İki ayda iki yıl tatil yapmış gibi yapmak
Çocukluğumda yaz tatilinde okumayı en çok sevdiğim kitaplardan biri Jules Verne’in İki Yıl Okul Tatiliydi. Tam bir çocukluk fantazisi. Yaşları 8 ila 14 arasında değişen 15 çocuk ıssız bir adada mahsur kalınca iki yıl zorunlu tatil yapıyorlar. Tabi onlarınkine tatil denebilirse. Gerçi yaşadıkları maceraları düşünürsek kelimenin tam anlamıyla bir tatil olduğunu söyleyebiliriz. Daha önce hiç yapmadığın şeyleri yapmak. Bana göre tatilin en güzel tanımlarından biri bu.
Zaten o yüzden 2017’nin başında bu yılki Zinciri Kırma hedefimi şöyle açıklamıştım: “Her gün, daha önce hiç yapmadığım bir şeyi yapacağım.” Yılın ortasına geldiğimize göre bir değerlendirme yapmak lazım. Benimle aynı hedefi belirleyenlere soruyorum şimdi. Geçtiğimiz 6 ayda her gün yeni bir şeyler yapmak size ne hissettirdi? Kendi adıma cevap vereyim. Bir şarkıyı arka arkaya 17 kez dinlediğimde, 36 saatte 3200 km yol kat ettiğimde, hiç ilgim olmayan bir spor dalından meşhur bir oyuncuyla tanıştığımda, daha önce kitaplarını okuduğum bir yazarla sohbet ettiğimde, İngilizce bir video çektiğimde ya da video çekmek yerine bu ekranı size bıraktığımda hissettiğim en önemli şey yeninin gücüydü. Yeni.
Stanford Üniversitesi Profesörü David Eagleman, The Brain: The Story of You - Beyin: Senin Hikayen adlı kitabında yeni şeyleri denemenin, yeni şeyler yapmaya çalışmanın, yeni aktiviteler peşinde koşmanın zamanı genişlettiğini yazıyor. Daha önce yapmadığın bir şeyi yaparken, beynin o şeyle ilgili daha fazla bilgi toplamaya odaklanıyor. Dolayısıyla o deneyime dair daha fazla hatıra oluşturuyor. Daha fazla hatıra sanki daha uzun zaman geçirmiş gibi hissettiriyor.
Hepimizin arayıp da bulamadığı şey bu değil mi? Daha fazla zaman. Einstein zamanın göreceli olduğunu söylemişti. Sadece fiziksel olarak değil, psikolojik olarak da bu doğru. Ya da nöro-psikolojik olarak.
Şimdi bir tatil mevsimine girdik. Çalışanlar bir kaç hafta, öğrenciler bir kaç ay tatil yapacaklar. Peki ya size iki ayda iki yıl okul tatili yapabileceğinizi söylesem? Jules Verne’in kitabındaki gibi fiziksel olarak değil -zaten çoğunuz bunu istemezsiniz- psikolojik olarak. Beyninizi hackleyerek. İyi anlamda. Bunun için psikolog Marc Wittmann’ın klasik tatil etkisi yöntemini uygulayacağız. Yazar bu etkiyi Felt Time: The Psychology of How We Perceive Time - Hissedilen Zaman: Zamanı Nasıl Algıladığımızın Psikolojisi adlı kitabında şöyle tanımlıyor:
Eğer daha çok hatıra toplarsanız herhangi bir zaman aralığı daha uzun hissedilir. Hatırası güçlü deneyimler zamanı genişletir. Etrafınızda olan olaylardan kopuksanız, onlarla ilgili hatıra oluşturamazsınız. Duygular hafıza için bir yapıştırıcı gibidir.
Yani size tavsiyem kaliteli hatıralar biriktirin. Tatilde seyahate çıkacaksanız aşırı planlama yapmayın. Bunu yaparsanız aklınız hep planınızdaki bir sonraki adımla meşgul olur ve siz etrafınızda olup bitenlerden koparsınız. Elbette tamamen plansız olun demeye çalışmıyorum. Ama doğaçlamaya da bir pay bırakın. En güzel hatıralar, beklenmedik şeylerden çıkar. Çünkü onlar sizin için yenidir. Ve yeni güçlüdür. Daha önce yapmadığınız yeni şeyler yapmaya çalışırsanız, daha kaliteli hatıralar biriktirmiş olursunuz ve bu da size iki ayda iki yıl tatil yapmış gibi hissettirir.
Çocukluk hatıraları işte tam da bu yüzden unutulmazdır. Ne yaparsan yap hep yeni bir şeyler yapıyorsundur. Eğer bunu tüm bir hayata yayabilmeyi başarabilirsen ruhunu da hep genç ve diri tutmuş olursun. 800 yıldan beri duymamıza rağmen hiç yaşlanmayan şu söz bize boşuna yeninin gücünü fısıldamıyor: Dünle beraber gitti cancağızım. Ne kadar söz varsa düne ait. Şimdi yeni şeyler söylemek lazım.
------------------
Yeninin gücünü anlatmaya çalıştığım bu videonun bir sponsoru var. Bundle. Desteklerinden ötürü kendilerine teşekkür ediyorum.
Bundle, Türkiye’deki en fazla mecra çeşitliliğine sahip olan haber okuma uygulaması. Her kategoriden Türkiye’nin en büyük haber ve içerik sitelerini okuyucuya sunan; teknoloji, bilim, kültür, sanat, sinema vb. tüm alanlarda aklınıza gelebilecek her mecrayı bulabileceğiniz; bunun yanısıra şu ana dek karşılaşmadığınız ancak içeriklerinin kalitesiyle öne çıkan bir çok yeni mecrayı da keşfedebileceğiniz bir uygulama. En önemlisi ise, son dakika bildirimi gönderirken çok seçici davranmaları ve sadece gerçekten önemli haberleri size ulaştırarak bildirim kalabalığı yaratmamaları. Dolayısıyla tatilde bile kullanabileceğiniz türde bir uygulama.
Bu arada enteresan bir bağlantı. Haber kelimesinin İngilizcesi NEWS. Bunu yeniler, yenilikler olarak çevirebiliriz. Bu kelimeyi bir akrostiş olarak kabul edersek North, East, West, South yani Kuzey, Doğu, Batı ve Güney olarak da açabiliriz. Bunun böyle olduğunu söylemiyorum. Sadece kelimeye yeni bir bakış açısı getirmeye çalışıyorum. Bir dahaki sefere Bundle uygulamasını açıp haberleri okurken aklınızda olsun. Sadece haber değil Kuzeyden, Doğudan, Batıdan ve Güneyden yeni şeyler okuyorsunuz.