Denemeler - OKU

Demokritos sofrasına gelen incirleri yerken bir bal kokusu almış ve hemen bir araştırmadır başlamış kafasında. O güne dek incirlerinden almadığı bu koku nereden gelebilir diye. Merakını gidermek için kalkmış sofradan incirlerin topland ığı yeri görmeye gitmek istemiş. Sofradan niçin kalktığını gören hizmetçi kadın da gülmüş. Boşuna zaman kaybetmeyin demiş. İncirleri bal çanağına koymuştum toplarken.

Demokritos'un canı sıkılmış bu araştırma fırsatını kaçırd ığı bir merak konusu elinden alındığı için. Hadi be sen de demiş hizmetçi kadına. Keyfimi kaçırdın. Ama ben yine de bal kokusu incirde kendiliğinden varmış gibi nedenini araştıracağım. Böyle demiş ve yanlış kendi varsaydığı bir etkiye doğru nedenler bulmaktan geri kalmamış. Ünlü ve büyük bir filozofun bu hikayesi sonunda bir kazanç umudu olmaksızın bizi seve seve bir şeylerin ardına düşüren araştırma tutkumuzu apaçık ortaya koyuyor.

Plutarkos'un anlattığı buna benzer bir örnekte de adamın biri arama zevkini yitirmemek için kuşkulandığı gerçeğin kendisine söylenmesini istemez. Kana kana su içme zevkini yitirmemek için hekimin kendisini sıtmadan kurtarmasını istemeyen hasta gibi. Tıpkı bunun gibi ruhun her türlü beslenişinde zevk çok kez tek başınadır. Hoşumuza giden her şey besleyici ya da sağlığa yararlı değildir. Düşüncemizin bilimden aldığı da ne karın doyurduğu ne de sa ğlık getirdiği halde hazdır yine de.

Her şeyin bir adı bir de kendisi vardır. Ad nesneyi gösteren arılatan bir sestir. Ad nesnenin özün bir parçası değildir. Nesneye eklenen yabancı, nesne dışı bir takıntıdır. 16. yüzyılda Fransa'da yaşamış yazar Montaigne'in Denemeler adlı eserinden bir bölüm okudum. Kitapta buna benzer 107 tane deneme var. Deneme türünde yazılmış yazı var. Bu yazıların çoğu eğitim ve felsefe konularında. ve yazar kendi çağının çok ötesinde düşüncelere, fikirlere sahip olduğu için kitapta hala geçerliliğini ve bir başucu referans kitabı ol ma özelliğini korumaya devam ediyor.

Montaigne'e göre her insan kendisi için bir derstir. Yeter ki onu görebilmeyi öğrensin. Benim yaptığım şey bildiklerimi söylemek değil diyor Monta igne. Kendimi öğrenmek. Başkasına değil kendime ders veriyorum. Evet buna benzer aforizmada diyebileceğimiz pek çok güzel söze, meşhur söze kaynaklık ediyor Montaigne'in Denemeler adlı bu kapsamlı eseri. Ve bu eserden altını çizdiğim çok güzel bölümler var.

Bunlardan bir tanesini daha sizlerle paylaşmak istiyorum şimdi. Müsaade ederseniz eğer. Diyor ki Montaigne, "Kendinden aşağıya bakıp da kafasına hayran olan insan gözlerini kendinden yukarıya geçmiş yüzyıllara kaldırmalı dır." O zaman yüzlerce dehanın altında kalacak ve burnu kırıl acaktır. Ve aynı zamanda ekliyor. Felsefe yapmak ölmeyi öğrenmektir. Montaigne'in bu eseri ilk kez Sebahattin Eyüboğlu taraf ından dilimize kazandırılmış ama bu tam olarak birebir bir tercüme değil.

Çevirmen Eyüboğlu kendi beğendiği bölümleri kendi istediği sıralamayla bir araya getirip toplamış ve bir seçki oluştur muş. Dolayısıyla eserin tamamını çevirmemiş. Fakat daha sonra bu eserin birebir tercümesi de yapıldı. Bu eserde tam 4 ciltlik çok kapsamlı bir külliyat halinde de yayınlandı. Bugün okuduğum "Arama Sevgisi" adlı denemeyi Instagram'dan fotoğrafını çekerek bizimle paylaşan kişi Siniaki Jetve lakaplı Instagram kullanıcısı.

Kendisini hem bu güzel eserden bize bir bölüm seçtiği için hem de bu kadar karmaşık bir nickname ile Instagram'da yer aldığı için çok tebrik ediyorum. Ve sizlere de hemen hatırlatıyorum. Bu şekilde beğendiğiniz kitapların, sevdiğiniz bölümlerinin hemen fotoğrafını çekin. Instagram'dan benimle paylaşın. Hashtag olarak okurmusun ve mention olarak da barış özcan yazarsanız eğer Bundan hepimizin haberi olur.

Ve ben de oluşturulan bu bilgelik havuzundan seçtiklerimi sizlerle bu şekilde videoya dönüştürerek paylaşırım. Haftaya bir başka videoda, bir başka kitapta görüşmek üzere . Hoşçakalın.