşımaya başlayacak. Önce yine SpaceX'e ait olan Starlink uydularını yörüngeye çıkartacak.

Şu anda muz, insan, Millennium Falcon ve Falcon 9 aras ındaki benzetmeleri görüyoruz. Hepsinin yanında görüyorsunuz. Starship bugüne kadar insanlığın yaptığı en yüksek mega ro ket olarak muazzam bir şekilde yükseliyor. Star Wars'daki efsanevi uzay gemisi Millennium Falcon'dan bile neredeyse 3,5-4 kat falan daha büyük bir uzay gemis inin. Şimdi altındaki Raptor motorlarına bakıyoruz. Evet ben de gerçekten çok beğeniyorum bu açıyı.

Gemide 6 tane Raptor motoru var. Bu uzay gemisi dikey olarak fırlatmaya ve yine dikey ya da yatay olarak iniş yapmaya uygun bir şekilde tasarlandı. Dikey olarak sert yüzeylere iniş yapabiliyor. Biz şu anda bu test uçuşlarında hep okyanusa inişini, daha doğrusu ilk testlerde düşüşünü izledik. Beşinci testte kontrollü bir şekilde indirmeyi başardılar. Şimdi işte daha fazla veri toplamak istiyorlar. O yüzden özellikle ısı kalkanlarını geliştirdiler.

Şu anda tam olarak bunları anlatıyor bu arada sunucuda. Üzerinde görüyorsunuz farklı seramik karolar var. Bunları her uçuşta yeniliyorlar. Farklı malzemelerle, alaşımlarla farklı türevlerini oluştur up onları yerleştiriyorlar. Ve atmosfere giriş sırasında, alçalma sırasındaki tepkiler ini gözlemliyorlar SpaceX'in mühendisleri. Çünkü en kritik şeyler artık bunlar. Evet. İki aşama arasında üst kademe ve alt kademe arasında bir de orta sıcak kademe var.

Onu da havada ateşleyerek geçen denemede bu konuda da yine ilklerden birini gerçekleştirdiler. Evet şimdi önümüzdeki 22 dakika sonra başımıza gelecekleri gösteriyorlar. Fırlatmadan sonra hot stage aşamasında sıcak kademede diy elim. Ayrılmayı göreceğiz. Sonra yolları ayrılan bu iki parçadan itici olan parça tıpk ı 5. denemede olduğu gibi tekrar atmosfere girecek. Serbest olarak düştükten bir süre sonra motorlarını ateş leyecek ve işte 5. denemede izlediğimiz bu görüntülere benze yen görüntüleri fırlatmadan tahminen bir 5-6 dakika kadar sonra umuyoruz ki tekrar izleyeceğiz.

Son dakikada ki bu son dakika bu arada fırlatmadan sonra da olabilir. Özel bir buton var, kırmızı bir buton var. O kırmızı butona basarak iptal edip Hint Okyanusuna da yönl endirebilirler. Bunu işte hep beraber göreceğiz. Artık 5. de başardıkları için büyük bir ihtimalle bunu da başarırlar diye bekliyoruz. Evet bakın diğer parça yani Starship üst kademe dünyanın neredeyse öbür tarafında Hint okyanusunda okyanusa kontroll ü bir şekilde indiriliyordu.

Fakat hep böyle karanlıkken iniyordu. Şimdi onun ineceği yerde fırlatılacağı yerde güneş batmak üzere ineceği yerde güneş doğmak üzere ya da doğdu gibi yani o civarda. Dolayısıyla gün ışığında o inişi, atmosfere girişi gösterm eye çalışacaklar. Ve son iki denemeden beri SpaceX yayıncılık konusunda da çok önemli bir başarıya imza atıyor. Normalde atmosfere giriş ve çıkışlarda böyle 6-7 dakikalık sürtünmeden ve çeşitli sebeplerden oluşan yayınlarda kesilm eler olurdu, sinyal kayıpları olurdu.

Fakat dünyayı çepeçevre saran Starlink uydu networku sayes inde son iki denemeden beri neredeyse hiç kesinti olmaksızın bütün uzaydaki yolculuğunu, atmosfere yeniden girişini, hat ta girerken ısınmasını, böyle bir fırın gibi kızarmasını, bütün plazmanın oluşmasını, her şeyi canlı yayında vermeye devam ettiler. Burada da yine öyle bir yayıncılık başarısını da ek olarak bekliyoruz. Tabii bunlara artık alıştık.

Evet geçen sefer başardık yakalamayı diyor iticiye ama hala bunlar çok yeni. Bizim için de çok yeni ve adı üstünde test uçuşu her an her şey olabilir. O yüzden kimse emin değil yeniden yakalayabilecekler mi? Eğer yakalayamazlarsa bir öncekiyle şimdiki arasındaki fark neydi? Bütün bunları test edecekler. Ve gördüğünüz gibi Hint Okyanusu'nun Avustralya'nın batı k ıyılarında, açıklarında indirilmesi düşünülüyor.

İndirilme derken hani bütün sanki orada bir iniş pisti var mış gibi davranacaklar. Yok tabii. Okyanusa düşüyor aslında. Ama son ana kadar kontrollü bir şekilde onu yavaşlatab iliyor muyuz, dengesini sağlayabiliyor muyuz? Bütün bunları bu kez gün ışığında test etmeyi amaçlıyorlar. Evet şu anda bu uçuş için yaptıkları yenilikleri ve neleri test edeceklerini açıklamaya başladı. Evet bu kez atmosfere girişte burnu aşağıya doğru, belly flop yapmadan yani göbek taklası atmadan önce burnunu aşağı ya doğru tutacağız diyor.

Ve daha fazla zorlayacağız Starship'i, üstteki kademeyi. Özellikle bilerek ve isteyerek daha da fazla sınırlarını zorlamak istiyoruz. Bu uzay gemisinin ve roketin, itici roketin ama özellikle Starship parçasının, üstteki ordusu şu anda görmekte olduğ umuz üst kademinin limitlerini atmosfere girerken, intensiyonu özellikle bilerek ve isteyerek zorlayacaklarını ifade ediyor. Evet, yeniden giriş manevraları ve şu anda redundancy'den yani yedekleme sistemlerinden bahsediyor.

Artırılmış yedeklilikten bahsediyor. İticinin itki sistemlerine ek yedeklilikler yani redundancy eklendi. Böylece güvenlik ve dayanıklılık arttırıldı diyor. Evet, sol tarafta render yani bilgisayarda yaptıkları bir görüntüyü izliyoruz. Sağ tarafta da onların gerçekleştirilmesinin kayıtlarını iz liyoruz. Yani hayaller ve gerçekler şeklinde yorumlayabiliriz. Sol tarafta ortada hayaller var. En sağda da gerçekler var.

Hayallerle gerçekler arasında neredeyse fark yok diyebilir iz. Birebir planladıklarını gerçekleştiriyorlar adım adım. Evet, halk ve kamu güvenliğini tehlikeye atmak istemedi ğimiz için fırlatmadan sonra itici geri gelirken hem onu yak alayacak olan kulenin hem de iticinin ideal koşullarda olup olmadığına bakacağız diyorlar. Ancak ondan sonra yakalarız yoksa Hint okyanusuna, şey pardon Meksika körfezine kaçırabiliriz.

Kendini hazırladın mı, zihnini hazırladın mı ikinci round için? Bu arada az önceki iki sunucu SpaceX'in merkezi olan Kal iforniya'daydı. Binlerce mil uzakta şu anda fırlatma rampas ını onlar. Fakat şu anda konuşan kişi sahada. Arkasından görebiliyoruz. Sahada derken de yine bu fırlatma rampasından bir 5-6 kilometre kadar uzakta sunuşunu gerçekleştiriyor. Şimdi sonik patlamayı duyacağız. Üçlü bir patlama sesi duyuyoruz.

Bu arada bu o kadar şiddetli ki yakındaki bazı binaların ev lerin camlarını kırdı daha önce. Kilometrelerce uzakta olmasına rağmen en yakında bir ada var oranın. Yerleşim olan bir ada var. Yarım ada gibi bir yer var. Evet tekrar Kaliforniya'daki merkeze dönüyorlar. Şu anda her şey yolunda gözüküyor. Bu sadece bir başlangıç. Bunun artık normal bir şeye dönüşe ceğine inanmakta hala zorluk çekiyoruz diyor sunucu.

Ve bu sürekli iterasyonlar, yaptığımız sürekli yenilikler, eklemeler de giderek hızlanıyor. Evet, tekrar Elon Musk'ın da daha önce söylediği iddialı söylemi söylediler. 2026'da biz bu uzay aracını Mars'a göndereceğiz diyorlar. Şu anda daha 6. test uçuşunu izliyoruz 2024'ün sonunda. Neden 2026? 2026 önemli çünkü Mars'la dünyanın en yakın olduğu zaman 20 26 bir sonraki eğer bunu kaçırırlarsa bir sonra 2028 2028'e kadar beklemek zorunda kalacaklar.

O yüzden şu anda var güçleriyle 2026'ya bu aracı bakın şu anda daha yeni uzaya çıkmaya başladı. Uzaydan atmosfere yeni yeni girebiliyor. Tabii ki bu ilk Mars görevi insansız olacak ama daha sonra insanla uçuşu da yapacağız diyorlar. İnsan gerçekten ben söylerken inanmakta zorluk çekiyorum bunlara ama duyduklarımı söylüyorum şu anda kendimi uydurmu yorum. Ve bir şirketin böylesine iddialı söylemleri resmi bir yay ında dile getirmesi de hani Elon Musk ile konuşuyor her yerde falan ayrı bir konu da.

Sonuçta birçok hükümetten birçok ihale alan bir şirket SpaceX. NASA ile ortak çalışıyor. 2026'da Mars görevinin yanı sıra bir de Artemis göreviyle, NASA'nın Artemis göreviyle astronotları Ay'a götürmek gibi bir hedefi daha var. Benim işte en çok beklediğim en yakın tarihli olabilecek şeylerden bir tanesi yörüngede iki uzay aracının birbirine kenetlenmesi, o sırada yakıt ikmali yapılması, daha sonra belki yük ikm ali yapılması gibi operasyonları da göreceğiz, testlerini göreceğiz bunların.

Evet, yarım yüzyıldan sonra tekrar ay yüzeyine insanlar ay ak izlerini bıraktığında bunu da yine Starship sağlayacak. Starship çok esnek bir şekilde tasarlanıyor. O yüzden çok farklı malzemeler ve yöntemlerle bu testlerde onun sınırlarını zorluyorlar. Şimdi farklı işte donanımlarımızı en zor şartlarda koşull arda zorlayarak test etmek istiyoruz diyor. Bilemiyorum yani bu ifadeler olası bir kötü sonuca hazırlık için beklentilerimizi mi ayarlamaya çalışıyorlar yoksa gen el söylemlerimi tam ben de ayırt edemiyorum açıkçası.

Çünkü genelde hep temkinli konuşuyorlar böyle bir yandan. Ama bir yandan da o kadar temkinli olmalarına rağmen 5. den emede başarılı oldular. Bizi de böyle başarıyı izlemeye alıştırdılar. O yüzden beklentilerimizi istedikleri kadar ayarlamaya çalışsınlar. Biz yine çok başarılı bir fırlatma, yakalama ve sonra da kontrollü bir şekilde atmosfere giriş ve inişi izlemeyi ist iyoruz. 9 dakika sonra başlayacak bu fırlatma testinde.

Evet şu anda gördüğümüz o siyah dikdörtgenler Starlink antenleri diyelim. Çanak da diyemiyorum çünkü düzleştirdiler. Eskiden çanak gibiydi. Şimdi daha düz buradaki aerodinamik yapıya uygun olarak. Bakın çok farklı yerlere yerleştirilmiş ve bunlar sayesinde zaten hali hazırda geliştirdikleri Starlink uydu ağının yet eneklerini ve gücünü de kullanarak yayınlarını da daha kalit eli bir hale getiriyorlar.

Uzayda iletişim de buradaki o yapbozdaki önemli bir eksikli ği boşluğu dolduracak haliyle. Ve çok yakında işte bu gördüğümüz Starship'le çünkü bunlar kamyon gibi içinde Falcon 9'da şu anda Starlink uyduları uz aya taşınıyor ama her seferinde 60 tane falan taşıyabiliyor. Bunlar çok çok daha fazla taşıyabilir. 300, 500, 600 yanlış hatırlamıyorsam Starlink'i tek bir fırlatmada götürebilir uzaya. İşte burada şu anda gördüğümüz yer yine aynı yerde aslında Bocacica'da fakat farklı bir fırlatma rampası.

Şu anda birkaç tane daha fırlatma rampasını inşa ediyorlar. Onların çalışmalarını gösteriyorlar. Ve bir tanesi sadece Starlink'leri fırlatmaya adanacak ön ümüzdeki yıl. Dolayısıyla artık o zaman test ibaresini kaldıracaklar. Baya Falcon 9 gibi normal görev uçuşları bu kez. Mişon flight'lar başlayacak önümüzdeki yıl. İnsansız görevler bunlar. İşte şimdi Mars'a da ciddi ciddi bu aracı göndermeyi düşünd ükleri için Mars'ın çok daha zayıf olan atmosfer koşulları dünyanınkinden farklı.

O yüzden farklı materyalleri farklı atmosfer koşullarında nasıl bir tepki göstereceğini ölçmek için test ediyoruz sü rekli diyor. Yani biz üzerinde bir kısmı kaplanmış bir kısmı kaplanmamış o heksagonları, karoları, seramik tayları görüyoruz sürekli . Göreceğiz birazdan yine atmosfere girerken dünya atmosfer ini. Bizim o gördüğümüz şekiller aynı gibi ama içinde kullandık ları malzemeler birbirinden farklı belli ki.

Ve bunlar sadece dünya atmosferine girişi değil, farklı gök cisimlerine, başta Mars olmak üzere, girişlerini de test et meye çalışıyorlar aslında anlayabildiğim kadarıyla. %90 oranında yakıt yükleme tamamlandı. 3 dakika kadar sonra yakıt yükleme işleminde bir kritik aş amaya gelenecek. Bir orada belki bekleme alabiliriz diyor. Bir de 40 saniye kala. Geri sayımda klasiktir bu arada bunlar. Özellikle eksi 40'taki bekletme.

Her şeyi bir kontrol edip biraz böyle countdown'u durdurup geri sayımı durdurup sonra tekrar başlatabiliyorlar. Bazen de, daha doğrusu bu test uçuşlarında çok fazla durdur madılar şimdiye kadar. İlk uçuşlarda durdurdular. Fakat 5'te tam da bekledikleri, planladıkları saatte fırlat mayı gerçekleştirdiler. Evet, sıvı oksijen ve sıvı metan yakıtlarının yüzdesel olarak iki kademeye ne kadar yüklendiğini infografikle gösteriyorlar şu anda.

LOX, likit oksijen kelimelerinin kısaltılması, yani sıvı o ksijen CH4'te metan miktarını ifade ediyor şu anda. Yüzde doksanları hepsi geçmiş durumda. Bir tek sıvı oksijende yüzde seksen sekiz aşamasındayız. Birazdan hepsi dolmuş olacak. Weather Go, hava durumu uygun. Range, menzil Go, gidecekleri yol açık. Ve araçta Go, 3 tane yeşil ışığımızı ekranın sağ üst köşes inde görüyoruz. Yaklaşınca ben bu alttaki bantları vesaireyi de kaldır acağım.

Hiç merak etmeyin. Ekrandan sizlere maksimum kalitede görüntüyü aktarmaya çalışacağım. Evet, bütün yakıtlar %90'ı geçti. Onu gösterdikten sonra kaldırdılar ekrandan. Tekrar Starbase'e bağlanıyoruz. Yıldız üstüne... Geçen fırlatmada kule çok iyi dayandı. Yedek sistemlere bile geçmeye gerek kalmadık. Şu anda Starship'in içerisindeki taşıdıkları yükü görüyoruz . Bir muz. Gördüğünüz gibi böyle çok hafifçe bağlanmış.

Çünkü amaç zaten kütle çekiminin yok olduğu yerde zaten hav ada uçtuğunu falan gösterecekler bize. Kütle çekim testi için de bir gösterge olsun diye o yüzden böyle çok şey bağlamışlar. Evet şu anda çocuk sesleri geliyor. Arkada büyük ihtimalle Space X çalışanlarının aileleri ve çocukları da var. İlk fırlatmada 33 tane Raptor motorunun oluşturduğu o muazz am ısıyı ve sesi bu arada. Aynı zamanda ses de engellenmeye, baskılanmaya çalışılıyor.

Çok kısa bir sürede muazzam miktarda su püskürtecekler. Çok az kaldı. Ben şu anda unutmadan tiker'ı kaldırayım. Bir kez yaptık. Heyecan garanti. yine yapacağımızı ümit ediyoruz diyor. Şu anda hiçbir bekleme işareti gelmedi diyor bana. Bir dakika kaldı. Küçültüyorum ben de kendimi. Evet şimdi 40 saniyeye dikkat ediyoruz. Ve akıyor. Geri sayımı durdurmadılar. Geçen sefer olduğu gibi hiçbir şey engellenmedi.

Son anlara geldik. Sizler de duyduğunuz uçuş direktörü onayı verdi. Go for lunch dedi. Ben biraz mikrofonumu kısayım çünkü heyecanlanıyorum bural arda. 5, 4, 3, 2, 1 ve ateşleme gerçekleşti. Sol altta bütün motorların, Raptor motorlarının ateşlendi ğini gördük. Ve fırlatma başladı. Yolun açık olsun Starship. Muazzam görüntüler bunlar gerçekten de. 2 metre yükseklikte insanlığın bugüne kadar yaptığı en büyük ve en güçlü roketin 6. kez fırlatılışını canlı olarak tüm dünyayla birlikte izlemeye başladık.

Her şey yolunda gözüküyor nominal. Şu anda yerden 2 kilometre yüksekliğe ulaştığı hızı 1000 kilometreye yaklaşmak üzere. Ses. İstiyorum. Birazdan ses hızını geçecek. K olarak. Seslere bakın. Bu arada yakıt ekonomisini görüyorsunuz. Depoların yarısı boşaldı bile. Hakikaten çok çılgın bir izleyiciltesi var. Evet birazdan sıcak ayrılışı göreceğiz. Yani birbirine bağlı iken ateşlemeyi gerçekleştirecek.

Starship havadayken. Miko denilen işlem yapılacak. Yani birçok motor kapanacak. 30 saniye sonra Starship motorlarını kenetli durumdayken ateşleyecek ve ayrılış gerçekleşecek. Kırlatmadan sonra 2,5 dakikaya yakın bir süre geçti. Ve neredeyse bakın alt tarafta sıvı oksijen ve metan yakıt larının deponun neredeyse boşaldığını görebiliyoruz. İticinin depoları bu arada bunlar. MECO işlemi gerçekleşti. 33 motordan 30 tanesi kapatıldı.

Ve şimdi hot staging gerçekleşiyor. Gördüğünüz gibi artık iki ayrı hot staging gerçekleşti. Evet, yakalamayı deneyecekler tekrar. Her şey yolunda. Yine yakalayacaklar. Çekirge. Yine yakalanacak. Her şey yolunda. Artık alt tarafta ikiye ayırdılar grafikleri. Bakın sağ tarafta Starship yani yoluna devam etmekte olan uzay gemisinin grafikleri ve motorları var. Altı motoru da yanmış durumda. Sol taraftaysa şu anda görüntülerini de izlemekte olduğumuz Super Heavy iticisi yere doğru serbest düşüşünü gerçekleş tiriyor.

Motorlarını kapattı. Şu anda ikisi de uzaydalar bu arada. Uzayın sınırlarındalar diyelim. Starship 107 km yükseklikte, itici de 97 km yükseklikte uz ayın sınırında kendi görevini yerine getirmenin rahatlığıyla süzülüyor. Yavaş yavaş irtifa kaybetmeye başladı bakın. 96 km irtifaya düştü şu anda. Aşağıya doğru inerken 13 tane motorunu tekrar ateşleyecek. Şu anda... Şimdi aldıkları bir bilgi aktarıyorlar arkadaşlar.

Yakalamayı denemeyecekler. Evet, maalesef bir takım kriterlerimiz var diyor. Yayının başında da söyledik zaten. Bu kriterler sağlanmadığı için şimdi onu Hint okyanusuna yönlendirecekler galiba. Fırlatıldığı yerin yakınlarında Meksika körfezine yönlend irecekler. Fakat Starship şu anda Hint okyanusuna doğru yolculuğuna devam ediyor. Geçen sefer de aynı şeyleri söylemişlerdi. Bir takım kriter ler var ve fırlatmadan sonra bile değişebilir bunlar demiş lerdi.

Fırlatmadan birkaç dakika sonra yakalama içinde go aldık larını söylediler. Fakat şimdi ekiplerin fırlatma rampasının ve tabii ki et raftaki insanların ve kamu'nun güvenliği açısından bazı kr iterleri yakalayamadığı için roketi geçen sefer olduğu gibi havada çubuklarla yakalama girişimini yapmayacaklarını if ade ediyorlar maalesef. Dolayısıyla dördüncü testte ve daha önceki testlerde olduğu gibi dikey olarak muhtemelen yine ama kontrollü bir şekilde Meksika körfezini düşürecekler. Kontrollü bir iniş gerçek leştirilecek.

Offshore kıyıdan biraz uzakta yaklaşık 15-20 km kadar uzak ta. Yine de izlemesi zevkli olacak diyorlar. Dördüncü testte de olduğu gibi. Yayını yeni açanlar için maalesef ben başlık olarak yine yakalayacaklar mı dedim ama yakalamayacaklarımı ifade ediyorlar. Evet, roket kendisini yavaşlattı ama gördüğünüz gibi yakal ama kulesine değil okyanusa dikey olarak yumuşak bir şekilde düşüyor. Baya dengeli düştü bakın hala devrilmedi.

Evet. Yine de alkışlayalım. Beşincisi kadar heyecanlı olmadı ama en azından uzay gemisinden Starship'ten yıldız gemisinden görüntüler gelmeye devam ediyor. Şu anda alçak yörüngenin de altında yaklaşık 146 km irtif ada hızlanarak ilerliyor. Yaklaşık 26-27 bin km saatte hıza ulaşacağını tahmin ediyorum. Muzu göstermediler değil mi daha? Şimdi iticiğinin heyecan ından muza bakamadık daha. Birazdan gösterirler belki.

Evet bakın alt tarafta sağ altta görüyorsunuz 3 tane motor unu ateşledi. Bu 3 motor uzaydaki manevralar için kullanılıyor. Bu açıda önemli diyor sunucu. Çünkü hem ısı kalkanlarını hem de kalkansız olan kısımları aynı anda görebildiğimiz bir açı bu. Ve şu anda 3 motorunu da kapattılar şu anda. 150 km yükseklikte 26.000 km hıza ulaştı. 26.492 km hıza ulaştı. Fırlatmadan 8 dakika 43 saniye sonra hala izlemeye devam ed iyoruz.

Ben muzu merak ettim. Muz ne oldu? Nominal orbit insertion. Evet. Yörüngeye doğru bir açıyla yerleştirebildiklerini söylüyor lar. Alçak yörünge bu bu arada. ISS'den falan çok daha aşağıda. ISS yerden 400 km falan yükseklikte. Bu 154 kilometre. Sunucular ben ısrarla dinlemeye çalışıyorum. Yani bir şey bilgi verecekler mi? Hayır. Beklenen kriterlerden bazılarını karşılamadığı için onu ipt al edip körfeze yönlendirdik, kıyı yakınlarına indirdik diyorlar sadece.

Başka bir bilgi vermediler şu ana kadar. Fakat bu yayında bazı görüntülerde sizler de şahit ol uyorsunuz. Yani fazla şey oluyor. Saatle alakası olabilir diye düşünüyorum ben. Daha önce sabah saatlerinde fırlatılmıştı. Şimdi tek değişken o çünkü. Öğleden sonra yapılan bir fırlatma bu. Belki ondan etkileniyor olabilir. Yine de neredeyse hiç kesinti olmadan ufak donmalar ve kare lenmeler dışında her şey yolunda gidiyor.

Bu bir şey diyor ki, bu bir şey yolunda gidiyor. Biz de çok mutlaka yapıyoruz. Biz de çok iyi yapıyoruz. Bu da çok iyi yapabilir. Ve bu da bu da çalışmak için çalışmak için, Evet şu anda ben buradaki ekranlardan geminin dünya etraf ındaki gezintisini izlemeye devam edeceğim. Söz sizde dedi tekrar Kaliforniya'ya bağladı sözü. Evet, görüyorsunuz yayında bazı kesintiler meydana geliyor. Daha önceki testlerde, en azından son iki testte, dört ve beşinci testlerde, daha kaliteli bir yayın hatırlıyorum ben .

Bunda biraz daha fazla takılıyor. Enteresan bir anons yaptı. Körfez'de eğer şu anda booster' ın indiği, iticinin indiği yerlere yakınsanız lütfen ona yak laşıp kurtarmaya çalışmayın. Güvenliğiniz açısından diye böyle bir uyarıyı da duydu bu kulaklar. Yani kısaca teknelere diyor ki uzak durun. Bizim ekipler gidip alacaklar booster'ımızı ellemeyin. Hala Starlink'imizi de test ediyoruz. Evet, onlar da söz ettiler ama hala göstermediler. Size yay ınımızı vereceğiz.

Hatta sürpriz yükümüz, muzumuzu da göstereceğiz dediler. Ama hala görmedik. Şimdi yayınlarına devam edecekler ama sunucular çekildiler. Ben de şu sesi keseyim. Bir özet geçeyim. Yanlış duymadıysam eğer bir 25-26 dakika sonra yani T minus değil fırlatmadan 40 dakika kadar sonra tekrar sunuculu yay ına geçecekler. O zamana kadar. Bazı yayınlarda SpaceX logosu veriyorlardı. Ama bu yayında SpaceX logosuna geçmediler.

Hala uzay gemisinden, yıldız gemisinden, Starship'ten görü ntüleri aktarmaya devam ediyorlar. Telemetri bilgileri de bizlere aktarılmaya devam ediyor. Enteresan bir durum bakın. Yüksekliği şu anda neredeyse sabitlendi. Yeryüzünden 173 kilometre yüksekti. Hızı neredeyse sabitlendi. 26.394. Zaten hızını ve ivmesini arttıracak bir itki gücü yok. Uzayda serbestçe ilerliyor şu anda. İlk aldığı momentumun etkisiyle yoluna devam ediyor.

Sağ altta içi boş çemberler. Onun altındaki 6 tane Raptor motorunu gösteriyor. İçleri beyaz olmadığı için sadece çember şeklinde gözüktüğü için anlıyoruz ki motorlar ateşlenmiş durumda değiller. Ve o yüzden de her şey stabil gidiyor. Yakıt depolarına bakın neredeyse bitmek üzere. Sadece atmosfere giriş esnasındaki bir takım şeyler için sakladıkları az miktardaki yakıtı görebiliyoruz. Az derken aslında o da epeyce bir miktar ama yakıtın ne kadar büyük bir çoğunluğunun yeryüzünden ayrılmaya, ayrıl mak için kullanılmaya yine ayrıldığını görebildik herhalde.

Aşağıda 70 metrelik, evet bu bahsettiğim şeye geldik. O yüzden ben kendimi biraz büyüteyim şöyle. Şunu da aşağıya verelim. Ne diyorduk? Zaten o alttaki yakalayamadıkları, körfeze indirdikleri booster 9 metre çapında 70 metre yüksekliğinde bir silo diyeyim şimdi son videomdan yola çıkarak silo dizisinin analizini yapmıştım. Aklımda ilk gelen örnek o oldu silo. Bir yakıt silosu gibi adeta. Tamamı dolu ve bunu 3-4 dakika içinde yakıp bitirdi.

Böylesine muazzam bir yükü taşıyabilmek için. Yük dediğimizde tabii Starship'in kendisi muz görüntüsü geldi. Şu anda içi boş gördüğünüz gibi Starship'in. Neredeyse boş diyelim. Bir tek muz taşıyor sembolik olarak. Fakat ileride 100-150 tonluk insan ve yük taşıma kapasites ine sahip olacak. Şimdi böylesine büyük yükleri yer çekiminden, kütle çekim inden kurtarabilmek için bu kadar çok yakıta ihtiyaç var.

Hatta bunlar sadece bakın alçak yörüngeye gidebilmek için harcanan efor. Uzaya çıktıktan sonra artık iş nispeten kolaylaşıyor. Yani böyle kolaylaşıyor demeyi de çok sevmiyorum aslında. Tabii ki her şey zor. Uzayla ilgili her aşama zor ama en büyük zorluk dikkat ed erseniz bu ilk 3-5 dakikada gerçekleşiyor. Yani o iticinin bütün yükü yukarıya götürmesi, atmosferden geçirip alçak yörüngeye taşıması, Sonra birbirine bağlı iken ateşlemelerin yapılması ve Stars hip'in orbital itkiyle yani yörüngeye yönlendirilecek itkiye belli açıyla yönlendirilmesi.

Sonra oradan ayrılan Super Heavy'nin yeryüzüne geri döndür ülmesi kontrollü bir şekilde ki bu sefer yapamadılar. Belli kriterleri karşılamadığını söylediler. Şu anda gördüğümüz şey bu arada batmış olan güneş. Yani arkada güneşin batışını... Bu bana şey gibi geliyor. Böyle bir laf lafı açıyor biraz ama zamanı hızlandırmak gibi bir şey. Şimdi ne dedik? Yerel saatle 4'te fırlatma gerçekleştirildi. Öğleden sonra 4'te.

Şimdi kış koşulları Kasım ayındayız. Güneş erken batıyor biraz. Ama normalde işte herhalde tahminim orada. 6 civarında falan güneş batıyordu. Şu anda yerel saatle 4'ü 17 geçiyor. Yani fırlatıldığı yerdeki saat 4'ü 17 geçiyor. Ve orada güneşin batışını görüyoruz. Çünkü o kadar hızlı bir şekilde oradan ayrıldık ki güneşin batışını görüyoruz. Arka tarafına baktığımız. Ön tarafında birazdan güneşin doğuşunu göreceğiz ve doğmuş olan güneşin olduğu tarafta gündüz vakti inişi gerçekleşe cek.

Yani aslında zamanda bir anlamda ileriye gidiyor. Böyle bir 30 dakika içerisinde falan bütün bir geceyi aşıp yine Gündüz tarafına geçiş yapmış olacak. Zamanda yolculuk konusuna en yakın şeylerden birisi bu olsa gerek. En azından bizim zamanımızla kıyasladığımızda. Şimdi ne diyorduk? Şeyden bahsediyorduk. İşin her kısmı elbette zor. Hiçbirisini küçümseyemeyiz. Uzayla ilgili her şey çok büyük zorluklar içeriyor.

Ama en büyük zorluk dünya gezegeni içerisinde gerçekleşiyor . Çünkü dünyanın atmosferi var. Yani başka gök cisimlerinin de var elbette ama dünyanın atmosferi çok zorlayıcı bir atmosfer. Bakın bütün testlerde hep o giriş sırasında plazmayı kont rol ediyorlar. Seramik karoları test ediyorlar. Evet bu da ön taraf herhalde diğer tarafta güneşin doğuşu mu? Resmen dünyanın tam arkasına geçmiş durumda şu anda.

Güneş bir tarafta, dünya bir tarafta, öbür tarafında Stars hip yoluna devam ediyor ve bunları da bize canlı canlı aktar ıyorlar. Muhteşem bir şey. Yani bunları geçen sene bu vakitler bilim kurgu kitaplar ında okuyup dizilerinde filan izliyorduk işte. Şimdi canlı yayınlarda görüyoruz. Bundan sonra mesela bu 6 tane test uçuşunda hep buralarda takıldılar, hep buraları test ettiler. Çünkü aslına bakarsanız mesela buradan itibaren Starship'i Hint okyanusuna değil de Ay'a yönlendirmek sadece açıyı değiştirmekten ibaret neredeyse.

Yani o yörüngeye sokmak için verdikleri açı yerine daha farklı bir açıyı verdiğiniz zaman belli bir hızda zaten Ay' a kadar gidiyor. Sonra içindeki yakıt deposundaki tuttuğunuz, iyi hesapladığ ınız bir kısım yakıtla ayın o yakalama kendi gravitasyonel etkisiyle etrafında bir tur attırıp, ikinci bir ateşleme yapıp dünyaya geri de getirebilirsiniz. Yani aya iniş yapmadan buradan aya gönderip bir tur attırıp ya da birkaç tur attırıp sonra geri getirmek bu ilk 6 fır latma testinde yaptıklarına nazaran çok daha kolay işler.

Ama bir şey daha var orası çok zor. Nedir o? Ayağı iniş yap mak. Sonra da tekrar fırlatma yapmak. Yani polo görevlerinde geçen yüzyılda NASA'nın başardığı şeyler. Niye zor? Çünkü öyle bir yakıt hesaplaması yapmanız gereki yor ki, öyle bir şey yapmanız gerekiyor ki hem inişi gerçek leştirmelisiniz, hem o inişten sonra tekrar oradan bir fır latma yapmalısınız. Ayın şeyi tabii bize göre çok daha düşük, 6 kat daha düşük.

Dolayısıyla çok daha az bir yakıt ve itmeyle fırlatabilmek mümkün oradan. Keza Mars'ta da öyle. Ay'a göre biraz daha zor ama dünyaya göre hepsi daha kolay bunların. Ama yine de daha karmaşık hesaplamalar gerekiyor. Şimdi bir de Apollo görevlerinde hani neredeyse böyle ince cik şeylere çok hafif bir uzay aracı, bir iniş modülü, lunar modül kullanılmıştı. Şimdi orada kalıcı bir üs kurmayı düşündükleri için çok daha ağır yükler, çok daha büyük mürettebatlar gönderip orada yaşayabilmesini sağlamak gibi bir hedef var.

Bu hedef işte bütün bu testlerin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Bunu gerçekleştirebilmek için her seferinde bu kadar büyük miktarlarda enerji ve para harcamayı azaltmak için de şöyle planlar var. Mesela bir fırlatmada o super heavy itici roket yukarıda da yakıt taşıyacak ve o yakıt dolu tanker diyebiliriz belki ona. Starship gemisini, yıldız gemisini dünyanın yörüngesine park edecek. Yani şu anda işte görüntülerini izlediğimiz o muzun yerinde yine yakıt olduğunu düşünün.

Tıka basa dolu yakıt, tanker. Starship tanker olan modelinde mesela günde 5 tane, 6 tane o padlerden şu anda inşası devam eden fırlatma rampalar ından uzaya yakıt gönderecekler. Dünyanın çevresinde dönen tankerler olacak. Nasıl mesela limanla Haydarpaşa limanı gerçi Haydarpaşa değil ama İstanbul'da avcılar açıklarında böyle park etmiş tankerler vardır ya bizim gezegenimizin dünyanın etrafında böyle tankerler olacak tanker starshipler ve onlar ay ve daha sonra Mars görevleri için orada park etmiş bir şekilde beklerken mesela bir sonraki starship fırlatmasında da astronotlar fırlatılacak ve yörüngede bir tankerle birleşip yakıt ikmali yapacak.

Ve o aldığı ve böylece şu anda mesela bakın sağ altta ne kadar az var deposunu harcadı çünkü buraya kadar. Şimdi bunun bir yakıt ikmali yaptığını düşünün. Tekrar deposunu aydaki daha sonra da Mars'taki görevlerine yetecek miktarda doldurdu. Bu şekilde aya gidecek. Ayın etrafında da yine aynı şekilde şu anda dünyanın etraf ında olan ISS gibi gateway'ler kurulacak. Yani kalıcı istasyonlar kurulacak. Aslında geçen yüzyıldaki Apollo görevlerinde geçici istasy onlar kuruluyordu. Zaten 3 astronot gidiyordu biliyorsunuz.

İki tanesi Ay'a inerken bir tanesi o geçici istasyon diyeb ileceğimiz uzay aracında yukarıda bekliyordu, tur atıyordu Ay'ın etrafında. Şimdi o tur atan şehirler arası dinlenme tesisleri diyelim. Dinlenme tesisleri kurulacak ayın etrafında. Kurulmaya baş landı bile hatta. Daha doğrusu parçaları, modülleri dünya üzerinde inşa edilmeye başlandı bile. On yıllardan beri devam eden bir süreç bu. Hatta ben bir tane şeyini gördüm. Lunar Gateway modülünü y eryüzünde yapılırken. Onlar da ayın etrafındaki yörüngeye yerleştirilecek. Ve gerekirse bu kez orada bekleyen insan ya da yüklerle bir kere daha kenetlenip ayın etrafında da bu işlemler gerçekleştirilebilir hale gelecek.

Böylece ne olmuş oluyor aslında? Dünyadan dünyanın üzerind eki yere asansörle inip çıkar gibi uzay gemileri yakıt, yük, eşya, insan taşımaya başlayacak. Sonra zaten mesela ISS'e taşıyorlar şu anda. Bunu zaten yap mayı başardık ve 24 seneden beri kesintisiz olarak yapmaya devam ediyor insanlık. ISS'in tarihçesinden söz ediyorum. Şehrek yüzyıldan beri o rüştünü ispat etti. Aynı şeyi kalıcı olarak ayın etrafında yapacaklar. Ayın et rafında sürekli olarak dönmekte olan bir ya da birden fazla istasyon olacak ve oradan niye birden fazla diyorum çünkü şu anda Amerika'nın planlarını konuşuyoruz. Çin'in planları konusunda bilgimiz yok net olarak bilgimiz yok ama Çin de % 100 yapacak bunu.

Rusya keza yine yapabilir. Bilemiyoruz şu anda savaş durumu filan da olduğu için. Ama en az bir tane olacağını biliyor uz. Birden fazla olma ihtimali de çok yüksek. Böylece hem ay ın hem de dünyanın etrafında yörüngede bu tür dinlenme tesis leri olacak. Ve bu dinlenme tesisleri de gerek ayda kalıcı üst kurulması için yapılacak o taşımacılık hizmetlerinde birer dinlenme bir ara noktası veya dinlenmeden çok da bir aktarma noktası olarak değerlendirilecek.

Ve gerekse de daha sonra Mars'a yapılacak görevlerde de yine aynı şekilde kullanılacak. Belki Mars görevlerinde ay bir dinlenme tesisine dönüşecek. Ay üssü buna dönüşecek. Belki ayda yakıt üretilmeye başlanacak. Bir yakıt üssüne dönüşecek ay. Dolayısıyla orada buradan boş bile göndersen şeye ya da ay ak kadar boş alsa bile ayda üretilen yakıtı alıp da oradan Mars'a yönlendirilecek araçlar. Ben de bu şekilde boşluğu doldurma konuşmalarını yapmış oldum.

Yoruldum tabii o yüzden şimdi ne yapacağım size bu görev hakkında birazcık daha notlarıma döneceğim. Çünkü notlarımın hepsini aktarmadım bile. Bunları biraz hatırlatayım. Bilgilerimizi bir tazeleyelim. SpaceX'in Starship'in 6. Ben böyle hani bir yandan bazı yerlerde geriye doğru yaslan ıp yani neredeyiz biz şu anda ona bakmamız lazım. O yüzden hani bazılarınızı zaten defalarca söylemiş olduğum şeyleri tekrar söylüyor olabilirim.

Ama unutulmuş olabilir, yeni katılan insanlar olabilir ar amıza, yeni izlemeye başlamış olan insanlar olabilir diye. Ş öyle bir neredeyiz insanlığın uzay macerasında onu aktarmaya çalıştım. Şuradayız. Hani haritalarda vardır ya, you are here, şu anda buradasınız noktası. Şu anda aslında 2000'li yıllardan itibaren başlayan SpaceX' in zaten kuruluşu o tarihler 2001. Bir ticari uzay yarışının içerisindeyiz. Ticari uzay. SpaceX özel bir şirket. Evet daha çok kamudan daha doğrusu hep kamudan görev alıyor. Bir tek kendisinin Starlink'i için yine ticari görevler gerçek leştiriyor.

Başta Amerikan hükümeti olmak üzere dünya hükümetlerine yük ve eşya ve insan taşıma hizmeti veren bir şirket olarak k uruldu. İki tane önemli programı vardı. Bir tanesi Falcon programı. Onu ilk 10 senesinde inşa ettiler ve şu anda neredeyse uçak uçurur gibi roket fırlatıyorlar ve sürekli alçak yörüngeye insan yük taşıyorlar. Bizim de Alper Gezer Avcı'yı mesela ISS'e götürdüler hep imizin bildiği gibi ve bu tür işler konusunda artık Falcon neredeyse kusursuz diyebileceğimiz bir dakiklikte ve işlev sellikte hayatına devam ediyor.

Peki neden SpaceX böylesine başarılı bir program yaptıktan sonra Starship diye yeni bir programa geçti? Çünkü Falcon hep bu alçak yörüngi görevleri için kısa mesafeler için tas arlanmış bir araçtı. Ve kapasite olarak da düşük bir kapas iteye sahip. Kısmen düşük diyelim nispeten. Çünkü onda da alttaki iticiyi güçlendirebiliyorsunuz. İki tane daha ekli yorsunuz. Super Heavy yine onun da adı. Daha büyük şeyleri de atabiliyor. Mesela yine geçtiğimiz ay Europa görevi vardı. Onunla ilgili bir video da yaptım. Onu gönderen de o da NASA'nın bir uzay gemisi uzay aracı ama onu da yine yoluna gönderen şey fırlatan şey dünyadan ayır an şey Falcon Super Heavy roketleriydi.

Şimdi ise bu 2023'ün başlarından Nisan ayından yanlış hatır lamıyorsam beri birinci test, ikinci test diye böyle işte bir buçuk yıl oldu neredeyse. Şimdi geldik altıncı teste. Bu altı tane testte ise Super Heavy diye daha yeni nesil bir şey test ediliyor sürekli olarak. Biz bunların şekil olarak falan hep aynı şeyi görüyoruz. Yani Starship deyince işte böyle bir şekil var. Ama gerek içi gerek dışı sürekli geliştiriliyor.

Şu anda içini görmekte olduğumuz araç 31. gemi. 6. testteyiz. 31. gemiyi izliyoruz. Az önce kurtaramayıp da körfeze indirdikleri Super Heavy it icisi booster'ı 13. booster. Bazılarını yakaladılar bazılarını şey yaptılar ve onu hani booster sonuçta. Hani çok fazla test edilecek bir şey kalmadı onun. Ama geminin 31. versiyonunu izliyoruz şu anda. İçinde muz izlediğimiz bu gemi 31. denemeleri. Şimdi temel hedeflerini hatırlayalım bu test uçuşunun.

Bir kere iticinin inişi hedefi vardı. Bizim de en merak ettiğimiz benim de manşete bu canlı yay ının başlığına taşıdığım şey oydu. Yeniden yakalayabilecek mi? Onu geçtik yakalayamadı. Sebebini bilmiyoruz şu anda. Bize açıklamadılar. Bir takım kriterlerimiz var diyorlardı. 5'te de bunu dediler. 6'da da dediler. Ama yakalayamadılar. Daha doğrusu yakalamak üzere yönlendirmediler bile. Kriter gerçekleşmedi dediler.

Ve yakalamak yerine yönlendirmeyi yaptılar. Bir başka bu görevle ilgili önemli bir şey. Uzayda motor ateşlemesi yapmakta. Onu yaptılar. İticiden ayrıldıktan sonra Starship'in bu şu anda görmekte olduğumuz, içini görmekte olduğumuz üst kademesi. Bu 6 Raptor motorundan 3 tanesini hatırlarsanız ateşlemeye devam etti. Bu belki bir tanesini tekrar ateşleyebilir emin değilim ondan. Ama sonuçta bu motorun gelecekteki yörünge görevlerinde yör üngeden bu kez çıkış manevralarını yapabildiğini doğrulay abilmek için kritik bir test.

Hep şu ana kadar yörüngeye girişi yapmaya sağladılar. Yani boosterdan ayrıldı doğru bir açıya ve momentuma kavuş ması lazım ki Hint okyanusundaki hedefine gidebilsin yörünge altında. Şimdi ise bir sonraki görevler için yani Ay ve Mars görevi için yörüngeden bakalım çıkartabilecek miyiz? Onun ateşleme testlerini yapmaya başladılar bu 6. testte ve yapmaya devam edebilirler. Şimdi 7-8 dakika sonra tekrar onlar da yayına dönerler ve belki tekrar o rapturlardan bazıları ateşlenebilir.

Uzayda motor ateşlemesi bu testin bir başka göreviydi. En önemli şeylerden birisi de yayının çeşitli aşamalarında da söylediğim gibi ısı kalkanı deneyleri. Bununla ilgili de bir dizi deney yapılacak. Henüz yapılmadı çünkü atmosfere giriş aşaması başlanmadı. İşte 7-8 dakika içerisinde yayına girecekler ve ardından alçalmalar, atmosfere girişler, plaz manın oluşması falan gibi şeyleri göreceğiz. Ve ısı kalkanını da o atmosfere yeniden giriş sırasında oluşan yoğun ısıdan uzay aracını korumak için hayati bir önem taşıyor.

Hiç şüphesiz test edecekler. SpaceX mühendisleri bunun için böyle farklı dokularda, farklı renklerde hatta yeni ısı kalkanı karoları yaptılar. Birazdan dış kameralardan yine görürüz onları. Ve aracın tamamına kaplamıyorlar. Daha önceki testlerde de yapmadılar bunu. hem maliyet açısından hem gerekli olmadığı için hem de ar adaki farkları da görebilmek açısından. Yani işte paslanmaz çelikle bilmem ne alaşımındaki karo nasıl davranacak acaba gibi farklarını da görmek için.

Evet yine notlarımda yazmışım. Aracın bazı yan bölümleri korumasız yüzeylerin yeniden gir iş sırasında nasıl performans gösterdiğini değerlendirmek için özellikle karosuz bırakıldı. Birazdan fırlatmadan itibaren 33 dakika geçti. Yani işte 1 saat 1 saat 5 dakika sonra filan bütün yayın bitecek zaten. Yani toplamda 1 saat filan sürecek. 1 saat 5 dakika 65 dakika filan sürecek şeye inmesi. Hint okyanusuna inmesi.

Dolayısıyla birazdan alçalmaya ve yörünge giriş hareketler ine yeniden giriş manevralarına başlayacak Starship. Ve son iniş aşamasında daha yüksek bir açıyla uçuş yapacak. Daha sert zorlayacağız dediler yayının başında. Mesela 5. testi o kadar zorlamamışlardı. 4. testte baya bir zorlandı. Eğer canlı yayını yine benimle beraber takip etti yseniz hatırlayacaksınız. Gözümüzün önünde aracın şu yüzgeç leri, alttaki yüzgeçleri eriyip bitti. Resmen böyle bir marshmallow'u, bir lokumu ateşin üzerinde kızartırcasına canlı yayında önce ısınmasını, sonra plazmaya dönüşmesini, sonra yanmasını, iskeletinin oluşmasını, her şeyini gördük.

Beşinci testte bir önceki testte 40 gün önce gerçekleştiril endi. O kadar zorlamadılar bu sefer. Oradaki asıl amaç itic iyi havada yakalamaktı. Şimdi tekrar çok en fazla şimdi zor layacağız diyorlar. Yani birazdan izleyeceğimiz görüntüler en çok zorlandıkları görüntüler olacak. Evet farklı bir açı ya geçiş yaptılar. Bu açıları çok göstermiyorlar çünkü uzay aracı şu anda düny anın karanlık tarafında, gece tarafında yolculuğuna devam ediyor.

Birazdan burnunun olduğu taraftan güneşin doğuşunu falan görürüz diye tahmin ediyorum. Yine az sonra başlayacak olan yeniden giriş manevralarında aracın kanatçıklarını ve kontrol sistemlerini de limitler ine kadar test edecekler. Öyle çok iddialı bilerek ve isteyerek bunu yapacağız ded iler. Ve böylece gelecek uçuşlar için çok değerli, gözüm bir y andan yayında, veriler sağlayacaklar. Bu daha yüksek yeniden giriş açısı konusunda bir notum var.

Bu notumu güncelliyorum kafa notuyla. Çünkü yayının başında sunuculardan biri bayağı böyle burn unu aşağıya doğru şey yapıp indireceğiz. Yani böyle resmen çakılır gibi indirmeye başlayacağız o gö bek taklası hareketinden önce dedi. Dolayısıyla daha dik açı demek daha fazla sürtünme demek. Daha kısa sürede daha fazla sürtünme demek. Dolayısıyla daha yüksek ısılara maruz kalması demek aracın. Ve elbette en sonunda fırlatmadan yaklaşık 65 dakika sonra yayının en sonunda yani.

Bundan tam olarak yarım saatten biraz daha kısa bir süre sonra okyanusa inişini bu kez gündüz gözüyle, sabah gözüyle oradan izleyeceğiz. Geçen sefer yakınlarına bir gemi göndermişlerdi ve o gem iden bu yıldız gemisinin inişini de göstermişlerdi. Ben yine o yakınlarda tahmin ettikleri iniş bölgesine yakın bir yere böyle bir gemiyi konuşlandırdıklarını tahmin ediyorum. Evet. Bu araçla ilgili ne gibi güncellemeler yapıldı? 3 tane temel şeyi saydılar. Hem önceden hazırladığım notlarda hem de yayın sırasında söylediklerin sırasında aldığım not lardan aktarıyorum. Bir tanesi arttırılmış yedeklilik, redundancy. İticinin itki sistemlerine ek yedeklilik ekl endi. Böylece güvenlik ve dayanıklılık arttırıldı.

Yapısal olarak bir güçlendirme sağlandı. Özellikle yine it icinin kilit bölgeleri, fırlatma ve iniş streslerine dayan acak şekilde yapısal olarak güçlendirildi. Ve iyileştirilmiş yakıt boşaltma işleri yapıldı. Yani iticiden yakıt boşaltma prosedürleri kısaltıldı. Bu da gelecek uçuş, zaten sürekli şeyi kısaltıyorlar. Yine mesela farklı canlı yayınlar da yapıyorum. Ben sadece SpaceX'in değil. Mesela NASA'nın yayınlarını düşünelim.

NASA bazen 8 saat önceden yavaş yavaş yakıt yüklemeye başl ıyor. SpaceX'in tarzıysa giderek o süreyi kısaltma yolunda. Neredeyse biz bu canlı yayına başladığımızdan işte bir 5 dakika önce falan doldurmaya başladılar yakıtı. Ve gözümüzün önünde yakıt işte %90'ları geçti ve doldu. Bu süreleri daha da fazla kısaltmak istiyorlar. Çünkü bir uçak gibi düşünün yani uçaklarda da hani piste falan bazen yakıtımızı şimdi ikmal edip yola çıkacağız falan diyor ya pilotlar.

Neredeyse o kolaylığa ve rutinliğe indirgemeye çalışıyorlar bu iş süreçlerini. Bu görevin bir başka özelliği var. Bir sonraki versiyona geçecekler. Yani Starship ve Booster şekil olarak dış şekil olarak fazla değişmeyecek ama kendi içinde nesilleri var. Mesela Raptor motorları içinde öyle. Raptor motorları ilk dizayn edildiğinde acayip karmaşık bir şekilde gözüküyordu. Şimdi o kadar sadeleştirdiler ki motor neredeyse böyle bir huni, ters huni gibi kaldı.

Çok acayip. Hem basitleştirdiler hem sadeleştirdiler tasarımlarını. Biz bunları çok dışarıdan göremiyoruz. Çünkü alttan veriyorlar açıyı. O alt açı pek değişmiyor ama içindeki bir takım mekanizmal ar büyük versiyonlar halinde, nesiller halinde değişiyor. Bu görev bir sonraki versiyona geçmeden önceki son Block 1 Starship uçuşu. Ve bundan sonra yeni nesil hem Raptor roketlerini hem de yapısal şeyleri kullanmaya başlayacaklar.

Yani ellerindeki eski tasarımda ürettikleri son malzemeler di bunlar. Şimdi bundan sonra önümüzdeki yıl 2025 yılı için epeyce bir şey var. Şimdi bunlar SpaceX'in bize verdiği bu görev sırasında ve öncesinde verdiği şeylerden çıkarttığım notlar benim. Birazdan yayına bağlanacaklarını tahmin ediyorum. Çünkü bu saatleri işaret etmişlerdi. Bir de bu konunun uzmanlarını takip ediyorum ben. Onların kulis bilgileri diyelim.

Onlardan aldığım bazı notlar var. Onları aktaracağım size ama dediğim gibi bir yandan da... Acaba dedim şey yapıyorlar mı? Konuşmaya başladılar mı? Hayır. Birazdan başlarlar diye tahmin ediyorum bu arada. Uzmanlar yani uzay endüstrisindeki uzmanlar bu hızlı iter asyonların sürekli yenilemelerin starshipin gelişiminde çok önemli bir rolü var. Mesela rakiplerinden bazıları mesela Boeing bu konuyla ilgili biriminin değil ama başka biriminde işten çıkartmal ar filan yapmaya başladı.

Bir takım grevler filan söz konusu oldu. İşler çok iyi gitmiyor gibi hissediliyor. Ben detaylarını çok fazla bilmiyorum ama öyle bir his var ama SpaceX'te işler yolunda. Yine de bu yeni görev planları, donanım ve yer altyapısı için bazı dönemsel yavaşlamalar olabileceği öngörülüyor. Bakın plazmayı görmeye başladık. Sunucular henüz yayına bağlanmadı ama birazdan gelirler on larda. Yavaştan plazmayı görmeye başladık.

Çünkü gördüğünüz gibi irtifa altitude 118 km uzayın sınır ından atmosfere doğru yavaş yavaş alçalıyoruz. Bu alçalmayı 26.732 saatte 26.732 km ile yaptığınızda atmos fer o kadar zayıf olmasına rağmen orada 116 km uzaydayız aslında hala ama yine de o sürtünme etkisini gösteriyor ve daha bu irtifada plazma etkisini görmeye başlıyoruz. Operasyonel stratejilerini de kısmen bize verdiler. Biz tek fırlatma kulesini izledik bu 6 test uçuşunda ama ar ka tarafta 2 yeni pad, 2 yeni fırlatma kulesi daha inşa ediyorlar.

Fırlatma rampası ve kulesi ikisi ayrı şeyler aslında. Hem 2 tane fırlatma rampası, 1 tane daha fırlatma kulesi in şa ediyorlar. Ve bunları da önümüzdeki yıldan itibaren, 2025'den itibaren Starship'in test aşamasından görev aşamasına geçmesiyle birlikte Starlink fırlatmalarında kullanacaklar. Starlink'leri Falcon roketleri yerine Starship uzay gemisi yörüngeye çıkartacak. Ne diyoruz başka? Kulislerden yine bir bilgi aktarayım. Bu yerleşim bölgeleri üzerinde Starship'in yeniden girişi konusunda bir takım endişeler var. Şu anda her ne kadar Hint okyanusuna indiriliyor olsa da az önce yayında da söylendiği gibi bu uzay gemisini şu anda plazma haline gelmeye başlayan uzay gemisinin aslında karaya indirilmesi de hedefleniyor. Öyle bir yetkinliğe sahip. Fakat bu hiç test edilmedi şimdiye kadar. Hiç görmedik.

Bunun karaya inişini. Bunu test etmeleri lazım. Fakat bu konuda bazı endişeler taşıyor. Uzmanlar SpaceX'in uzmanlarından bahsetmiyorum dediğim gibi. Uzay endüstrisinin başka yerlerindeki uzmanların bu konuyla ilgili düşüncelerini aktarıyorum sizlere. Yasal onaylar ve gecikmeler her seferinde konuşuluyor. Elon Musk bunu çok dile getirdi. Buradaki seçim kampanyası sürecinde. Bizim şu anki hükümet, Biden hükümeti yani Amerika'daki çok yavaş çalışıyor. Çok regulasyon var. Biz de Avrupa gibi olmayalım.

Avrupa overregulate oldu. Çok fazla yasal düzenlemelerden artık millet parmağını oynatamaz hale geldi falan. Biz de öyle olmayalım diye yakınıyordu. Bu 6. test uçuşuna gelmeyi bile çok yavaş buluyorlar. Hala başlamadılar yayına bu arada. Ama artık Trump seçildiği için muhtemelen orada biraz daha hızlanmalar olur mu bilmiyorum ben de tam olarak. Yani FAA çünkü sonuçta görünüşte bağımsız bir agent deniyor hükümet kurumu.

Ve bu FAA'nin güvenlik rolü. Amerika'daki dronelardan tutun da işte uzay gemilerine kadar her türlü fırlatma, uçuş, hava sahası ile ilgili izinleri veren, düzenlemeleri yapan, regulasyonları yapan kurum FAA. Onların onay sürecinin yavaşlığından şikayetçiler. Hem SpaceX şikayetçi, en çok Elon Musk şikayetçi. Ama genel olarak endüstride de böyle bir şikayet olduğunu söyleyebiliriz. Ama şimdi artık siyasi faktörlerin gelecekteki onayları etk ileyebileceği öngörülüyor.

Ooo şov yapmaya başladı Starlink. Aynı anda 4 kameradan yayın yapıyorlar. Gördüğünüz gibi birazdan herhalde bilgi aktarımına da baş larlar. Zaten artık son 15-20 dakikaya girdik. İşte bu aşamaları daha önce gördüğümüz için olsa gerek. Artık işe giderek rutinleştiriyorlar. Fakat şu anda açı olarak burnunu değil de burnunu yukarıya doğru kaldırdı. Geçmişteki testlerde olduğu gibi bakalım o diğer hareketi yapacak mı diye bakıyorum bir yandan da.

Ve elbette işte bu Elon Musk'ın siyasi bağlantıları hakk ında da endişelerini dile getiriyor uzay endüstrisi konusund aki uzman kişiler. Ben bir yandan başka şirketlerin bilgilerini de aktarayım size. Mesela aslında çok fazla görmüyoruz ama Blue Origin diye bir şirket daha var. Hatta Blue Origin aslında SpaceX'den de önce kurulmuş bir ş irket. Amazon şirketinin eski CEO'su artık bıraktı biliyorsunuz or adaki işini.

Jeff Bezos'un kurduğu Blue Origin var bir de. Blue Origin, yani bu Jeff Bezos'un genel bir stratejisi mi bilmiyorum. Böyle biraz Çin gibi davranıyor. Pek fazla bilgi vermiyor, bu tür yayınları çok fazla yapm ıyor. Arada bir yapıyor. Hatta onları da ben canlı olarak yayınladım size ama bir yandan da onlar New Glenn diye bir roket geliştiriyor lar. Onun ilk ve ikinci kademelerini birleştirdiler ama şimdi yayına bağlanıyorum ben de.

Sunucular geldiler. Ben de bir su içeyim bari onlar gelmişken. Evet, yıldız gemisi şu anda yerden 82 km yükseklikte. Bunun anonsu yapıldı. Ben tekrara düşmek istemiyorum ama arada onların sustuğu zamanlarda söylediğim şeyleri, bu görevleri tekrar ediyor lar. Evet şu anda çok yüksek bir velositiyle giriş yaptığı için atmosferdeki gazlarla sürtünmeden dolayı bir plazma etkisi oluşuyor. Burada bir ses, bir gürültü geldi.

Evet giriş sırasındaki en yüksek sıcaklığa girmeye hazırlan ıyor dediler. Çok zorlayacaklar. Starlink'in görüntülerine övgüler diziyor yine sunucular. Çünkü daha önce hiç mümkün olmayan çok değerli bilgileri gerçek zamanlı olarak canlı canlı bize aktarabiliyor. Bu gerçekten bence de takdire şayan bir şey ve Starship'in yanlış hatırlamıyorsam 4. test uçuşundan itibaren, son 3 testten beri bu şekilde şov yapıyorlar resmen.

Kelimenin tam anlamıyla bir şov izliyoruz. Görüyorsunuz 4 ayrı kamera kesintisiz olarak canlı yayında. Zaman zaman tekli açılar halinde, zaman zaman 4'ü 1'den olacak şekilde bütün şeyi yayınlıyorlar. Ben kendim küçüteyim artık. We have some backup in those really sensitive areas around the flat, but this is an older generation heat shield. And knowing we weren't going to do that, we even went and removed some extra tiles.

There are some missing tiles on the nose cone where we're testing some backups. There are some steel covered tiles in a couple of different spots. And there's also a whole lot more steel of the ship showing . Evet, en yüksek sıcaklığa geçtiklerini gösteren renkler de oluşmaya başladı diyor. Üzerindeki karolarla, paslanmaz çelik kaplı bölgelerle ilgili yine benim arada aktardığım bilgileri aktardılar.

Bütün hesaplamalarımızdan ve simülasyonlarımızdaki en uç noktalara kadar zorlamayı düşünüyoruz bu kez. bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. İnteklilik bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Evet, ve bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim.

Bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Bu konuda bir şey yapmak istedim. Evet, buradaki bu testleri yapmalarının amacıyla ilgili farklı bir şey söylediler. Amacımız bu karoları öyle bir dizayn edelim ki, bu ısı kalk anını öyle bir dizayn edelim ki, tekrar tekrar hiç değiştirm eksizin aynısını kullanabilelim.

Yani bu sürekli atmosfere girebilsin. Elbette bazı yerleri zaman zaman onarılabilir ama mümkün olan en bir kez yaptıkt an sonra en az maintenance, en az bakımla, en az onarımla defalarca kullanılabilir hale getirmek istiyorlar. Zaten SpaceX'in genel olarak kuruluş amacı uzay görevler inde maliyetleri aşağıya çekebilmek. Bunun için de yeniden kullanılabilir roketler ve uzay gem ileri, uzay araçları yapmak.

Bir şey, daha keyifli bir şey yapacağız ve günlükten bir şey, bir şey de o zaman, o zaman, o kadar agresif bir şey yapacağız. Bir şişe gelmeye başlayacağız. Bir şey yapacağız. Ve o zah ir tunelde, simülelerden yaptığımızda, o zahir tunelde, o z ahir tunelde, o zahir tutmak zorunda. Bakalım diyor yani şu anda kadar simülasyonlarda rüzgar t ünellerinde birçok deneme yaptık ama ilk kez bu kadar zorlay acağız.

Bu yüzgeçlerin hareketlerin şeylerini falan garip şeyler görebilirsiniz. Evet aşağıdaki hızı ve yüksekliği irtifa bilgilerine siz de bakabilirsiniz diyor sunucular. Hız hala çok yüksek 22.000 km'den daha hızlı gidiyor saatte . Bu arada paslanmaz çelik görüntüleri ışıl ışıl. Artık son 10 dakikaya girdiğimizi tahmin ediyorum ben. Bu 66 kilometrelik irtifayı kat edip. Evet 65'e düştük. İkinci ısı koruma sistemlerini de test ediyoruz diyor.

Bu konuşmalardan önce bir bilgi verdi. Yedinci test içinde araçları neredeyse hazırmış. Bu görüntüleri ve simüleler yaptık. Bu görüntü çok güzel. Bu, Star Ship'a dışında, bu görüntüyü tarafından arasında. Az önce gördüğümüz görüntüyü tarif ediyor. Şu anda siz ekranlarınızın sol üst köşesinde görüyorsunuz. Geminin en altına yerleştirilmiş bir kameradan görüyoruz, diyor. Top of the vehicle. Underneath that is one of the aft end flaps like the one that we see in the main picture there on the right hand side of your screen. Now these views as the vehicle continues to enter the Earth's atmosphere drawing a crowd once again here at SpaceX and Hawthorne as folks tune in as the mission continues on.

Now the next event that we have coming up we should hear the call out that Bu, 5-6 dakika sonra ses hızına kadar yavaşlayacak. Çünkü şu anda ses hızından neredeyse 10 kat falan daha hız lı. Kafamdan hesap yapmak için 12-13 mk falan gidiyor şu anda. Epeyce yüksek bir hızda. Ama işte bir 5-6 dakikada subsonic seviyeye geçecek. Sesten daha yavaş. Evet güneşin doğuşunu görmeye başladık. Bundan önceki testlerde hiç böyle bir görüntüyü görmemiştik .

Farklı bir zamanda fırlatıldığı için şimdi gittiği yerde yeni güneş doğuyor. Çok daha net görüntüler elde edeceğiz diyor o yüzden. Hem farklı ısılar ve o ısılardan dolayı da hem normal sıca klık olarak hem de renk ısısı olarak da farklı renkler ve görüntüleri daha net bir şekilde göreceğiz diyor. Bulutları görmeye başladık bile zaten. Evet. 5. testte yaptığımız yere neredeyse aynı yerde inişi yap acağız diyor okyanusta.

O yüzden bence oraya gemide göndermişlerdir. Yüzgeçler şimdiye kadar iyi dayandı diyor. Kanatçıkları görüyoruz. Evet. Ama önümüzdeki dakikalarda bazı şeyler değişebilir. Bayağı kıvılcınlar çıkmaya başladı zaten. Evet, Starship gemisi... Evet, dış sıcaklıklar artık azalmaya başladı. En yüksek sıcaklık derecelerini aştılar. Sıcaklıkların artık yavaş yavaş azalmaya başlayacağını tah min ediyoruz diyor.

Evet artık son dakikalara geldik zaten. Herhalde 6-7 dakika içerisinde inmiş olur. İnmiş diyorum tıpkı yayının başında iticinin okyanusa in mesi gibi. Bu da Hint okyanusuna bu kez Avustralya kıyılarına. Dikey olarak kontrollü bir şekilde indirilecek, ineceği yer okyanus. Ama ineceği ana kadar her şeyi kontrollü bir şekilde yap abilirlerse o bir okyanus değil de bir sonraki uçuşta iniş rampası da olabilir.

Ama bütün bunları önce insanların güvenliğini sağlayabilmek için okyanuslar üzerinde test ediyoruz diyorlar. İşte bu görüntüleri bu kadar net olarak ilk kez görüyoruz. Normalde burada daha karanlık görüntüler yakalıyorlardı. Şimdi resmen gündüz oldu gördüğünüz gibi. O yüzden zaten fırlatmayı her zamankinden farklı olarak sab ah saatlerinde değil, yerel saatle öğleden sonra neredeyse güneş batmasına yakın bir saatte yaptılar.

Böylece zamanı hızlandırdılar. 59 dakika önce akşam olurken fırlattıkları yerden dünyanın ta öbür tarafına dörtte üçünü kat etti 59 dakika içerisinde. Atlas Okyanusu'nu geçti, Afrika'yı geçti, Hint Okyanusu'nu geçti. Şu an Hint Okyanusu'nun üzerinde. Ve Avustralya'ya yaklaşıyor artık. Yani şöyle düşünün, bunun içinde insanlar olsa bir saat içerisinde Florida'dan, Amerika'dan, Avustralya'ya uçuş müm kün olabilir.

Şu anda bir günden uzun sürüyor bu uçuş. Bu arada SpaceX'in çok fazla açıktan söylemediği hedefler inden birisi de kıtalar arası insan ve yük taşımacılığı da yapmak. Dünya üzerinde yapmak. Bunları başardıktan sonra neden olmasın? Sadece maliyetler çok yüksek olacaktır diye tahmin ediyorum . Evet. Evet. Evet, öndeki şu yüzgeçlerden bir tanesinin köşesini görüyor uz şu anda. Sol ortadaki açıda. Aracın hangi parçaları bu zorlu koşullardan etkileniyor onu bize gösteriyor böylece.

Hala saatte 5000 km hızla gidiyor yani sesten 3-4 kat daha hızlı şu anda. Yerden 36 km yükseklikte. Ticari uçaklar yerden 10-12 km en fazla yükseklikte uçuyor lar biliyorsunuz bu tür büyük uçuşlarda, uzun uçuşlarda. Şimdi onun 3 katı yukarıdayız. Aşağıdan bir uçak geçse gör ür müyüz acaba? Evet neredeyse dikey bir pozisyona geçti. Gemiyi kurtarmayı beklemiyoruz ama kurtardığımız kadarıyla iyi olur diyorlar.

Son dakikalara artık girdik. 27 km kaldı. Bakın şimdi Sub sonic hıza geçmek üzere. Birazdan anonsu gelir. Şu anda hala Süpersonic. Şimdi Sub sonic hıza geçmek üzere. Ve geçmiş olması lazım. Evet, Mach 1'dan daha aşağı indik. Evet, bakın oryantasyonu değişmeye başladı. Neredeyse dikey bir açıdan yatay bir açıya dönmeye başladı uzay aracı. Yerden 17 km yükseklikte. Hala, işte bakın bu görüntüleri ilk kez görüyoruz.

Saatleri değiştirdikleri için resmen gündüz gözüyle Stars hip'in atmosfere girişini, alçalmasını izliyoruz. Yerden 13 kilometre yükseklikte, hızı 600 lira kadar düştü saatte. Bu arada hala motorlar ateşlenmiş durumda bile değil. Bu pozisyona geçerek fark ettiyseniz uzay aracını serbest düşerken yavaşlatıyor. Şu anda yerden 6 km yüksekliğe kadar alçalmış durumda. Hızı saatte 460'lara düştü. Evet yerden birkaç yüz metre yukarıda motorları da ateşleye cekler.

Her şeyi... Evet, öyle bir hissiyat var bende de. Gerçekten çok havalı gözükecek. Bulutları geçiyor şu anda. Çok güzel bulutlara geldik. Evet, bakın burnunu neredeyse öyle bir yatay açıdan aşağıya doğru çevirdi. Ve yüzgeçlerini, kanatçıklarını kullanarak manevraları yap maya başladılar. Şimdi motorlar ateşlenecek ve dikey pozisyona geçecek. Evet bu görüyorsunuz 3 motor ateşlendi. Dikey pozisyona hızla geçti.

Ve okyanusa inişini gerçekleştiriyor. Starship. Evet. İki açıyla beraber veriyorlar. Harika görüyorsunuz. Tam hedefledikleri yer. Tam ortadan bir açı. Dikey olarak kontrollü bir şekilde inişini gerçekleştirdi ve yıkıldı. Gemiden görüntü de geldi. Gerçekten çok başarılı. Ve bazı parçaları yanmaya başlamış. Gerçekten de bütün sınırlarını zorladılar. Uzay aracının, yıldız gemisinin ve şu anda okyanusa inişi yaptı, yanmaya başladı.

Evet hesaplamalarımızdan, beklentilerimizden daha dayanıklı çıktı diyor gemi. Evet toplarlamak zorundayız. Herkese teşekkür ediyoruz diyor. Evet onlar herkese teşekkür ederken ben de sizlere yayını takip ettiğiniz için teşekkür ediyorum. Gerçekten de güzel bir yayın oldu. Evet, uçamadılar bir türlü yayını. Ben de sizlere teşekkür ediyorum. Evet, sahaya bağlandılar onlar da. Altıncı uçuşunda, bundan sonra her testi yayınlar mıyım bilmiyorum.

Belli şeyler rutine falan bağlanacak. Önemli olan uzayla ilgili en önemli kilometre taşlarını, SpaceX'in olabilir, Blue Origin'in olabilir, başka bir şir ketin olabilir veya NASA'nın olabilir. Yayınlamaya devam edeceğim. Takipte kalın. Starship'te en önemli aşamalar aslında 5. test uçuşuyla beraber tamamlandı diyebiliriz. Yine de önümüzdeki uçuşları da takipte kalmaya ve aktarmaya , resmi yayınlarla beraber aktarmaya devam edeceğim.

Bugün farklı bir fırlatma saatiyle bu kez Starship'in yery üzüne dönüşünü daha farklı renklerde ve kalitede izlemiş old uk. Ben de bu şekilde sizlere veda ediyorum. Hoşçakalın, kendinize iyi bakın diyorum.