Perseverance Rover Mars'a başarıyla indi! Sırada Mars Helikopteri var

Perseverance Rover Mars'a başarıyla indi! Sırada Mars Helikopteri var

18 Şubat 2021 ·Canlı yayın·2 sa 27 dk YouTube'da izle

Mars'ta eskiden yaşam olup olmadığının işaretlerini araştırmak ve Dünya'ya kaya ve toprak örnekleri toplayıp göndermek üzere yola çıkan "Perseverance Rover"ı kızıl gezegene başarıyla indi. Bu görevde…

Özet

Mars'ta eskiden yaşam olup olmadığının işaretlerini araştırmak ve Dünya'ya kaya ve toprak örnekleri toplayıp göndermek üzere yola çıkan "Perseverance Rover"ı kızıl gezegene başarıyla indi. Bu görevde…

Tam metin YouTube otomatik altyazısı

Herkese merhaba. Yine önemli bir günde sizlerle birlikteyiz. Bugün 2 yıl aradan sonra ilk kez Mars'a bir uzay aracı ve 8 yıl aradan sonra da ilk kez bir Rover inecek. Birkaç saat içerisinde ben NASA'nın başlayacağı resmi yayına bağlanacağım ama öncesinde konu hakkında böyle hızlıca genel bir bilgi vermek, böyle kafamızdaki dağınık olan şeyleri toparlamak istiyorum. Bu maksatla yayınıma 15 dakika erken başladım. Daha sonra hiç merak etmeyin eee şeyin NASA'nın kendi yayınına da bağlanacağız. Şimdi Perseverance adlı araç yaklaşık 7 aydan beri yolda. Şu anda da Mars'ın atmosferine girmek üzere hazırlıklarını yapıyor. Eee, Temmuz ayında, geçtiğimiz Temmuz ayında 2020'de dünyadan Birleşik Arap Emirliklerinden, Çin'den ve Amerika Birleşik Devletleri'nden üç araç yola çıktı. Geçtiğimiz hafta Birleşik Arap Emirlikleri ve Çin'in gönderdiği araçlar Mars'ın yörüngesine girdi ama iniş yapmadı. Bugünse Mars'ın yörüngesinde zaten şu anda olan Perseverance aracı e yanda da

Görüntülerini izliyorsunuz. Aşağıya doğru inmeye başlayacak. Şimdi eee nasıl bir süreç bekliyor? Ben bunu bir yandan bir görseller eşliğinde, bir yandan da böyle mutfaktan bulduğum bazı eşyalar eşliğinde sizlerle paylaşmak istiyorum. Eee Seves of Terror işte. İsterseniz hızlıca buna bir göz atalım. Şimdi dünyadan Mars'a ulaşan araç eee şu anda şöyle bir yapıda. Bu ısıya dayanıklı bir yumurta pişirme kabı ama eee anlatıma çok uygun düştüğü için bunu anlatmak istedim size. Şimdi eee bunun arkasında bu altlık kısmına eee onu Mars'a taşıyan üzerinde güneş panelleri olan bagaj diyelim isterseniz. Önce 10 dakika kadar önce o bagajın ayrılmasıyla başlayacak her şey. Atmosfere girmeden önce bu kendisini dünyadan Mars'a kadar olan götüren nispeten yolculuğun en kolay kısmındaki eee ulaşımı sağlayan kısım bagaj kısmı ayrılacak. Yandaki şekilden de gördüğünüz gibi. Sonra bu ısıya dayanıklı kabuk diyebileceğimiz kısım atmosfere giriş yapacak. Öyle bir giriş

Yapacak ki girdikten 80 saniye sonra dış yüzeyindeki sıcaklık 1300 stereceye ulaşacak. Ama kabuğun içinde sakladığı inişten sonra orada kullanılacak olan rover gezici araç normal oda sıcaklığındaymış gibi hissedecek. Eğer hisleri olsaydı. Şimdi o sürtünmeden dolayı onun da etkisiyle hızı 19.500 kmreden saatte 1600 kmreye kadar düşecek. Ardından bu kabuğun arka kısmında paraşüt açılacak. Bildiğiniz paraşüt. Hatta dünyada yanında bir insana göre boyutunu da kıyaslayabileceğimiz bir fotoğrafını göstereyim size. Atmosfere girdikten 240 saniye sonra serbest düşmeye başlayacak paraşüt yardımıyla. Tabii dünyanın atmosferine göre %1 inceliğinde Mars'ın atmosferi. Eee yine de düşüş sırasında bu paraşüt saatte eee 320 kmreye kadar eee yavaşlatacak. Ama bu da yeterli değil. Yeterli olmadığı için şu iki bölümden oluşan kapak kısmı, kabuğun kabak kapak kısmı ayrılacak, atılacak adeta. Bakın şurada görüyorsunuz. Ve içinde taşıdığı rover tekerlekleri bunlarda ilk kez Mars atmosferiyle karşı karşıya kalacak. O zamana

Kadar uzay etkilerinden korunmak için böyle bir kabuğun içindeydi. O sırada işte kapağı atılacak ve Mars atmosferiyle ilk temas yerden 2100 metre yüksekte onu taşıyan bu arka kabuk hani paraşütü de taşıyordu ya oradan da ayrılacak ve şöyle bir yapı bakayım gösterebilecek miyim? Eee içinden ayrılacak. Şimdi bu yapının üst kısmı eee gök vinci alt kısmı da eee bir eee rover bizim perseverance yani. Şöyle eee bakalım hatta ona şuradan bakın. şöyle bir şey. Şimdi bunun üzerinde kamera ve motorlarıyla onu tam hedefine, iniş noktasına eee yürütecek, gönderecek olan bazı motorlar var. O motorlar ateşlenerek ilk kez kullanılacak bir teknoloji yardımıyla o kamera ve radar teknolojisiyle yani terrain relative navigation teknolojisiyle o iniş noktasını tam olarak bulduktan sonra en enteresan kısım başlıyor arkadaşlar. Şöyle ki, eee, bu vinch'le e onun taşıdığı e rover da birbirinden ayrılacak. Bu arada ben, e,

Oğlumun oyuncağını koydum. Üzerinde astronot var. Tabii ki astronot olmayacak Rover'da. Bir de onun alt kısmında küçücük bir bagaj var. O bagajda da yaklaşık şu büyüklükte eee, bir eee, helikopter var. ilk kez bir uzay helikopteri taşıyor başka bir gezegene. Bir uzay aracı böyle içe matruşka bebekleri gibi geçmiş yapılarla böyle aşağıya doğru inmeye başlayacak. Eee, helikopter cebini de size yandaki grafikte gösterdim. Sonra 20 metre kadar yerden yükseğe doğru gelince bu gök vinci manevrası başlayacak. Yani bildiğiniz şöyle yukarıdaki vinch bizim rover'ı aşağıya yumuşakça bırakacak. Ben bir kabloyla gösteriyorum ama orada 4 be tane kablo var. eee en sonunda iniş gerçekleşince de indikten hemen sonra o 6.4 metre uzunluğundaki kablolarından kurtulacak Perseverance Rover'ı ve eee iniş işlemi bu en korku ve heyecan dolu o 7 dakikalık kısım bitmiş olacak. Bugünkü canlı yayın yapmamızı gerektiren asıl olay da bu zaten.

Yoksa 7 aydan beri yolda, 7 aydan beri canlı yayın yapamayacağımız için bir fırlatma da yaptık geçtiğimiz Temmuz ayında. Bir de bugün yapıyoruz inerken EDL denilen işlemler bu şekilde. Şimdi e bir yandan şöyle şunu da göstereyim. Hani eee olay kontrolümüz altında görün. Bende de açık. 8 dakika sonra e gerçek yayına bağlanacağız. Canlı yayına bağlanacağız ama dediğim gibi orada bölük pörçük anlatımlar olmasın diye belki bu kaydı sonradan da izleyenler olur düşüncesiyle ben şimdi bütün konuyu özetlemeye devam edeyim. Bu indiğimiz yer neresi? indiğimiz yer Cezero kriteri. E krateri zamanında eee bir eee asteroid ya da bir göktaşı çarpmış ve böyle bir oyuk oluşturmuş. Ama bundan milyarlarca yıl önce 3 3,5 milyar yıl kadar önce o çukurun bir göle dönüştüğünü düşünüyor uzmanlar. Hatta öyle bir göl ki nehirler var. E bağlanıyor bu göle. Hatta öyle nehirler ki bunlar birisi

Inbound birisi outbound. Yani birisi sularıyla bu gölü beslemiş zamanında birisi de o suları başka yere doğru akıtmış. Şimdi başka kraterler de var Mars'ta. Onlar değil de neden Cezer? Başka göl olduğu düşünülen kraterler var. Onlar değil. Neden Cezero? Sorusunun cevabı işte tam da bu. Çünkü sadece bu Cezera kreterinde da buna benzeyen birkaç kreterde daha hem inbound hem outbound eee nehirlerle beslenmiş bir eee yatak olduğu düşünülüyor. Eğer bir zamanlar Mars'ta canlı yaşam varsa mikrobik bir düzeyde bile olsa onun orada izlerini bulabileceklerini düşünüyor uzmanlar. O yüzden eee böyle bir yere iniş yapıyorlar. Neden peki göle nehrin akması önemli? Coğrafya derslerimizi hatırlayalım. göllere bu sularla beraber bereketli bazı mineraller de taşınıyor ve deltalar oluşturuyor. Değil mi? göle bağlandığı, denizlere bağlandığı noktalarda işte burada da öyle bir delta var ve bizim az önce gösterdiğim manevralarla o vinçle indirmek istedikleri yer

Tam da bu deltanın olduğu yer. Buraya indikten sonra şöyle bir araç üzerindeki birçok eee araştırma aygıtını ve cihazını yeni teknolojik cihazlarla donatılmış eee bu sistemleri kullanarak orada eee delikler kazmaya, örnekler toplamaya başlayacak. Bakın Charlock ve Watson diye tanıdığımız meşhur ikilinin isimlerini vermişler bu sondaj ve arama kısmına. Burada e üzerinde durmamız gereken en önemli konulardan bir tanesi şu Maxi aracı. Çünkü eee Mars'ın atmosferindeki karbondioksitten oksijen üretmenin denemesini yapacak ileride insanlı görevlere hazırlık olması amacıyla. Eee beni heyecanlandıran bir başka konu bu aracın üzerinde bu kez mikrofonlar da olması ve belki o mikrofonlardan ve birtım sesleri çok kısa bir süre içerisinde duymaya başlayacak olmamız. Mars'tan kaydedilmiş sesleri duyacak olmamız. Bir de isterseniz dünyadaki laboratuvar şartlarında bu rover insana göre ölçeğini anlamaya çalışalım. bildiğiniz eee 4 tekerlekli değil ama 6 tekerlekli bir araba boyutlarında eee yandaki insanlara göre de

Eee şeyini görebiliriz ve otonom olarak hareket ediyor. Günde 200 metre kadar da ilerleyebiliyor böyle farklı eee yeryüzü şekillerinin üstünde. Eee dolayısıyla eee otonom olarak gidebiliyor. Özellikle şu kısmına bakarsanız yani eee Super Cam ve Mcam kameralarının olduğu kısmına yaklaşık bir ayaktaki insan boyutunda ve o perspektifle etrafı görmesini sağlıyor. Ama bir de otonom olarak hareket edebilmesi için önünde ve arkasında, birazdan size bunu üç boyutlu model üzerinden de göstereceğim. Önünde ve arkasında da kameralar var. o kameralarla tespit etmesi sayesinde etrafındaki engelleri insanlar sadece şu hedefe git komutunu verecekler. O aradaki engellerin etrafından üstünden eee dolaşarak o hedefe ulaşacak günde 200 metre hızla. Bir de altta bir cep var demiştik. Orada da helikopter taşıyor demiştik. Mars helikopteri incenyatieti. Eee işte orada bu kişilerin kucağında görüyoruz şu anda güneş enerjisi panelleri de var üzerinde. 1.8 kilogram ağırlığında ve yaklaşık 300

Metre kadar bir seferde uçabilen, 90 saniyeye kadar havada kalabilen bir helikopter. Ama ilk kez dünya dışında bir yerde böyle bir helikopter uçurulacak. Üstelik bu sadece otonom değil bir de uzaktan kumandalı. Yani bildiğiniz dünyadan uzaktan kumandayla helikopter uçurmayı deneyecekler. Onu hemen bugün iner inmez değil tabii önümüzdeki eee bir aylık süreç içerisinde denemelerini yapacaklar. Bizler de takip edeceğiz. Gelelim bu görev eee bu aracın görevleri niye oraya gidiyor konusuna. Az önce de söylediğim gibi bir zamanlar Mars'ta eee gelişmiş olduğu olabilme ihtimali olan canlı yaşamın izleri ile ilgili örnekler toplayacak. Bunun için sondajlar yapacak. topladığı örnekleri küçük tüplere yerleştirecek ve bütün bu aşamaları da an be an kameralarıyla analiz edecek. Bunun şöyle bir önemi var. Topladığı örneklerden işe yaramayanları bırakıp işe yarayanları korumalı yine göbek kısmında sakladığı mini laboratuvara yerleştirecek ve orada mühürleyecek adeta. Bak bu dünyaya gönderilmeye değer

Bir örnek diyecek ve eee bu görevde değil ama 2026'dan itibaren planlanan bazı yeni görevlerle Mars'a bu kez Mars'tan geri gönderebilme potansiyeline sahip robotik araçlar gidecek bu şekilde gördüğümüz gibi. ve bugün inişini yapacak olan Perseverance aracının topladığı o örnekleri bu kez dünyaya getirecek ve böylece ilk kez eee başka bir gezegenden fırlatılan robotik bir görevle dünyaya örnekler toplanıp getirilmiş olacak. Şimdi yaklaşık 3 dakikalık resmi yayına kalan süre içerisinde ben bir de bugüne kadarki Mars görevlerine hızlıca bir göz atmamak istiyorum. 60 yıldan beri Mars'a gidiş geliş var arkadaşlar dünyadan. Toplamda 9 ülke 49 tane görev gerçekleştirmiş. 60 ve 70'li yıllarda bakın bunlar çok yoğunmuş ama daha sonra eee özellikle 80'lerde çok azalmış. Son dönemlerde de stabil bir şekilde gidip gelmeler devam ediyor. Bu yıl ülke 6 araç gönderdi. Az önce de söylediğim gibi geçtiğimiz hafta tam da Türk

Uzay Ajansı'nın hedeflerini açıkladığı dakikalarda Mars'a Birleşik Arap Emirliklerinin kuruluşunun 50. yıldönümü sebebiyle gönderilen Hop adlı Umut adlı uzay aracı yörüngeye girdi. Zaten sadece yörüngede dolaşması için tasarlanmıştı. Onun yüksek çözünürlüklü fotoğraflarını da göndermeye başladı. Öte yandan hemen ardından Çin eee gönderdiği aracı yörüngeye soktu. Çin'de üç tane araç var. Yine matruşka bebekleri gibi. Bir tanesi orbiter, ben buna dönücü diyorum. Bir tanesi Lander inici, bir tanesi de Rover gezici. Şimdi Lander ve Rover Orbiter'ın içinde dönüyor etrafında Mars'ın şu anda. Fakat iniş yapmadı henüz. Eee, Temmuz ya da Haziran aylarında önümüzdeki aylarda tarih verilmedi. Eee, onun da buna benzeyen bir inişi gerçekleştirilecek. Gönderilen üç araçtan en son gideni bugün ulaşacak olan Perseverance ve Incerity araçları. İşte bu helikopter ve rover. Onlar da Türkiye saatiyle e 2355 civarında inmesi bekleniyor. Şimdi 1,5 dakika kadar sonra NASA'nın kendi resmi yayını da

Başlayacak. Ben bir yandan bilgilerimi vermeye devam edeyim. O yayında da bu arada ara ara ben yine farklı noktalara bağlanarak sizlere daha zenginleştirilmiş içerikler vermeyi planlıyorum. Burada da Mars'a bugüne kadar inilen noktaları görüyoruz. Perseverance'ın ineceği nokta burası. Ona en yakın 2 yıl önce benim de canlı olarak yine inişini yayınladığım Inside aracı var. Insight aracı 2 yıl önce indi ama o bir gezici değil. Tekerlekleri yok. İndiği yerde kaldı. Orada duruyor. Çalışmaya devam ediyor. Bir de Curiosity var. Bundan 8 yıl kadar önce inmiş olan araç. Bugünkü inişe çok benziyor. Ben onu tabii canlı yayınlayamadım. E YouTube kariyerim öncesinde gönderildiği için 2012'de o da hala aktif olarak görevde. Şöyle eee gelecekteki Mars görevlerine de şöyle kısaca bir göz atalım. Eee bunlar şu anda geliştirilmekte ve %99.9 9 ihtimalle gönderilme ihtimali olan görevler. Eee, gördüğünüz gibi pek çok görev var.

Bir de planlanan görevler var ki onlar bundan da fazla aslında. Buraya sığdıramadım ben bu slayta. Eee, bunlardan en ilginci bir az önce sözünü ettiğim bu toplanan örnekleri geri getirmek üzere 2026'da gönderilecek olan eee, yeni başka bir görev. En iddialısıysa hani sürekli yayınlayıp duruyoruz ya bu Starship eee prototiplerinin 10 km testlerini bir türlü de konduramıyorlar. Ilan Musk diyor ki ben 2024 veya 2026'da onu hazır edeceğim. Hazır etmekle kalmayacağım. Mars'a indireceğim. Hatta büyük bir ihtimalle kargo da götüreceğim. Hatta ve hatta bir yerlerde bir zamanlar 2000 o tarihte insanı bile indirmeyi düşünüyorum gibi çok spekülatif, çok iddialı şeyler söylemişti. 2026 olmaz, 2030 olur. Bakalım. Çok heyecanlı günler bekliyor bizi. Bir yandan da eee hala NASA'nın canlı yayınını başlatmasını bekliyoruz. Hala başlamadı.

Eee, evet 2.15 diye de anons edilmiş. Şu ara başlaması lazım aslında. Ben, eee, devam edeyim. Şu anda Mars yüzeyinde kaç tane uzay aracı var? Bunlar çünkü o canlı yayında büyük ihtimalle verilmeyecek. Eee, onları gösterelim size. Şu anda iki tane aktif araç var. İkisi de Amerika Birleşik Devletleri'ne ait. Eee, derken yayınımız başladı galiba. Hemen şöyle yaparak bağlanalım bir yayına biz de.

Evet, NASA'nın resmi yayını da başladı. 2 saate yakın bir süre devam edecek. Türkiye saatiyle 2355 23455 civarında en heyecanlı anları yaşayacağız. Onun öncesinde az önce sizlere hızlıca verdiğim bilgilere benzeyen eee bilgileri, görselleri göstereceklerini düşünüyorum ben. Biraz önce size gösterdiğim animasyonlar, simülasyonlar burada da gösterilmeye devam ediyor. Şöyle bir bilgi de vereyim. Eee, şimdi bu canlı yayın ama eee, normalde Mars'tan bize sinyallerin ulaşması 11 dakika civarında. 11 dakika 20 22 saniye filan sürüyor. Burası California'da Jet Propulsion Laboratory

Yani mission control, yerdeki kontrol Evet. Cezero kriterine 1 bu5 saat sonra inme işlemlerini, az önce size özetlediğim işlemlere başlayacaklarını söylüyor sunucu. Bu arada şöyle bir bilgi vereyim size. Şu anda İngilizce yapıyor NASA bu yayını. İlk kez aynı anda eş zamanlı olarak İspanyolcada yapıyorlar. Amerika'da biliyorsunuz İspanyol nüfusu da oldukça yüksek. Dolayısıyla onları da eee şey yapıyorlar. Neredeyse ikinci bir dil gibi olmuş durumda.

Evet. İndirme operasyonlarının yerden kontrol edildiği yerler hakkında bilgi veriyor şu anda bize sunucu. Evet, burası karanlık odaymış. Ve işin kalbi buradaymış. Buradan yönetiliyormuş her şey. Burası e evi aradığı zaman e uzay aracı buradan bağlanıyormuşlar ve cevap veriyorlarmış onun sinyallerine. Şimdi bu ilginç bir bilgi. Dünyanın farklı yerlerinden bakın sadece Amerika'dan değil İspanya'dan ve eee oradaki şeylerle beraber çok büyük bir antene dönüştürülüyor aslında dünya. Aynı anda başka antenlerin de gücünden faydalanarak ve sinyaller bu şekilde

Evet bakın burada İspanyolca yayına dair de İspanyolca bir anons geçti. az önce söylediğim bilgiyi veriyor. İspanyolca olarak da benzer şeyler söylediğini tahmin ediyorum. Bütün bunlar kamuoyunun ilgisini, dikkatini çekmek için yapılmış şeyler. Eee sonuçta dediğim gibi Amerika Birleşik Devletleri'nde ana dili İspanyolca olan hatta hiç İngilizce bilmeden yaşayıp giden böyle binlerce değil milyonlarca aile insan var. Dolayısıyla sadece İspanyolca yayın yapan kanallar olduğu gibi artık gördüğünüz gibi uzay yayınları da ikinci bir dilde daha yapılıyor. Resmi olarak

Evet. bugünkü yayında bu konuda emeği geçen çalışanlardan pek çok kişiyle röportajlar yapacaklarını anons ediyor. Gördüğünüz gibi pek çok yardımcı sunucular var. Oldukça canlı bir yayın akışı planladıklarını tahmin ediyorum. Bu arada bu Perseverance ve Inenity isimleri öğrenciler tarafından bir makale yarışmasıyla konuluyor. Böyle ortaokul, lise öğrencileri isim veriyor. Her zaman olduğu gibi böyle bir gelenek var. yeni neslin bu konulara olan ilgisini arttırmak amacıyla isim babalıklarını, anneliklerini eee onlar yapıyorlar. Onlar da herhalde bu yayında

Aynı zamanda sosyal medyadan gönderilen bazı sorulara da cevap vereceklerini Pek çok teknik deyim duyacaksınız da diyor. Bunlara hazırlıklı olun. Şu anda Perseverance'ın durumu nedir diye soruyor yetkili birisine. Suati "Şu ana kadar her şey yolunda dedi. Ben bir yandan şöyle e resmi geri sayımı da size vereyim. Ne kadar kilometre kaldı filan bilgisini bir görelim şuradan. Ah! Ah! Bir de şu mile yerine kilometre cinsinden verseler kafadan 1.6 ile çarpmak zorunda kalmasak diyorum ama tabii şu anda bu yayının ana hedef kitlesi Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan insanlar gibi gözüküyor. O yüzden bilimsel olmayan mil gibi kavramları kullanıyorlar maalesef.

Şu anda odada sizden başka kimler var diye bir soru geldi. Evet. Orada bakın uçuş yöneticisi yazısı var. Flight directorı görüyoruz. Ayakta farklı farklı odacıklarda görevin farklı alanlarını kontrol eden insanlardan oluşan ekipler var. Hepsi de maskeli. Evet. Ben önemli kısımlarda böyle kendimi de geriye çekerek size ana görüntüyü daha büyük bir şekilde Ama daha önce yaptığım canlı yayınlardan e şunu söyleyebilirim. Bazı kısımlarında özellikle NASA'nın gerçekleştirdiği yayınların bazı kısımları hani SpaceX'inki kadar heyecanlı olmuyor. Eee o durumlarda da sizlere aktarmak üzere yedek bilgilerimi cepte bekletiyorum

Konu hakkında daha ayrıntılı bilgiyi daha hızlı bir şekilde verebilmek üzere hazırlıklı bir şekilde devam ediyoruz konuşan kişi 8 yıldan beri bu görevde çalıştığını söylüyor. Özellikle eee EDL adı verilen entry descent and landing yani giriş eee alçalma ve iniş aşamaları en heyecanlı dedik ya o aşamalarda çalışıyormuş 8 yıldan beri bu ekipte birazdan herhalde onunla da irtibata geçerler. Başka birisi daha var. O 20 yıldan beri eee Mars projelerinde çalışıyor ve Mars'a gönderilen ve indirilen bütün görevlerde Bu arada Amerika Birleşik Devletleri'nin özellikle Mars'a indirme görevleri genel istatistikler açısından baktığımızda oldukça başarılı. Uz görevden sekizi

Bir kere sadece kutuplara bir araç indirirken eee onu düşürdüler. Onun dışında buna en yakın olan görev 8 yıl önce Curiosity indirmekti. Zaten dış görünüş olarak da Rover çok benziyor. Evet. Şimdi bu video hakkında ben size bilgi vereyim. Daha önce defalarca izlediğim bir video. Cezero kriterine ineceği. Biraz önce size zaten görsellerinde de göstermiştim. Birçok kreter var aslında Mars'ta ama bu Cezero kraterini seçmelerinin ana sebebi eee bu eskiden göl olan yerin hem bir dereyle, bir nehirle beslenmesi hem de gölden başka bir yere yine başka bir nehirle dışarıya aktarılması yani inbound ve outbound olması. Akan derenin getirdiği o bereketli özellikler bir delta oluşturduğundan şüpheleniliyor. Tabii şu anda orada su filan yok. Milyarlarca yıl önceki konular bunlar

Ve eğer bir canlı yaşam aranacaksa onun fosilleri, izleri aranacaksa kesin burada vardır deniliyor. Buna benzeyen çok başka bir bilgi de şudur arkadaşlar. Eee dünyanın en büyük çölü olan Afrika'daki Sahra çölünün de ortasında hakikaten kumların içerisinde mesela balık fosilleri var. Çünkü bir zamanlar orası da görmüş. Yine bir başka eee bilgiyi de verelim. Salda gölüne çok benzetiliyor. Ama önce şu bilgileri aktaralım. Size göstermiştim. Üzerindeki şeyler Kosity'ye çok benz rover üzerindeki teknolojik araçlar oldukça yenilikçi.

Sondaj yapan Charlock ve Watson gibi araçların yanı sıra üzerinde bu kez mikrofonlar da var. Ve ilk kez insanlık bir başka gezegene o gezegenin üzerinden havalandırılıp gezip tekrar konacak bir helikopter uçan bir araç gönderiyor. Evet. En önemli şeylerden bir tanesi de otonom sürüş becerileriyle eee geliştirilmiş olması. Yani her anını kontrol etmek zorunda değiller. Bu çok önemli. Çünkü en ufak bir komutu gönderdiğinizde 10-15 dakikada gidiyor. Hadi o komut gerçekleşti mi gerçekleşmedi mi bilgisi de bir 10-15 dakikada geliyor. En az 20 dakikalık adımlar halinde ilerlediğiniz zaman çok yavaş gidiyor işler. Oysa otonom olduğunda şimdi bu araç eee günde 200 metre kadar 200 metreye kadar hareket edebilme kabiliyetine sahip olacak.

Ve eee bu örnekleri topladıktan sonra da 2026'dan sonra gönderilecek yeni araçlar, yeni robotik araçlarla o örnekler tekrar dünyaya geri Asteroidlerden zaten bu başarılıyordu. Şimdi e daha önce Aydan da örnekler toplanıp getirildi ama ilk kez Mars'ta bu şekilde incelenmiş, ön elemeden geçirilmiş yani kaliteli olacağı düşünülen eee örnekler toplanacak ve bu örnekler oraya daha sonradan gönderilecek başka bir araca aktarılıp oradan da geri getirilecek.

Önemli bir adıma daha yaklaşıyoruz. Bu konuda bilgi istiyorlar. Şimdi şimdi önemli olan aşama da şuymuş. Eee, hala kontrol altında bu araç. Eee, ve o kontrol transmitter'dan ayrılma aşamasına geçelim mi, geçmeyelim mii konuşuyorlar. Eyvah. Bugün NASA'nın yayınlarında böyle kesintiler oluyor. Benden kaynaklanmıyor arkadaşlar. Ara ara güncelleyeceğim o yüzden. E o transmitter'ı kapatmak demek eee arabanın eee şeyinden, direksiyonundan ellerini çekmek demek. Yani ondan sonraki işlemler otomatik olarak gerçekleşecek artık. Hani çok korku dolu bir 7 dakika 10 dakikadan söz ediyoruz ama bütün bu aşamalar zaten aradaki sinyaller bize 11 dakika geç geldiği için aslında eee olmuş bitmiş olacak. Biz sadece 11 dakika gecikmeli sinyallerle başarılı olundu ya da olunmadı şu adım gerçekleşti gerçekleşmedi bilgilerini alarak sevineceğiz ya da üzüleceğiz.

Şu anda bakın ekipler tek kontrol veriyor. Yani direksiyondan ellerimizi çekelim mi? Böyle aralarda S olunca insan heyecanlanıyor. Go diyecek mi demeyecek mi? Demezse çünkü iş ertelenebilir. Evet. Bütün istasyonlar go verdiler. Şimdi transmitter'ı kapatacaklar artık. Yani bundan sonraki kısım otonom. idl denilen o işlemi en heyecanlı kısmı başlatmak üzere harekete geçmek üzere Evet. Bu e NASA için neden önemli konusunda bir açıklama yapmak üzere görevli bir başka kişiye bağlanıyoruz.

Thomas daha önce de dinlemiştim. Alman asıllı eee birisi Evet. Özellikle bu e rover'ın en önemli farkı ve üstünlüğü bu görevi farklılaştıran şey olarak bu eee örnekleri toprak ve kaya örneklerini toplama özellikleri vurgulanıyor. Çünkü sondaj yapmasının yanı sıra evet Cioity de buna benzeyen şeyleri yapıyordu. 8 yıl önce gönderilen Rover da bunları yapıyordu ama bu kez geri döndürmek üzere örnekler toplandığı için çok daha ince eleyip sık dokumak zorundalar. Oe e onu çünkü içinde sürekli taşıyacak yıllar boyunca uzay zorlu koşullarına dayanıklı hale getirmek için önce seçecek, ayıklayacak, işe yaramayanları atacak, işe yarayanları da mühürleyip eee kendi eee kesesinde saklayacak bir sonraki görevde geri getirmek üzere.

Görüyorsunuz küçücük küçücük çocuklardan soruları özellikle alıyorlar. Şu anda orada canlı bir yaşam olup olmadığını sordu. Eee, küçük kardeşimiz. eee radyasyondan dolayı orada bir yaşam şu anda canlı haldeyken bulabilme ihtimalimizi çok düşük gördüğünü söyledi. Ama 3 milyar yıl önce orada su olduğuna inanıyoruz ve su varsa eee mikrobik düzeyde bile olsa hani böyle bir balık fosili belki bulamayacaklar ama eee mikrobik yaşamın izlerini eee bulabilme ihtimalleri var. Orada fosilleşmiş bir şekilde eğer böyle bir şey bulurlarsa da işte onun ilk adımını izliyoruz hep beraber. Yani dünya dışında canlı yaşamın ilk ve tek belki de o zaman eee olacak somut kanıtını bu yüzüyle damgasını vuracak bir keşfi başlatabilecek bir adım bu. O yüzden de çok önemli. Hani sadece NASA için değil tüm dünya için.

Evet. Amerika içi gündemine dair bazı şeyler gösterdiler. Şu anda çok sıcak olarak bilinen Amerika'nın güneyindeki Texsas eyaleti arkadaşlar Alaska'dan bile soğuk. Bizim burada da bir kar yağışı var ki sormayın. Eee orada da öyle bir fotoğraf eşliğinde hani insanlara başka eyaletlere de şey mesaj gönderiyorlar. Şu anda bu hanımın söylediklerini ben size yine grafikle de alttan göstereyim. Eee, şu anda eee, Mars'ın etrafında ne var ne yok ondan bahsetti aslında. Ben de size şöyle göstereyim.

Mars yörüngesinde kaç uzay aracı var? Şu anda 6 ülkenin 8 aktif aracı görevde. Eee bunlardan da eee ü tanesi eee NASA'ya ait. Özellikle Mars Recisance Orbiterı bu görevde şu anda aktif olarak rol oynuyor. Yani gelen sinyaller şu anda yukarıda izlediğiniz odaya gelmeden önce Rover'dan, Rover'ın e o kabuğundan eee etraftaki o yörüngede dönen uydu diyebileceğimiz bu orbitera gönderiliyor. O da sinyalleri bize

Bir yandan da istasyonların, yer istasyonlarının kendi arasındaki telsiz görüşmelerine bakıyoruz. Bakın EDL şu anda o orbiterları tek tek kontrol ediyorlar. Her şey yolunda mı? Dolayısıyla Perseverance'ın bize gönderecekleri verilerde de bir sıkıntı olmayacak. Önce ne yaptılar? Perseverance'ı taşıyan o kabuğu, hani şuna benzetmiştim. Eee, o kabuğun, eee, kontrolünü kendisine bıraktılar. Artık onlar dünyadan yönetilmiyor. Direksiyondan ellerini çektiler. Otonom olarak Mars'a yaklaşmaya başladı. Şimdi de bakın sonraki aşamaları bize

Diyecektim. Hayır. Kendi web sitelerinin reklamını yapıyorlar. Aa ben bu arada kendi bilgilerimi vermeye devam edeyim. Söylediğim gibi eee böyle ara ara şeyler geleceğini beklediğimden ben, eee, neler olduğuyla ilgili bu kısımlarda ben kendi bilgilerimi de size aktarmak istiyorum. Şu anda bugüne kadar gönderilen başarılı ve başarısız bütün Mars'taki araçların hani patlayanlar onların enkazlarıyla beraber toplamda kütlesi 10 tona yaklaşmış arkadaşlar. 10.200 kgama yaklaşmış. Yani epeyce bir araç var. Dediğim gibi 60'lardan beri Ve eee Mars'ın yörüngesinde de yine 8 tane şu anda aktif olarak görev yapan uzay aracı var. E bunlardan bakın şurada görüyor musunuz bilmiyorum. çok küçük kalmış. Göremiyorsunuz bu büyük bir ihtimalle. Eee, 7 gün ve 6 gün yazıyor görev süreleri. Çünkü geçen hafta ulaştı iki tanesi. E, Birleşik Arap Emirlikleri ve Çin'in gönderdiği araçlar. Yukarıdaki ekranda da eee, şu anda NASA'nın sitesinden sizlerin de ulaşabileceği bu

Iniş aşamasına dair simülasyonları göstermeye devam ettiler. Bir yandan da çarpıcı böyle bilgilerle besliyorlar. İşte toplamda az önce size ben bu bilgiyi vermiştim zaten. 11 dakika 22 saniyede ulaşıyor. Eee, Mars'tan eee, gönderilen bir sinyalin bize ulaşması bilgisini verdiler. Size bir bilgi daha vereceğim birazdan. Onu da böyle bir buna benzeyen bir arada Evet. Şimdi teknik bir sözlük görevi görüyor bu arkadaşımız. Telemetri nedir?

Metrik bilgiler diye özetleyebiliriz. İşte aracın üzerindeki yüzey sıcaklığı, yükseklik bilgisi gibi birtım bilgiler. Roket fırlatmalarındaki canlı yayınlarımı takip ettiyseniz orada da buna benzeyen bilgiler vardı. Bir de yere indikten sonra odometre bilgilerini vermeye başlayacaklar. Yani Rover tam olarak Mars'ın neresinde gibi bilgiler ve bunları an be an takip edebileceğiz. Bu arada hani bu canlı yayının eee içerisinde tabii ki Rover indikten sonra hemen harekete geçmeyecek ama önümüzdeki günlerde hani dedim ya günde 200 metreye yakın gidebilecek diye böyle adım adım eee görebileceğiz nerede olduğunu. You may hear a couple important terms at landing itself. One is Ru stable. So the Rimu is a device on the rover that measures the rover's orientation and whether it's moving. So landing spot without any.

Ben bir yandan size yine eş zamanlı olarak başka bilgiler de vermeye devam Eee, şu anda hedeflenen krater burada. Bu canlı ve interaktif bir harita. İnternetten sizler de ulaşabilirsiniz. Ve, eee, mesela şunu işaretlediğinizde eee, aracın o anki yerini görebileceğiz. Nokta nokta işleyecekler. Yaklaşık olarak indirmeyi düşündükleri elipsin çapı şurada eee, bakın 4 kilometrenin ne kadar uzunlukta olduğunu görebilirsiniz. 7 km civarında bir eee, alana hedefliyorlar. Orada herhangi bir yere indirmeleri yeterli. Zaten eee bu bölgeye indikten sonra hemen hemen her yerine tekerlekli bir araç olduğu için eee ulaşabilecek.

Evet. Bir yandan da bu e vinch manevrasından söz etti. Gök vinci manevrasından. Ben bir an eee hem onlara kulak veriyorum ama görsellik açısından çok zengin bir içerik sunmadıkları için altta da size anlatılanlara paralel görseller gösteriyorum Türkçe açıklamalarıyla birlikte. Evet. yüzlerce insanın yıllar boyunca hazırlıklarını, denemelerini yaptığı bir sistem şu anda otonom olarak yönetecek diyor bu iniş manevralarını ve eee birazdan üç boyutlu bir model üzerinden de inceleriz. Rover'ın içerisinde bir değil iki tane bilgisayar var. Birebir aynı olan bilgisayarlar redundancıyla yani yedekleme amacıyla kullanılıyor. Herhangi bir aksilik olduğunda hemen diğeri devreye geçiyor.

Evet. Şimdi tam da benim dediğim tarzda safe at work ne kadar dikkat ettik vesaire gibi bilgilerin verildiği kısma geldi. Yani kamu spotu diyebileceğimiz bir kısım. Eee, Covid döneminde çalıştık, maskelerimizi taktık şeklinde. Hani kamuoyuna bu yayını aktardıkları için ne kadar sorumlu olarak çalıştıklarına dair bilgiler veriyorlar. Ben de bu sırada sizlere şöyle bir bilgi vereyim. Şimdi dedik ya biz aslında bir simülasyonu şu anda aktarıyoruz size. Oradan gelen sinyaller olumlu olumsuz ya da buradan gönderilen sinyallere go verildi ya da verilmedi gibi bir yayın bu. Yoksa bir roketin fırlatılması gibi böyle anlık olarak görüntülerin eee oluşmasını izlemeyeceğiz. Aşama aşama. O aşamaları da şurada göstermiştim başta yayınımın. Eee, 10 dakika içerisinde şu aşamalardan geçecek bizim uzay aracı ve bu aşamalardan işte her bir aşamada 12 adımın her birinde karşıdan sinyaller gelecek. Bu oldu, bu olmadı. Paraşüt açıldı, açılmadı. İşte paraşüt

Açıldıktan sonra alt kapak açıldı. Eee, Mars y eee, atmosferiyle ilk temas gerçekleşti. radar devreye girdi. Yeni nesil teknolojiyle yeni konum belirlendi. Eee, paraşütün de bulunduğu dış kapak açıldıktan sonra yeni motorlar ateşlendi ve bu şekilde eee, en son e gök vinci manevrasıyla inişe kadar olan kısımları bize sinyaller aracılığıyla gönderecekler. Peki hiç mi görsellik olmayacak? Ben tahminimi söyleyeyim size. Bir önceki buna en yakın görev 8 yıl önce gerçekleştirilen Koso City göreviydi. Aynı teknikle yani şu anda altta gördüğünüz grafiğin tekniğiyle iniş gerçekleştirdi. Yine böyle bir vinch vardı. Mesela ondan önceki görevlerde böyle yastıkların içerisine sarmalanmış bir şey atıyorlardı aşağıya. O da zıp zıp zıplayıp sonra onun içinden çıkıyordu filan. Yani mesela daha ilker yöntemler kullanılıyordu. Buna yakın ilk teknik 8 yıl önce kullanıldı. 2012'de Koset'de ve Küti iniş sırasında görüntüler kaydetti. Bakın o görüntüler eee bu mesela şey

Değil simülasyon değil. Eee 8 yıl önce kaydedilmiş Curiosity'nin iniş sırasında alt kapağı açıldıktan sonra altta bakın Mars'ın yüzeyini görüyoruz. Bu bir fotoğraf. Şimdi ilk sinyallerin bize ulaşması bile hani tamam ya da değil oldu olmadı sinyali bile 11 dakika sürdüğü için düşük çözünürlüklü bile olsa bir fotoğrafın ulaşması eee saatler sürüyor gelmesi bize. Yani bu canlı yayın içerisinde böyle bir görüntünün ulaşma ihtimalini en azından benim yaptığım araştırmalarda ben eee bulamadım. Olacağını da zannetmiyorum. Bu kez düşük çözünürlüklü fotoğrafın yanı sıra önce fotoğraf geliyor dediğim gibi. Eee, sesler de gelebilir. Çünkü üzerinde mikrofonlar da var. Bunların hepsi kayıtta olacak. Bir hasar görmezse eğer iniş sırasında hep kayıtta olacak. Sonra zaman içerisinde sinyaller bize yavaş ulaşıyor. Mesafe var. data çok miktarda. Özellikle görsel data çok fazla yer kapladığı için eee bunlar ilerleyen saatler ve günlerde ulaştıkça zaten anlık bir şekilde

Paylaştırılacak. Evet. Mars'taki bir gün sol deniliyor buna. Eee dünyadaki bir günden 40 dakika daha uzun yani 24 saat 40 dakika sürüyor gibi güzel bir bilgi de vermişler. Arada böyle arada genel kültür şeyleriyle de beslenmiş oluyoruz. Evet. E şu anda çok miktarda izleyici olduğu için dediğim gibi sabahtan beri NASA'nın canlı yayınında aksilikler yaşanıyor. Benden kaynaklanmıyor arkadaşlar. Ben oldukça hızlı bir internette bağlanmış durumdayım.

Evet. görevin bilimsel yönüyle ilgili üzerine eklenen enstrümanlar yani o teknolojik araçılardan söz ediyor bu Ben o bu bilgileri verirken size eee bu inişle ilgili daha sonra hani gelecek dedim ya bilgiler rover tam olarak nerelerde olacağını da burada harita üzerinden görmeye devam edeceğiz. Sağ altta bakın tüm koordinatlarını da veriyor. Mars'ın tam olarak hangi noktasında olduğu bilgisini de veriyor.

Bu da eee Inen Rover'ın üç boyutlu bir ve yukarıdaki kişi de bunlardan bahsettiği için eee ben de paralel olarak kendi hikayemi eee sizlerle paylaşıyorum. Ve üzerinde bakın çeşitli araçlar var. Tamamen interaktif. Çok güzel hazırlamışlar bunu. Böyle yaklaşıp eee, internet üzerinden Bunun e birçok parçası var. Bu parçalara da böyle tek ulaşabiliyorsunuz. Ben ilk göstereceğim parça şu olsun size. Şu anten bakın arkadaki siyah anten kısmı. İşte ilk sinyaller bu UHF anteniyle bize doğrudan gönderilmeyecek. Mars'ın yörüngesine binlerce gün önce gönderilmiş ve hala dönmekte olan Mars Recarna Orbiter'ı bir uydusu yardımıyla önce oraya yansıtılacak, sonra uydu bize

Sadece JPL'de, NASA'nın JPL eee biriminde binlerce kişinin çalıştığını söylüyor bu görevle ilgili olarak. Biz bir yandan da bu Rover'ın önemli parçalarını incelemeye devam edelim. evet endüstri partnerleri yani sadece NASA'nın içinde bitirilmediği aynı zamanda başka eee kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapıldığı bilgisini de veriyor. Ben eee şu şeyler eee kameraları size bir göstereyim. Bu üst kamera. Bir de bunun alt kamerası var. Bu işte az önce size gösterdiğim görüntü. Bunun tam tersi alt kamerayla yakalanmış. Mesela bir önceki görevden bahsediyorum. Download kamera var ya işte şu kamerayla mesela aşağıda kapak açılınca o az önce sizlere gösterdiğim görüntü elde edilmiş. O görüntünün de YouTube'da videosu var bu arada. Bakın

Sesini de kısayım. Eee sadece bir fotoğraf da değil böyle fotoğraflardan oluşturulmuş stop motion animasyon gibi ama gerçek görüntüler bunlar. Eee gerçek derken aman yanlış anlaşılmasın canlı yayındayız. şu anda kaydedilen değil 8 yıl önceki buna çok benzeyen eee görevde kaydedilmiş daha sonra dünyaya gönderildikten sonra o fotoğraflardan oluşturulmuş bir videoyu izliyoruz. Size gösterdiğim alt kamera ile çekilmiş olan görüntüler bu. Bu da Mars'ın yüzeyi. Bu bir simülasyon değil. Altta gördüğümüz görüntüleri biz birkaç gün ya da bir iki hafta içerisinde eee bugünkü canlı yayın sırasında kaydedilen görüntüler de ulaştıktan sonra bu şekilde izlemeye, paylaşmaya başlayacağız. Dediğim gibi e curiosity drops in on Mars kelimeleriyle bir arama yaparsanız YouTube'da siz de izleyebilirsiniz bu videoyu. Eee fakat bu canlı yayında arada 11 dakikalık bir gecikme olduğundan ve sadece basit sinyaller ilk etapta gönderileceğinden hemen böyle görüntüleri hani canlı canlı izleyemeyeceğiz. Onu

Tekrar tekrar vurgulamak ve hatırlatmak istiyorum Evet. Neden oraya gittiklerini açıklayacaklar? Şimdi ben de size cevabını bildiğim için altta yine Türkçeleştirilmiş görsellerle neden Cezaro Krateri seçildi? Eee, bir zamanlar eğer mikrobik bir yaşam varsa sadece Mars'ta değil bütün güneş sistemindeki en avantajlı yer olduğunu düşünüyoruz diyor. Evet. Burada bir delta olduğunu Şimdi hazır burada yeri gelmişken bizimle ilgili çok önemli bir bilgi. Muhtemelen NASA onu vermeyecek ama daha önce eee bununla ilgili araştırmalar yaptıklarını açıkladılar. Arkadaşlar Cezero ismi NASA tarafından verilmedi. O kratere 2007 yılında Uluslararası Astronomi Birliği tarafından verildi ve verilme sebebi de Bosna Hersek'teki Cezaro kasabası. 1100 kişi yaşıyor bu kasabada. E Bosna Herersek'te yaşayanlar, bilenler, orayı ziyaret edenler gayet iyi bilirler. Yemyeşil, sulak bir yerdir orası. Belki de o yüzden bir zamanlar sulak olduğu düşünülen Mars'taki o bölgeye de Cezero ismi verilmiş. Eee, Osmanlılar zamanında da buranın

Adı Gölhisarmış. Yani bugün inişini yapılacak yer Cezero Krateri aslında Osmanlılardaki Gölhisar. Daha da enteresan bir şeyi yapı olarak daha sonradan anlaşılıyor. Keşke o ismi verselerdi ama Cezer Krateri dünyada en çok bir göle benziyor. O göl de bizim ülkemizde. Salda Gölü. Bakın burası şu anda NASA'nın resmi sitesinden size gösteriyorum. Altta Türkiye'deki Salda Gölü dünya üzerinde hani bir zamanlar o Cezero'da olan göle en yakın yapıdaki gölmüş. Hatta tam şu bölgede bir ada var. O adanın fotoğrafını da çekmiş. E İstanbul Teknik Üniversitesi ile beraber oraya giden, eee, NASA çalışanları. Şu fotoğraf 2019 yazında çekilmiş. Bu ağustosunda. Eee, tam da ineceği hani kraterin içinde de ineceği ve araştırma yapacağı yer buna benziyor. Hani zamanında buna benziyormuş daha doğrusu. Dolayısıyla orada çok büyük oranda şey olabilir diyorlar. Bu arada bu çalışmaları yapan şu arkadaş Mascam Z enstrümanını da hazırlamış. Aracını

Da hazırlamış. Maskem Z aracı da şu. Bir yandan onu göstereyim. Hiç merak etmeyin. Ben yukarıda da anlatılanları bir yandan izliyorum, dinliyorum. Önemli olan bilgileri de size aktarıyorum. Eee neydi? Mustcam Z'di değil mi? Şu şu aracı yani bu tepedeki kameraları da geliştiren kişi Türkiye'deki o fotoğrafı da çekmiş. İşte Salda Gölüne gitmiş. Orayı nasıl görüntüleyebilirim diye bakmış. Aynı zamanda bu araç üzerinde de

Evet. Eee, o yine küçük bir kız arkadaşımızın sorduğu bir soruya cevap veriyor. Neden peki hani bir zamanlar göl vardı da o göller buharlaştı gitti? Her şey kurudu, kuraklaştı Mars'ta? onun cevabını veriyor. Bir şekilde Mars'ın manyetik alanının zayıfladığını, dolayısıyla atmosferinin inceldiğini ve böylece dış uzaya ait o yıpratıcı etkilerin artması sonucunda da eee var olan suyun kaybolduğunu düşünüyoruz şeklinde bir açıklama yaptı.

Inerken Perseverance'ın gidişatının eee izlenmesi amacıyla geliştirdikleri sistemi anlatmaya başladılar. Şimdi burası biraz önemli olabilir. O yüzden büyüteceğim şimdi. Orada bakın dünyayı gösterdi. Üç farklı noktasından antenler var. Yani tek bir noktadan alınmıyor sinyaller. Eee, bu üç farklı noktadan İspanya, Avustralya ve Amerika'daki üç farklı noktadan topladıkları bilgileri eee, birleştirerek aslında devasa bir kulağa dönüştürüyorlar dünyayı. Öyle düşünün, dünyayı bir çanak gibi eee

Eee, bunun teknik adı da Deep Space Network. Bu arada bir tanesi Kaliforniya'da Amerika Birleşik Devletleri'nde işte bu az önce size sözünü ettiğim eee Mars'ın yörüngesinde dolaşmakta olan Mars Recarence orbiterı ile Tam inmeden hemen önce ve indikten birkaç dakika sonra sinyaller gönderecek o orbitera. Bir başka araç daha var. Maven İndikten birkaç saat sonra bu sefer ikinci bir uydunun da iniş sırasındaki bütün bilgileri kaydetme bilgilerini bize gönderecek.

Eee, bu sırada hardbeat tonlar yani kalp atışı gibi her şey yolunda, her şey iyi, şu aşamayı geçtik şeklinde basit sinyaller gönderilecek. Bakın iki farklı eee araç yani aynı anda 3 tane Mars aracı iletişim halinde olacak. Burası çok enteresan. Bir yandan inmekte olan araç var. Bir yandan da etrafında yörüngede dolaşan iki ayrı uydu var. Bunlar dünyadaki üç ayrı noktadaki uyduyla haberleşiyorlar. O sistemin ne kadar komplike olduğunun farkında mıyız bilmiyorum.

Evet. En son buna benzeyen 2012'de dediğimiz gibi onu tekrar ediyorsun Hanım. Eee, Curiosity indi ama oraya inmek gerçekten çok zor diyor ama bilinmeyen pek çok şey var. Parametre var ve çok da endişeliyiz. Belki de yapamayız filan. Şimdi burada hikaye anlatıcılığındaki şey kısma geldik Çok zor engellerle karşıyayız. Gerçek tabii bunlar. Hani hikaye diyorum ama hani bir konuyu iyi anlatmak, bir bilgiyi iyi aktarabilmek için işin zorluklarından da söz etmek lazım ki başarının değeri ortaya çıksın. Hani her şey böyle tıkır tıkır işiyor. Her şey yolunda ama hani bunlar kendi kendine de olmuyor. Birileri de çaba sarf ediyor bu işler için.

Gerek bu iniş sırasında yani şu anda canlı olarak yayınladığımız aşamasında gerek 10 yıllar süren hazırlık aşamasında ve gerekse indikten sonra yıllar sürecek olan aşamada pek çok kişi çok dikkat bir dikkatli bir şekilde hazırlık yapıyor. 19.500 km hızla giden bir aracı eee yaklaşık işte ne kadar kaldı bir 1 saat sonra filan eee durduracaklar arkadaşlar. Yani 19.500 00 km hızla giden bir aracı önce yavaşlatacaklar. Sonra eee o yavaşlıkla indirip sonra tamamen durmuş bir halde sağ salim yüzeye indirmek zorundalar. Bütün bu atmosfere giriş sırasında içinde son derece hassas teknolojik aletlerle donatılmış eee bir rover var. Perseverance rover'ı Curiosity'ye çok benziyor 8 yıl önce gönderilen ama sadece kasası benziyor. Üzerindeki araçların hepsi yeni teknolojiyle donatılmış durumda. E 19 tane kamera var. Eee

Çeşitli nokta iki ayrı noktasında yanlış hatırlamıyorsam 6ı farklı mikrofon var. İniş yapacağı yeri tekrar elips içerisinde gösteriyorlar. O diğer çizgi de orayı besleyen nehrin yatağıydı. O yatak işte orada eee mineraller bakımından zenginleştirilmiş bir delta yatağı oluşmasına sebebiyet verdiği için o bölge seçilmiş. Size başta da söylediğim gibi önce koruyucu kapsülün o kabuğun kapağı açılacak. Sonra dış kabuktaki paraşüt açılacak ve hızı büyük oranda yavaşlatılacak. Bu sırada bakın serbest düşerken bir yandan radar sistemiyle yerini tespit edecek. İnce o elipsi tespit edecek. Ardından onu da gösterecekler. Şimdi kitlenecek burada

Curiosity'nin ya da daha önce Mars'a iniş yapan yerlerden çok daha zor bir alana iniş gerçekleştireceği için bu kadar iyi hazırlanmak zorundalar. Düşünsenize körlemesine gönderiyorsunuz. Orada dağlar, taşlar var. Kocaman kayalar var. Bunların üzerine inerse gitti iş. Ve sonra kabuktan ayrılacak. O paraşütün de yer aldığı kabuktan ayrılacak. Şu anda ikili bir yapı görüyoruz. Rover ve hemen üzerinde gök vinci var. Gök vincinin üzerinde de motorlar var. O ateşlenen motorlarla çok daha hassas bir şekilde ineceği noktaya doğru ilerlemeye başlayacak. Sonra çelik kablolar yardımıyla bakın kablolarla gök vinci manevrası gerçekleştirilecek ve yüzeye bırakıldıktan sonra o kablolar kopacak. 6.4 metre uzunluğundaki çelik halatlardan ayrılacak. Perseverance yere gidecek. Daha sonra onu taşıyan gök vinci de oradan ayrılıp uzaklaşacak diyorlar. Benim yaptığım araştırmalarda uzaklaşacak da nereye gideceğin bir cevabı yok büyük bir ihtimalle. O gidip bir nereye giderse artık yani eee bir yerlere

Gidecek, çarpacak falan filan. Çok umursamıyorlar yani artık o kısmını. Önemli olan sağ salim onun taşıdığı Perseverance'ın indirilmesi. Çünkü Perseverance'ın içinde de bir helikopter var. Bakalım burada ne gibi bilgiler vermişler? Bugüne kadar en çok kamera taşıyan araç. Eee, 23 eee, parçası var. Ve bu parçalardan iki tanesi de İnce Niet Mars helikopteri. İlk kez yine dünya dışı bir yerde uçurulacak bir gök aracı olacak. Eee, ve uzaktan kumandalı, sadece otonom da değil, uzaktan kumandalı bir araç

Bu şu andaki gerçekleşen giriş, alçalma ve iniş operasyonunun başındaki kişi konuşmaya başladı. There are craters full of sand that even if we landed them we would not be able to drive out of and there are rocks to the east and actually all over the place rock field evet. Buradaki riskler neler diye bir soru geldi. Eee, bu risklerin farkında oldukları için iki yeni teknolojiyle donattıklarını söyledi. Ben konuyla ilgili size hemen hazırladığım slaytı da göstereyim altta.

Evet. şu anda paraşütten bahsediyor. Bu paraşütün dünyada da testleri yapıldı. Ben şu anda size onunla ilgili bir görsel veriyorum. Eee, ikinci teknolojide, evet, tam şu anda bahsettiği şeyi gösteriyorum size. Terrain relative navigation teknolojisi. Bu teknolojinin bir parçası kameralar ve bir diğeri de motorlar. Bu e paraşütle eee kabuğu yavaşlattıktan sonra dış kabuğun üst kısmından da ayrıldıktan sonra eee burada tekerleklerini görüyoruz Rover'ın onu taşıyan gök vincine bakıyoruz şu anda. Bu gök vincinin üzerinde ve eee rover üzerindeki kameralar yardımıyla tam olarak yeri tespit ediliyor. Buna radarın kilitlenmesi aşaması da diyorlar ve ince ayar yapmaya başlıyor. Yani evet paraşütle veya atmosfere belli bir hedefle yaklaşıp girdikten sonra epeyce bir yaklaşmış oluyorlar. Ama o ince ayarın yapılması lazım. Hatta 1969'da aya iniş esnasında o zamanki teknoloji yetersiz olduğundan eee manuel kontrollerle inmek zorunda kalmıştı astronotlar. Tabii burada böyle bir şans

Yok. Tamamen robotik bir ve otonom bir görev bu. Dolayısıyla bu sistemi otonom olarak çok kesin bir hassasiyetle son anda mesela orada bir kaya parçası filan kameralarla tespit edilirse o kayanın üzerine inmek, yamuk inmek onu bakın tarif ediyor tam da ben bunları söylerken gibi bir durum olmaması için oradaki en uygun en düz yüzeyi tespit edecek bu kameralar ve motorlarla o ince ayarı yapmaya başlayacak.

Eee, Curiosity'den yani bir önceki Rover'ın iniş görevinden en büyük farkı bu olacak. Burada gündeme henüz gelmedi ama benim en çok merak ettiğim konulardan bir tanesi de şu aslında. Belki cevabını verirler ama orada resmen körlemesine gidiyoruz. Onu da söyleyeyim. Ya Mars'ta bir atmosfer var ve hava durumu da var. Hatta e Birleşik Arap Emirlikleri'nin oraya gönderdiği eee araç eee yani Hop adlı aracın en büyük amaçlarından bir tanesi Mars'ın iklimini gözlemlemek. Yani hava durumunu gözlemlemek. Ve mesela Mars'ta eee şey var. Eee çok güçlü kum fırtınaları olabiliyor. Mesela düşünsene şimdi burada kar yağıyor. Belki sizin oturduğunuz yerde de yağmur var, fırtına var, rüzgar var. Oraya gittiğinde de böyle bir ihtimal var. Tabii dünyadakinden farklı olarak MA'ta bu daha mevsimsel. Yani bir kum fırtınasının mevsimi var ve bunlar gönderilirken onlar hesaplanarak gönderiliyor. Eee, şu ana kadar da hani herhangi bir

Şey yok. Looking good dedi, eee, sunucu arkadaş da. Eee, demek ki hani böyle bir şey de beklenmiyor diyebiliriz ama aslında risklerden biri de bu. Şu aşamada o riskin seviyesi çok aşağılara inmiş olsa da mesela birkaç gün önce böyle şeyler de konuşuluyordu. O zamanki canlı yayınlara da ben katılıp takip etmiştim konuyu. Eee ya mesela bir kum fırtınası tehdidi de var aslında. Tam inerken hava şartları, hava muhalefeti nedeniyle iniş yapamıyoruz diyebilecek bir sistemleri yok. Eee aslında var. Hani biraz önce direksiyondan ellerini çektiler ya. O zaman direksiyondan ellerini çekmeyip belki birkaç tur daha attırıp fırtınanın dinmesini bekleyeceklerdi.

Evet, şu anda e genel bilgiler yerine yine ana kontrol merkezindeki konuşmalara bağlandıkları için ben de dikkat kesildim. Çünkü her şey bu önümüzdeki bir saatin içinde olup bitecek. Evet. Şimdi bir başka uzmana Bakalım o ne bize bilgiler verecek. Evet. Şimdi Marsist, evet bu benim iyi hazırlandığım bir konu arkadaşlar. O yüzden şimdi sadece konuşan kafanın yanı sıra ben size bu konuyu grafiklerle, tablolarla anlatayım. Bütün Mars'ın içerisinde bu nereye oturuyor diye bir soru geldi. Güzel bir soru. Ben de hazırlıklarım esnasında kendime sorup cevabını vermeye çalışmıştım. Bugüne kadar şimdi tabii karşıdaki kişi NASA'da çalışan birisi olduğundan bu arada bu hanım iyi tanıyorum. eee Mars'ın tüm Rover görevlerinde bulunan birisi. Çok tecrübeli bir isim. Eee o yüzden NASA'nın görevleri açısından değerlendiriyor. Ben bütün dünyadan görevler açısından değerlendireyim. Daha da geniş bir perspektif çizeyim. Aşağıda görüyorsunuz. Bugüne kadar toplam 9 tane

Ülke NASA'ya şey NASA Mars'a eee yörüngesine eee yörüngesinde dolaşmak üzere veya üzerine inmek üzere araçlar göndermiş. Çin, Hindistan, Japonya, Rusya. Eski ismiyle e Sovyetler Birliği yeni ismiyle Rusya. Birleşik Arap Emirlikleri geçen hafta ulaştı. Birleşik Krallık, İngiltere, Birleşik Arap eee Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa Birliği şeklinde hani göndermeyen kalmamış, göndermeyeni dönmüşler diyelim. 60 yılda 9 ülke 49 farklı görev düzenlemiş ve bu yıl sadece bu geçtiğimiz haftadan beri 3 ülkeye ait üç araç ulaştı. Bir üçüncüsü ulaşmak üzere. Geçen hafta Türk Uzay Ajansı'nın hedeflerini açıkladığı tam o sıralarda Birleşik Arap Emirlikleri'nin Hop adlı Umut adlı Orbiter'ı gezegenin etrafında dönmek üzere gönderdiği aracı ulaştı. eee başarıyla ve ondan bir gün sonra da eee Çin'e ait bir araç ulaştı. O araç üç parçadan oluşuyor. Şu anda orbiter'ın içerisindeki Lander ve Rover hala gezegenin yörüngesinde dönmekte. Bakın gezegenin yörüngesinde trafik sıkışık.

Şu anda epeyce bir dönen eee uydu var farklı ülkelere ait. Eee ve bu uydulardan da eee birkaç tanesi NASA'ya ait. Eee NASA'nın gönderdiği araçsa dönmekle kalmayacak. zaten şu anda yörüngeye çok yaklaşmış durumda. Oraya iniş gerçekleştirecek içinde bulunduğumuz saatin içerisinde. Evet. Şimdi Curiosity ile yine bir önceki göreviyle NASA'nın karşılaştırıyor. Rover göreviyle karşılaştırıyor ve diyor ki ona göre ben de bir yandan aşağıda Mars'ta daha önce inilen noktalar grafiğini göstereyim sizlere. ona göre 3 kat daha hızlı işlem yapıyor. Otonom olarak işlemlerini yürütüyor diyor. E normal 8 yılda bilgisayar teknolojisi zaten 3 kat geliştiği için doğal olarak onun içerisine yerleştirdikleri bütün komponentler, bütün elektronik ve bilgisayar parçaları da çok daha gelişmiş durumda. Şu anda eee bakın Curiosity alttaki grafikte görüyorsunuz. Inınside yani benim 2 yıl önce canlı yayında size inişini buna benzeyen bir etkinlikle aktardığım Inside'ın çok yakınına inmişti.

Inside buna çok benzeyen bir görev değil yalnız. Çünkü o zaman hop diye indirdiler tekerleksiz bir aracı ve orada durmaya devam ediyor. E Mars'ın iç yapısıyla toprağındaki jeolojik yapıyla ilgili olarak indirilmişti. Perseverance ise biraz daha farklı bir alana iniyor. Dikkat ederseniz daha önce indirilenler hep belli noktalarda böyle birikmiş. Fakat Perseverance onlardan çok daha ayrıksı farklı bir noktada inişini gerçekleştirmek üzere. Sebebini de az önce açıkladık. Orada canlı yaşamın izlerini bulmaya gittiğinden e çok daha eee hedefine uygun bir alan seçmek zorundalar. Ve buranın sadece Mars için değil tüm güneş sistemi içerisinde canlı yaşam bir zamanlar varsa en kolay bulunabilecek alan olduğunu

Evet. O odadan işi yönettiklerini Bakalım şimdi Mars Perseverance Rover'ına biraz yakından inceleyelim dediler. Güzel gerçek boyutlu bir maketi üzerinden anlatıyorlar. O yüzden ben şöyle büyüteyim bunu da. Bir Mini Cooper aracı kadar boyut. O boyutlarda yanında bir insan olunca boyutlarını anlamak daha kolay oluyor. Uzun boylu bir insan gibi kafası var. Bakın insana da benzetmişler biraz. Sebebi de orada üst tarafta kameralar

Bu şu anda gösterdiği yer, eee, topladığı örnekleri depolamayla ilgili olan araçların yer aldığı bölge. Bakın bu sondaj aracı yeri delmek için örnekleri yerin çünkü içerisinden çıkartıp arayacaklar. bir tebeşir boyutunda örnekler toplayacağını söylüyor. Her seferinde bir tebeşir boyutunda. Bunda deney tüpleri vardır ya onların içinde saklayacaklar zaten. Evet. Bu öndeki e kısım aracın önündeki şeylerin e engelleri, sensörleri yani engeller hakkında bilgi veren, bilgi toplayan sensörler. Bakın bir sürü kamera var. Bunların her biri ayrı bir kamera.

Aynı zamanda e lazerler ve spektrometreler var. Evet. yerel iklim az önce sözünü ettiğim şey işte bakın eee o bölgenin iklimi local climate dedi. Eee sadece genel Mars'ın iklimi için işte Birleşik Arap Emirlikleri bir yörüngeye şey yerleştirdi ama evet -53 derece ortalama Mars'taki sıcaklık. Bununla ilgili size hemen bilgi vereyim. Şimdi bu arkadaş Perseverance cansız mahsız ama aynı insan gibi davranacak onu da söyleyeyim. Geceleri çok soğuk oluyor. Eksinin altına düşüyor işte sıcaklık. O sırada mümkün olduğu kadar enerjisini korumak için kapanacak bütün şeyleriyle ve geceleri çok fazla hareket de etmeyecek. Gündüzleri ise şöyle bir açılacak ve enerji toplamaya başlayacak. Ve ilk gittiğinde aynı insan gibi hani yol yorgun olur ya insanlarda uzun bir yoldan sonra biraz aracı rahat bırakıp dinlendireceğiz diyorlar. Yani eee eğer başarıyla inerse birazdan eee biraz böyle güneşlenecek, enerji toplayacak, kendine gelecek. Bütün sistemler buradan

Kontrol edilecek. Ondan sonra böyle yavaş yavaş çalıştırmaya başlayacaklar Meteoritlerle gelmiş, dünyaya gelmiş, Mars'tan dünyaya ulaşmış aslında örnekler var diyor. Hatta ben bununla ilgili bir video da yaptım. Bu örneklerden bir tanesini de taşıyor şu anda Perseverance. Onunla ilgili videomu izlemenizi isterim tam konuştuğu şeylerle ilgili olduğu için ben onu da bir size göstermek istiyorum. Şimdi şimdi bugüne kadar yukarıdaki kişinin konuştuklarıyla paralel şeyler söylediğim için göstereceğim. Mars Barış Özcan diye YouTube'da aratırsanız Mars'ta 11 dakikada size bir tur attırabilirim. 2 yıl önce tam da buna benzeyen bir canlı yayını yapmıştım. Bu sefer heride inmişti ama o bir rover değil dediğim gibi. Bir de bakın bu taş Mars'tan geldi. Yarın yine Mars'a gidecek. Şeyh Elheimir 008 numaralı taş bir meteorla dünyaya ulaştı. O bulundu dünyada ve tekrar Perseverance'a yüklendi. Şu anda oraya iniş yapan aracın içinde bu taş. Mar düşünebiliyor

Musunuz hikayeyi? Mars'tan meteorla dünyaya geliyor düşüyor. Biz onu buluyoruz. Bulduktan sonra onu Perseverance'ın içine yerleştiriyoruz. Tekrar oraya gönderiyoruz. şu anda ve onun inişi yapılacak. Yani herhalde eee evrende belki de bunu yapan ilk taş falan olacak diyebilirim. Bu Şeyh El Uheymir taşı. Bunun sebebi de eee bulunduğu yerle ilgili. E bu videoyu izlerseniz eğer eee bu konuyla ilgili çok ayrıntılı bir şey var. E bir de işte tam 30 Temmuz'da canlı olarak uğurlamıştık buradan. Eee, Mars helikopterini de taşıyan Perseverance Rover'ın yola çıkışını da sizlere canlı olarak yayınlamıştım. Eee, bende de epeyce bir şey oldu. Enteresan bir bilgi daha. Bakın, milyonlarca Türk, bilmiyorum siz de var mısınız aranızda? Ben varım. Bu videoyu yaptım işte. Bayağı da bir izlenmiş. E şu anda içinde e isimlerimizi taşıyor. Şurasında onu da göstereyim size hemen. Şu e rover'ın biraz daha iniş yapacak olan

Rover'ın içinde arkadaşlar bakın şimdi tam şu noktada 3 tane çip var. Görüyor musunuz? O çipin içerisinde 10.9 milyon tane isim var. Daha da enteresan bir şey söyleyeyim. Bu 10.9 milyon isim içerisinde en çok Türklerin ismi var. Vallah benim yaptığım video yüzünden mi bilmiyorum ama toplam bakın bu haritada tam sayıyı görebilirsiniz. 10 mil932.295 isim yüklenmiş. En çok gönderen isimlere bakın. Kıvanç'la sunarım size. Türkiye. 2,5 milyon isim şu anda iniş yapmak üzere. Mars'taki Cezero kreterine yani Bosna Hersek'teki Osmanlılar zamanında adı Gölhisar olan yere yani şu anda dünya üzerinde en çok iniş yapılan yere benzer Türkiye'de yer alan Salda Gölüne benzer yerde. Ya ne kadar enteresan eee noktalar bunlar. Bunları da böyle birbirine bağlamayı, NASA'nın yayınında bile yapılmayan işi yapmayı eee kıvançla sunarım sizlere. E görüyorsunuz Amerika Birleşik Devletleri'nden bile fazla Hindistan ve Türkiye göndermiş. 1örte biri neredeyse

Gönderilen isimlerin %25'i Türkiye'den. Böyle bir anekdotu da aktarmış olayım Evet, şimdi bir yandan şuraya tekrar dönelim. Bu isimler burada demiştik. O da iniyor. Evet. Şimdi söylediği şey de tam şu. Eee, bu örneklerin dünyaya tekrar gönderileceği, eee, genel olarak açıkladığı şey bu. E, karşımızdaki kişi bu örnek toplama işinden sorumluydu. Daha önce de örnekler toplandı ama ilk kez bu örnekler toplanacak, ayıklanacak, saklanacak. yıllar boyunca saklanacak. Sonra yıllar sonra oraya gönderdiğimiz araç o örnekleri alıp dünyaya getirecek. Özetle bunları söyledi.

O yine küçük kız. Hep böyle küçük çocuklardan soruları toplamaları çok manidar ve kesinlikle bilerek yapılmış bir şey. Gençlerin ilgisini, tüm dikkatini bu konulara çekmek istiyorlar. Çünkü bu görevler çok uzun vadeli görevler. Geçen hafta Türk Uzay Ajansı'nın hedefleri ile ilgili yaptığım videoda da bu konuyu açıklamıştım. Dünyanın hangi ülkesi olursa olsun bu işlere çok önem vermek gerekiyor. Bu işler eee böyle siyaset üstü, partiler üstü bir şekilde sürdürülmek zorunda. Yıllarca sürüyor çünkü. Yani bugün işte bu yaştaki insanlar bu işleri yaparken bu bayrağı bugünün çocukları yarının büyüklerine devretmek zorundalar. Arada kesinti olursa işler aksar. işler aksarsa bu uzay yarışında geri kalır bu ülkeler diye. Aman aman bütün sorular çocuklardan geliyor. Bak dikkat edin. Zaten gönderdikleri aracın ismini çocuklar koyuyor. Perseverance'ın da, ince niyetinin de İngilizcede bile böyle zor söylenen ve pek de fazla günlük hayatta kullanılmayan azim gibi mesela

Eee ilham verici isimleri de çocuklara koydurtuyorlar. Az önceki hanımın söylediği şeylerden bir tanesi de şuydu. Bir dakika. Şimdi ben bu karanlık odaya bağlanınca telsis konuşmalarına kulak My reputation preceds me there. And uh look, I know this hasn't been easy, right? I'm not even sure we've even been in all in the same room at the same time. I mean, I'm staring at folks across the uh across the internet as well. Uh even now, right?

Yeah. Check. Ok. Um, I do want to just extend uh my heartf appreciation from the EDL team to the uh to the launch cruise team. Ya korktum böyle bir garip garip şeyler söyledi. Tam da duyamadım. Aralarda kesintiler oldu. Şu anda bir istasyon diğer bir istasyona tebrik ve teşekkürlerini iletiyor arkadaşlar. Hatta yani konuşmada çok da iyi değilim demiş. eee önünde konuşma metni var. Oradan konuşuyor. Diğer ekip arkadaşlarına teşekkür konuşması yapıyor şu anda.

Burada görüyoruz bakın farklı farklı departmanlar var arkadaşlar. İstasyonlar adını vermişler. şu anda konuşan kişi genel eee bu işlemleri yürüten direktör. Eee tırnak içinde bunun teknik adı recognition yani ekip içi eee başarıyı takdir etmek. Bence çok da güzel bir örneğini veriyorlar. Eee, burada tüm kurumsal yapılarda olması gereken hatta devletlerde, ülkelerde olması gereken bir şey. Kendi eee çalışanlarını ya da yurttaşlarını eee çok iyi çalıştığınız aferin şeklinde hani liderlik biraz bunu gerektiriyor. Karşılıklı birbirlerine teşekkür ediyor ekipler ve bir yandan da uçuş direktörü ya da bu görevin genel direktörü eee tek bu konuda emeği geçen insanlara, ekiplere eee sizin yaptıklarınızın farkındayız. Çok zorlu bir uğraş verdiniz. Teşekkür ediyoruz. Bunlar çünkü birbirine sonuçta bu adımları devrediyorlar. Yani işte dünyadan fırlatmayı yapan başka bir ekip, oradan e Mars'a kadar götüren başka bir ekip. Şimdi denilen işlemi gerçekleştirecek başka bir ekip ve

Sonra indikten sonra oradaki araştırmaları yine yapacak başka bir ekip. Oradan toplanan örnekler 10 yıl içerisinde gelecek. E 10 yıl içerisinde az önce soru soran o küçük kız kardeşlerimiz, erkek kardeşlerimiz büyüyüp üniversiteden mezun olacak. Onlar da gelen örnekleri alkışlayalım biz de eee inceleyecek, değerlendirecek ve eee bunlarla yeni keşiflerin önü açılacak. Tablonun farkında mıyız bilmiyorum. Bu ne kadar uzun süreli, ne kadar çok insanın koordineli ve işbirliği içerisinde böyle birbirine hani dirsek atmadan ele tutuşarak yapması gereken bir işlem.

EDL reserve nonherentation. benim söylediğim şeyleri şimdi sunucu da özetlemeye başladı. Yani hani şu anki görevle ilgili teknik bilgiler verilmedi. Bu anlamda dediğim gibi ben biraz böyle üzerine yorumlarımı da katıyorum. Çünkü önemsiyorum bu tür şeyleri. Bu bir hani çalışma ahlakı olarak bence eee gerçekte ne kadar uyguluyorlardır onu bilemem ama önemli de değil zaten. Eee bunun farkında olarak bir şekilde gösteriyorlar. Eee ve içten ya da dıştan bir şekilde teşekkür ediyorlar. Eee tanıyoruz diyorlar. Sizin çabanızın farkındayız, bilincindeyiz. Ve bakın tüm dünya izlerken, tüm Amerika Birleşik Devletleri izlerken biz de sizi alkışlıyoruz. Çok iyi çalıştınız. emekleriniz boşa gitmedi ve bu tarih içerisinde, uzay tarihi içerisindeki önemli adım sırasında sizler de çok önemli işler yaptınız şeklinde konuşmalar yapıldı. Çok da iyi yapıldı. Yine çocuklar karşımızda. Bu çocukları ben tanıyorum. Bunlar işte ortadaki çocuk Perseverance'a ismini veren, diğeri de Inenity ismini

Veren öğrenci Alex bakın Perseverance'ı ismini veren ortaokuldayken vermiş. Şimdi büyümüş tabii liseye gidiyor herhalde. Şimdi Amerika Birleşik Devletleri'nde okullardaki öğrencilerin ilgisini çekmek için eee böyle kompozisyon yarışmaları, makale yarışmaları filan düzenliyorlar. Bu da bakın şimdi gelecek. Mars helikopteri aşağıda. Ben de size hemen göstereyim helikopteri. Şöyle bu Mars helikopteri Inenity'ye ismini veren Neden öğrenciler için çok önemli bu konu diye bir soru geldi.

Çocuklar geleceğimiz. Bunları bizim tanık olmamız geleceğe tanık olmamız demek. Biz kendimizi bu yüzden bugünler için hazırlıyoruz. Bunları izlemek bizim için o yüzden Hayatınız nasıl değişti bu isimleri verdikten sonra? Ya şu anda lise için eee başvurumu yaptım. Uzayla ilgili bir liseye gitmek istiyorum diyor. Daha lisede başlıyor. Üniversite bile değil. Ve bu işleri gerçekleştiren o mühendislerin az önce birbirini tebrik eden o mühendislerin arasında yerimi almak için heyecanlanıyorum diyor.

Evet. Ben de eee aerospace eee mühendisi olmak istiyorum dedi. Aşağıdaki Mars helikopterine ismini veren arkadaşımız. Bakın bu canlı yayında bile eee sadece ismini vermekle değil sıradan ailelere olduğu belli odalarından da görüyoruz. 55 tane finalist arasından seçilmişler. Hani sadece isim önermiyorlar bu arada. neden o ismi önerdiklerini böyle giriş gelişme sonuç şeklinde çok iddialı makalelerle anlatıyorlar. Yani bu işi gerçekten sevdiklerini, gerçekten bildiklerini, araştırdıklarını, hevesli olduklarını gösteriyorlar.

Bakın bundan sonraki görevlerde de eee nerede bu başvuruların yapılabileceğine dair bir link de verdiler. Bunlar artık gelenekselleşmiş ritüeller diyebiliriz. Bir yandan da ben size alttan geri sayımı da vereyim. 33 dakikalık bir süre içerisinde her şey olup bitecek arkadaşlar. Türkiye saatiyle gece yarısı civarında bu iş hakkında ya oldu ya olmadı diyeceğiz. Bakalım neler olacak. Bir yandan eee dediğim gibi Amerika'ya doğru bir yayın yaptıkları için Amerika'daki Sedat Yiğit a tam gözümde görda Sedat Yiğit ismini gördüm. O Amerika'da yaşayan bir Türk müydü yoksa Türkiye'den mi yakalamışlar bilmiyorum. Eee, çok dikkat edim. Yayında kaçırdım ama galiba, e, Türkiye'dendi. Sosyal medyadan gelen bu yansımaları da canlı yayına aktarıyorlar seçerek. Peris pastası yapmış birisi mesela. Bu da güzel. Çok iyi.

Evet, aşağıda geri sayımı da veriyorum bir yandan sizlere. Heyecan giderek artıyor. İniş manevraları birazdan Bakalım başarıyla inebilecek mi bugüne kadar geliştirilmiş en güçlü Rover? Evet, şimdi bir sonraki konuğu anons Evet, yine çocukları bu arada bana gelen seste bir şey var. Ben ara ara güncellemek istiyorum bu canlı yayını. müsaadenizle hem e senkronizasyon açısından gecikmeler ortadan kalksın diye hem de bu sesle ilgili bir problem yaşıyordum dediğim gibi. Eee genel olarak bugün NASA'nın yayınında hep böyle kesintiler oluyor. Tekrar yapacağım çünkü çok fazla ilgi

Umarım sıkıntı çıkmadan bağlanabiliriz. En heyecanlı yerinde yayını kaçırmak da çok fena bir kapak olur herhalde benim için. Yine eee Emily's Wonderlap eee adlı bir programın sunucusu bu kişi bu arada. Eee mühendis ya da şey değil yani çok önemli bir noktayı kaçırmıyoruz. Eee çocuklara sevdirmek üzere yayıncılık yapan birisi. Eee benim de aslında kendi kendime böyle vazife çıkarttığım gençlere çocuklara sevdirme görevini Amerika içerisinde eee üstlenmiş birisi. Ben bir yandan soğukkanlılığımı korumaya çalışıyorum. Eee bir yandan canlı yayına bağlanmaya çalışıyorum. keşke güncellemese miydim falan diye düşünmeye başladım. Şimdi eee bağlantıda problemler eee devam ediyor. Çünkü dediğim gibi çok miktarda kişi eee şu anda eee bu yayını izliyor ve eee

Umarım eee problemsiz bir şekilde bağlanabilirim ben de. Bir kere daha güncelleyeceğim şimdi. Yani düşünün YouTube üzerinden nasının Evet. Oh, çok şükür. Aman bir daha. A gitme. Eee, ama ses gitti bu sefer de tamamen. Evet, aşağıdaki yorumlara bakıyorum bir yandan. Yani yayının yapıldığı yerdeki yorumlara bakıyorum. hani benden mi kaynaklanıyor yoksa yayının kendisinden mi diye. Biraz burada kalacağım şimdi. Eee, ses bana da gelmiyor arkadaşlar. Eee, bugün nedense eee, çok daha fazla bir ilgi var NASA'nın yayınına. Normalde bu kadar olmuyor. Bizde ne kadar? Oo, 62.000 kişi olmuş. Ben hiç bakmıyordum bu arada kaç kişinin izlediğine. Bizde de bayağı bir ilgi varmış. Ne kadar güzel bir şey bu. Eee, ilgi göstermek. Çünkü hep onu söylüyoruz. eee böyle bir ilgiyle ancak bilgi oluşturuluyor daha sonra diye. Ben bir yandan bu gevezelikleri yapıyorum. Son 30 dakikada şu yayını bir sağ salim

Size aktarabilsem çok mutlu olacağım. Eee bakalım birkaç kere daha güncelleyeceğim. Hatta şöyle yapacağım. Başka bir tarayıcı açıp bir de oradan Eee dediğim gibi sabahtan beri aslında buna benzeyen, eee, şeyler Eğer bu olursa buradan devam ederiz yayınımıza. Safari'den de bir başka bir tarayıcıdan da girdim şu anda. Girmeyi denedim daha doğrusu. Şu sohbetleri vermeyelim. eee ikisi de bağlanamıyor şu anda.

Umarım geçici bir sorundur diyorum ben de. Eee canlı yayına bu arada dünyanın dört bir tarafından aşağıda yorumlar akıyor. Ben de ona eee bir göz atıyorum. İşte Sri Lanka'dan filan bağlananlar var. Arapça yazılar görüyorum. Muhtemelen Birleşik Arap Emirlikleri'nin o gönderdiği şey çok o ülkede de eee etki yarattığı için şimdi uzaya karşı bir merak oluştu. Birleşik Arap Emirlikleri 50. eee yıl dönümü nedeniyle gönderdi ve hani bizdeki cumhuriyetin 100. yılını kutlamaya hazırlanıyoruz ya biz. Onlarda daha 50 yıl olmuş kurulalı. Fakat kurulduktan 5 yıl sonra doğrudan hemen NASA'yile bilmem nereyle filan iletişime geçip ya biz uzaya gitmek istiyoruz, 50 yılımızı böyle kutlamak istiyoruz filan diye hazırlıklara başlamışlar. 45 yıldan beri hazırlanıyorlarmış. Yani ben de hani parayı bastırdılar hemen yaptırdılar filan mı diye öyle biraz eee baktım eee araştırmıştım konuyu. Hayır öyle değil. Bayağı 45 seneden beri bu işe eee

Yani ne kadar tabii yoğunluklu olarak çalışıyorlar onu bilemem ama eee 45 yıllık büyük bir master planın, büyük bir eee şeyin adım adım, yavaş yavaş ilerlemesi sonucunda o noktaya gelmişler. O yüzden geçen hafta Türk Uzay Ajansı'nın en azından hedeflerini açıklamış olması da bir başlangıç. Umarım yeterli bütçeler, e, insan kaynakları her şeyden önce ayrılarak bizim uzay programımız da, eee, önce uzaya, daha sonra aya, en sonunda da Mars gibi ortamlara ulaşır. Umarım bu bir yandan YouTube'un durumu da ne olacak? Düzelir. Ben şimdi eee, hemen yine bir yandan eee, konuşmaya çalışırken arkadaşlar, bir yandan da şuradan eee, başka bir yerden eee, belki başka bir yayın daha yakalarım. NASA'nın resmi yayını olmasa bile başka bir yayın daha yakalarım diye arama yapacağım. Kendi yayınımı buldum YouTube'da. Hadi bakalım şu neymiş. Çünkü aynı anda birkaç yayın e açılabiliyor. Belki bu çalışır diye

Başka bir tanesine bağlanıyorum şu anda. Eğer o hazır olursa bu sefer ona bağlanmayı Şuraya onu taşıyayım hemen. Şunu Fakat maalesef benim yayınımda cihazımı yeniden başlatmama yönelik bazı uyarılar geldi. kişi izliyor şu anda eee NASA'nın orijinal yayınını. Dolayısıyla eee epeyce bir yüklenilmiş durumda. Eee internetim gayet yerinde. Ben hani başka yayınları izleyebiliyor muyum diye bakıyorum çünkü bir yandan. Eee, o yüzden başka bir kaynak arayışım devam ediyor şu anda. Başka bir yerden eğer bulursam NASA'nın canlı yayınını mesela eee, 1 saat önce başlayan 360 derecelik bir yayın var.

Ona bir göz atalım bir yandan. Bütün odayı 360 derece olarak da yayınlıyorlar eş zamanlı olarak. Eee, şöyle bir şey yapacağım arkadaşlar. Bir yandan bu devam ederken son çağ olarak bütün Chrome'u yeniden Bu bir çözüm olur mu düşüncesiyle. O yüzden şunu buraya yapıştıralım. Bunu buraya alalım. Bunu kapatalım ve bilgisayarımda çeşitli problemler meydana geldiği için eee gördüğünüz gibi problem yaşıyorum.

Hatta şu anda kurduğum cümle bile çok saçma. Onun da farkındayım. Canlı yayın heyecanına verin. Bir yandan toparlamaya çalışıyorum. Oynatma kısa bir süre içinde başlamazsa cihazınızı yeniden başlatmayı deneyin. Hayır başlatamam çünkü şu anda ben canlı yayındayım arkadaş. Evet şunu yapacağım. Şimdi şöyle bir çözüm bulmaya çalışacağım. Bir yandan şu aksın bir yandan da Evet. bende problem var diye yan odadan sevgili oğlum yeni nesil haber veriyor çünkü biz izliyoruz diyor. O yüzden ben de eee şöyle bir şey yapacağım. Chrome'u kapatıp yeniden başlatacağım. Şimdi

Google Chrome'dan çıkıyorum. Belki benim bilgisayarım şişmiş olabilir düşüncesiyle Safari'den başlattım. Fingers cross. Hayır, maalesef O zaman çok acil başka bir çözüm üretmem Yedek çözüm. Bende de birkaç tane çözüm var. Eee, şöyle bir şey yapacağım arkadaşlar. Çok hızlı bir şekilde yapabilirsem eğer. Ben de başka bir bilgisayarı bağlayacağım şimdi yayına. Hemen onun hazırlıklarını yapayım. Eee, kusura bakmayın lütfen gecikme için. Benim bilgisayarımda yaşanan bir arıza nedeniyle tam da son anlarda yayını size aktaramamaya başladım.

Hatta işin ilginci bu bilgisayarın herhalde keşi vesairesi doldu. Şu anda gösterebildiğim e videolarda bile bir sıkıntı yaşıyorum. Hemen başka bir bilgisayarı devreye sokacağım ve oradan size bu yayını aktarmaya çalışacağım. Keşke bunu yayın öncesinde akıl etseydim. Bak her şeyi düşündüm. Bunu En heyecanlı yeri kaçırırsam çok da üzüleceğim ama kaçırmamak için şu anda bütün tedbirlerimi alıyorum galiba olacak. NASA'nın canlı yayınını şu anda bu arada 1 milyon kişi izliyormuş. 1.2 milyon kişi izliyormuş. Dile kolay şurada bunu da bir full screen yapalım. Ve sanıyorum şu ekrandı. Evet

Bu ekrana vermiş olduğum kendimi de şuraya alacağım ve bunu da büyüteceğim. Sesi de açtım mı umuyorum ki. Evet, sesim de şu anda size geliyor olması lazım. Sanıyorum becerdim arkadaşlar. Canlı yayında başka bir bilgisayarı da bağlayarak şu anda sizlere aktarmaya başladığımı Eee, tek problem var. Ben de yayını duyamıyorum. Onu da hallettin mi her şey yoluna girecek diye. Şimdi eee onu da başlatmak üzere şöyle bir düzenleme yapacağım

Evet. Bugün kötü bir şey olursa epeyce bir şey öğreneceğiz. Klasik SpaceX'te de bunu çok duyuyoruz. Evet. Eğer NASA ve Kongre, Amerikan Kongresi izin verirse bunu tekrar deneriz diyor. En önemli şeylerden bir tanesi paraşütün açılma esnasında yaşanabilecek problemler dedi. Evet. Hepsinin e pek çok şeyin aynı anda gerçekleşmesi gerekiyor ve bu da oldukça zor bir şey diyor haliyle. Ve bu denemeleri biz önceden tabii ki dünyada da yapıyoruz ama bazı şeyleri tamamen deneyemezsiniz. Mesela başka bir atmosferde, Mars'ın atmosferinde paraşüt açılacak. Bunu nasıl dünyada test

Bizim ekibimiz harika. Çok çeşitli yerlerden yani karmaşık bir ekibimiz var. farklı ülkelerden, farklı kökenlerden, farklı cinsiyetlerden, farklı ırklardan eee ve çok sıkı çalışıyorlar. Bu farklılıklar bizi, eee, en azından hani bunlara güvenerek bu işi yapıyoruz. 14 dakika kaldı arkadaşlar. En heyecanlı kısma yaklaşık 13 dakika kaldı şu anda. Evet, bir bilgi daha aldım. Şimdi arkadaki sesin çok açık olduğu yolunda ara ara onu düşüreceğim.

Evet, bu kez ben teknik aksaklıklar ama eee yan odadaki görev kontrol bana verdiği bilgilerle, yönlendirmelerle işi toparlamaya çalışıyor. anchor is complete. Yes, we will see the next anchor in approximately 3 minutes. We are currently 12 and a/ minutes from entry interface. We are coming upon crew stage separation in 2 minutes and 20 What's happening now? Defalarca test ettiğimiz yazılımın yeniden testiyle uğraşıyoruz şu anda. for years and and and so this is this is really the culmination of all that work. So this vehicle is is going is getting ready to push that cruise stage away. Uh once it gets pushed away um it it the entry system with the rover inside but the rover is still in charge is going to get ready to take the vehicle turn it to right orientation and aim it to

Mars and and uh and prepare for entering the Evet, şu anda e artık iyice gördüğünüz gibi e o karanlık odaya, yer görev merkezine yönlendirilmiş durumdayız. 11 dakika kaldı heyecanlı anlara. Ondan sonra işler çok hızlanacak. O 10 dakikalık kısmın özellikle 7 dakikasında 7 dakikalık korku terör diyorlar onlar minutes of terror kısmı başlayacak. Evet. Bir dakika kadar sonra size yayının başında gösterdiğim eee ilk hani nerede o benim şeyim? Şu kabuğun altında oraya kadar taşıyan kısım cruise stage kısmı ayrılacak. Dünyadan Mars'a kadar. Bu aracın gitmesini sağlayan çok düşük bir enerjiyle bu sağlanabiliyor. E kısım ayrılacak. Zaten artık çok güzel grafikleri de vermeye başladılar. Şu anda bulunduğumuz aşamayı burada

Bu cruise stage separation dediği kısım dediğim gibi güneş enerjisi panellerinin de olduğu bagajı aslında. Oraya kadar onu taşıyan kısım. Artık ihtiyacı kalmayacak. O giriş kısmını başlattıklarında onu ayırarak işlemi Evet, şu anda sanıyorum ayrıldı. Evet, konfirm edildi, doğrulandı. Bu aşama geçildiği bilgisi geldi. Bizim izlediğimiz görüntüler gerçek zamanlı olmakta olan olayların önceden hazırlanmış simülasyonları arkadaşlar. Oradan böyle bir görüntü gelme ihtimali zaten yok şu anda.

9 dakika kaldı. Şu anda araç kendi kendine ilerliyor. O başta yaptığım ben benzetmeyi belki yeni katılanlar vardır diye tekrar yapacağım. Şöyle düzeneğimi hazırlayayım bir yandan. Mutfaktan sağ olsun eşimin yardımıyla hazırladığım bir düzenek. Bu bir yumurta pişirme aracıyla. Konuyu nasıl anlayabiliriz? Bazen en basit şeylerle anlatmak ve anlamak daha kolay oluyor bizler için. şimdi oraya kadar böyle bir yumurta kabı bir şey gibi bir şeyin içinde gitti. Sonra altındaki şu tabak gibi olan kısım az önce ayrıldı. Onu oraya kadar götüren üzerinde güneş panelleri ile enerji üreten kısımdı o. Şimdi böyle bir kap halinde gidiyor. Bu kap ısıya dayanıklı.

Çünkü atmosfere giriş yaptığında girdikten 80 saniye sonra sıcaklığı 1300 s dereceye çıkacak bunun. Şu anda tabii uzayda giderken bunlar kendi etrafında dönerek ilerliyorlar. o dönüşü de durdurmak üzere ufak ateşlemeler yapıyor. Despin deniliyor işte bu aşamaya ekranda da görüyorsunuz. 15 dakika sonra Mars yüzeyine inmiş olması bekleniyor arkadaşlar. Oldukça heyecan verici. Bu kapsülün içinde böyle resmen kapaklı bir kapsül içinde şu anda Rover ve onu yere indirecek olan VNCH var. Paketli halde duruyorlar. Birazdan aşama aşama izleyeceğiz neler olacağını.

Ben şu KJ'yi de kaldırayım. Atmosferik entry bilgisi de size de gelsin. Evet. şu şekilde atmosfere girmeye hazırlanıyor. Yani fırına girmeye. Bir başka deyişle. Mars'ın atmosferi bizimkine göre %1 civarında. Çok kalın değil, ince bir atmosfer. Yine de tabii çok büyük hızla gidiyor şu anda. 19.500 km hızla gidiyor saatte. Dolayısıyla yavaşlayabilmesi için eee yavaşlayabilmesi için değil girince sürtünmeden dolayı hem ısınacak hem yavaşlayacak. 6 dakika sonra

Şu anda bu olayı biz nasıl peki görüyoruz? Daha önceden hazırlanmış bir simülasyonu bize gösteriyorlar. Fakat o simülasyondaki aşamaları ilerletmeleri için de e kalp atışı şeklinde sinyaller gönderiyor sistem. O sinyaller Mars'ın etrafındaki iki ayrı yörüngede dönen NASA aracı tarafından, orbiter tarafından toplanıyor. Bir tanesi hemen bize gönderiyor dünyaya, dünyanın üç farklı noktasındaki antenlere. Diğer eee uyduysa, Mars'ın etrafındaki diğer uyduysa onu dışarıdan kaydediyor. Bütün aşamalarını böyle kamera gibi adeta eee neler olup bittiğini kaydediyor. Onu daha sonra bütün bu kaydı gönderecek ve onu inceleyecekler. Buradaki uzmanlar

Hala bu kalp atışı tonlarını duyduklarını söylüyor. Perseverance will be no longer in view of our antennas here on Earth. About 90 seconds prior to entry, the Mars or Conisance orbiter should begin receiving telemetry from perseverance and streaming it to Earth in near real time. Uh there are a few expected shortages such as when we have a plasma backout or when we enter the peak heating phase.

Indikten sonra şimdi bu aşamada yani birazdan 5 dakika sonra başlayacak olan otonom süreçte böyle kalp atışı gibi yolunda vesaire gibi sinyaller gelmeye devam etse de asıl sinyaller indikten 90 saniye sonra telemetrik bilgileri göndereceklerini söylüyor. Evet. Girişe hala kalp atışı tonlarını gönderdiğini, sinyallerini gönderdiğini, her şeyin nominal olduğunu bilgisini alıyoruz. En azından toplamda 11 dakika 22 saniye sürüyor oradaki sinyallerin bize

Ready to receive signals from the Şimdi bu cihazdan sinyal alınabiliyordu. İçinde taşıdığı Perseverance roverından da sinyal alınabildiği bilgisi ulaştı. to land we really need for our own health and wellbeing today to keep our nerves controlance az önce söylediğim gibi bir yandan Mars Recarence Orbiter ile bu haberleşmeler gerçekleşiyordu. Bir tane daha bir araç var dedim. Mavene adlı bu araç da Orbiterda, yörüngede dönen diğer araç da şu anda o kayıt işlemlerini gerçekleştirmeye hazır olduğu bilgisini

Tekrar edelim. Eş zamanlı olarak şu anda Mars'ın atmosferine girmek üzere olan bir dış kabuk içerisinde bir gök vinci ve onun taşıdığı rover onun taşıdığı helikopterle beraber iniş yapmak üzere. Arkadaşlar son derece heyecanlı ve eee ilk pek çok ilke tanık olacağımız bir olay bu. Bu aşamadan sonra sürekli bu yer kontrol merkezi ve o simülasyon arasında gidip geleceğimizi tahmin ediyorum. Adım adım 2 dakika 44 saniye sonra.

Evet ilginç bir tabir kullandı. araç kendisinin eee sağlıklı olduğuna inandığı bilgisini gönderdi diyor. Çok enteresan bir şekilde yani. Çünkü onun ölçümünde bile bir hata olabilir. Düşünebiliyor musunuz? Eee kendi yaptığım ölçümlere göre ben sağlıklıyım abi şeklinde bir kalp atışı sinyali diyorlar. O da enteresan. Eee, yine ilginç bir bilgi. 2 dakika kaldı atmosfere. Aslına bakarsanız yavaşlamıyor diyor şu anda. Yer çekiminin, Mars'ın çekiminin etkisiyle hızlanmaya başladı şu anda araç.

Heyecanlı böyle bir sessizlik var. Fırtına öncesi sessizlik gibi adeta. Bakın odanın tonu bu. Herkes nefesini tutmuş bekliyor şu anda. Birazdan umarım üzüntülü aflar oflar değil de sevinçli alkışlar kahkahalar Şimdi ısınma süreci başlıyor. Ya bu arkadaşa bir ışık ayarlasaydınız. Odanın tonunu da özellikle böyle biraz sesini açarak veriyorum ara ara. Evet. derece hızlı bir şekilde. Evet, telemetri bilgileri gelmeye başladı galiba. Şu anda 170 km yükseklikte olduğunu görüyoruz.

Saniyedeki hızı 5300 met. Saniyede 5 saniyede saatte değil. Gerçekten oldukça heyecan verici. Şu anda atmosfere girmiş olması lazım. Artık buradan itibaren simülasyonunu izliyorsunuz arkadaşlar. Cezero krateri Hedef orası. 67 dakika sonra oraya inmiş olacak. Sürekli alttaki telemetrik bilgileri bize aktarıyor, okuyor. Sadece bize değil tabii oradaki ekip arkadaşlarına da işitsel olarak veriyor bu bilgileri. Sizler de görüyorsunuz zaten burada Allah'tan evrensel ölçüleri vermişler. mil yerine metre

Kilometre gibi. Navigation is also the atmosphere on the perseverance entry Şimdi buradan itibaren arkadaşlar o şimdi çok tehlikeli bir kısma girdik. Çok az sinyal geliyor. Simülasyonla tahminlerde bulunuyorlar sadece. Yani her şey zaten otonom gittiği için. Yani orada bir sürü insan görüyoruz. Bunların hiçbirisi hiçbir şey yapmıyor şu anda. Sadece yaptıkları şey gelen o kalp atışı sinyallerini değerlendirmek ve önlerinde programladıkları aracın aşamalarını tek tek konfirme etmek.

İniş yapacağı hedefe olan mesafesini üzere bazı hareketler yaptığını söyledi. Evet. Fondan yes yes seslerini Şimdi birazdan atmosfere girdiğinde eee ince bir atmosfer olmasına rağmen o hızla sürtünmeye başlayacak. Sürtününce ısınacak ve ısınınca da eee 80 saniye sonra girdikten 80 saniye sonra 1300 derece sıcaklığa ulaşacak. Mars yüzeyinden 16 km. Bakın altta da görüyorsunuz yükseklikte şu anda doğrudan hedefe doğru gidiyor diyor.

Paraşüt sesini duydum. fısıltı bir evet bakın biraz önce 5000 saniyede 5000 met hız Hızla giderken şimdi 500 metreye kadar yavaşladı. Evet, paraşüt açılmak üzere hazırlıklar Şimdi hala bu kabuğun içinde. Evet, galiba açıldı paraşüt. Evet, paraşüt açıldı bilgisi gelmiş. Bu önemli aşamalardan biriydi. Şimdi şu kapak açılacak. Şuradan paraşüt açıldı önce. Şimdi kapak açılacak. Alttaki kapak. Bakın paraşütü görüyoruz.

Sesten daha yavaş subsonik hızın altına düştü diyor. Saniyede 145 metre hızla serbest olarak 10 km civarında 9,5 km civarında süzülüyor şu anda. Şu anda bir motor çalışmıyor üzerinde. Az sonra kapak açılacak ve Rover Mars atmosferiyle ilk kez dünyadan beri ilk kez dünya dışı bir atmosferle yüz yüze Bir yes daha duydum. Oo radar radar bağlantısı da yapıldı. Bundan sonra iyice hızlanacak işler.

5 km kaldı. Hız iyice azaldı. Bakın 90 metreye kadar paraşütün etkisiyle bir başka deyişte saatte 320 kreye kadar yavaşlayacak. Saniye bilgisi belki yeterli olmayabilir. Yani hızlı giden bir yarış arabası gibi bir hızla düşüyor şu anda paraşütle. Ama tabii bu da çok hızlı hala. Şimdi birazdan içinden şey ayrılacak. Bu vinch ile beraber. Ayrıldı mı yoksa? Bakalım. Bundan sonra iyice hızlanacak çünkü

Evet ayrıldı. Bakın dış kabuk da çıktı şu anda paraşütle beraber. Şu anda wnch'ile eee rover aşağıya doğru düşüyorlar. Birbirine kenetlenmiş bir halde motorlar çalıştırıldı. Tam o cezera kraterinde iniş yapılmak istenen noktaya doğru ince ayar yapmaya başladı. Yanlışlıkla yamuk bir zemine ya da kayanın üzerine inmemek üzere. Şu anda motorlar açık durumda. 300 met 200 metre inmek üzere arkadaşlar. Birazdan şu hareketi

Kablolar yardımıyla vinch manevrası gerçekleşecek. Vinci Ha, as expected. Güzel. Kalp atışı tonunu kaybettik. Beklediğimiz gibi dedi. Evet, şu anda 20 metre arkadaşlar ve muhtemelen indi sinyali gelecek. Evet. Good. Duydun mu? Evet. Touchdan confirmed. Evet. Şu anda Perseverance Mars yüzeyine içinde göbeğinde taşıdığı Incenity helikopteri ile birlikte iniş yaptı. Müthiş bir an. Yıllardır hazırlanılıyordu bu ana. 7 aydan beri uzayda oraya doğru yol alıyordu ve nihayet her şey yolunda gitti. Şimdi 90 saniye içerisinde diğer bilgiler de akmaya başlayacak. Aynı anda iki tane yörüngedeki uydudan dünyadaki üç farklı noktaya aktarılan bilgiler işte tam bu odaya geldi ve bütün her şey yolunda bir şekilde Perseverance

Aracı Rover'ı Mars'a inişini gerçekleştirdi. Şu anda onu bırakan şu Vinch bir yerlere doğru gidiyordu. birazdan çarpar diye tahmin ediyorum ama önemli olan zaten Perseverance'tı ve o gerçekten çok heyecanlı bir an. Gerçekten belki de uzayda yaşamın kanıtlarını somut bir şekilde bulacak o araç. Bilmiyoruz ama bunun en yüksek ihtimalinin olduğu güneş sisteminde en yüksek ihtimalle Mars'ta, Mars'ta en yüksek ihtimalle işte tam şu anda iniş yaptığı Cezero kraterinde belki de bir zamanlar hayat vardı ve belki de şu anda başarıyla iniş yapan Perseverance aracı işte orada bu hayatın izlerini bulacak. Az önce de söylediğim gibi ilk 90 saniye içerisinde önce bize veriler gelmeye başlayacak. O uydulu yörüngedeki Mars'ın yörüngesindeki

Hayatta harika kalp atışı hayatta gibi şeylerle de her şey yolunda gidiyor. Her şey beklenildiği gibi devam ediyormuş. Bu bilgileri de aldık. Bu NASA'nın Mars'a gönderdiği 9 araçtan 8 tanesi başarılıydı. 10 başarılı e aracı oluyor. Pardon 9uncu başarılı oluyor. 10 araçtan 9uncusu oldu. Başarılı olarak iniş yapan ve şu anda Mars yüzeyinde halihazırda aktif olarak görev yapıyor Krio City binlerce günden beri. Öbür tarafta geçen 2 yıl önce

Evet. Harika. Gerçekten de insanlık adına çok önemli anlar arkadaşlar bunlar. Mars 2020 görevinde en önemli aşama ki ben bunun e fırlatılışını da 7 ay önce yine canlı olarak yayınlamıştım. Geçen 2 yıl önce görevini bu şekilde inişini yayınlamıştım. Çok büyük bir mutluluk ve heyecan. O salondakilerin eee o mutluluğunu, heyecanını bizler de hissediyoruz. Çünkü insanlık adına çok büyük keşiflerin yapılması için bu tür adımların atılması gerekiyor. İlk bilgiler gelmeye başladı galiba. Bakın arkada yansıtmışlar. Ben size yayının başında o haritayı göstermiştim. Eee sizler de bundan sonraki aşamada NASA'nın o haritasından Rover'ın tam olarak bulunduğu yeri ve ilerlemesini adım adım takip edebileceksiniz canlı

Şimdi o evet. İlk görüntüler düşük çözünürlüklü olarak gelmeye başladı. 90 saniye içerisinde bekleniyordu zaten. Mühendislik kameralarından kaydedilen ilk görüntüler ulaştı. Evet, birkaç saat içerisinde bunun yüksek çözünürlüklü halleri de gelecek ama düşük çözünürlüklü olarak indim. Sağlıklıyım sinyali geldi. Ardından düşük çözünürlüklü fotoğrafları geldi. Şu anda inanılmaz bir şey. Tamamen otonom olarak bizden milyonlarca kilometre uzaklıktaki bir gök cismine robotik bir görevle gönderilen perseverance iniş yaptı. Her şey yolunda. Sağlığım sıhhatim yerinde. Dedi. Şimdi o birkaç gün dinlenecek. Birkaç gün güneşlenecek. Orada enerj enerjisini toplayacak. Güneş panelleriyle eee kendisine gelecek. araçlarını, bütün o teknolojik araçlarında hasar var mı yok mu bunlara bakacak. Evet, sağlıklı ama onlarca mikrofon ve kamerayla donatılmış durumda. Tek bu ekipler şimdi artık rahat uyurlar diye tahmin ediyorum. Ve eee

Oradaki eee araç birkaç gün içerisinde hareket etmeye başlayacak. Sonra bu ay içerisinde, bir ay içerisinde o altındaki helikopter göbeğinden ayrılacak ve onunla 45 deneme yapacaklar. Uçurma denemesi yapacaklar. Gerçekten de Mars tarihinde de, uzay tarihinde de çok önemli bir gün. İkinci resim gelmiş. İkinci resim. Süper. Her şey yolunda. Yere, yere çok yakın bir kameradan, öndeki engelleri tarayan kameradan bir görüntü yakaladık diyor. O yüzden tekerlekleri de görebilirsiniz diyor. İnanılmaz bir şey bu ya. Gerçekten başka bir gezegene gönderilen araç bize şu anda bu fotoğrafları gönderiyor. Eskiden bu kadar hızlı gelemiyordu bu arada.

Bu kadar hızlı derken hızlıda bir değişim yok ama gönderilen datanın miktarı işte bu kadar orbiter ve dünyada farklı çanak antenleri sayesinde bütün dünyayı devasa bir kulağa, dinleyici bir kulağa dönüştürdükleri için artık yine 11 dakika 22 saniye gecikmeyle gelmekle beraber düşük çözümlülüklü bile olsa fotoğraflar hızla gönderilebiliyor. Bu tür başarıları elde edebilmek için birlikte çalışmalıyız mesajını bir kere daha vurguladılar.

Görüyorsunuz fist bumplar oldukça sosyal mesafeli olarak Evet. NASA'nın şu anda eski yöneticisi buradaki seçimlerden sonra değiştiği, geçici olarak atanan eee yöneticisi, en yetkili kişisi diyebiliriz şu anda. Doğrudan ne müthiş bir ekip bu, ne kadar başarılı bir ekip diye doğrudan ekibini takdirle başladı işe. Bakın çok önemsiyorum bunu. Lider pozisyonunda birisi. bütün NASA'nın başında şu anda ve yaptığı açıklama hani öncelikle NASA'nın başarısı filan değil, öncelikle benim başarım filan değil, öncelikle ekibim. Ne muhteşem bir ekip.

Belki de hiçbir zaman düşünemeyeceğimiz şeylerin keşfedilmesine yol açacak derecede gelişmiş araçlarla donattık. Onu indirdik. Aslında bu o anlama geliyor diyor. Evet. Helikopter bir deney. Tıpkı e Maxi aracı gibi. O da bir deney. Helikopterle aslında önceden gitmeden nereye gidebileceğini tıpkı dünyada dronelarla yaptığımız gibi keşfetmeye çalışacak. Maxi aracıyla da Mars'ın atmosferindeki karbondioksitten oksijen üretmeyi deneyecekler. Böylece ileride Mars'a insan gönderildiğinde belki de onların ihtiyaç duyacağı oksijen rezervlerini önceden hazırlayacak bu tür robotlar. Eğer başarırlarsa. Çünkü bunlar hep yapılacak olan deneyler.

Evet. küçük toz partiküllerinin e niteliklerini ve büyüklüklerini anlamamızı sağlayacak türde teknolojik araçlar yerleştirdik ve bunları da cashleyen, depolayan eee ve eee mühürleyerek yıllar boyunca uzay eee zorlu koşullarında saklamayı sağlayacak eee aynı zamanda arşivleme araçları da var diyebiliriz Perseverance'ın içinde. Bakın yine bir öğrenci sorusu. İnişten sonra da devam ediyorlar bu misyona. Orta 1'e gidiyormuş. Evet. Az önce size beni önden söyledim ben dayanamayarak. Ona geçti. Şimdi Maxid'den bahsediyor.

Atmosferik karbondioksitten oksijen üretmek üzere tasarlanan bir deney düzeniği bu. Hatta belki sıvılaştırabilme ihtimalimiz bile olabilir diyor. Bu da aslında yakıt için gerekli olan bir şey. Aynı zamanda Mars'ın eee toprağının altında olması muhtemel. buzlu su buzunu suya dönüştürmek üzere de bazı araçlar koyduk. Evet. Şimdi bakın dedim ya bu bir bayrak yarışı diye. Bundan sonra yüzeydeki görevlerle ilgili takımın başındaki kişiye bağlandılar. Bundan sonra neler

Şu anda arkasında gördüğümüz ekip bundan sonrasını devralıyor. Onlar yüzeyde yapılacak işleri yönetecekler. Bu arada görev süresi 1 Mars yılı gibi hesaplandı ama hep böyle söylenir. O 5 sene, 10 sene ölene kadar hayatına devam eder. Nitekim Curiosity'de de öyle olmuştu. Bakın hala hayatta devam ediyor. Biz sürekli olarak aslında haber düzenli haberleşme saatlerimiz olacak. Onunla özellikle sabahları haberleşeceğiz ve birtım görevleri göndereceğiz. O da o görevleri yerine getirecek. Bundan sonra o Perseverance'ın yapacağı işler böyle.

Evet. Şimdi burada enteresan bir şey var. Rover her sabah aynı saatte kalkıyor olacak ama yaklaşık dünya günüyle şey 24 saat gibi ama 24 saat 40 dakika. Yani her gün 40 dakika daha eee böyle bir farklılık var. Eee dolayısıyla böyle farklı zaman eee dilimlerinde yaşıyormuşuz gibi olacak. Zaman zaman hani görevleri oraya göre sabah, buraya göre gece olacak. Bazen aynı zamana denk

Perseverance nasıl hayatta kalacak? Ablası öyle sordu. Çok tatlılar ya. Evet. Bunu da açıklamıştım size. Eee, aynı insan gibi ya. Yani sabahları uyanıp işe başlayacak, gündüz rutin var. Bu buradaki ekiple haberleşecek. Ben nedir bugünkü işlerim, görevlerim diye. Geceleri de yine insan gibi çok soğuk olduğu için Mars eee bütün cihazlarını, her şeyini böyle uyuma moduna geçirecek. Aynen. Uyuma ifadesini kullandı.

Evet. JPL'in geleceği ile ilgili birkaç şey göstereceklermiş. Niye göstereceklermiş bakalım. Şimdi bir NASA kurumu var. Bu kurumun içerisinde Kaliforniya tarafında JPL var. JPL eee departmanı bölümü bunu hazırladı. Şimdi ona bağlanıyoruz. "Yüzümdeki mask ezlerini görebiliyorsundur herhalde" diyor. Yazık ya. Vallahi insanlar ne hale geldiler. Ne hale geldik hepimiz? Bugüne kadar eee Mars'a gönderdiğimiz araçlar içerisinde en büyük yatırımı yaptığımız araç bu diyor. Tabii milyarlarca dolara mal oluyor bu tür

İlk adım örnek toplama ve geri götürme. Bugüne kadar yapılmış bu örnek toplayabilme için bugüne kadar yapılmış en karmaşık sistemleri tasarladık ve Eee ve onları tekrar dünyaya döndürmek için şimdiden sabırsızlanıyoruz. Neden peki böyle yani sürekli sınırları zorlayıcı bir şekilde davranmak gerekiyor ki? Hani niye bu kadar masraf ediyorsunuzun ingilizcesi? Ni Evet, astronotlarımız belki henüz hazır değil. Astronotlarımızı göndermek için henüz hazır değiliz belki ama mümkün olduğu kadar çok böyle robotik görevler yapalım. oraya roverlar gönderelim ki o günlere hazırlık olsun diye aslında her seferinde sınırları zorluyoruz diyor. Bu arada benim bulunduğum yerde bir kar küremi operasyonu başladığı için dışarıdan ses gelebilir. Kusura bakmayın

Evet. Bu arada kutlama yapan ekipler için ne diyeceksiniz? PL'in başındaki kişi olarak, liderleri olarak. Evet. Yıllardır zaten hazırlanıyorlardı ama özellikle geçtiğimiz yıl boyunca Covid pandemi nedeniyle de daha da zorlaştı işler. Bütün eee bilgi işlem sistemlerimizin uzaktan evden çalışılabilir hale getirmesine çalıştık ve güvenli olabilmesi için işlerin mümkün olan eee tümü tamamını evlerden uzaklardan yürütmeye gayret ettik. Yani evet bu izlediğimiz az önce izlediğimiz o 7 dakikalık korku ya da heyecan eee dalgası tabii ki önemli ama bu bir görev, bir uzay görevi ve uzay görevleri 7 dakikadan ibaret olmuyor. Sadece iniş kısmıydı. Komple bir görev ve görev şu anda indikten sonra asıl başlıyor ve ekipler yine aynı özveriyle çalışmaya, işbirliği içerisinde özveriyle çalışmaya devam edecekler

Evet. Bu kutlamalar ve kolektif birlikte işbirliğiyle oluşturulan bu heyecan dalgası, mutluluk bizi de çok etkiledi diyor sunucu. Evet. Şimdi bundan sonraki en heyecanlı adım Incenity'nin yani yanında götürdüğü helikopterin test uçuşu olacak. Belki onu da canlı olarak yayınlar. Bakın W kardeşlerin yaptığı ilk uçuş denemesinden şimdi örnek göstermeye başladılar. O bizim gezegenimizdeki ilk uçuş denemesiydi. Şimdi başka bir gezegende bu denenecek. Bu da çok önemli. Biraz Mars helikopteri hakkında bilgi alalım.

Mars'taki ilk hava aracı. Aslında sadece Mars'taki değil, bütün dünya dışı gezegenlerdeki. Evet, Mimi bu helikopterden sorumlu olan Evet. Mars'ın atmosferi çok ince olduğu için orada uçmak hani buradaki gibi drone uçurmaya benzemiyor. Çok daha zor. Bu kalkışı gerçekleştirmek için dönen rotorların çok hızlı gerekiyor. Şimdi bunun dünyada yapılan testlerini görüyoruz. Bakın ne kadar hızlı döndüklerini de görebiliriz. 1.8 kilogram ağırlığında bir cihaz bu. Bu kadar hafif aslında bir cihazda dengeyi sağlamak da önemli. Bir başka zorluk da bu.

Kalkışından inişine kadar eee otomatik olarak da e ilerleyebilmesi lazım. Bakın bu sistemi geliştiren kişi isminden de anlaşılacağı gibi İskandinav kökenli olmalı. Bu diversity yani farklılıklar vurgusunu da kanıtlıyor aslında. Evet. İlk yapacakları denemede işte bunu yapacaklar. 3 metre kadar havalandırıp tekrar yere konduracaklar. İlk test uçuşu böyle olacak. İlk denemelerden sonra onda başarılı olurlarsa bu sefer kalktıktan sonra yatay olarak da ilerleyecek. Yerden böyle 5 10 metre yükseklikte 300 metre ileriye kadar gidecek. Epey iddialı bir uzaklık bu.

Şu ana kadar dünyada yapabildiğimiz kadar çok test yaptık. Dünyada yapabildiğimiz kadar özel bir ortam yarattık. Mars'ın atmosferine ne kadar benzetebiliyorsak o kadar. Ve orada epeyce bir deneme gerçekleştirdik. Ama tabii hiçbirisi Mars'ın kendisinde yapacakları denemeye benzemeyecek. Ya büyük bir ihtimalle uçururuz diyor ama yine de çok riskli bir şey. Biz diyor her türlü sürprize kendimizi hazırladık. Bakalım ne olacak.

Evet. Ben de bu konuyla ilgili şöyle bir ekleme yapayım. Normalde Mars'a 1997'de ilk rover indirdiklerinde o rover mikralga fırın kadardı. Yani o günlerden bugüne işte büyük bir araba gibi araçları şu anda indiriyorlar. Yanında bir de helikopter eklediler. Bu anlamda o helikopterin de aslında yeni bir yeni nesil bir ulaşım eee şeklini başlattığını, ilk öncüsü olduğunu Evet, şimdi Mimiye canlı olarak bağlandık. Helikopter görevinin tamamen başındaki kişi.

Benim için diyor en önemli şey burada yanında da gördüğümüz maketini gördüğümüz inciti helikopterimiz yaptığımız helikopter de indi. Biz asıl ona seviniyoruz diyor. İlk olarak diyor yarın bir açıp kapayacağız bakalım çalışıyor mu helikopter de çünkü girişte etkilenmiş İlk şeylerden bir tanesi de ilk soğuk gecede bakalım Mars'ta dayanabilecek mi? Bir de buna bakacağız. Sonra ilk test uçuşunu yapacaklarını söyledi dikey olarak. Ondan sonra da dör tane daha hakları olduğunu söyledi. Bu enerjiyle ilgili bir herhalde sınırlama. Eee, bir ay içerisinde, 30 Mart günü içerisinde, yaklaşık bir ay içerisinde toplamda 5 deneme yapmayı düşünüyorlar Mars helikopteriyle.

For the ro and the astronauts before they take the long journeys. And importantly, being able to fly will enable us to get places that can get to Vall. Bakalım öyle mi olacak? Game changing dedi. Oyunun kurallarını değiştirecek. Yani bu konuda bir oyun olduğunu bile zannetmiyorum ama işte bu En büyük ödülün ne olur diye sordu Vallahi diyor bizim ekip bir kere en başta böyle bir şey uçabilir mi sorusuyla başladık diyor. Oradan bak nerelere geldik.

Sonra hani bunun yapılabilirini geçtik, modelledik, tasarladık, ürettik. Onu da geçtik. Hani havalanabildiğini de test ettikten sonra otonom olarak hareket edebilmesini sağladık. Ya buraya kadar olan kısım bile zaten son derece bizim için bir ödül gibiydi adeta. Biz bu yaptıklarımızdan bu kısımları halletmemiz bile bizim için yeterli oldu. Bundan daha büyük bir ödül olamaz bizim ekibimiz için. Yani buraya kadarki kısım bile yeterli bizim için diyor. Ama elbette o ilk testleri de geçerlerse hele hele 5 testin beşini de yaparlarsa inanılmaz bir şey olacak.

Helikopter nasıl peki bilim yapacak? Bu bir teknoloji demosu aslında. Sadece başka bir gezegende bir aracın uçup uçamayacağını test ediyoruz. Bunun demosunu göstermek için. demo gösteri demek aslında. Bunu ispatlamak için gelecekteki diğer görevlerde de bunun yapılabilirini gösterebilmek için yaptığımız bir şey. Bu görevde. O yüzden bilime değil mühendisliğe odaklandık. Bu konuda ha bu arada birkaç tane belki fotoğraf da çeker havada eğer gidebilirse.

Ama o hani bu e güzel hani pastanın üzerindeki krema gibi falan olacak. Yoksa eee hani onlar bile bizim hedefimiz değil. Evet bizler de bunu dört gözle bekliyoruz diyorlar. gelecek nesil uçan araçları başka gezegenlerde bu arada başka gezegenlerde denizin altına girebilecek şekilde denizaltı görevleri filan da tasarlanıyor. Onu da şimdiden söyleyeyim. Evet. Go perseverance go inity diye tekrar ana sunucuya geri döndük.

NASA'nın başarıyla indirdiği 5 rover olmuş arkadaşlar. Dile kolay dediğim gibi 89 tane eee araç indirdi ama rover demek tekerlekli ve hareket edebilen araç demek. Bu yayından NASA'nın bu benim as aktardığım resmi yayından önce bakın şimdi Postlanding briefing başlayacak birazdan. E ama bunun öncesindeki son yayınları doğrudan öğrencilere Evet galiba oldukça geç bir vakit oldu. Dur bir dakika büyütmeyeyim. Hadi. Burada bir takım şeyler var. Belki bizden de birileri çıkar mı acaba diye bakıyorum. Sosyal medyadan

Heyecanını paylaşan gençlerin, çocukların fotoğrafları geliyor. Az önce ya ben bilemiyorum sosyal medyayı da takip edemiyorum ama orada bir Türkçe isim gördüm ve çok heyecanlandım. şimdi de belki görebilir miyiz acaba diye bir bakıyorum böyle sosyal medyadan bizlerin, sizlerin işte bu heyecanının yansımalarını da müzik eşliğinde eee David Bowy'e ait bir beste eşliğinde yayını kapatıyorlar ve sosyal medyadan Mars 2020 görevi ile ilgili insanların eee özellikle gençlerin, çocukların paylaşımlarını büyük bir heyecan şeklinde veriyorlar. A burası New York. New York'da Empire State Building' de ışıklarıyla kutladı. Bu araba alanında da yine ışıklandırmalar. Belki onları da gösterirler. İşte özellikle Amerika'nın dört bir yanında su kuleleri eee böyle Mars'ın rengiyle kırmızı. Ben de bugün o yüzden kırmızı tişört giydim zaten. Kızıl gezegen Mars'a uygun bir şekilde aydınlatmalarla kutluyorlar. Burası LX az önce sözün ettiğim Los Angeles'taki havalimanı. Eee hatta bunun üzerinde jetpack

Ile uçan bir adamla ilgili de size bir video hazırlamıştım. Hatırlayanlar vardır. Görüyorsunuz ailelerden edeyim bu esnada. Bu görseller eşliğinde hem bu yayına gösterdiğiniz ilgiden dolayı bilmiyorum kaç kişi aynı anda izledi. Çok da ilgilenmiyorum. Bakamıyorum da şeylere. Arada bir kesinti de oldu. Sonuna kadar takip ettiniz. Ben şu anda 2,5 saate yaklaştı yayınım. Eee hiç susmadan konuşma ihtiyacı hissediyorum nedense. Kendimi alamıyorum. Bu heyecanımı eee pek dizginleyemiyorum. Dizginlemeyi de çok istemiyorum aslına bakarsanız. Çünkü ben de kendime böyle bilgi, "Burası trakir" denmeden, başka NASA'dan bize ne denmeden? Çünkü bunlar insanlığın ortak kazanımları. Eee, son derece önemli. Ben bu heyecanı ülkemizde Türkçe konuşulan her yerde, Azerbaycan'da, Orta Asya ülkelerinde veya dünyanın dört bir yayına eee, kurulduktan 5 yıl sonra kendine böyle bir hedef koymuş ve en son Mars'tan gelen görseller eşliğinde canlı yayını da bitiriyorlar. işte 3'e çıkmış herhalde farklı

Kameralardan yavaş yavaş bu görseller gelecek. O görsellerden yayını eee bir video oluşturacaklar ve o videoları da önümüzdeki günlerde göreceğiz. Tekrar toparlayalım. Mars'a gönderilen üç araç vardı. Üçü de başarıyla ulaştı. Geçtiğimiz yaz gönderilmişti. Önce Birleşik Arap Emirlikleri'nin gönderdiği hop aracı yörüngeye girdi. Oradan fotoğraf çekerek göndermeye başladı. Mars'ın iklimi ile ilgili araştırmalar yapacak. Ardından Çin gönderdi. Geçtiğimiz hafta 6 gün önce o da ulaştı. Şu anda yörünge de dönüyor. Onun da buna benzeyen bir roverı var. Çin ilk kez Mars'a bir rover gönderiyor. O da Haziran ya da Temmuz aylarında henüz Çin bu konuda bir bilgi vermedi. Uygun bir zamanı kolluyor. O orbiterının da yardımıyla içindeki rover'ı indirecek bir landerı var. Bir inicisi bir de rover'ı var. iki araç birden gönderdi. Onlar da bugün NASA'nın gönderdiği gibi. Ama NASA'nın gönderdiği araç eee 5. Rover'ı e şu anda aktif olan

3ün rover'ı yani 3 tane başka başka aracı hala aktif olarak gezebiliyor. Eee bir tane de 2 yıl önce yine böyle bir canlı yayını aktardığım eee aracı inmişti. O inici bir araçtı. Yerinde kaldı. Mars'ın iç yapısına dair bilgileri topluyor. Bu araç da yine Mars'ta canlı yaşamın izlerini aramak üzere gitmişti ve kim bilir belki de onun toplayacağı örnekler içerisinde bir zamanlar bundan birkaç milyar yıl önce Mars'ta şu tür canlılar yaşıyordu diyeceğiz ve belki de o tür canlıların eşi benzeri olmayacak dünyada. Hiç bilmiyoruz bunları. İşte o bilmediğimiz günlerin, o günlerde yapılacak bilimsel keşiflerin en önemli ve ilk adımını hep birlikte yaşadık. O yüzden bir kere daha teşekkür ederek eee sizlere bu yayına son veriyorum. Hoşça kalın diyorum. Kendinize iyi bakın. Her zaman umutla dolun, umutla kalın. Çünkü bu başarılar, bu insanlığın, bu başarıları biz de ileride hep beraber

Yaşayacağız, paylaşacağız. Ben buna yürekten inanıyorum. Umarım bir gün Türklerin de uzaya çıkışını, ayağa e inişini bu şekilde canlı olarak kendim gidemesem bile canlı olarak yayınlarım. O günleri de görürüz diyorum.