SpaceX Starship SN9 test sonunda patladı!
Starship SN9 prototipi yüksek irtifa testinin ilk aşamalarını başarıyla tamamladıktan sonra dikey iniş esnasında patladı.
Starship SN9 prototipi yüksek irtifa testinin ilk aşamalarını başarıyla tamamladıktan sonra dikey iniş esnasında patladı.
Tam metin Otomatik metin (yapay zekâ, hatalı olabilir)
Herkese merhaba. Evet günlerdir bazen bazıları için haftal ardır beklediğimiz an geldi. Starship SN9 ve 10 yan yana ve şu anda 2 dakika 52 saniyel ik bir geri sayım başlatılmış durumda. Bu SpaceX'in kendi yayını, resmi yayını ve sanıyorum bugün yine güzel bir fırlatmaya şahit olacağız. Göbek taklası bekliyoruz. Orijinal yayında henüz herhangi bir açıklama yapılmadı. Z aten yayına başladıktan birkaç saniye sonra ben de direkt yayına girdim. Az sonra kendimi de üste alacağım. Oldukça heyecan verici bir an. Çünkü bu kez SN10'da yanda ve dikey olarak iniş yapıldığında eğer geçen seferki gibi bir pat lama meydana gelirse yandaki diğer prototipin de zarar görme ihtimali var.
Bir anlamda hakikaten meydan okuyorlar kendi yaptıkları bu düzenleme, bu tasarımla diyelim. 2 dakika sonra Starship SN9. Evet, Bay John Innsprocker konuşuyor şu anda. Evet, herhangi bir aksilik olma ihtimalinde bu bir test uç uşu. Tekrar hatırlatalım. SN9 prototipini gönderecekler. 10 kilometre irtifaya çıkacak. Sonra serbest olarak düşmeye başlayıp göbek taklası atacak. 3 Raptor motoruna sahip ve bu motorlardan 2 tanesinin gücü yle tekrar dikey hale gelip buraya konmaya çalışacak.
Geçen sefer SN8'de o sırada bir patlama meydana gelmişti. Bu kez yanında diğer prototip de var. Bakalım neler olacak. Ben şimdiden kendimi şöyle üst köşeye de alıyorum. Heyecan doğrulta son 1 dakikaya geldik. Bu fırlatmaların zamanı birkaç saniye öncesine kadar belli olmuyor. Evet saniyeler kaldı fırlatmaya. Hep beraber izleyeceğiz. Bu bir test uçuşu hatırlatalım. Başarı kriterleri çok farklı. İniş sırasında dikey olarak patlatmadan indirmeyi başarırl arsa bu çok çok büyük bir başarı olacak.
Ben şu anda %60 %70 civarında bir ihtimal veriyorum buna. Toplamda 10 kilometre irtifaya çıkacak, uzaya çıkmayacak. Uçakların uçtuğu yükseklik bu 10 kilometre. Ve son 10 saniyeye girdik. 10, 9, 8, 6, 5, 4, 3, 2, 1. Evet. 3 Raptor motoru ikinci kez ateşleniyor Starship programında . Sizler de görüyorsunuz Amerika'da, Texas eyaletinde, Meks ika sınırı yakınlarında. Boca Chica köyünün içerisinde yer alan dünyanın Amerika'nın ilk özel fırlatma rampasından yola çıktı.
Starship SN9 prototipi. İki açıyla beraber veriyorlar. Üçüncü bir kamera açısını görüyoruz şu anda. Orijinal yayını aktarıyorum sizlere ama orada da ses miks inde bir sıkıntı var. Motorların gürültüsünden konuşmacıyı duymakta zorlanıyoruz. Yaklaşık 50 metre yüksekliğinde ve 9 metre çapındaki bir prototip bu. 10 kilometre yüksekliğe çıkmak için 3 tane çok güçlü Raptor motoru kullanıyor. Gerek aerodinamik yapısı, üzerindeki yüzgeçiler, kanatçık lar, gerekse içerisinde 3 farklı noktada yer alan yakıt tank larının dengesi test ediliyor.
Birazdan motorlar kapatılacak. Telemetri bilgileri verilmiyor orijinal yayında da. Şu anda 3 kilometreyi geçtiklerini açıklıyor. Birazdan motorlar kapatılacak dendi fakat iki açıyı da kayb ettik galiba şu anda. İkinci açıyı kaybettik. Starship SN9'da evet sanıyorum motorların bir kısmı kapat ıldı. Fakat motorların yakınındaki kamera görüntüsü de gitti bu arada. Fırlatmadan itibaren 2 dakika geçti. Şu anda her şey yolunda gittiğini açıkladı.
Evet şu ana kadar motor performansının da iyi olduğu yol unda bir telsiz konuşması duyduk. Şu ana kadar her şey planlandığı gibi gidiyor. Geçen sefer SN8'de de aynı şeyler olmuştu. Birazdan 10 km irtifaya yükselince roketin yan yattığını göreceğiz. Sonra da serbest olarak düşmeye başlayacak tüm motorları kapalı bir şekilde. O sırada yüzgeçleriyle kendi yapısını kontrol etmeye çalış acak. Aerodinamik olarak dengesini kontrol etmeye çalışacak.
Çünkü içerisinde hem basınçla kontrol edilen yakıt hazn eleri var. Hem de bu haznelerdeki yakıt miktarı sürekli yakıldığı için değişiyor. Ve bu da çok büyük bir hacme sahip bu roketin dengesinin sü rekli olarak değişmesine yol açıyor. Zaten tam olarak bu prototip test uçuşları bunları kontrol etmek ve buna uygun şekilde gerek donanımı ve gerek yazıl ımı iyileştirmek için yapılıyor. Birkaç saniye önce ikinci motoru da planladıkları gibi kap attıklarını açıklıyor.
Ve şu anda artık 10 kilometre yüksekliğe doğru yaklaş ıyorlar. Evet, bugün artık FAA'den alınan izinler de eklenince Elon Musk da Twitter'a bir süre ara verdiğini açıklayınca ben ihtimallerin çok yükseldiğini anladım ve nihayet gerçekten de beklediğimden de hızlı bir şekilde bu test uçuşunu gerçekleştiriyorlar. Bakalım sonu nasıl olacak? Büyük bir heyecanla bekliyoruz çünkü indirecekleri alanın yakınında diğer prototiple bek liyor.
Evet şu anda 9 metre çapında 50 metre yükseklikteki bir prototipi izliyoruz. Evet görüyorsunuz yatay pozisyona geçiş yaptı şu anda. Alkış sesleri geliyor fondan. Serbest düşerken hızı çok fazla artacak. Telemetri bilgilerini vermiyorlar ama çok doğal olarak önce yer çekimine karşı mücadele verdi. 3 Raptor motoruyla. Şimdi ise yer çekiminin gücünden faydalanarak serbest olarak düşüyor. 10 kilometre, 10 bin metre yükseklikten.
Göbek taklası manevrasını heyecanla bekliyoruz. Birazdan 2 Raptor motorunu tekrar ateşleyecek ve dikey poz isyona gelmeye çalışacak. Farklı açılardan kameraları da yansıtmaya devam ediyorlar. Her zaman olduğu gibi bazı kesintiler ve donmalar meydana geliyor. Orjinal yayında da tekrar yer açısına döndük. Şu anda serbest olarak dikey bir şekilde... Şu ana kadar 5 dakika 45 saniye oldu ve her şey yolunda gid iyor.
Yapılan açıklamalara göre. Geçen sefer de böyleydi bu arada. Birazdan göbek taklasını izleyeceğiz. İnanılmaz bir manzara bu. Gerçekten şu anda dünya üzerinde bu... Bu derecede gelişmiş bir roket teknolojisi yok. İki motoru ateşlemeyi hazırlıyorlar. Göbek taklası geliyor hazır olalım. Biri ateşlendi, diğeri de ateşlendi ve evet. Oooo evet. Bu sefer daha da kötü bir iniş oldu geçen seferkinden. Üstelik yanında bir sonraki prototip de fırlatmaya hazırdı.
Göbek taklası geçen seferkinden de kötüydü. Benim görebildiğim kadarıyla geçen sefer çok daha kontrollü bir dönüş gerçekleşmişti. Evet şu anda oradaki patlamadan kaynaklanan yangını söndür mek üzere harekete geçtiler. Evet şimdi telemetri verilerine bakacaklarını söylüyor. Evet, orijinal yayın kesilecek. Ben biraz daha yayında kal acağım. Sizlere bazı bilgiler aktarmak istiyorum. Şöyle yapacağım o yüzden şimdi hemen.
Evet, SpaceX'in orijinal yayını sona erdi. Ben şöyle bir şey yapayım ve o yayını da kapatayım. Evet, bugün SpaceX'in Starship SN9 yüksek irtifa test uçuş unu birlikte izledik. Bu tür test uçuşları ile ilgili en çok gelen soruları hızlı ca cevaplandırıp ben de yayınıma son vereceğim. Test uçuşları özellikle bu tür prototiplerde önceden resmi kaynaklar tarafından hiç bilgi verilmiyor. Sadece bazı ihtimallerden söz ediliyor.
Geçen haftadan beri bu ihtimallerin hepsi son derece yükse kti. Ve hatta geçtiğimiz perşembe günü en yüksek dereceye çıkt ığını söyleyebiliriz. Bir önemli istisna hariç bu gibi konularda yerel ve federal otoritelerin iznine ihtiyaç var. Yerel izinler de alındı fakat FAA yani Federal Aviation Administration Amerika Birleşik Devletleri'nde gerek sivil havacılığın yani uçakların ve gerekse de bu tür uzayla ilgili uçuşların kontrol edildiği en yüksek otorite taraf ından izin verilmedi.
Ve bütün beklentilere rağmen Perşembe günü bu fırlatma gerçekleştirilmedi. Ertesi gün Cuma günü de yine bekleniyordu. Yine olmadı. Nihayet bugüne kadar gelmiş olduk. Ben resmi yayın başladıktan birkaç saniye sonra resmen elim tetikte beklediğim için kendi yayınımı da açtım ama onun öncesinde hiçbir yerde bu bilgi verilmiyordu dediğim gibi. Starship prototipleri SpaceX 2000'li yıllarda kurulduktan sonra Falcon serisini geliştirdi.
İçinde Merlin roketleri olan, motorları olan bu roketler şu anda hemen hemen haftada en az bir kez fırlatılıyor. Geçtiğimiz günlerde bizim uydumuz TÜKSAT-5A'yı da uzaya, y örüngeye bıraktı biliyorsunuz. O bir yandan devam ederken bir yandan da tamamen kendi t esislerinde Bocacica'da bu fırlatma rampalarını hazırladılar ve gelecek nesil diyebileceğimiz roket teknolojisini geliş tiriyorlar. Az önce izlediğimiz Starship SN9 prototipi Serial Number yani seri numarası 9 adı altında geliştiriliyor.
Ve hemen yanında biraz önce inmeye çalışırken patladığı yer in yanındaki diğer fırlatma rampasında da SN10 bekliyor. Biraz daha ilerideki hangarlarda 11, 12, 13, 14 ve bildiğim kadarıyla şu anda 15 bile hazır. Yani bir sonraki prototipler sırada bekliyor. Bir de bunun altına bundan da yüksek 70 metre yüksekliğinde boosterlar ekleyecekler. Onlara da BN serisi deniliyor. BN1 ve BN2 de hazır. Ve bunları üst üste koyduklarında 120 metre yüksekliğindeki dünyanın gelmiş geçmiş en yüksek, en güçlü roketleri ortaya çıkacak.
Ve bunlarla da sadece dünya üzerinden 100-150 ton gibi ağır yükleri veya 100 kişi gibi çok kalabalık ekipleri uzaya taş ımakla kalmayacak. Aynı zamanda bunları Ay'a götürebilme, daha sonra da Mars'a götürebilme yeteneğine kavuşacak. SpaceX, Bocacica'daki kendine ait özel fırlatma rampalar ından bir gün içerisinde 5-6 tane buna benzeyen fırlatmayı yapabilecek yetkinlikte hazırlıklarını gerçekleştiriyor.
Sanıyorum biraz da o yüzden SN9'un yanına hemen SN10'u da getirdiler. Oradaki rampaların sayısı arttırılabilir. Geçtiğimiz günlerde Meksika körfezi zaten kıyılarında Meks ika körfezindeki açıklarındaki eski iki petrol rafinerisi petrol platformunu da satın aldılar. Ve onu da fırlatma rampası yapmak amacıyla dönüştürmeye baş ladılar. Dolayısıyla artık bu rampalara fırlatma rampalarına deniz den fırlatmalar da eklenecek.
Falcon fırlatmalarında kapsülü yörüngeye taşıyan booster ro ketleri daha sonra dikey olarak denize iniş yapabilme kabili yetine zaten çoktan kavuşmuştu. Otonom gemilere, Atlas Okyanusu'nda gezen otonom gemilere iniş yapabiliyor ve orada deniz dalgalı olmasına rağmen den gede bile kalabiliyor idi. Şimdi bir de buna yine okyanustan denizden fırlatma kabili yetini eklerlerse tamamen uluslararası sulardan roket fırlat abilme ve tekrar fırlattıkları roketlerin boosterlarını ind irebilme yeteneğine kavuşmuş olan dünyadaki ilk özel şirket haline gelecek SpaceX.
Zaten birçok konuda ilklere imza atmıştı. Şimdi bu bir test uçuşuydu ve yine patlamayla sona erdi. Fakat anonsu duyan ve İngilizce bilenler de fark etmiştir. Burada elde ettikleri o verileri ki ekranda da yansıtmad ılar. Normalde Falcon fırlatmalarında yansıtıyorlar bu telemetrik verilerin bir kısmını. Bunları toplayacak ve mühendisler bunlardan yola çıkarak iy ileştirmeler meydana getirecekler. Bu daha önce 2010 ila 2020 arasında Falcon roketlerinde de çok yapılıyordu.
Ve başlangıçta buna benzeyen patlamalarla geçiyordu hayat ımız. Birçok kez bu dikey iniş aşamasında başarısızlıklarla sonuç landı. Peki orada artık neredeyse kusursuza yakın bir başarı ihtim ali, bir başarı istatistiğine ulaşmalarına rağmen burada niye çuvallıyorlar? Bunun da cevabını verelim. Şu anda geliştirdikleri roketler Merlin roketlerine göre yani Falcon 9'da kullandıkları roketlere göre 3-4 kat daha güçlü.
Toplamda çok çok daha güçlü bir hale geliyor. Ve aynı zamanda buradaki fırlatılan Starship'in prototipl eri çok çok daha büyük. Dolayısıyla aerodinamiğin yakıt mekanizmasının yeniden değerlendirilmesi ve buna göre bir test yapılması gerekiyor . Zaten önce bir 20 km test yapmayı hedeflemişlerdi. Bunu 15'e, 12.5'a falan indirdiler. SN8'de 12.5'tu. Şimdi 10 km'ye kadar düşürdüler. Bütün bu testler tamamlandıktan sonra amaç tabi ki uzaya bunları göndermek.
Önce yörünge çalışmalarını başlatmak. Orada belli bir başarıya ulaştıktan sonra ay görevlerini başlatmak. 2023'te böyle bir hedef var. Japon bir iş insanı ve beraberindeki 7 sanatçıyı aya gönder ip, ayın etrafında bir tur attırıp daha sonra geri getirecek ler. Yaklaşık 6-7 günlük bir haftalık bir görev olacak bu. Ona hazırlık yapılıyor. Yine çok yakın bir haber. SpaceX şu anda dünyanın ilk tamamen sivil uçuşunu bu yılın sonlarına doğru gerçekleştireceğini söyledi.
Dolayısıyla uzay turizmi başlamak üzere her ne kadar 2001 yılında dünyadan uzaya, Uluslararası Uzay İstasyonu'na ilk uzay turisti gönderilmiş olsa da birkaç kez daha daha sonra böyle uzay turistleri gitse de bunlar hep profesyonellerin eşliğinde, astronotların eşliğ inde gitti ve geldi. Fakat SpaceX dün yaptığı açıklamada tümüyle sivil bir müret tebatı uzaya göndereceklerini bu yılın sonuna kadar 4. çeyre ğinde büyük bir ihtimalle açıkladı.
İşte bu prototipler de çok büyük bir hızla geliştirildikten ve sistem stabil hale geldikten sonra bu tür siviller de sadece astronotlar değil siviller de Ay'a taşınacak. En büyük hedef zaten ben de bu başlığa da yazdım bunu. Mars'ta bir koloni kurmak üzere önce Mars'a insanlı uçuş ları gerçekleştirmek, daha sonra bu uçuşları da düzenli hale getirmek ve her 26 ayda bir yakalanan fırsat penceresini, Mars'la dünyanın yakınlaştığı fırsat penceresini değerlend irerek o pencerede mümkün olduğu kadar çok uzay aracını gönd erebilir hale gelmek şeklinde açıkladı.
Elon Musk, Boca Chica'daki bu tesisleri ilk aldıktan sonra düzenlediği basın toplantısında. Evet ben de bunları size aktarmış oldum. Tekrar bir özet geçelim. Ve bir yandan ben şöyle notlarıma da bakıyorum. Bana gönderilen sorular, yorumlar varsa onlara da bakıyorum . Bir tane soru S10 ne zaman? Serial Number 10 ne zaman fırlatılacakla ilgili gelmiş. Ya inanın 9'un bile bugün şu anda fırlatılacağını ben birka ç saniye önce kesin olarak inandım ve canlı yayına girdim.
Dolayısıyla şu an için erken ama şunu biliyorum Falcon 9'un geliştirilme aşamasından biliyorum onu da. Bu süreç giderek yaklaşıyor. İşte ne zaman fırlattılar Serial Number 8'i? Kasım sonu Ar alık başı mıydı? Tam hatırlamıyorum ama Aralık ayında galiba . İşte aradan bir iki ay geçti bir sonrakini fırlattılar. Ben eminim zaten şu anda EFE'ye ile de yapılan yazışmaların sonucunda SN10 muhtemelen yine bu ay denenecek. Belki 11 bile bu ay denenebilir.
Dolayısıyla artık aylar her ay bir taneden muhtemelen iki haftada bire filan inecek. Sonra haftada bire inecek. Ve çok kısa bir sürede bu yılın sonuna kadar filan bu işi tamamen çözeceklerini düşünüyorum. İzlediğiniz için teşekkürler. Tekrar bir özel geçecek olursak eğer SpaceX'in geliştirmiş olduğu Starship prototipinin SN9 isimli prototipi fırlatıldı. Her şey yolunda giderken son anda yine göbek taklasında bir sıkıntı var gibiydi.
Ben de şimdi resmi kaynaklardan yapılacak açıklamalara bak acağım. Göbek taklası bir öncekine göre daha başarısız gördüm ben baktığım açıdan. Ve sonra da zaten çok daha hızlı bir şekilde geçen seferk inden de yamuk bir şekilde inmeye çalıştı ve anında patladı. Benim asıl merak ettiğim diğer rampada çünkü o da çok fazla uzak değil. Bildiğim kadarıyla 250-300 metre kadar uzandı. O patlama sırasında etrafa saçılan enkaz diğer prototipe ne kadar zarar verdi ya da verdi mi?
Bu soruların cevaplarını önümüzdeki günlerde SpaceX'in yap acağı resmi açıklamalardan izleyeceğiz diye düşünüyorum. Yayını takip ettiğiniz için çok teşekkür ediyorum. Kendinize iyi bakın. Bir sonraki yayında görüşmek üzere. Hoşçakalın.
İlgili
SpaceX 2026’da Mars’a gidebilecek mi?Video · 20 Haziran 2025
Roket yine yakalanır mı? Starship 6. uçuş denemesiCanlı yayın · 19 Kasım 2024
STARSHIP'in 4. Denemesi başarılı, Her 2 Hedef de Gerçekleşti!Canlı yayın · 6 Haziran 2024
Starship 3. Uçuş Denemesi'nde hepimizin Pi gününü kutlamış oldu!Canlı yayın · 14 Mart 2024
STARSHIP - En güçlü uzay gemisinin ikinci denemesiCanlı yayın · 18 Kasım 2023
İnsanlık Ay’a dönüyor. Bu kez kalıcı olarak!Video · 28 Ağustos 2022
Önceki canlı yayınCANLI YAYIN - Galaxy Unpacked 2021
Sonraki canlı yayınPerseverance Rover Mars'a başarıyla indi! Sırada Mars Helikopteri var 

