InSight Mars'a İniyor! (CANLI YAYIN)
Tam metin Otomatik metin (yapay zekâ, hatalı olabilir)
Evet herkese merhaba. Canlı yayınımız başladı. Umarım sesim ve görüntüm iyi geliyordur. Şu anda NASA'nın yapmış olduğu canlı yayınla es zamanlı olarak ben de bir yandan simültane tercüme yaparak sizlere bilgi vermeye çalışacağım. Bir yandan yapabilirsem Twitter'dan sorularınıza cevap ver meye çalışacağım. Şöyle bir ekran görünümüne de geçeyim. Ve bir yandan da aslında sizin önceden sormuş olabileceğ inizi tahmin ettiğim bir takım soruların cevaplarına ilişkin araştırmalar yaptım.
Kendimce bu araştırmaların sonuçlarını infografikler, anim asyonlar ya da çeşitli bilgiler eşliğinde sizlere sunmaya çalışacağım. Şimdi evet şu anda NASA'nın canlı yayınını izliyorsunuz sağ üst köşede. Burası kontrol merkezi ve bu kontrol merkezinden Mars'a in mek üzere olan InSight adlı uzay aracına ilişkin bilgiler geliyor. Bu bilgiler şu anda dünyanın iki noktasından radyo sinyall eri şeklinde alınıyor.
Bir tanesi Almanya'da ve diğeri de Amerika Birleşik Devlet leri'nde West Virginia eyaletinde. Fakat bu kontrol merkezi ve Pasadena'daki Convention Center 'da insanlar bizlerin yaptığı gibi gelen verileri dinliyor lar, izliyorlar. Colorado'da biraz önce gördüğümüz o kontrol merkezi Colorado'da ve orada gelen farklı dünyanın farklı noktalar ına gelen sinyaller bir araya getirilip yorumlanıyor. Bu arada New York'ta Times meydanında o meşhur reklamların filan yayınlandığı dev ekranlardan da bu canlı yayın şu anda yapılıyor.
Bildiğim kadarıyla dünyanın 150 kadar farklı noktasında böyle insanlar bir araya gelip canlı yayını izliyorlar. Şimdi ben birebir NASA'nın canlı yayınını size aktarmama kararı aldım. Onun yerine bazı şeyleri sizlere aktarmak istiyorum. Mesela benim ilk aklıma gelen soru şu nasıl bir canlı yayın bekleyeceğiz? Çünkü daha önce buna benzeyen bir şey yapılmadı. Biliyorsunuz Mars Insight uzay aracı Mayıs ayında 5 Mayıs't a Amerika Birleşik Devletleri'nden fırlatılan Atlas roketi ile gönderildi.
İşte yaklaşık 6 aydan beri yolculuğuna devam ediyor. Ve şimdi de Mars'a girecek ama şu anda Mars'la Dünya'nın ar asındaki mesafe 146 milyon kilometre. Dolayısıyla oradan herhangi bir sinyalin ışık hızında gö nderildiği radyo sinyalinin bile bize ulaşması 5-6 dakika falan sürüyor. Dolayısıyla yapılabilecek her canlı yayın aslında 5-6 dak ikalık canlı yayın ama yayınlanacak şeyde de beklentiniz böyle birkaç tane kamera orada işte uzay aracı atmosfere giriş yapıyor, paraşütünü açıyor falan gibi olmayacak.
Henüz o kadar gelişmedi teknoloji. Sadece bize gönderilecek olan sinyaller bir şekilde bu dedi ğim yerlerden toplanacak. Şimdi evet bu videolar daha önceden hazırlanmış olan vide olar. Ben size ayrıca da bilgi veririm ama bence işin önemli olan noktasını bir kez daha vurgulamak istiyorum şimdi sizler için. O da Insight'ın Mars'a indiğini nasıl anlayacağız? Değil mi? Yani bence en önemli soru bu. Nasıl bir canlı yayın bu?
Ne kadar canlı olacak? Şimdi bu konuda benim yaptığım araştırmalara göre 5 farklı kaynak değerlendirilecek arkadaşlar. Bu kaynaklardan ilki radyo sinyalleri. Az önce de söylediğim gibi dünyada sürekli olarak uzayı din leyen, dünyanın çeşitli ülkelerinden uzayı dinleyen büyük r adyo teleskoplar var. Ve gönderilen uzay araçlarının bize geri gönderdiği sinyall eri bunlar sürekli olarak dinliyorlar. Şu anda da az önce söylediğim gibi biri Almanya'da biri Amerika Birleşik Devletleri'nde West Virginia eyaletinde olmak üzere iki farklı noktadan oraya gönderilen inside ar acının radyo sinyalleri dinleniyor.
Ve bu sinyaller dünyaya dediğim gibi 5-6 dakikalık gecikmey ene geliyor. Tam süreyi ben de bilmiyorum. Belki canlı yayın sırasında bunu söylerler. Bu bazen 18-20 dakikalık gecikmeye de ulaşabiliyor. Bazen 3-4 dakika kadar daha hızlı bir şekilde de geleb iliyor. Benim hesaplarıma göre şu anda 6-7 dakikalık bir gecikme olması gerekiyor. Birinci kaynağımız radyo sinyalleri. Ve InSight atmosfere hemen girmeden önce böyle bir sinyal gönderecek bize.
Ben giriyorum diye. Bu gelirse eğer bize anlayacağız ki evet o ideal denilen in me, alçalma ve konma aşamaları başlatılmış olacak. 7 dakikalık bir aşama. Bir başka veri kaynağımız bu canlı yayın için bir başka ver i kaynağımız Marco uyduları. Marco Mars Cube One denilen ve ilk kez bu misyonda bu uçuş ta denenilen bir teknoloji, deneysel bir teknoloji. Marco şöyle yaklaşık bir kutu boyutunda CubeSat uydusunu belki duymuşsunuzdur.
CubeSat uydusu şeklinde iki tane uydu. Yine tam atmosfere girmeden önce onu taşıyan araç ayrılacak . Ve ayrıldıktan sonra bir de bu iki tane küçük uyduyu Mars' ın yörüngesine sokacak. Sokmaya çalışacak. Bunların hepsi denenecek şeklinde. Zaten işin heyecanlı kısmı bu. Tanıklık ettiğimiz tarihin canlı olan kısmı bu. Bir aksilik yaşanmazsa bunlar eş zamanlı olarak inside ile beraber Mars'ın yörüngesine inecek.
Sanıyorum bu iki hanım tasarlamış olabilir. Tam emin değilim. O uydular bunu çok fazla NASA öne çıkartmaya çalışmıyor ama anladığım kadarıyla bize canlı veriler sağlamaya çalışacak. Hatta fotoğraf gönderme ihtimali bile var. Ama fotoğrafta çok miktarda data olduğu için tabii bu bize yine çok çok gecikmeli olarak gelebilir. Bütün aşama aşama bu iniş sürecini canlı yayınlayabilmek ad ına ilk kez iki tane daha uydu gönderiyor bu araçla beraber NASA.
Üçüncü kaynağımız yine Insight'ın kendisi. Bu arada biraz hastayım kusura bakmayın. Arada böyle su içmek zorunda kalacağım. Evet. Insight Mars'a indikten hemen sonra bir mesaj gönderecek bize. Yine bir sinyal gönderecek. Bu zayıf bir sinyal. Bir de 7 dakika sonra kendi daha güçlü bir anteni var onun. O antenden tam da dünyaya yönelik olarak çok daha güçlü bir sinyal gönderecek. Yani bu sinyalde de iniş sırasında bir arıza olup olmadığı ya da hasar olup olmadığına dair daha ayrıntılı bilgiler de gelmeye başlayacak.
Ve böylece biz bu inişin başarılı ya da başarısız olduğu hakkında bilgi sahibi olacağız. İndi, 7 dakika geçti. Sonra, 3 saat kadar sonra, yani Türkiye saatiyle işte gece yarısı, bu kez Mars Rönesans uydusundan veriler gelmeye baş layacak. Şu anda Mars'ın etrafında dönen uydular var. Daha önceden gönderilen ve Mars yörüngesine giren uydular. Bunlardan bir tanesi de Mars Rönesans uydusu ki pazar günü dün yayınladığım videoda bu uydudan da bahsetmiştim.
Bir yandan o da uzaktan bu iniş süreciyle ilgili bilgi to playacak, data toplayacak. Bunu bilim insanları uçaklardaki kara kutuya benzetiyor. Fakat bu bilgiyi topladıktan sonra Mars'ın diğer tarafına geçecek. Etrafında döndüğü için bu uydu. Etrafında diğer tarafa geçtiği için bize 3 saat sonra ancak bir dahaki gelişinde bu bilgileri gönderebilecek. Bu uydunun topladığı bilgiler şu yüzden önemli. Eğer bir şekilde başarısızlık olursa iniş sırasında ve yan arsa mesela Mars Insight neden yandığına dair bilgiler bize gelmiş olacak Mars Rönesans uydusundan.
Birazdan canlı yayından ilgili de ben size bilgiler aktar ırım. Şu anda böyle genel sohbet ediyorlar gibi hissediyorum. O yüzden ben yine kendi sunumuma devam etmek istiyorum. Insight'ın Mars'a indiğini anlayabileceğimiz kaynaklardan beşincisi de yine Mars'ın etrafında dönen 2001 yılından ber i dönen hatta Mars'ta en uzun süreli görev yapan uzay aracı olan Mars Odyssey uydusu. Mars Odyssey uydusu sadece kara kutu gibi de değil.
Hem inişi takip edecek hem indikten sonra da yerdeki insight uydusuyla birlikte paralel hareket edecek ve ona bir anlamda destek olacak. Bazen gidip onun fotoğraflarını çekecek mesela durumuyla ilgili bilgi alabilmek adına. Ve bu iki bilgi birbiriyle birleştirilecek. Şimdi isterseniz şu videoya biraz kulak kesilelim çünkü bu önemli bir video. Evet bakın burada Mars'a giriş aşamalarını anlatıyor. Çok da güzel bir animasyon yapmışlar.
Müzik biraz abartılı bunu kabul etmemiz lazım. Böyle film jeneri gibi sanki bir şey izleyecekmişiz gibi. Aslında bunların hiçbirisini canlı olarak izleyemeyeceğim izi tekrar etmek istiyorum. Sadece gelen datalardan bu fazların gerçekleşip gerçekleş mediğine dair bize bilgi aktaracaklarını tahmin ediyorum. Dediğim gibi buna benzeyen bir canlı yayın. Daha önce yapmadım, yapılmadı zaten. Hani fırlatışla ilgili canlı yayınlar oldu da inişle ilgili ilk kez yapıyorum.
Şimdi bakın burada çok önemli bir bilgi veriyor. Eğer atmosfere girerken tam 12 derecelik bir açıyla giremez se çok acayip şeyler olur. Mesela daha yatık bir açıyla girerse sanki böyle suyun üzerine taşı sektiriyormuşsunuz gibi atmosferden sekip uz aydaki yoluna devam edebilir. 12 dereceden daha dik bir açıyla girerse çünkü unutmayın bunlar saatte 20.000 km falan hızla giden araçlar. Biraz daha dik girerse sürtünmeden ötürü direkt yanmaya baş lar ve aşağı külleri sadece inebilir.
Tam olarak 12 derecelik bir açıyla girebilirse o zaman aş ağıya doğru alçalırken bakın şu anda görüyorsunuz alçalırken paraşütünü açabileceği bir hıza kadar yavaşlar. Bu da sesten yine hızlı bir hız sanıyorum saatte 1300 km civarında bir hız yaparken paraşütleri açılacak. O yüzden bu paraşütte süpersonik paraşüt diyorlar. Fakat paraşütle de inmeyecek. Bakın şimdi yavaş yavaş alçalırken belli bir yüksekliğe in ince bu kez paraşütten de ayrılacak.
Şimdi bakın o kısmı anlatmaya başladı. Yaklaşık 1,5 km kadar yukarıda yerin üstünde. Asıl araç yani Mars Inside'ın o asıl inceleme yapacak olan aracı paraşütten de ayrılacak. Ve bu kez tabi hala hızlı çok yavaş değil yavaşladı ama h ala saatte 1000 km falan uçak hızında falan iniyor yere. Yavaşlayabilmek için yavaşlatıcı roketlerini çalıştıracak. Burada da çok enteresan bir durum var. Eğer tam iner inmez o yavaşlatma motorlarını durduramazsa bu sefer motorların gücünden dolayı zıplayıp takla atma iht imali var.
Ve takla atarsa kaplumbağa gibi bu araç. Şu tekerlekleri falan yok öyle kalır. O yüzden tam iner inmez o motorlarını da kapatması gereki yor. Tabi bunların hepsi dünya üzerinde yıllardır simülasyonları yapılıyor, çalışmaları yapılıyor, işte yedek bilgisayar sistemleriyle bütün bu süreç aslında önceden programlanmış durumda. Şu anda sadece her şeyin yolunda gidip gitmediğini dediğim gibi bilim insanları heyecanla kontrol ediyorlar.
Aslında bir anlamda onlar da bizim gibi böyle heyecanlı he yecanlı bekliyorlar. Ama bu zaman farklı. Evet. Ve sonunda sonucunun röportaj yaptığı kişi bu görevin en başındaki kişi. Daha önce bir hafta kadar önce bir basın toplantısı yapmışl ardı. Ben onu da takip ettim. Bu yayın için hazırlık yapma aşamasında. Orada önemli açıklamalar yapmıştı. Şimdi bakın burada biraz önce size aktardığım şeyi anlat ıyor.
Yani ilk kez yapacakları tam atmosfere girmeden önce iki tane uydu Marco A ve Marco B uydularını göndereceğini söyl üyor. Bunları yörüngeye sokacaklar. Yani aslında şu anda aynı anda birkaç, aynı taşla birkaç k uşu vurma gibi bir amaçları var. Şu anda da biraz önce size anlattığım şeyleri söylüyor. Biz bu radyo sinyallerini diyor Batı Virginia'daki Max Plan ck Enstitüsü'ndeki radyo teleskopu ile dinliyor olacağız.
Ve Almanya'dan yine dinleyeceğiz ve bunları da bir araya getireceğiz. Evet. Evet bakın burada UHF sinyalleri göndereceklerinden bahsed iyorlar. Görüyor musunuz orada mavi sinyaller gidiyor. İşte onlar o küçük Marco uydularından gönderilecek olan sinyaller. Evet. Daha önceki görevlerde, bir önceki iniş sanıyorum 2012 yılındaydı. Phoenix görevinde Mars'a iniş yapılmıştı. Bu veriler böyle canlı canlı alınamıyordu.
Çok daha gecikmeli olarak alınıyordu ve işte saatler sonra başarıyla indi ya da inmedi gibi değerlendirmeler yapılıy ordu. Benim tahminim artık insanlı görevlere, insanlı uçuşlara başlanacağı için Mars için bu gecikme bizim için yeterli değil. O yüzden ilk kez bu uçuşta Marco uyduları ile bize daha can lı bir şekilde verileri aktarmaya çalışacaklar. Böylece üç kaynaktan hem insight'tan hem de onun yörüngeye soktuğu iki farklı yeni uydudan bize canlı veriler gelmeye başlayacak.
Burada hep canlı canlı diyorum. Siz onu lütfen anlayın. Yani 5-6 dakikalık bir gecikme. Aslına bakarsanız dünyada yapılan canlı yayınlarda da bu bö yledir. Saniye seviyesinde bile olsa bir gecikme yaşanır. Hiçbir şey gerçek zamanlı olarak dünya yüzeyinde bile yapı lamaz. Çünkü bu sinyallerin bir mesafe kat etmesi gerekiyor. Dünya üzerinde bu çok çok kısa bir süre. Yani mesela International Space Station'dan canlı yayın yaptıkları zaman o 400 km kadar üzerimize dolaşıyor.
Saniyenin işte onda biri falan gibi bir gecikmeyle geliyor. Yani bu kadar kısa bir mesafede gecikme bu. Fakat Mars şu anda bize 146 milyon kilometre uzakta olduğu için gecikme de 5-6 dakikaya varabilir. Şu anda taşıyıcı olan araçtan ayrılışını görüyoruz. Birazdan bu gerçekten Mars'ta olacak ve atmosfere 12 dere celik bir açıyla girecek. Şu anda bu ısınmayı görüyorsunuz. 12 derece burada en ideal açı olarak belirlenmiş.
Ve biraz daha alçaldıktan sonra da bu süpersonik paraşütünü açacak. Sonra da alçalmaya başlayacak tekrar. 2 dakika daha paraşütle yavaşladıktan sonra bu kez bir par ça daha ayrılacak. Bakın görüyorsunuz ve o ayrılan parça paraşütsüz olarak ser best olarak düşmeye başlayacak. Yere yaklaşınca da iniş için ayırdıkları roketleri çalıştır ıp iyice yavaşlatacak ve yere umuluyor ki yavaş bir iniş gerçekleştirecek.
Evet, bu canlı yayın bir yandan devam etsin. Peki nereye inecek? İsterseniz ben birazcık da bu konu hakkında size bilgi ver meye çalışayım. Evet, şu anda ülkede izleme partileri yapılıyor. Bizimki de öyle diyebiliriz. Hep beraber biz de bir izleme partisi yapıyoruz. Kaç kişi izliyor bilmiyorum ama... 50 bin falan görüyorum şu anda cep telefonumda. Belki de dünyadaki en büyük watch party'yi biz yapıyoruz arkadaşlar.
Farkında mısınız bilmiyorum ama... Hani dünyada çeşitli yerlerde bu heyecan aynı anda paylaşıl ıyor ama Türkçe konuşan ülkelerde başta Türkiye olmak üzere aynı heyecanı bizle paylaşıyoruz. Sonuçta gerçekleştirilen görev gerçekten de insanlığın tar ihinde önemli kilometre taşlarından biri olacak çünkü. Evet şu anda verilen bilgilerden ben size birazcık daha farklı bir bilgi vereceğimi söylemiştim. İnilecek yer nasıl seçildi değil mi?
Yani bir de bunu anlamamız lazım. Bakın ben size şöyle bir animasyon göstereyim öncelikle. Şimdi o kadar zor bir şey ki bu yani nasıl indirirseniz baş ınıza bir şeyler gelebilir. Mesela yumuşak toprağa indirirseniz toprağa gömülür. İşte farklı farklı kriterler var. Sanıyorum 28 tane farklı yer belirlemişler Mars üzerinde yani olabilecek yerler. Sonra bunu 4'e indirgemişler. Ve bu 4'ü de dünkü Mars videomu izleyenler hatırlayacaktır Mars'ın bölgelerini.
Bahsettiğim kanyonun biraz daha güneyinde, ekvator bölges inde bir yer. Bakın şu andaki animasyonlarda izliyorsunuz. Eğer yokuş aşağı bir yere indirirseniz, roverlar tekerlekli araçlarda çok büyük problem yaşanmayabilir. Çünkü onlar tekerlekli olduğu için kötü bir yere bile inse, sonra yerini değiştirebilir. Ama inside aracının tekerlekleri yok. İndiği yerde kalacak. Ve orada iyi şeyler yapması lazım.
Mesela bir kayanın üzerine inmemesi lazım. Çünkü gönderilen araçlar arasında, birazdan onlarda hakk ında da bir ayrıntılı bilgi veririm size. Gönderilen araçlar arasında bir sismometre var. Sismograf var. Yani yer hareketliğini ölçen hassas bir araç var. Ve bunu ilk kez toprağın 3-5 metre dibine gömmek zorunda bu gönderilen araç. O yüzden toprağın yumuşak olması gerekiyor. Sert zemin olmaması gerekiyor.
Kaya olmaması gerekiyor. Ve bir şey daha var. Mars'ta, Mars'ın bir yılı dünyanın yaklaşık iki katı uzunlu ğunda. Yani dünya yılına göre iki yıl falan sürüyor. Dolayısıyla mesela kuzeyde kutuplara yakın bir yere gönder irse, neredeyse bir yıla yakın bir süre güneş ışığı alamaz. Güneş ışığı alamazsa ne olur? Güneş ışığı alamazsa üzerindeki güneş panelleri yani ener jisini bulamaz. Onu bulamazsa görevlerini yerine getiremez.
Ekvator aynı dünyadaki gibi daha fazla güneş alan. Güneşi daha dik açıyla alan bir bölgesi olduğu için. Enerji verimliliği açısından da çok isabetli bir yer. Bir resim daha göstereyim. Bu bir illüstrasyon. Yaklaşık olarak gerçek bir çizim ya da fotoğraf değil. İllüstrasyon. Yaklaşık olarak şöyle bir zemine ineceğini tahmin ediyorlar . Neye göre tahmin ediyorlar? Mars'ın etrafında uydular var demiştim ya.
Hatta bu uyduların çektiği çok ayrıntılı fotoğrafları size gösterdim. Dün yayınladığım videomda. 11 dakikada Mars turu videosunda. Orada hatırlıyor musunuz? Otobüs büyüklüğündeki bir kayayı bile görebiliyorlar. Dolayısıyla şu anda ineceği yerin fotoğrafları inceleyerek şu anda ineceği yerde otobüs büyüklüğündeki bir kayanın üzerine inmemesi için gereken tedbirleri almış durumdalar. İşte inileceği yeri de bu şekilde seçiyorlar.
Şimdi canlı yayına tekrar kulak verelim. Ne diyorlar? Evet bakın Denver, Colorado'ya bağlandı kontrol merkezine ve orada Lockheed Martin diye bir marka gördünüz. Bu NASA tarafından yürütülen bir proje olmasına rağmen özel sektör işbirliği de var arkadaşlar. Lockheed Martin firması Boeing gibi bir aerospace firması. Eskiden uçak motoru vesaire gibi şey hala da yapıyor olabil irler, yapıyorlardı. Şimdi uzay konusunda çalışan işte SpaceX gibi, Elon Musk'ın SpaceX'i gibi, Amazon'un CEO'su Jeff Bezos'un Blue Origini gibi, Efendime söyleyeyim.
Buna benzeyen birçok özel şirket de var bu konuda çalışma y apan o şirketlerden bir tanesi. Ve bu görevdeki araçların bir kısmını yapan firma nitekim şu anda kontrol merkezinde onların Denver'daki merkezinde gerçekleşiyor. Evet bakın şu anda Mars üzerindeki diğer araçların yer lerini görüyorsunuz. Sol üst köşede Phoenix'i gördünüz. O Phoenix, Phoenix aracı kutuplara yakın bir noktaya indi. En son indirilen araç oydu.
Bundan 6 yıl kadar önce. Şu anda yine bir animasyon oynatıyorlar. Mars'ın içerisinde ne olduğunu anlatan bir animasyon bu. Mars'ın içinde ne gibi şeyler yapacağını. Bakın 3 tane temel amacı var. Bir tanesi Mars'ı dinleyecek stethoskop gibi. Mars'taki yer kabuğu hareketliliğini ölçmeye çalışacak. İkincisi ısı bilgisini alacak. Ve üçüncüsü de Mars'ın ne kadar böyle bir yumurtaya çevird iğinizde hani böyle kendisi biraz wobble denilen bir efekt yapar ya böyle bir savrulur.
O savrulmayı ölçmeye çalışacak. Bunlar çok önemli bilgiler arkadaşlar. Neden önemli? Sadece Mars için değil bu konuda aldığımız bilgiler bakın bu bölümünde görüyorsunuz animasyonun. Ona benzeyen diğer gezegenler hakkında da bize bilgi vere cek. Ya mesela dünyada Rift Vadisi var ve bu vadi aslında nehirl erin, normalde vadiler biliyorsunuz nehirlerin yere oyarak. Mesela Grand Canyon'ın oluşması o şekilde.
O şekilde oluşuyor ama bazı vadiler, Rift Vadileri yer hare ketleriyle meydana geliyor. Şimdi biz dünyada bu bilgiye edinince Mars'a gittiğimizde uzaktan kumandalı araçlarımızı göndermemize rağmen bu kıyas lamayı yapabiliyoruz. Aynı şey Mars için de geçerli. Mars'ta elde edeceğimiz bir bilgi bize çok değerli veriler sağlayacak. Sadece Mars'la ilgili değil, bizim dünyamızla ve güneş sistemindeki diğer gezegenlerle ilgili de.
Şu anda röportaja başladıkları kişi biraz önceki biraz daha resmi bir yetkiliydi. Bu da resmi tabii ki ama bu tamamen mühendis. Bunu da ben daha önce dinledim bu yayına hazırlık yapma aş amasında. 40 yıldan beri bu görevin hayaliyle yaşayan bir amcamız. Gerçekten çok heyecanlı olduğunu tahmin ediyorum. İşin teknik kısımlarından sorumlu olan kişi. Evet. Şimdi soru şuydu arkadaşlar. Oraya gönderdiğimiz araçla biz nasıl bir şekilde Mars'ın iç yapısını inceleyebileceğiz şeklinde bir soru soruldu.
Ben de size yine bir yandan bu arkadaş bize bunları anlatır ken kulağın bir yandan orada merak etmeyin. Bir yandan da Mars'a inince neler olacağını animasyonlarını hazırlamıştım. Onları göstereyim size. Öncelikle güneş solar panellerini, güneş panellerini açıp kendisini şarj etmeye başlayacak. Çünkü enerjiye ihtiyacı var bu aracın. Sonra da üzerindeki jeofizik, biraz önce onu söyledi. jeofizik enstrümanlarını, araçlarını, yani ölçüm araçlarını üzerindeki robotik bir kol yardımıyla indirmeye başlayacak.
Bakın aşağıdaki animasyonda görüyorsunuz. Bütün bu araçlarını indirdikten sonra ki bu araçlardan bir tanesi, mesela şu anda indirdiği bir sismograf, yer hareketlerini ölçen bir sismograf. Ve bir dakika, bununla ilgili de bir açıklamam vardı. Onu da şey yapayım, size şuradan göstereyim. Evet. Şimdi her şeyden önce sismograflar biliyorsunuz dünyada yer hareketliliğini ölçen araçlar. Fakat dünya aşağıdaki animasyonla gördüğünüz gibi tektonik bir yapıya sahip.
Yani büyük kıtaların hareketliliği. Bunu böyle depremle ilgili televizyon programlarında da du ymuşsunuzdur. İşin ilginç yanı Mars'ta böyle yapılar yok. Yani bizdeki gibi büyük tektonik yapılar yok. Tek parça Mars. Dünyadan zaten çok da daha küçük bir gezegen. O yüzden Mars'ın yapısı biraz daha farklı. Buna rağmen bizdeki gibi depremler olmamasına rağmen bir başka deyişle yine de yer hareketliliği var.
İşte Mars'ın şu anda gönderdiğimiz aracının içerisindeki s ismometre bu tür hareketlilikleri ölçecek. Ne tür hareketlilikler bunlar? Bir kere biliyorsunuz gezegenler sürekli soğuyor. Yani önce çok gaz ve toz bulut, sıcak bir gaz ve toz bulut uyken giderek soğuyup üzerinde manto falan oluşmaya başlar diye anlatıyoruz ya dünyayı anlatırken. Aynı şey Mars içinde geçerli. Mars da soğuyor ve soğuma sır asında, şimdi animasyonda ondan ilgili bir örnek gösterecek, dışarıdan o soğumayla bir büzüşme meydana geliyor.
Ya da magmanın içten hareketliliği, volkan hareketliliği onun yüzeyinde bir takım yer hareketliliğine sebep oluyor. Üçüncü etkende tabii meteorlar çarptıkça da bir yer hareket liliği oluyor ve bu yer hareketliliği şu andaki grafikte gördüğünüz gibi yerin kabuğunda da dalgalanmalar meydana getiriyor. İşte biraz önce gördüğünüz o düdüklü tencere kıvamındaki s ismometre aracı bu hareketleri ölçecek. Öte yandan bakın üst animasyonda gördüğünüz araç ki bunu Al manlar yaptı.
Bu böyle bayağı çekiç şeyle böyle tokmakla ya da balyozla aşağı doğru çaka çaka çaka yavaş yavaş toprağın derinlikler ine inecek. Yaklaşık bir 3-5 metre falan inecek. 3-5 metre diyorum çünkü onlar da tam veremiyorlar. Birazcık oradaki duruma göre, toprağın durumuna göre belirl enecek bir şey. İnebildikleri kadar inecekler herhalde ama tahmini olarak 3 , minimum 3, maksimum 5 metre olacağını okudum.
O araç da, içerideki araç da bugüne kadar gönderdiğimiz ara çlar hep yüzey bilgileri topladı. Hiç derinliklerinden bilgi alamadık. O araç da işte oradaki sıcaklık bilgilerini ölçerek bize Mars'ın iç yapısı hakkında bilgi verecek. Mars'ın iç yapısı hakkındaki bilgi hem Mars'ın nasıl oluştu ğu hem Dünya'nın nasıl oluştuğu hem solar sistemin nasıl oluştuğu güneş sisteminin nasıl oluştuğu hem de genel olarak evrendeki gezegen hareketliliği gezegenlerin nasıl doğduğu geliştiği konusunda bilim insanlarına çok değerli bilgiler verecek.
Önümüzdeki 2 yıl boyunca bu veriler kullanılarak birçok ara ştırmacı kendi tezlerini hazırlayacaklar. Ve bu tezlerle büyük ihtimalle böyle bizim için de yeni video konuları ortaya çıkacak. Yeni bulgular elde edilecek. Şimdi tekrar kulak verelim. ve New York City'e basit bir basketbolu ile basit bir sürü de geçiyor. İçlemdeki hassasiyeti anlayabilmek için verilen bir örnek bu. Aslında Los Angeles New York arası biraz daha da uzak.
Yani tam Londra İstanbul kadar yakın da değil bu arada. Ama hani ne kadar sofistike bir işlem yapıldığını anlayabil mek için verilmiş ilginç bir örnekti. Ben de ilk kez burada duydum. Tekrar kontrol merkezine bağlandılar. Bu arada şu anda Kaliforniya'daki NASA Jet Propulsion bölüm üne gidildi. Biliyorsunuz orada çalışan bir arkadaşımız var, bir Türk var Umut Ayyıldız. Şu anda Twitter'dan ya da şu sıralar o da canlı yayın yap acak.
Aslında biz 5 Mayıs'ta yapmaya çalıştığımız gibi bu yayını birlikte gerçekleştirmek istiyorduk. Fakat ben o zamanda bir teknik, benim yüzümden bir teknik a ksaklık yaşadık. Ve ben o aksaklığı hala çözemediğim için maalesef iki ayrı yayın yapmak zorunda kalıyoruz bu kez. Ama sizler böyle bir kısıtlamaya sahip değilseniz aynı anda bilgisayarınızın bir tarafından onun tweetlerini ya da san ıyorum o Periscope'dan yayın yapacak.
O yayını da izleyebilirsiniz. Şu anda Times meydanını görüyorsunuz. Times meydanından da bu canlı yayın aktarılıyor. Bu gibi şeyler bence önemli arkadaşlar. Benim de yapmaya çalıştığım şey bu. Amerikalılar kendi halkına böylesine teknik bir konu hakk ında bir heyecan fırtınası estirmek istiyorlar. Yani bir kamuoyu yaratmaya çalışıyorlar. Aslında bunlar dediğim gibi çok teknik konular. Herkesin ilgisini çekmeyebilir.
Ama yeni neslin ilgisini özellikle çekip gelecek nesillerin uzay araştırmaları, Mars gibi konularda bir farkındalık kazandırmaya çalış ıyorlar. Ben de bunu Türkçe konuşulan ülkelerdeki Türk halkları ve Türkiye için yapmaya çalışıyorum elimden geldiği kadarıyla. Çünkü işin geleceği, geleceğin meslekleri, gelecekte neler olacak hep diyoruz ya. İşte işin geleceği bu. Şu anda bundan 300-500 yıl önce başlayan dünyanın keşfi artık tamamlanmış durumda.
Her bir noktasına gidilmiş durumda. Dünyanın keşfi tamamlandı. Yeni dünya vesaire her yer artık keşfedildi. Ve keşfedildikten sonra yeni dünyada dünyanın en süper gücü devleti kuruldu. Şimdi de artık interplanetary yani gezegenler arası ölçekte bu çalışmalar yapılmaya başlandı. İşin aslı bu. Resme büyük olarak baktığımızda bütün dünyada bu yönde çalışmalar yapılıyor. Mesela bu görev yine çok hibrit bir görev.
NASA tarafından yürütülüyor ama özel bir şirket üstlenmiş durumda. Özel bir şirket ihale edilmiş durumda. Ama Amerikan şirketi olan bu özel şirket tek başına değil. Avrupa'nın pek çok ülkesi Mars Insight görevine katkı sağ ladı. Dediğim gibi mesela oradaki robotik kol, özür dilerim, dep rem hareketliliğini ölçen kısım Almanlar tarafından yapıldı. O yerin dibine girecek olan mekanizma da yine Almanlar tarafından yapıldı.
Almanlar çok ilginç. Bu konuda biliyorsunuz Japonlarla da ortak işbirliği yap ıyorlar. Hayabusa projesini hatırlayın. Onunla ilgili de video yapmıştım. Hayabusa'da da yine Japonlarla ortak onlara da katkı sağlam aya çalışıyorlar. Yani Alman mühendisliğini sadece arabalar konusunda değil aynı zamanda uzay araçları konusunda da geliştirmeye çabal ıyorlar. Dolayısıyla dünyanın dört bir tarafından insanlar aslında uzay konusunda heyecanlanmalı diye düşünüyorum.
Bütün insanlığın geleceği burada ve o yüzden Amerika Birleş ik Devletleri başta olmak üzere şu anda dünyanın pek çok yer inde watch partiler yapılıyor, izleme partileri yapılıyor. Hani canlı olarak inişini biz göremeyeceğiz belki video olarak ama en azından burada görmekte olduğumuz şu anda gör mekte olduğumuz o mühendislerle aynı anda gelecek olan ver iler bize de gelecek ve tarihi ana biz de tanıklık edeceğiz.
Belki başarısız olacak bu başarısızlığı göreceğiz ve umulur ki başarılı olacak o başarıya bizler de bu sevince başarı sevincine bizler de ortak olmaya çalışacağız. Evet canlı yayında bir sessizlik oldu. Ben de bu arada Twitter'a bir göz atayım. Sizlerin soruları var mı diye. Şöyle göstereyim size. Twitter'da Barış Özcan adresine mention yaparak sorularınız ı gönderebilirsiniz. Tabii ben şu anda aynı anda canlı yayında yapmaya çalışt ığım için yayınım birazcık yavaşlamış durumda.
İnternetimi özür diliyorum. Biraz yavaşlamış durumda. Şöyle bir göz atıyorum. Tabii çok fazla da mention var. Evet genellikle paylaşımları görüyorum. Arda Yener bize ne gibi bilgiler verecek inerse diye bir soru sormuş. Aslında az önce cevaplamaya çalıştım. Bize Mars'ın iç yapısıyla ilgili bilgiler verecek. Mars'taki yer hareketleriyle ilgili bilgiler verecek. Evet şu anda 20 dakika kaldığı anonsu yapıldı canlı yayında .
Bu arada ben izlediğim canlı yayını da şöyle bir refresh ed eyim müsaadenizle arkadaşlar. Çünkü o da gecikebiliyor. Evet ilginç bir bilgi daha verdi. Eskiden denizcilerin kullandığı gibi navigasyonu sağlamak için yıldızlara bakacağız. Star tracker kullanacağız diyor. Uzay aracının şu anda çok hızlı gitmekte olan uzay aracının alçalış ivmesini ölçümleyecekler. Evet 50 bin kişiden fazla kişi izliyor anladığım kadarıyla Türkiye'de de yayınımızı.
Gerçekten heyecan verici bir an. Sizler de izlediğiniz için çok teşekkür ederim arkadaşlar paylaştığınız için bu yayını. Dediğim gibi bu heyecanı paylaşmak maksat ve mümkün olduğu kadar özellikle ben gençlerin bu konuda kariyer yapması, bu konuda eğitim görmesi, bu konuda kendilerini yetiştirmesini çok arzu ediyorum. Hani derler ya bizden geçti artık benim yaşım 40'ı geçtiği için. Ama en azından yeni nesil, en azından gençlerimiz gökyüzüne kaldırsınlar istiyorum başlarını.
Uzay hakkında düşünsünler, uzay hakkında araştırsınlar. Bu konularda heyecanlansınlar istiyorum. Evet, JPL'de şef mühendislerden birisi şu anda yukarıda rö portajı yapılıyor. Ben de bir yandan bana gelen sorulara göz atıyorum. Evet, görüyorsunuz. Bilim insanları, mühendisler de insan birbirlerine Evet, şimdi EDL süreciyle ilgili 7 dakikalık EDL dediğimiz şey İşte bu inişin genel adı Neden bu bu kadar zor diye bir soru sordu Ben de bir yandan bunu ilgili hazırladığım infografi altta göstereyim ve simültane olarak tercüme etmeye çalışayım sizlere.
Bu işin ne kadar zor olduğundan bahsediyor. Bir Broadway örneği verdi. Burada Broadway diye bir bölge var New York'ta. Bir cadde var ve bu cadde üzerinde tiyatrolar var. O tiyatro gösterisine hazırlanmak gibi titizlik gerektir iyor diyor ama bizim için tabi bu çok ilişki kurabileceğimiz bir bilgi değil. bilgi değil. Yani çok fazla bildiğimiz bir şey değil. Broadway gösterilerine nasıl hazırlanıldığı.
Ama şunu söyleyebilirim. Bu bir sinema filmi gibi değil. Tiyatro gibi. Belki sanatsal olarak böyle bir benzetme yapabiliriz. Hani canlı olduğu için ne olacağını hiç bilmiyorsunuz. Yani perde açıldıktan sonra her şey canlı canlı gerçekleşiyor. O yüzden bugüne kadar çok önemli bir bilgi verdi. Hem başarılarımızdan hem başarısızlıklarımızdan çok şey öğrendik. Sadece kendimizin, kendimiz derken Amerika Birleşik Devletleri'ni kastediyor.
Sadece kendimizin değil diğer ülkelerin yaptığı Mars görev lerini de inceledik. Ve onların da başarısızlıklarından bilgiler elde ettik. Dün yaptığım videoda yine anlatmıştım. 1960'lardan itibaren Mars'a araç gönderilmeye başladı. O zamanlar Soğuk Savaş vardı. Sovyetler birliği çok gönderiyordu. İlk gönderdiklerinin hepsi de ilk 9 aracın hepsi de 60' larda başarısızlıkla sonuçlandı. Bunların hepsi aslında insanlık olarak bize bir şeyler öğ retiyor.
Bunların hepsinden bir şeyler öğrenmemiz gerekiyor. Başarılardan nasıl mutlu oluyorsak başarısızlıklardan da bir şeyler öğrenmek. Sadece mutsuz olmak ve depresyona girmek değil bir şeyler de öğrenmek gerekiyor. Bir yandan şuradan evet 14 dakika kaldı. Arkadaşlar şu anda Mars'a 10471 kilometre uzakta Insight ar acı. Bizden de 146 milyondan daha uzak bir kilometrede. Ve 13 dakika sonra IDL dediğimiz o atmosfere girme, alçalma ve konma süreci başlayacak.
Heyecan dorukta. Gerçekten de öyle. Türkiye saatiyle 22.53'te sanıyorum inmiş olacak ya da bu süreç başlayacak. Bunu daha aylar öncesinden biliyorduk. Dediğim gibi her şey çok hassas ölçülerle ilerliyor ve bu ölçüleri birbirini yedeklemiş bilgisayarlarla önceden programlamış durumdalar. Şu anda bütün bu insanların yaptığı şey radyo sinyalleriyle gelen verileri alıp değerlendirmek ve her şeyin yolunda git mesi için ellerinden geleni yapmak.
Yukarıda görmekte olduğunuz animasyon şu anda orada gerçek leştiğini bekledikleri anı temsil ediyor. Deminden beri gördüğümüz animasyonlar önceden hazırladık ları animasyonlardı. Şu anda biraz önce gördüğümüz ise expected state dedikleri beklenilen durum. Yani her şey yolundaysa şu anda böyle oluyor olmalı. Evet sanıyorum ilk aşama gerçekleşti. İlk aşama derken ideal başlamadı ama. Evet canlı yayını yapan sunucu dahi şu anda bir şey söyle miyor.
Herkes gerçek konuşmalara şahit oluyor aynı anda gerçekleş en. Ben nerede olduğumuzu hatırlamak açısından size hemen şu grafiği göstermek istiyorum arkadaşlar. Bir müddet sizi oradan kopartacağım. Ve şu infografiye odaklanmanızı sağlayacağım. Şu anda sol üst köşeye yaklaşıyoruz. Yani Insight'ın şu anda bu resim çerçevesinin sol üst köşes indeki karanlık yerde olduğunu düşünün. Birazdan o çerçevenin içine girecek.
Ve oradan 3,5 dakika sürecek olan hipersonic entry aşaması başlayacak. Saatli 20 bin kilometre veya bir başka deyişle. Evet. Az önce yapılan anonsta Insight'tan gelen bir mesajın kay bolduğunu söyledi. Ama bunun da beklendiğini ekledi hemen arkasından. Şu anda birazdan 5500 metre hızla atmosfere 12 derecelik bir açıyla girecek. Ardından 3,5 dakika sonra paraşütünü açacak. Saatte saniyede 385 metre hıza kadar yavaşlatacak bu paraş üt onu.
Ve sonra da saniyede 60 metre hızla serbest olarak paraşüt ten de ayrılarak serbest olarak düşmeye başlayacak. En son yere inmeden önce de landing aşamasına geçilecek. Ve o aşamada iniş motorları aktif hale getirilecek. Evet bakın. Hem ekrandaki kişi hem de animasyon aynı şeyi gösteriyor. Şimdi taşıyıcı bakın sağ elindeki şey buradan fırlatılmıştı . Hani 5 Mayıs'ta o fırlatılan Atlas roketinin en ucundaki taşıyıcı.
Yani dünyadan Insight'ı Mars'a götüren ana uçak diyelim. Taşıyıcı olan araç. Bu arada konuşan kişiyi Ofis dizisinden birisine benzettim. İzleyenler anlayacaktır. Eyvah görüntüm mü gitti acaba? Sesim geliyordur umarım. Görüntümle ilgili bir sorun yaşadığımı tahmin ediyorum. Olmazsa sadece sesle devam edeceğim ama sebebini anlayamadığım bir arıza yaşıyorum şu anda. Evet söylediği şey şu o taşıyıcıdan ayrılma aşamasındayız şu anda ve ayrıldıktan sonra onu çok böyle hassas bir şekilde push etmesi, itmesi gerekiyor ve atmosfere doğru aç ıyla girmesi için İlk ayrılma açısının da doğru ayarlanması gerektiğine dair açıklamaları gösterdi.
Birazdan bilgisayar simülasyonunu da göstereceklerini tah min ediyorum. Ben bu arada kendi görüntümü kontrol edeceğim. Evet görüntüm geri gelmiş çok şükür ki. Evet herkes bu şekilde heyecanlı. Ben de sürekli olarak konuşmaya ve size bilgi aktarmaya çalışıyorum. Aynı anda hepsini yapmak benim için de en azından belli bir süre geçtikten sonra bayağı zor olmaya başladı. Dediğim gibi birazcık da rahatsızım arkadaşlar.
Dünkü videomda da sesimden anlamışsınızdır. Ufak bir nezle olma durumu var. Umarım daha da şiddetlenmez ama bir yandan videoları ve bu canlı yayınları yapmaya gayret ediyorum. Bir ölüm sessizliği var. Evet. Türkiye saatiyle 10.47 olarak atmosfere giriş saati belirl enmiş durumda. Yani çok az kaldı. Reji Science Reports dropping carrier power as expected. Marco A and Marco B have telemetry. Evet. Yanlış anlamadıysam.
Marco uyduları. Evet. Evet arkadaşlar. Yayının başında bahsettiğim. Hani bize canlı yayın yapması için gönderilen o deneysel iki küçük uydu. Şu anda ayrıldı diyorlar. Yani Mars'ın yörüngesine girip bize canlı canlı veri gönd ereceklerini umdukları uydular. Bakalım gönderebilecekler mi? Evet, Twitter'dan aldığım bilgiye göre neredeyse NASA'nın yaptığı canlı yayının yarısını bu yayını izliyor şu anda arkadaşlar.
Gerçekten çok heyecan verici olan bu ana hep beraber tanık olduğumuz için ben de çok mutluyum. Şimdilik sorularınıza birazcık ara vereceğim. Çünkü en önemli kısımlara geldik. Evet son verdiği bilgi çok ilginç arkadaşlar. İndikten sonra tabii bir toz bulutu olacak ama toz bulutu k attıktan sonra fotoğraf bile alabiliriz diyorlar. Evet atmosfere girmek üzere arkadaşlar. Diyor ki giren araç şu anda atmosferi hissetmeye başlayacak .
Hani o ısınma aşaması vardı ya gösterdiğim. Ama yine çok çok çok hızlıca ulaşacağız. 7G. Evet yaklaşık 1 dakika içerisinde araç maksimum ısıya ulaş acak. Eğer beklediklerinden daha fazla ısınırsa yanma ihtimali var. Zaten şu andan itibaren arkadaşlar önümüzdeki 7 dakika en kritik an. 7 dakika içerisinde yere inmiş olacak bu arada. Mars'ın yüzeyine inmiş olacak. Bir yandan yayını dinleyerek size bilgileri doğru zamanda ve doğru tercümeyle aktarmaya çalışıyorum.
O yüzden susuyorum bu anlarda. Plazma blackout beklenebilir diyor. Ne anlama geldiğini ben de bilmiyorum. Marco sayesinde arkadaşlar Insight'ın telemetri bilgileri bize gelmeye devam ediyor diyor. Şu an itibariyle en yüksek sıcaklığa ulaştı diyor Insight aracı. Atmosferde sürtünme nedeniyle ısınıyor ve bu ısınma nedeni yle de en yüksek sıcaklığa gelmiş durumda. Bu arada bir bilgi vereyim hemen. Özellikle ısı kalkanlarını bir önceki gönderdikleri Phoenix aracına göre daha kalın yaptılar.
Çünkü şu anda bir toz bulutu Mars'ın meşhur toz fırtınalar ından birisiyle de karşılaşabilir. Şu anda olmasa bile indikten sonra karşılaşabilir. Ona uygun daha kalın zırh yapmış durumdalar. Gez heyecan içerisinde bekliyor bir sonraki aşamayı. IDL başlamış durumda. 8G, 8G hızına girdi. Şu anda müthiş hızlanmış durumda atmosfere girerken. Bütün bunlar şu anda beklenen aşamalar bu arada. Aşamaların gerçekleştiğine dair bilgiler de bize.
Insight'ın gönderdiği bilgiler önce yörüngeye yerleştirilen Marko uydularına gidiyor. Yeni götürdüler onu da yanında. Ve o Marko uyduları da UAF bandından bize bunları gönder iyor. Bir sonraki büyük adım süpersonik paraşütlerin açılması. Onunla ilgili olarak da hazırladığım paraşütlerin nasıl aç ıldığına dair bir animasyon var. Altta onu gösteriyorum. Evet, sesten 1.7 kat hıza indiğinde, indiğinde diyorum, süpersonik paraşütler açılacak, paraşüt açılacak bir paraş üt var.
Ve daha da hızlı yavaşlaması sağlanacak. İvmelenerek yavaşlaması sağlanacak. Alt tarafta görüyorsunuz paraşütle ilgili olan ön hazırlık lara dair animasyonları nasıl yapıldığına dair bilgileri size paylaşıyorum. Evet paraşüt açıldı. Bu bir sonraki önemli aşamaydı. Artık inside Mars yüzeyine paraşütle yavaşlayarak inmeye başladı. Evet çok güzel. Şu anda aşağıya infografiyi tekrar koyacağım. Nerede olduğumuzu anlayabilmeniz için.
Giderek dik bir açıyla Mars yüzeyine doğru inmeye başladı InSight. Ve EDI sürecinin ortasındayız şu anda. Evet şu ana kadar bütün haberler iyi geliyor. Marco A ve B başarıyla yörüngeye yerleşti. Yanıp kül olmadan atmosfere giren InSight paraşütlerini aç abildi. Mars yüzeyine çok az kaldı. Bir kilometre kadar alçalınca artık paraşütten de ayrılacak Inside aracı. Herkes derin derin nefes alıp veriyor.
Ve o paraşütten de ayrıldıktan sonra artık serbest düşmeye başlayacak. Yarım ton civarında yanılmıyorsam bir araçtan bahsediyoruz. Serbest düşmeye başlayacak ama iyice yavaşlamış bir şekilde o düşüşü gerçekleştirecek. Ve yere en yakın noktada yavaşlatma motorlarını. Evet, şu anda Marco Alfa ve Marco Bravo A ve B. 600 metre arkadaşlar. 400 metre. 300 metre. 200 metre. Mars'a 200 metre. 80 metre. 60 metre.
30 metre. 37 metre. 30. 20. 17. Hazır olun. Evet. Evet arkadaşlar Mars Insight Mars'ın yüzeyine indi ve ind iği T7 de bize geldi. Şu anda bu heyecanla başladığımız Mayıs ayında buradan yol cu ettiğimiz Mars Insight aracının yörüngeye girişine, ısın masına, paraşütünün açılmasına, paraşütten ayrılmasına ve daha sonra da yere inmesine. Mars yüzeyine, ekvatora yakın bir bölgeye inmesine hep birlikte tanık olduk.
Şu anda neler olduğunu da size ben aşağıdan hemen animasyon larla tekrar hatırlatayım. İner inmez bir sinyal gönderdi. O sinyali zaten bekledik. 37 metreden sonra beklediğimiz süre oydu. Ve şimdi hemen güneş panellerini açacak. Bize bir sinyal daha gönderecek. İniş sırasında bir hasara uğrayıp uğramadığı, enstrüman ların durumu, her şey yolunda mı ya dair çok güçlü bir sin yal gönderecek bize. Yani bir sinyal daha gönderecek.
7 dakika kadar sonra bu sinyal de dünyaya ulaşacak. Ve bundan sonra üzerindeki araçları inside indirmeye başlay acak. Bu bir rover değil. Bu indiği yerde kalan bir araç. Üzerinde çeşitli ölçüm aletleri götürmüş durumda. Bunları Mars'ın yüzeyine indirerek bize Mars'taki yer hare ketliliği, Mars'ın iç yapısı, sıcaklığı gibi daha önce hiç bilinmeyen bir takım verileri aktaracak. Üst tarafta insanların sevincini görüyorsunuz.
Biz bu süreci 6-7 aydan beri tanık oluyoruz belki. Ama onlar 7-8 yıldan beri bu proje üzerinde çalışıyorlar. Ve 7-8 yıldan beri bununla ilgili hazırlık yapıyorlar. Bu hazırlıklar tamamen boşa da gidebilirdi. Dediğim gibi biraz önce verilen örnekte olduğu gibi İstanbul'dan attığınız bir basket topunun Londra'daki bir binanın üzerine takılı bir potanın içeris inden geçirmeye çalışmak kadar zor ve hassas bir görevi gerçekleştiriyorsunuz.
Ve bunu uzaktan yapıyorsunuz ve bundan sonra yapacakları her hareket bile yaklaşık 15 dakika 20 dakikalık gecikmeler le ancak haberleşerek gerçekleşecek. Dolayısıyla gerçekten çok zor bir şey gerçekleştirildi. İnsanlık olarak da çok önemli bir adım bu. Bundan sonra Mars'a yapacağımız yolculuklar açısından bir deney daha gerçekleştirildi. Onunla ilgili tam bir teyit bilgisi dinleyemedim duyamadım ama ilk verilere göre bu kez ilk kez gerçekleştirilen Marko A ve Marko B uyduları yardımıyla biz bu kadar gerçek zaman lı verileri alabildik.
Sanıyorum o uydular da istenilen amaca ulaşmış durumda. Dolayısıyla size en başta biz nasıl bilgi alacağız şeklinde yaptığım sunumda anlattığım diğer 5 araç da bize bu ver ileri gönderdikten sonraki 7 dakika, 3,5 saat ve 6 saat, 5-6 saat kadar sonra bu veriler bize gelmeye başlayacak. Hepsi birbirini konfirme etmeye başlayacak. Daha detaylı bilgiler gelecek. Benim merak ettiğim şey şu o konuda bir bilgi gelmedi ve du ymadım da bu canlı yayında.
Acaba bir fotoğraf alabilecek miyiz ilk inişle ilgili? Şu anda orada bir toz duman bulutu var ve o muhtemelen in meye başladı. Hemen kayıt aletlerini de çalıştırmaya başlıyor Insight tabii ki. Fotoğraf çekip bize gönderebilirse eğer bu ne kadar sürede gelebilir? Sanıyorum şu anda yapacağı şey şu olacak. Çekeceği fotoğrafı önce Marco A ve Marco B uydularına, biraz önce kendi getirdiği uydulara gönderecek ve o uydular da dünyaya geri gönderecek bu bilgileri.
Dolayısıyla ilk kez olarak uzay tarihinde, Mars tarihinde ilk kez olarak çok hızlı bir şekilde belki fotoğrafta al abiliriz. Çok hızlı derken yine 15-20 dakika belki yarım saat süre bilir tabii. Evet arkadaşlar siz bu yayına devam edin. Benim küçük bir lavabo arası verip hemen gelmem gerekiyor. Fakat bir görsel beklentisi içinde olduklarını duydum ben de. Az sonra burada olacağım tekrar. E-L-Com, we have lost the signal for Marco.
You can see potentially a lot of... Radio signs, report... ...debris might be out on the camera. LRs for UHF. So we don't know what I'm looking at. Thank you everybody on E-L-Com. Yay, Marco. Oh, there it is. You can see a better view. You can see that really is debris. And there is the horizon back there, the bluish sky. That's part of the lander deck on the front left. I can't take out, but it looks like there's not a lot of rocks in the field of view.
Evet tekrar aranızdayım. Evet şu anda söylediği şeyler genel olarak şöyle. Marco uyduları bir kere çalışıyor. Yani yapılan deney başarılı oldu. Ve bir yandan bölgenin fotoğraflarını çekiyor. Ve Mars Rönesans uydusuyla aynı şeyleri yapıyor. Ve Mars Rönesans uydusu paraşütle inme alçalma esnasında Insight'ın fotoğrafını çekmiş olabilir dediler. Yani dolayısıyla biz bu biraz önce körleme olarak aktard ığımız bütün iniş aşamalarını sadece verilerle değil fotoğ raflarla da görmeye başlayabiliriz.
Bütün bunlar önümüzdeki saatler ve günler de belli olacak arkadaşlar. Söylediğim sebeplerden öteri şu anda Mars'ın etrafında dö nen pek çok uydu var. Mars Rönesans uydusu bunlardan biri. Bu görevde Mars Insight Mission'ındaki onun görevi aslında bir kara kutu göreviydi. Yani herhangi bir aksilik olursa nerede bir şeyler yanlış gitti bilgisini bize verecekti. Aksilik olmazsa da uzaktan izleyip fotoğraflarını çekecekti bütün bu olayın.
Yani bizim önceden gönderdiğimiz bir turistimiz var orada. Evet sanırım sizlere söylediğim o 7 dakika sonra gelecek olan güçlü sinyal de geldi şu anda. Insight'dan her şey yolunda sinyali. Flawless diyor yani hiç kusursuz olarak işledi diyor plan. Şu ana kadar gerçekleşenler tam olarak hayal ettiğimiz Çok başarılı bir iniş alçalma işlemi gerçekleşti diyor. Evet, 4.5-5 saat sonra da üzerindeki güneş panellerinin aç ıldığına dair bir teyit bilgisi bize ulaşacak diyor.
Bütün her şeyin yolunda olduğuna dair ikinci bir teyit bilg isi gelecek diyor. Bir yandan da indikten sonra çekilen ilk fotoğrafla ilgili bilgi bekliyoruz. Evet şu anda gelen mesaj da her şey nominal. Yani dedi. Insight gayet mutlu. Hiçbir şeyden şikayeti yok. Öyle bir mesaj gelmiş. Nominal mesajın anlamı buymuş. Evet bu iniş aşamasını bize aktaran kişiyi de yolcu ettiler . NASA'nın canlı yayınında bakalım sunucu ne diyecek?
Ya da bir şey diyecek mi? Dinlemedeyiz. İnsanlar mutlular. Yeni verileri bekliyorlar. Biz de öyle aynı şekilde ekranlarımıza bakıyoruz. Yeni bilgiler gelecek mi diye bekliyoruz. Beklemedeyiz. Evet az önce canlı yayına katılan kişileri görüyorsunuz. Ortadaki mühendis arkadaşımız yaklaşık 40 yıldan beri bugün ün hayalini kurduğunu daha önce yaptığı bir yayında söylemiş ti. Evet bir yandan canlı yayın devam ederken ben bir yandan da nelerin olacağına dair bilgileri ve verebilir miyim diye acaba bakıyorum.
Ama bir yandan da bir fotoğraf gelir beklentisiyle canlı yayından da kopamıyorum. İki arada bir deredeyim anlayacağınız. Sizlerin yorumlarına ve sorularına maalesef çok bakamadım arkadaşlar. Size yeterince kaliteli bir yayın sunabilmek adına. O yüzden lütfen kusuruma bakmayın. Şimdi bu esnada Twitter'dan gelen sorulara varsa bakacağım. Bu da çok belki anlamda olmuyor. Keşke bir yanımda asistan olsaydı ve bana sorulardan önemli olanları iletebilseydi diye düşünmeden edemiyorum bazen.
Ama gel gör ki imkanlar bu kadar. Görüyorsunuz şu anda NASA'nın canlı yayınında da sadece se vinen insanlar var. Sonuçta onlar da daha fazla bir yorum yapamıyorlar. Evet Twitter'ımda da bir donma meydana gelmiş anladığım kadarıyla. Onu da bir hemen... Kontrol yoluosunda olmak nasıl bir duygu diye bir soru s ordu az önce sunucu. NASA yöneticisine. Twitter'da ilk fotoğraf geldi bilgisi geliyor. Acaba benim yayın mı gecikmeli?
Belki de öyle. hemen canlı yayınımı yeniliyorum arkadaşlar. Fotoğraf geldi bilgisini Twitter'dan öğrendim. Ben de sizden öğrendim. Tam anlamıyla karşılıklı etkileşimli bir. Şu an bendeki canlı yayında hala fotoğrafa ilişkin bir şey yok. Evet bir sürü Twitter'da fotoğraf geldi bilgisi geliyor. Ama canlı yayında ben bunları göremiyorum. Ben tuvaletteyken gelmiş arkadaşlar. Çok teşekkür ediyorum sizden gelen bilgiler beni de güncell emiş oluyor.
Evet şu anda Twitter'dan sayenizde bunu da öğrenmiş oldum. Fakat canlı yayında hala tekrar oraya geri dönmemeleri de ilginç bir şey oldu. Evet bir arkadaşımız Boran inside görevi için isim toplan mıştı diyor. Evet Mars değil sadece uzaya gönderilen pek çok araçta isim ler toplanıp internetten uzay aracının içerisine yerleştir iliyor. Evet bir sonraki görev arkadaşlar yine Mars'ın en uygun poz isyonuna göre belirleniyor ve genellikle iki yılda bir oluyor Mars yılı nedeniyle.
2020'de gerçekleşecek Mars'a gelecekle ilgili olarak bu bil giler veriliyor şu anda NASA yöneticisi tarafından. Ben de bir yandan internetten gelen ilk fotoğrafın ne olduğu konusunda bilgi bekliyorum. Her şey de en önemli kısımda gelmiş yani. Bu bir kuiper belta. Bizde hiç bir şeyden geçen bir şekilde ve şimdi bunu yapıyoruz. Bu yüzden ne oldu? Bulabildiğim tek yer yine Twitter oldu. Bende böyle bilimsel olmayan kaynaklıları hemen ekrana ve yayına taşımaktan birazcık kaçınıyorum.
Yanlış bir şey söylememek adına. Ama NASA'nın Twitter hesabından yayınlanmış bu fotoğraf. O yüzden sanırım gösterebilirim. Şöyle ekranın altına bunu taşıyayım. Evet gönderilen ilk fotoğraf. Elysium planetia inilen bölgenin adı arkadaşlar. Burada Insight'ın fotoğrafından gözüme ilk çarpan bilgi olarak öncelikle onu söyleyeyim. Fotoğrafın hangi uydu aracılığıyla gönderildiği gibi bir ayrıntı arıyorum fakat onu hala göremedim.
Canlı yayında da bununla ilişkili herhangi bir şey olmaması ayrı bir tabii ilginç nokta. Canlı yayını kim yönetiyorsa niye bize fotoğraf göstermiyor merak ediyorum. Şöyle NASA'nın internet Twitter hesabına tekrar bir bakalım . Yeni bir bilgi var mı? Evet, sadece bir fotoğraf bulabildim şimdiye kadar. O fotoğrafta da toprak parçaları var. InSight'ın görüşü diyor şurada. Demek ki InSight'ın çektiği bir fotoğraf.
Herhangi bir uydunu çektiği bir fotoğraf değil. Ve henüz toz duman yatışmadan çektikten sonra gönderdiği fotoğraf olsa gerek. Çözünürlüğü oldukça düşük. fazla geniş bir band width olmadığı için. Ama Marco sayesinde bu fotoğrafın alınabildiğini düşün üyorum. Çünkü Marco'ların üzerinde daha güçlü olan radyo sinyalleri gönderebilme imkanı var. Evet şu anda Inside Road Show hakkında başladılar konuşmaya .
O yüzden ben Twitter'a tekrar geri dönüyorum. Gönderdiğiniz mesajlar için. Evet. Fotoğrafı net olarak göstermediler. Bilgin olsun diye bir arkadaşımız bana mentioneda bulunmuş. Evet. Biz gördük senin sayende sen bizden geç gördün diyenler var . Evet öyle oldu. Kısmet. artık yapacak bir şey yok. Tam zamanında her zaman tuvalete giderim. Öyle bir özelliğin vardır. Eee... Ve Gökberk Haydari arkadaşımız fotoğraf gelmedi. Sadece çev resindeki toz bulutunu çekip gönderdi.
Demiş yani evet şu anda ekranın sağ alt köşesindeki şey dış ında herhalde elimizde bir veri yok. Birazdan benim beklentim daha net bir görüntü almak. Size yayınımın başında söylediğim tarzda bir görüntü almak Mars' ın yüzeyinden. Herhalde canlı yayındaki arkadaşlar da onun için zaman kaz anmaya çabalıyorlar. Ben de bu arada o zaman biraz zaman kazanayım. Evet, Twitter'da yaptığım tarama sonucunda sizin gönderdiğ iniz mesajlar da benim şu anda sağ alt köşede gösterdiğim fotoğraf dışında bir fotoğraf olmadığını söylüyor.
Bu fotoğraf Insight'la çekilip Markolar yardımıyla bize gö nderilmiş ilk fotoğraf. Şu anda konuştuğu kişi 5. kez bir Mars görevinde çalışt ığını söylüyor. Baya tecrübeli bir isim. Ama her seferinde çok heyecanlandığından bahsediyor. Evet, bu Mars'a yapılan 8. başarılı iniş arkadaşlar. Bir de başarısız olanlar var. Bayağı Mars'a artık havaalanı kurarlar yakında yani. Bu arada bir yandan daha ayrıntılı bir fotoğraf gelecek mi diye beklerken bir yandan canlı yayına takibe devam edelim.
Ama dediğim gibi biraz boşluk doldurma türü bir yayına geç ti şu anda NASA'da. Şimdi dikkat ederseniz benim kanalımda son zamanlarda uzaya ilişkin, Mars'a ilişkin çok miktarda içerik üretmeye baş ladım. Gelecekte bunu yapmaya devam edeceğim. Yayınımın başında söylediğim gibi aslında tüm ülkelerin şu anda yapmakta oldukları bir şeyi ben de kendimce yapmaya çalışıyorum. Her ülke kendi ülkesinin vatandaşlarını özellikle de genç lerini bu konularda heyecanlandırmaya çalışıyor.
Astronomi, uzay konusunda bilinçlendirmeye, önce farkına varma, sonra bilinçlendirme çalışmaları yapmaya çalışıyor. Şu anda gördüğünüz animasyonlar, Marko uydularının animasy onları. Sinyallerin nasıl gerçek zamanlı olarak bize aktarılabildiğ ini anlatıyor bu mühendis. Dediğim gibi herkes şu anda kamuoyunu bilgilendirmeye çalış ıyor. Ben de YouTube kanalımdan aynı şekilde sizleri özellikle de beni takip edenlerin çoğunlukla gençler olduğunu düşünecek olursak, lise ya da üniversite öğrencileri olduğunu düşüne cek olursak henüz kariyerlerinin başında meslek seçimi yap mak üzere olan sevgili kardeşlerimi bilinçlendirmek gibi bir kendimce misyon üstlendim.
Benim Mars misyonumda, uzay misyonumda budur. Astronomi konusunda bir farkındalık kazandırmak, başımızı sürekli önümüze eğmek değil, birazcık da kafalarımızı kald ırıp gökyüzüne bakmak. Bunu ne ölçüde gerçekleştirebiliriz bilmiyorum ama en az ından şuna eminim ki insanlığın geleceği uzay çalışmalarında . Ekonomik anlamdaki geleceğimiz de buna bağlı. Teknoloji ve teknolojiye bağlı araçlar şu anda dünya ekonom isini şekillendiriyor ve teknolojinin en hızlı ilerlediği en büyük gelişmeye açık alanının olduğu alan uzay teknoloj ileri.
İşte ben de bu teknolojiler konusunda sizleri bilgilendir meye karınca kararınca devam etmek istiyorum. Bu arada küçük bir ön bilgilendirme de yapmak isterim siz lere. Biliyorsunuz benim bir takvim çalışmam da var. Şu anda ekranın sağ altında görüyorsunuz. Bu bir taslak tasarım. Şu anda matbaada basılıyor. 2019 için bir astronomi takvimi hazırladım. Bütün içeriklerini, bilgilerini, tasarımını, her şeyini biz zat kendim yaptım.
Çünkü bana gelen en büyük sorulardan bir tanesi şu anda yaptığıma benzeyen canlı yayınlar ya da astronomi ya da uz aya ilişkin önemli olayları nereden öğrenebiliriz sorusu ol uyordu. Ben de bunu bir takvimle tasarlayarak sizlere aktarmak istiyorum. Bu takvimin özelliği şöyle. Bir açılım kapanan bir masaüstü ya da duvar takvimi. Hem duvara asılabiliyor hem masanızda durabilir. Üst tarafında fotoğraflar var.
Gerçek fotoğraflar. İllüstrasyon ya da başka bilgisayarla görselleştirme değil bunlar. Gerçek fotoğraflar. Önce dünyadan başlayarak insanlığın bugüne kadar uzaydaki başka cisimlere gök cisimlerine gönderdiği tüm araçların çektiği fotoğraflardan oluşuyor. Üst taraftaki uzay fotoğrafları ve aylar bölümünde alt tara ftaysa önemli o ayın en önemli olayları highlight edilmiş durumda. Öne çıkartılmış durumda.
Böyle post-it gibi bir şeyde işte 5 Haziran'da Rusya Soyuz aracını 2.1A versiyonundan fırlatacakmış mesela 2019'da. Bu bilgileri aktarıyorum. Bir de dikkat ederseniz takvim dediğimiz şey aslında bize gün, ay, yıl bilgisini verir. Buradaki yaptığım tasarımda günü 5 olarak görüyorsunuz. Onun hemen altında da ay bilgisi. Ayın o anki durumuyla ilgili bilgi veriyor bize. Yani dolunay mı, yeni ay mı, yarım ay mı gibi fazlarını bize bildiriyor.
Alt taraftaki yıl kısmındaysa o anda bu arada canlı yayın bu arada iyice eski videolara döndü. VTR'lere döndü o yüzden ben de boşluk doldurma konuşmalar ımı yapmaya devam edebilirim. Alt taraftaki yıl bölümünde ise o gün astronomi tarihinde olan önemli olaylar listelenmiş durumda. Yani 5 Haziran 2019'da ne olacağını görüyoruz. Bir de ne olduğunu geçmişte görüyoruz. Ne fırlatıldı, ne yapıldı, hangi astronom doğdu.
Buraya ben özellikle Türkiye'ye dair bilgiler de koydum. Yani Türk astronomları, bazıları yaşıyor hatta bunların. Onların doğum tarihleri. İşte Türkiye'de bu konuda yapılan önemli araştırmalar, bizim gönderdiğimiz uydular, ne zaman gönderildi gibi bilg ilerle bunu güçlendirmeye çalıştım. Dediğim gibi takvimin bir kısmında tamamen gerçek fotoğraf lar var. Hatta işte kuyruklu yıldıza gönderilen 2014 yılındaki bir aracın fotoğrafı var.
Bu arada canlı yayında tekrar videoyu kestiler. Evet. Evet. Yayınımın başında söylemiştim. Her ne kadar önde NASA gözükse de bu görevde yine uluslarar ası ortaklar var. Bunlardan en önemlileri Fransızlar ve Almanlar. Orada logolarını da gördük. Kendi NASA benzeri onların da ülkelerinin ajansları var. Şu anda o ajanslardan bir Fransız bir Alman olmak üzere iki kişiyi davet ettiler. Konuşan kişi Fransa'dan.
Philippe. Evet şu anda gönderdikleri araçların yavaş yavaş indiril meye başlanacağını söyledi. Evet bu konuşan da Almanya'dan DLR Ajansı'ndan. Evet, Fransız temsilci aynı zamanda caz müzisyeniymiş. Evet, burada yine ilginç bir benzetme yaparak caz müzikle bilim arasında bir ilişki kuruluyor. Aslında benim kanalımda yapmaya çalıştığım o sanat ve tekn oloji benzetmelerinin bir benzerini yapıyorlar. Evet size bahsettiğim astronomi takviminin tasarımı tamam landı.
Hatta matbaadan çıkmak üzere Aralık ayının başında çıkacak arkadaşlar. 2019 için bir takvim arayışındaysanız eğer bununla ilgili haberdar olmak için Soğukul adresinden e-mail'inize kayd olarak haber verilmesini sağlayabilirsiniz. Henüz siparişi verilmiyor ama Aralık ayında matbaadan çıkt ıktan sonra böyle bir astronomik takvimimiz olacak. Takvimin adı da 2019'un ve geçmişin takvimi olacak. Evet Almanya ve Fransa'dan gelen temsilciler de tebrik ed ildi.
Evet, şimdi tabii iniş başarıyla gerçekleşti ama görev yeni başlıyor. Bu görev iki yıl boyunca devam edecek. Öyle bir hesaplama yapılmış durumda. Ve o görevin başarıyla ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesi yle ilgili sorumlu olan kişinin konuşmalarını dinliyoruz. Bu aşamadan sonra artık belki canlı yayın yapmayı gerektire cek kadar hızlı gelişmeyecek olaylar. Heyecan birazcık daha zamanı yayılacak. Ama tabii bilim insanlarının heyecanı daha yeni başlıyor.
Onlar veri topladıkça ve bu verileri değerlendirip bilimsel tezler, makale çalışmaları yaptıkça heyecanlanıyorlar. İşte bütün bunların sağlıklı bir şekilde çalışabilmesinden sorumlu olan kişi de bu konuşan kişi. Bu arada bu tür videoları izlediğinizde yine bir şey dikkat inizi çekecek. Bunların çoğu Amerika'ya başka ülkelerden göçmüş olan kiş iler. Amerika özellikle böyle farklı farklı ülkelerden insanları bir araya getirip bir çeşitlilik de yaratmaya çalışıyor.
Sakal bırakmış bu arada arkadaşımızın canlı halini görünce şimdi. İlginç bir şey söyledi. Bu inene kadar sakallarımı kesmeyeceğim demiş. O yüzden sakallıyım dedi. Fakat şimdi de artık keser miyim bilmiyorum. İki tane kızım var. Onlar oynamaya başladılar falan diyor. Böyle bilim insanlarının tabii insani yönleriyle ilgili bil giler de ister istemez bizlerin yüzlerini gülümsetiyor. Bu arada şu anda gördüğünüz görüntüler ilginç.
Mars'a inen Insight'ın aynısı birebir. JPL'de de var. Ve bir takım uygulamalar gerçekleştirirken Şu anda bu konuşan kişinin arkasında gördüğünüz araç üzer inde önce denemeler ve simülasyonlar yapılıyor. Daha sonra oradaki başarılı yapılan şeyler komut olarak Mars'a gönderiliyor ve Mars'taki araç aynı şeyleri tekrar ediyor. Yani bir dublörü var dünyada. Evet. Gerçek anlamda bilimsel değerlendirmeleri yapmaya yarayacak olan veriler ancak 2019'un Mart'ında gelmeye başlayacak.
Bugün gerçi takvim eklememiştim ama eklesem iyi olmuş. 2019'un Mart'ından itibaren bilimsel çalışmalar yapılmaya başlanabilecek dedi. Evet son bir bilgi daha verdi. Ben kendim eğer farklı bir imada bulunmuş olabilirim diye d üzelteyim tekrar. Şimdi otomatik olarak ben araçların indirilmeye başlanacağ ını düşünmüştüm ama öyle değilmiş. Şimdi artık başarıyla inildi. Güneş panelleri açıldı. Fotoğraf bekliyoruz hala yeni fotoğraflar bekliyoruz belki gelir diye.
Bundan sonraki aşamalar için artık her şey otomatik olarak ilerlemeyecek anladığım kadarıyla. Dediğim gibi önce dünyada JPL laboratuvarlarındaki araçta etrafı temizleyecek bir takım o gelen görsellere göre et rafta temizlenecek küçük kaya parçaları, taşlar var mı on lara bakacaklar. Temizlik yapacaklar gerekirse. Ve ondan sonra en uygun noktaları belirleyip ona göre tabii gayet mantıklı. Bunu önceden bilemezsiniz nereye ineceğini.
Ona göre robotik kol aracın üzerindeki o küçük enstrüman ları indirip toprağa yerleştirmeye başlayacak. Ve arkasından da işte Almanların hazırladığı o yerin dibine girecek olan cihazı çalıştırmaya başlayacaklar. Bütün bunlar tabii zaman isteyen şeyler. Her bir komutun gönderilmesi ve gönderildi bilgisinin geri gelmesi bir 10-15 dakika sürüyor. Böyle olduğunu düşünecek olursanız işte sağlıklı verilerin gelmesi ve bunların kullanılarak bilimsel çalışmaların yapılmaya başlanması Mart'ı bulacak diyorlar.
Evet 1.5 saatte önce başladığımız canlı yayına hala devam ediyorum. Hasta olmama rağmen performansım fena değil. Bir tuvalet molası verdim tam fotoğrafın geldiği ilk fotoğ rafın geldiği anda onun dışında çok önemli bir kayıpla karşı laşmadık diye düşünüyorum. Şimdi yukarıda yine boşluk doldurucu dediğimiz yayıncıların böyle söylediği bir takım görseller vesaireler geliyor. Sosyal medyadan toplanmış şeyler gelmeye başladı.
Normalde NASA bu yayını şu sıralarda bitireceğini anons et mişti. Belki de yayınımızın sonuna da gelmiş olabiliriz dolayıs ıyla. Başka bir fotoğrafın gelmesi daha uzun sürebilir. Diyorum ama bu arada gelmiş mi diye bir de ben de Twitter' ımı bir kontrol edeyim bakayım. Gördüğünüz gibi interaktif bir yayın içerisindeyiz. Sizler Twitter adresime gönderdiğiniz yönlendirmelerle hay ati bazı hataları ya da gecikmeleri engellemiş oldunuz.
Şu anda Twitter mesajlarınıza şöyle bir göz gezdiriyorum. Aynı anda yayın yaptığım için tabii çok yavaş şu anda benim internetim. O yüzden biraz kaydırırken falan da zorluk çekiyorum. Evet galiba yeni bir fotoğraf yok gibi. Yukarı da canlı yayında bir şeyler olmaya başladı. Gelen fotoğrafa baktım. NASA'nın yine Twitter hesabını şöyle bir güncellemek istiyorum. Müsaadenizle alt tarafta. Bakalım orada yeni paylaşılan bir şeyler var mı?
Evet NASA başka gündemlere geçmiş Twitter hesabında. Sanırım canlı yayınımızda, NASA'nın yaptığı canlı yayın en azından bitti gibi NASA klasik banttan yaptığı yayına geç miş durumda. Alt taraftaki Twitter hesabına bakıyorum. Evet şu anda 26 dakika önce paylaştıkları bu ilk fotoğraf dışında yeni bir fotoğraf gözükmüyor. Ben zaten sosyal medya hesaplarımdan Instagram'da da Barış Özcan olarak Twitter'da da Barış Özcan olarak bulabil irsiniz.
Şöyle yapalım. Evet görev tamamlandı gördüğünüz gibi. Gelişmeler olursa onları sizlerle paylaşmaya devam ederim. Daha ayrıntılı bir takım şeyleri de zaten video yaparak sizinle paylaşıyorum. Gelecekte buna benzeyen insanlık için önemli olduğunu düş ündüğüm anları yine böyle canlı olarak elimden geldiği kadar ıyla yayınlamaya gayret edeceğim. Umarım sizlerin de hoşuna gidiyordur. Şimdi yayın sonrasında sizlerin yazdıklarına, yorumlarınıza da bakacağım.
Buna da vakit ayıracağım. Yayın sırasında aynı anda bunu yapamadığım için üzgünüm. Ama arada bir baktığımda bana çok destek olduğunuzu fark ettim. O yüzden çok teşekkür ediyorum. Sanıyorum henüz teyidini alamadım ama belki de dünyadaki watch partiler içerisindeki en büyüğünü biz gerçekleştirdik. Sizin sayenizde bunu yaptık. Bu heyecanı hep birlikte yaşadık. Belki bugüne kadar bilimsel anlamda yaptığımız çalışmalarla dünya gündeminde çok söz sahibi olamadık.
Ama atalarımızın, başta Atatürk olmak üzere bizi bugünlere getiren büyüklerimizin bu konuda bıraktıkları öğütler hep öyleydi. Gözünüzü yukarılara kaldırın. İstikbal göklerdedir. Ben gökleri uzay olarak da algılıyorum. Uzayı da onun bir parçası haline getiriyorum. Dolayısıyla bütün bu geleceğimiz gerçekten de burada arkadaşlar. O yüzden dediğim gibi sizlerden de aynı heyecanı görmek yani bu gibi konulara meraklı olduğunuzu görmek bizim gele ceğimiz açısından beni heyecanlandırıyor.
Belki ortada fol yok yumurta yok niye bu kadar heyecanlan ıyoruz gibi bir bakış açısına sahip olabilirsiniz. Ben asla böyle bir düşüncede değilim. Bence böyle bakmamak lazım. Şu anda hepimizin zihinlerine bir heyecan tohumu ekiliyor. Ekiyoruz hep birlikte. Bu heyecan tohumu bir motivasyonla bizim önce okuduğumuz kitapları belirleyecek. Sonra izlediğimiz yayınları değiştirecek. Arkasından belki de girmek istediğimiz üniversiteler değişe cek.
O üniversitelere girdikten sonra yapacağımız çalışmalar değişecek. Şu anda NASA'da çalışan Türkler var Umut Ayyıldız gibi. Onun da canlı yayınını belki izlemişsinizdir. Ben maalesef onu teknik aksaklıkları gideremediğim için bu yayını alamadım. Ama dünyada nerede olursak olalım her yerde biz de bu tür çalışmaların bir parçası haline gelmek zorundayız diye hiss ediyorum. Böyle düşünüyorum. En önemli vizyon maddelerimizden bir tanesi bu olmalı.
Ekonomik sıkıntılar içerisindeyiz. Evet hepimizin geçim derdi var. Bu tür dertler bizi belki bu kadar geniş perspektifle bakma konusunda her zaman izin vermeyebilir. Ama bunlar gerçekten de gelip geçici şeyler. Her ülkenin yaşadığı zor dönemler olur, kolay dönemler olur . Ama uzun vadeli bir perspektif kazanmak hepsinden önemlidir . Benim yapmaya çalıştığım hep beraber, kendim de dahil olmak üzere, hepimizin böyle bir perspektife sahip olması.
Ben 7 yaşında bir oğlum var. O daha başta olmak üzere bütün gençlerin, çocukların böyle bir vizyona sahip olması için çabalıyorum. Sizler de buna destek veriyorsunuz. Dediğim gibi herhalde NASA'nın izlediğine yakın bir kişi bu yayını izlediler. Dediğim gibi yayın sonrasında onlara bakacağım. Ve böylesine bir merak. Bir buçuk saat boyunca. Türkiye'de şu anda saat gece yarısına yaklaşıyor. 10-25 dakika sonra gece yarısı olacak.
İş günündeyiz. Ertesi gün okullarımız işlerimiz var. Ama böyle bir heyecanı, bir futbol maçı ya da bir konser ya da benzer bir şekilde yapılan diğer canlı etkinliklere gösterdiğiniz heyecanı böyle bir şeyde göstermeniz bence çok önemli bir ipucu veriyor. Hem bize, kendimize hem de bütün dünyaya. O yüzden tekrar tekrar teşekkür ediyorum. Ve NASA'da artık canlı yayınımı bitirdiğine göre benden bu kadar diyorum.
Umarım iyi bir yayın olmuştur. Umarım sizlere motivasyon verebilmişimdir, bilgi verebilmiş imdir. Umarım gelecekte yine insanlığın başka başka görevlerinde uzaya dair özellikle önemli anlarda yine burada hep birlikte oluruz. Ve bu bilgileri paylaşmaya devam ederiz diyorum. Ve ben şimdi eğer bulabilirsem canlı yayınımı sonlandır acağım yeri canlı yayınıma son veriyorum. Hepinize hayırlı geceler diliyorum.
En azından Türkiye'de olanlara çünkü dünyanın dört bir tarafından izleyicilerimiz olduğunun da farkındayım. Her neredeyseniz oranın saatine göre hoşçakalın Türkiye'dek ilere de. İyi geceler, tatlı rüyalar.
İlgili
Uzayda kimse çığlığınızı duyamazVideo · 19 Nisan 2026
AY GEÇİŞİ ÖZEL CANLI YAYINI - İnsanlık 54 Yıl Sonra Ay Yörüngesine Ulaşıyor!Canlı yayın · 7 Nisan 2026
4 ASTRONOT AY'A GİDİYOR! CANLI YAYINCanlı yayın · 1 Nisan 2026
Yıldızlara Neden ASLA Gidemeyeceğiz?Video · 27 Şubat 2026
ARTEMIS 2: Tarihin En Hızlı İnsanlı Uzay Uçuşu GöreviVideo · 23 Ocak 2026
2026'da Dünyayı Değiştirecek 5 Büyük TrendVideo · 9 Ocak 2026
Önceki canlı yayın2 MİLYON Aboneye Özel 5 Saniyelik Hediye
Sonraki canlı yayınGALAXY #UNPACKED CANLI YAYIN 

